Ngày đã về chiều, và đại quân phe Hiện đại phân nửa đang nghiêng về phía rút lui, bỗng từ trong đội quân bộ binh vũ trang hạng nặng của họ, xuất hiện một viên tướng tên là Bentley, kẻ biến dạng nhất trong số tất cả những kẻ Hiện đại; hắn cao lớn nhưng chẳng có hình hài hay vẻ đường bệ, vạm vỡ nhưng lại chẳng có sức mạnh hay sự cân đối. Giáp trụ của hắn chắp vá từ hàng ngàn mảnh rời rạc, và mỗi khi hắn bước đi, tiếng va chạm vang lên khô khốc và chát chúa, tựa như âm thanh của một tấm chì bị cơn gió Etesian thổi bay từ mái tháp xuống. Mũ trụ của hắn làm bằng sắt gỉ sét, nhưng phần che mặt lại bằng đồng thau, thứ kim loại ấy bị hơi thở hắn làm vấy bẩn đến mức hoen ố thành muối đồng, và từ chính cái nguồn đó cũng không thiếu gì mật đắng, để rồi mỗi khi bị kích động bởi sự giận dữ hay mệt nhọc, một chất đen ngòm đầy ác ý lại rỉ ra từ môi hắn. Trong tay phải, hắn nắm một chiếc đập lúa, còn tay trái (để phòng khi thiếu vũ khí tấn công) hắn cầm một bình đầy phân bẩn. Được trang bị đầy đủ như vậy, hắn chậm chạp và nặng nề tiến về phía các tướng lĩnh phe Hiện đại đang hội họp bàn về vận mệnh, những kẻ thấy hắn đi tới liền bật cười trước đôi chân cong queo và tấm lưng gù mà bộ giáp cùng đôi ủng của hắn – dù cố hết sức che đậy – cũng buộc phải chấp nhận phơi bày. Các tướng lĩnh lợi dụng hắn vì tài ba hoa, nếu biết tiết chế thì cái tài ấy thường rất hữu dụng cho sự nghiệp của họ, nhưng lắm lúc cũng gây hại nhiều hơn lợi; bởi chỉ cần một chút va chạm, hoặc thậm chí chẳng vì gì cả, hắn đã như một con voi bị thương, quay ra chống lại chính lãnh đạo của mình. Đó chính là tâm tính của Bentley vào thời khắc ấy, hắn đau lòng khi thấy quân mình thất thế và bất mãn với cách xử lý của tất cả mọi người, trừ chính hắn. Hắn khiêm tốn cho các tướng lĩnh phe Hiện đại hiểu rằng, theo thiển ý của hắn, tất cả bọn họ chỉ là một lũ lưu manh, ngu ngốc, đầu óc bã đậu, những kẻ vô học và đám vô lại lảm nhảm; nếu hắn được làm tướng, thì bọn "thượng đẳng" phe Cổ điển kia hẳn đã bị đánh đuổi khỏi chiến trường từ lâu rồi. "Các người," hắn nói, "chỉ ngồi đây ăn không ngồi rồi, còn khi tôi hoặc bất kỳ kẻ Hiện đại dũng cảm nào hạ được kẻ thù, các người chắc chắn sẽ là lũ cướp chiến lợi phẩm. Nhưng tôi sẽ không bước một bước nào chống lại quân thù cho đến khi các người thề rằng bất cứ ai tôi bắt được hoặc giết được, vũ khí của kẻ đó sẽ thuộc quyền sở hữu của tôi." Bentley vừa dứt lời, Scaliger nhìn hắn bằng ánh mắt khinh bỉ rồi đáp: "Thằng cha khốn kiếp khoác lác! Chỉ biết nói năng văn vẻ trong mắt mình, ngươi chỉ giỏi ba hoa mà chẳng có chút trí tuệ, sự thật hay sự khôn ngoan nào. Sự độc địa trong tính cách của ngươi làm đảo lộn cả tự nhiên; kiến thức chỉ khiến ngươi thêm dã man; nghiên cứu nhân văn lại khiến ngươi thêm vô nhân tính; giao du với thi sĩ chỉ khiến ngươi thêm hèn kém, nhơ nhuốc và đần độn. Mọi nghệ thuật khai hóa người khác đều chỉ khiến ngươi thêm thô lỗ, khó bảo; chốn cung đình đã dạy ngươi những thói hư tật xấu, và những cuộc trò chuyện lịch thiệp đã hoàn thiện ngươi thành một gã trí thức nửa mùa. Hơn nữa, chẳng có kẻ hèn nhát nào lại gánh nặng cho quân đội hơn ngươi. Nhưng đừng nản chí; ta hứa với ngươi, bất cứ chiến lợi phẩm nào ngươi lấy được chắc chắn sẽ thuộc về ngươi; dù ta hy vọng cái xác thối tha kia trước hết sẽ trở thành mồi cho lũ diều hâu và sâu bọ."
Bentley không dám đáp lại, chỉ nén cơn giận hờn và uất ức, lui ra với quyết tâm thực hiện một chiến công hiển hách. Hắn rủ người bạn đồng hành yêu quý Wotton đi cùng để hỗ trợ, quyết tâm dùng mưu kế hoặc đánh úp một góc nào đó đang bị bỏ quên của quân đội phe Cổ điển. Họ bắt đầu hành quân qua những xác chết của bè bạn bị tàn sát; rồi vòng sang bên phải quân mình; sau đó quành về hướng bắc cho tới khi đến được lăng mộ của Aldrovandus, nơi họ vượt qua dưới ánh mặt trời đang lặn. Và giờ đây, họ tiến tới gần các chốt gác của kẻ thù với nỗi sợ hãi, dáo dác nhìn quanh xem liệu có thể phát hiện khu vực của những kẻ bị thương, hay vài gã lính lác đang ngủ, không vũ khí và cách xa đám đông hay không. Tựa như hai con chó hoang, vì bản tính tham lam và sự thiếu thốn ở nhà thôi thúc nên kết bè kết cánh, dù sợ hãi vẫn mò mẫm trong đêm tối để xâm nhập vào chuồng gia súc của một gã chăn nuôi giàu có, chúng cụp đuôi, thè lưỡi, bò thật khẽ và chậm. Trong khi đó, mặt trăng thấu suốt, giờ đã lên tới đỉnh thiên đỉnh, chiếu những tia sáng vuông góc xuống đầu chúng tội lỗi; chúng không dám sủa, dù rất khó chịu trước khuôn mặt rạng rỡ của trăng, dù là nhìn thấy bóng phản chiếu dưới vũng nước hay nhìn thẳng lên bầu trời; một con quan sát xung quanh, con kia lùng sục trên cánh đồng, mong sao phát hiện được, cách xa đàn vật, một cái xác bị ăn dở, tàn dư của lũ sói no nê hoặc quạ đen báo điềm gở. Đôi bạn đáng yêu và thắm thiết ấy cũng hành quân như vậy, với sự thận trọng và sợ hãi không kém, khi từ đằng xa chúng thoáng thấy hai bộ giáp sáng loáng treo trên một gốc cây sồi, và chủ nhân của chúng đang ở gần đó, chìm trong giấc ngủ sâu. Hai người bạn rút thăm, và việc thực hiện chuyến phiêu lưu này rơi vào tay Bentley; hắn tiến lên, đi trước hắn là Sự Hoang mang và Kinh ngạc, còn Sự Hãi hùng và Hoảng sợ theo sau. Khi đến gần, kìa hai vị anh hùng của quân đội Cổ điển, Phalaris và Aesop, đang nằm ngủ say. Bentley định bụng sẽ tiêu diệt cả hai, hắn rón rén lại gần, nhắm chiếc đập lúa vào ngực Phalaris; nhưng đúng lúc đó, nữ thần Hoảng sợ can thiệp, nắm lấy tên Hiện đại trong vòng tay băng giá của bà và lôi hắn ra khỏi mối nguy hiểm mà bà đã tiên liệu; cả hai vị anh hùng đang ngủ bỗng cùng xoay mình, dù họ đang ngủ rất say và bận rộn trong cơn mơ. Vì Phalaris đang mơ thấy một gã thi sĩ tồi tệ nào đó đã châm biếm hắn, và hắn đang tống cổ gã vào con bò đồng rống lên của mình. Còn Aesop thì mơ thấy khi ông và vị anh hùng Cổ điển kia đang nằm trên đất, một con lừa hoang sổng chuồng, chạy lăng xăng, dẫm đạp và đá vào mặt họ. Bentley, bỏ mặc hai vị anh hùng đang ngủ, chộp lấy cả hai bộ giáp rồi rút lui để đi tìm Wotton yêu quý của mình.
Trong khi đó, hắn đã lang thang rất lâu để tìm kiếm một chiến công, cho đến khi đến được một con suối nhỏ chảy ra từ một đài phun nước gần đó, gọi là Helicon trong ngôn ngữ của loài người trần thế. Ở đây, hắn dừng lại, cơn khát cháy cổ khiến hắn quyết định làm dịu bằng dòng nước trong vắt này. Ba lần, với bàn tay trần tục, hắn cố đưa nước lên môi, và ba lần nước đều trượt khỏi các kẽ tay hắn. Sau đó, hắn nằm sấp xuống, nhưng trước khi miệng hắn kịp chạm vào khối pha lê lỏng ấy, Apollo xuất hiện, đặt chiếc khiên của thần ngay trong lòng con suối ngăn giữa tên Hiện đại và đài phun nước, khiến hắn chỉ vục lên được bùn. Bởi lẽ, dù không đài phun nước nào trên trái đất có thể so sánh với sự trong trẻo của Helicon, nhưng dưới đáy vẫn lắng đọng một lớp bùn nhão dày cộm; vì Apollo đã cầu xin Jupiter như thế, coi đó là sự trừng phạt dành cho những kẻ dám nếm thử nó bằng đôi môi không thanh sạch, và cũng là bài học cho tất cả mọi người đừng bao giờ lấy nước quá sâu hay quá xa khỏi nguồn.
Tại đầu nguồn, Wotton phát hiện hai vị anh hùng; một người hắn không nhận ra, nhưng người kia nhanh chóng được nhận diện là Temple, tướng lĩnh của quân đồng minh phe Cổ điển. Lưng ông quay lại phía hắn, và ông đang mải mê uống từng ngụm nước lớn từ mũ trụ của mình, sau khi đã rút lui đến đây để nghỉ ngơi khỏi những nhọc nhằn của cuộc chiến. Wotton quan sát ông, với đôi đầu gối run rẩy và đôi tay run bắn, tự nhủ: Ôi, giá mà mình có thể giết được kẻ hủy diệt quân đội của chúng ta, mình sẽ giành được bao danh tiếng giữa các tướng lĩnh! Nhưng để xông ra đối đầu với ông ta, người đối người, khiên đối khiên, và giáo đối giáo, liệu có kẻ Hiện đại nào trong chúng ta dám làm? Vì ông ta chiến đấu như một vị thần, và Pallas hay Apollo luôn ở bên cạnh ông ta. Nhưng, ôi mẹ ơi! Nếu những gì Danh tiếng đồn đại là thật, rằng con là con trai của một nữ thần vĩ đại như vậy, hãy ban cho con khả năng đánh trúng Temple bằng ngọn giáo này, để cú đòn có thể tiễn ông ta xuống địa ngục, và con có thể trở về trong an toàn và vinh quang, chất đầy chiến lợi phẩm của ông ta. Các vị thần đã đáp ứng phần đầu của lời cầu nguyện này nhờ sự can thiệp của mẹ hắn và Momus; nhưng phần còn lại, do một cơn gió nghịch từ Định mệnh, đã bị thổi tan trong không trung. Sau đó, Wotton nắm lấy ngọn giáo, xoay tròn ba lần trên đầu, rồi phóng đi với tất cả sức lực; nữ thần, mẹ hắn, đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho cánh tay hắn. Ngọn giáo xé gió lao đi rít lên, và chạm tới tận thắt lưng của vị anh hùng Cổ điển đang quay lưng, lướt nhẹ qua đó rồi rơi xuống đất. Temple không hề cảm thấy vũ khí chạm vào người cũng chẳng nghe tiếng nó rơi: và Wotton lẽ ra đã có thể trốn thoát về quân đội của mình với vinh dự là đã phóng giáo vào một thủ lĩnh vĩ đại mà không bị trả đũa; nhưng Apollo, nổi giận vì một ngọn lao được ném đi với sự trợ giúp của một nữ thần hèn hạ như vậy lại làm ô uế đài phun nước của thần, liền biến hình thành ---, và nhẹ nhàng đến bên chàng trẻ tuổi Boyle, người lúc đó đang đi cùng Temple: thần chỉ vào ngọn giáo trước, rồi chỉ vào tên Hiện đại đang ở phía xa đã ném nó, và ra lệnh cho vị anh hùng trẻ tuổi lập tức trả thù. Boyle, vận bộ giáp được tất cả các vị thần ban tặng, ngay lập tức tiến lên chống lại kẻ thù đang run rẩy, kẻ giờ đây đang chạy trốn trước mặt chàng. Tựa như một chú sư tử con trên những bình nguyên Libya, hoặc sa mạc Araby, được cha già phái đi săn mồi, hoặc để rèn luyện sức khỏe, chàng lướt đi, khao khát gặp một con hổ từ trên núi, hoặc một con lợn rừng hung dữ; nếu tình cờ một con lừa hoang, với những tiếng kêu ầm ĩ, làm nhức tai chàng, con thú cao quý ấy, dù chán ghét việc làm bẩn móng vuốt của mình với thứ máu hèn hạ đó, nhưng vì quá khó chịu trước thứ âm thanh phản cảm, thứ mà Echo, nàng tiên dại dột, cũng như cái giới tính phán đoán sai lầm của nàng, lặp lại to hơn và thích thú hơn cả tiếng hát của Philomela, nên chàng quyết bảo vệ danh dự của rừng xanh, và săn đuổi con vật tai dài ồn ào ấy. Wotton chạy trốn như vậy, và Boyle đuổi theo như vậy. Nhưng Wotton, với bộ giáp nặng nề, chân chậm, bắt đầu giảm tốc độ, thì người tình Bentley của hắn xuất hiện, đang quay trở lại với chiến lợi phẩm của hai vị anh hùng Cổ điển đang ngủ. Boyle quan sát hắn kỹ lưỡng, và nhanh chóng nhận ra mũ trụ và khiên của Phalaris, bạn của chàng, cả hai thứ mà chàng mới tự tay đánh bóng và mạ vàng gần đây, cơn giận bốc lên trong mắt chàng, và bỏ dở cuộc truy đuổi Wotton, chàng lao tới tấn công kẻ vừa xuất hiện này một cách dữ dội. Chàng khao khát trả thù cả hai; nhưng giờ cả hai đều bỏ chạy theo các hướng khác nhau: và, như một người đàn bà trong ngôi nhà nhỏ kiếm sống bằng nghề kéo sợi vất vả, nếu chẳng may đàn ngỗng của bà bị tản mát trên bãi cỏ chung, bà chạy quanh cánh đồng từ bên này sang bên kia, dồn những con đi lạc về đàn; chúng kêu quang quác, và đập cánh bay lượn trên đồng nội; Boyle đuổi theo như vậy, đôi bạn này chạy trốn như vậy: cuối cùng thấy đường chạy là vô ích, họ dũng cảm hợp sức lại, và dàn thành đội hình phalanx. Đầu tiên Bentley phóng một ngọn giáo bằng tất cả sức lực, hy vọng xuyên thủng ngực kẻ thù; nhưng Pallas đến mà không ai thấy, đã gạt mũi giáo trên không trung và thay vào đó một mũi bằng chì, đập một cú chí mạng vào khiên của kẻ thù rồi rơi xuống đất, đầu tù tịt. Sau đó, Boyle, quan sát thời cơ kỹ lưỡng, nhặt lấy một ngọn giáo dài và sắc bén lạ thường; và khi đôi bạn này phối hợp, đứng sát bên nhau, chàng xoay người sang phải, và với sức mạnh phi thường, phóng vũ khí. Bentley thấy số phận của mình đã đến, hắn ép sát cánh tay vào xương sườn, hy vọng cứu lấy thân mình, nhưng mũi giáo xuyên vào, đi qua cánh tay và sườn, không dừng lại cũng không mất sức lực cho đến khi nó cũng xuyên thủng cả Wotton dũng cảm, người đang định đỡ lấy người bạn sắp chết của mình, cũng chung số phận. Như khi một đầu bếp lành nghề đã buộc một cặp chim dẽ, ông ta dùng xiên sắt xuyên qua hai bên sườn mềm mại của cả hai, cánh và chân áp sát vào xương sườn; đôi bạn này cũng bị xuyên thấu như thế, cho đến khi họ ngã xuống, chung sống với nhau, chung chết với nhau; gắn kết chặt chẽ đến nỗi Charon sẽ nhầm cả hai là một, và chở họ qua sông Styx với nửa giá vé. Vĩnh biệt, cặp đôi bạn hữu đáng yêu, thắm thiết; các ngươi để lại phía sau chẳng mấy kẻ ngang hàng: và các ngươi sẽ hạnh phúc và bất tử, nếu tất cả trí tuệ và tài hùng biện của ta có thể làm được điều đó.
Và giờ đây....
[Những phần còn lại đã mất.]