Mọi việc trên mặt đất trong một thời gian vẫn diễn ra bình lặng. Nhà vua vẫn đang đi vắng ở một vùng đất xa xôi thuộc vương quốc của ngài. Đội cận vệ vẫn tiếp tục canh gác quanh tòa nhà. Họ đã vô cùng kinh ngạc khi phát hiện ngay dưới chân mỏm đá trong vườn là cái xác gớm ghiếc của một sinh vật yêu tinh do Curdie tiêu diệt; nhưng rồi họ đi đến kết luận rằng nó đã bị giết dưới các hầm mỏ, rồi bò được ra đây để chết đi; ngoại trừ thỉnh thoảng thoáng thấy một con còn sống, họ không thấy có gì đáng để lo ngại.

Curdie vẫn tiếp tục canh chừng trong núi, còn lũ yêu tinh vẫn tiếp tục đào bới sâu hơn vào lòng đất. Chừng nào chúng còn đi sâu hơn, Curdie đánh giá, thì vẫn chưa có nguy hiểm gì trước mắt.

Đối với Irene, mùa hè vẫn tràn ngập niềm vui như mọi khi, và trong một thời gian dài, mặc dù ban ngày con bé thường nghĩ về người bà của mình, và ban đêm thường mơ về bà, nhưng con bé không hề nhìn thấy bà. Những chú dê non và những bông hoa vẫn là niềm hạnh phúc lớn lao của con bé như xưa, và con bé kết bạn với những đứa trẻ nhà mỏ mà nó gặp trên núi nhiều nhất có thể trong giới hạn mà Lootie cho phép; nhưng Lootie lại có những quan niệm rất ngớ ngẩn về sự tôn nghiêm của một nàng công chúa, mà không hiểu rằng nàng công chúa đích thực chính là người yêu thương tất cả các anh chị em của mình nhất, và là người có khả năng mang lại điều tốt đẹp cho họ nhiều nhất bằng cách giữ thái độ khiêm nhường đối với họ. Đồng thời, cách cư xử của bà ta đối với công chúa cũng đã có những cải thiện đáng kể theo chiều hướng tốt hơn. Bà ta không thể không nhận ra rằng công chúa không còn là một đứa trẻ đơn thuần nữa, mà khôn ngoan hơn nhiều so với độ tuổi của mình. Tuy nhiên, bà ta vẫn cứ ngớ ngẩn thì thầm với đám gia nhân—lúc thì bảo rằng công chúa không được bình thường, lúc thì bảo rằng con bé quá tốt lành nên đoản mệnh, và đủ thứ chuyện nhảm nhí tương tự thế.

Suốt thời gian này, Curdie cứ phải day dứt, mà chẳng có cơ hội để thổ lộ, vì đã cư xử quá đỗi thô lỗ với công chúa. Điều này có lẽ càng khiến cậu thêm phần tận tụy trong những nỗ lực phục vụ nàng. Mẹ cậu và cậu thường bàn về chuyện đó, và bà đã an ủi cậu, bảo rằng bà tin chắc một ngày nào đó cậu sẽ có được cơ hội mà cậu hằng mong ước.

Đến đây, tôi muốn lưu ý một điều, vì lợi ích của các hoàng tử và công chúa nói chung, rằng việc từ chối nhận lỗi, hay thậm chí là một sai lầm, là một hành động thấp kém và đáng khinh. Nếu một nàng công chúa thực thụ làm điều sai quấy, con bé sẽ luôn cảm thấy bứt rứt cho đến khi có cơ hội vứt bỏ cái sai ấy đi bằng cách nói rằng: 'Chính tôi đã làm điều đó; và tôi ước gì mình đã không làm thế; tôi rất hối hận vì đã làm việc đó.' Thế nên các bạn thấy đấy, có một số căn cứ để cho rằng Curdie không chỉ đơn thuần là một thợ mỏ, mà còn là một hoàng tử nữa. Rất nhiều trường hợp như vậy đã từng được ghi nhận trong lịch sử thế giới.

Tuy nhiên, cuối cùng thì cậu cũng bắt đầu nhận ra những dấu hiệu thay đổi trong hành tung của đám yêu tinh đào mỏ: chúng không còn tiến sâu hơn nữa, mà bắt đầu đào theo chiều ngang; và vì thế, cậu theo dõi chúng sát sao hơn bao giờ hết. Đột nhiên vào một đêm nọ, khi đến một sườn đá rất cứng, chúng bắt đầu leo lên theo mặt phẳng nghiêng của bề mặt đá. Khi đã lên đến đỉnh, chúng lại đi theo chiều ngang trong một hoặc hai đêm, sau đó lại bắt đầu leo lên một lần nữa, và tiếp tục đi theo một góc nghiêng khá dốc. Cuối cùng, Curdie đánh giá rằng đã đến lúc chuyển sự quan sát của mình sang một hướng khác, và đêm hôm sau cậu không đến mỏm đá hay hầm mỏ nữa; mà để lại cái rìu phá đá và cuộn len ở nhà, chỉ mang theo những phần bánh mì và bánh đậu quen thuộc, rồi đi xuống núi hướng về phía dinh thự của nhà vua. Cậu trèo qua bức tường, và ở lại trong khu vườn suốt cả đêm, bò bằng cả hai bàn tay và đầu gối từ chỗ này sang chỗ khác, rồi nằm dài sát đất, áp tai xuống để lắng nghe. Nhưng cậu chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng bước chân của đội cận vệ khi họ tuần tra, và vì đêm đó trời nhiều mây lại không có trăng nên cậu chẳng mấy khó khăn để tránh né sự quan sát của họ. Trong vài đêm tiếp theo, cậu vẫn tiếp tục lui tới khu vườn và lắng nghe, nhưng chẳng mang lại kết quả gì.

Cuối cùng, vào một buổi tối nôm na từ sớm, chẳng biết là do cậu đã trở nên lơ đễnh với sự an toàn của chính mình, hay vì vầng trăng đang lớn dần đã đủ sáng để phơi bày tung tích của cậu, mà việc canh gác của cậu đã đi đến hồi kết đột ngột. Cậu đang bò từ phía sau mỏm đá nơi con suối chảy ra, bởi vì cậu đã lắng nghe khắp xung quanh đó với hy vọng nó có thể truyền tới tai cậu chút manh mối nào đó về vị trí của lũ yêu tinh thợ mỏ, thì ngay khi cậu bước ra khoảng ánh trăng trên bãi cỏ, một tiếng vèo bên tai cùng một cú đánh vào chân đã khiến cậu giật thột. Cậu lập tức ngồi thụp xuống với hy vọng tránh được sự chú ý thêm nữa. Nhưng khi nghe thấy tiếng chân chạy, cậu liền chồm dậy để nắm lấy cơ hội tẩu thoát bằng cách tháo chạy. Tuy nhiên, cậu ngã nhụy xuống với một cơn đau nhói buốt, bởi vì mũi tên nỏ đã bắn trúng chân cậu, và máu giờ đây đang tuôn xối xả từ vết thương. Cậu lập tức bị hai hoặc ba lính cận vệ chộp lấy. Giãy giụa lúc này cũng vô ích, và cậu đành im lặng chịu khuất phục.

'Thằng nhóc này!' nhiều kẻ cùng la lên, với giọng điệu ngạc nhiên tột độ.

'Ta cứ tưởng đó là một trong những tên quỷ sứ đó chứ. Mày lảng vảng ở đây làm gì hả?'

'Có vẻ như sắp được nếm trải chút đối xử bạo lực đây,' Curdie vừa nói vừa cười, khi bọn họ xốc cậu lên.

'Hỗn xược cũng chẳng ích gì đâu. Mày không có phận sự gì ở khu vực hoàng gia này, và nếu mày không khai báo rõ ràng về bản thân, mày sẽ bị xử lý như một kẻ trộm.'

'Chứ còn gì nữa, nó có thể là gì khác cơ chứ?' một kẻ lên tiếng.

'Biết đâu nó mò ra đây để tìm con dê bị lạc thì sao,' một kẻ khác phỏng đoán.

'Ta thấy chẳng có lý do gì phải cố biện hộ cho nó cả. Dù thế nào đi nữa, nó cũng chẳng có phận sự gì ở đây.'

'Vậy xin hãy để tôi đi, nếu các ông làm ơn,' Curdie nói.

'Nhưng tụi ta không làm ơn đâu—trừ phi mày khai báo rõ ràng về thân thế của mình.'

'Tôi không chắc lắm liệu mình có thể tin tưởng các ông hay không,' Curdie đáp.

'Bọn ta là đội cận vệ riêng của nhà vua,' người đội trưởng nhã nhặn nói, bởi vì ông ta bị thu hút bởi vẻ ngoài và lòng dũng cảm của Curdie.

'Được rồi, tôi sẽ kể cho các ông nghe toàn bộ sự việc—nếu các ông hứa sẽ lắng nghe tôi và không làm điều gì hấp tấp.'

'Tôi thấy tay này thật là tỉnh táo đấy chứ!' một kẻ trong nhóm vừa cười vừa nói. 'Nó sẽ kể cho chúng ta nghe nó định gây ra trò quỷ quái gì, nếu chúng ta chịu hứa làm theo ý nó.'

'Tôi chẳng định gây ra trò quỷ quái nào cả,' Curdie nói.

Nhưng trước khi cậu có thể nói thêm điều gì, cậu đâm ra lả đi và ngã bất tỉnh trên thảm cỏ. Lúc đó họ mới phát hiện ra rằng mũi tên nỏ mà họ bắn ra khi lầm tưởng cậu là một sinh vật yêu tinh đã làm cậu bị thương.

Họ khiêng cậu vào trong nhà và đặt nằm xuống sảnh lớn. Tin đồn lan ra rằng họ đã bắt được một tên cướp, và đám gia nhân liền túa ra để tận mặt nhìn kẻ gian ác. Giữa đám đông đó, nhũ mẫu bước tới. Ngay khoảnh khắc nhìn thấy cậu, bà ta liền phẫn nộ thốt lên:

'Ta dám cá chính là cái thằng nhóc thợ mỏ hỗn xược từng vô lễ với ta và công chúa trên núi đây mà. Nó thực sự đã định hôn công chúa đấy. Ta đã kịp thời ngăn chặn chuyện đó—cái đồ khốn kiếp! Và hóa ra nó đang lảng vảng ở đây à? Đúng là cái bản mặt trơ trẽn!' Vì công chúa đang ngủ say tít mù, bà ta tha hồ bóp méo sự thật theo ý thích.

Khi nghe thấy điều này, người đội trưởng, dù vẫn còn hoài nghi đáng kể về tính xác thực của nó, nhưng vẫn quyết định giam giữ Curdie cho đến khi họ có thể điều tra rõ ràng vụ việc. Thế nên, sau khi giúp cậu tỉnh lại đôi chút và băng bó vết thương vốn khá nặng của cậu, họ đặt cậu—vẫn đang kiệt sức vì mất máu—lên một chiếc nệm trong một căn phòng bỏ hoang—một trong những căn phòng đã được nhắc đến từ nãy đến giờ—rồi khóa cửa lại và bỏ đi. Cậu đã trải qua một đêm đầy trăn trở, và đến sáng hôm sau họ phát hiện ra cậu đang nói nhảm trong cơn mê sảng. Đến chiều tối, cậu tỉnh lại, nhưng cảm thấy vô cùng yếu ớt, và chân thì đau nhức khôn tả. Tự hỏi không biết mình đang ở đâu, và nhìn thấy một lính cận vệ trong phòng, cậu liền gặng hỏi anh ta và nhanh chóng nhớ lại những sự kiện của đêm hôm trước. Vì bản thân không thể tiếp tục canh gác được nữa, cậu bỗng kể hết mọi điều mình biết về lũ yêu tinh cho người lính nghe, và nài nỉ anh ta hãy thuật lại cho các đồng đội của mình, đồng thời thúc giục họ tăng gấp bội sự cảnh giác; nhưng chẳng biết là do cậu nói năng không được mạch lạc cho lắm, hay vì toàn bộ câu chuyện có vẻ quá hoang đường, mà chắc chắn là người lính đó đã kết luận rằng Curdie vẫn đang mê sảng, và tìm cách dỗ dành để bắt cậu phải im miệng. Điều này tất nhiên khiến Curdie vô cùng bực bội, giờ đây cậu cũng nếm trải cảm giác không được người khác tin tưởng là như thế nào, và hậu quả là cơn sốt của cậu lại tái phát, và đến khi viên đội trưởng được gọi đến theo những lời khẩn nài dai dẳng của cậu, thì không còn nghi ngờ gì nữa rằng cậu đang nói sảng. Họ đã làm những gì có thể cho cậu, và hứa hẹn mọi điều cậu muốn, nhưng hoàn toàn không có ý định thực hiện. Cuối cùng cậu cũng chìm vào giấc ngủ, và khi giấc ngủ của cậu trở nên sâu và yên bình, họ rời khỏi phòng, khóa cửa lại một lần nữa, và lui ra với dự định sẽ quay lại thăm cậu vào sáng sớm hôm sau.