Các nhà logic học định nghĩa tồi tệ làm sao,
Rằng loài người chúng ta vốn có lý trí.
Họ bảo lý trí thuộc về con người,
Nhưng hãy chứng minh đi, nếu có thể.
Khôn ngoan như Aristotle và Smiglesius,
Bằng những luận lý ngụy biện khéo léo,
Đã gắng chứng minh với độ chính xác cao,
Bằng định nghĩa và phân chia rạch ròi,
Rằng Homo est ratione præditum;
Nhưng dù có chết tôi cũng chẳng tin họ.
Và bất chấp họ, tôi vẫn phải khẳng định
Rằng con người cùng mọi đường đi nước bước đều vô nghĩa;
Và rằng kẻ tự hào là chúa tể tự nhiên này
Vừa là một sinh vật yếu đuối vừa lầm lạc.
Rằng bản năng là một thứ chỉ dẫn chắc chắn hơn
Cái niềm kiêu hãnh kiêu căng của những kẻ tự hào có lý trí;
Và rằng các loài thú vật còn vượt xa họ,
Deus est anima brutorum.
Ai từng thấy một con thú trung thực nào,
Lại đem hàng xóm ra tòa kiện cáo,
Khởi kiện tội hành hung và đánh đập,
Hay lừa dối bạn bè bằng dối gian và nịnh hót?
Chúng lang thang trên đồng bằng không bờ bến,
Chẳng có chính trị nào làm phiền tâm trí;
Chúng ăn uống và vui đùa,
Chẳng màng ai đang nắm quyền hay thất thế chốn triều đình.
Chúng chẳng bao giờ đến chầu chực
Để coi kẻ thù như bạn thiết tha;
Chúng chẳng bao giờ nài nỉ ơn trên,
Cũng chẳng luồn cúi trước kẻ có chức có quyền;
Cũng không nhận làm những việc bẩn thỉu,
Hay cầm bút viết văn phục vụ Bob.
Mang đầy lời mắng mỏ, chúng chẳng bao giờ đến
Gặp những kẻ ở phố Paternoster Row:
Chẳng có quan tòa, nhạc công, thầy dạy nhảy,
Chẳng có kẻ móc túi, hay nhà thơ tồi tệ nào
Tồn tại trong loài bốn chân trung thực:
Chẳng có con thú nào lãnh đạo đồng loại.
Thú vật chưa từng tụ tập trong những cuộc giao tranh đẫm máu,
Hay cắt cổ nhau vì tiền thù lao.
Về loài thú, phải thừa nhận rằng con khỉ
Là kẻ giống hình dáng con người nhất;
Giống con người, nó bắt chước mọi mốt thời trang,
Và sự hiểm ác là niềm đam mê chủ đạo của nó:
Nhưng cả trong sự hiểm ác lẫn điệu bộ nhăn nhó,
Một kẻ chốn triều đình còn vượt trội hơn bất kỳ con khỉ nào.
Kìa nhìn nó khom lưng chờ đợi khiêm nhường
Trước vị bộ trưởng nhà nước;
Kìa nhìn nó, chẳng mấy chốc sau, đối với kẻ dưới
Lại bắt chước cách hành xử của kẻ bề trên:
Nó hứa hẹn với một vẻ điệu nghệ y hệt,
Và việc thực hiện cũng cẩn trọng y hệt như thế.
Đến lượt mình, nó lại tìm thấy những kẻ bắt chước,
Chốn triều đình, những kẻ gác cổng, đầy tớ, bồi bàn
Vẫn cứ hấp thụ tác phong của chủ nhân,
Và những tên lính hầu có thể đóng vai các lãnh chúa và công tước.
Thế đấy, chốn triều đình, từ cao sang đến kẻ thấp hèn
Đều cư xử giống nhau, bởi tất cả đều bắt chước lẫn nhau.