Điều đầu tiên bạn cần biết về tôi, tôi là con trai của bố tôi. Và khi chúng tìm tới ông, tôi đã làm theo những gì ông yêu cầu. Tôi đã không khóc. Không khóc khi Hiệp Hội phát sóng vụ bắt giữ. Không khóc khi đám Hoàng Kim xử ông. Không khóc khi bọn Xám treo cổ ông. Mẹ đã đánh tôi vì điều đó. Anh Kieran đáng lẽ phải là người ngoan cường. Anh ấy là anh, còn tôi là em. Đáng ra tôi phải khóc. Thay vì thế, Kieran lại la toáng lên như một đứa con gái khi Eo Bé Bỏng cài một bông hồng tú cầu vào chiếc ủng bảo hộ bên trái của bố tôi rồi chạy trở lại bên bố cô bé. Em gái Leanna của tôi khẽ than khóc bên cạnh tôi. Tôi chỉ quan sát và nghĩ thật tiếc vì bố đã chết trong tư thế nhảy múa nhưng lại không có đôi giày nhảy của mình.
Trên Sao Hỏa trọng lực không lớn lắm. Vì thế người ta cần kéo chân tội nhân xuống để làm gãy cổ. Chúng bắt những người thân yêu của tội nhân làm việc đó.
Tôi ngửi thấy mùi nồng nặc của chính mình bên trong bộ Đồ Hầm Lò. Bộ đồ làm bằng một thứ chất dẻo nano và nóng bức đúng như cái tên của nó. Bộ đồ bó kín lấy tôi từ chân lên đầu. Không gì lọt vào. Không gì thoát ra. Đặc biệt, hơi nóng lại càng không. Phần tồi tệ nhất là bạn không thể lau những giọt mồ hôi đang chảy xuống mắt. Thứ mồ hôi chết bầm đáng nguyền rủa làm tôi xót như kim châm khi chảy từ dải buộc đầu xuống đọng lại thành vũng dưới chân. Đó là chưa kể đến mùi khai nồng nặc khi ta tiểu tiện. Một việc mà ta làm suốt. Ta phải dùng ống hút để uống khá nhiều nước. Tôi đoán là có thể gắn một cái ống thông dẫn nước tiểu. Còn chúng tôi chọn mùi khai.
Đám thợ khoan cùng đội với tôi đang bàn tán về một chuyện tầm phào nào đó qua bộ đàm trong tai tôi, còn tôi đang ngồi trên đỉnh chiếc Khoan Móng Vuốt. Tôi chỉ có một mình trong đường hầm sâu hoắm này, trên cỗ máy có hình dạng như một bàn tay kim loại khổng lồ đang thọc ngón móc và đục khoét lòng đất. Tôi điều khiển những ngón tay làm tan chảy đá từ ghế điều khiển trên đỉnh cỗ máy khoan, ở đúng chỗ lẽ ra là khớp khuỷu tay. Ngồi trên đó, các ngón tay tôi lồng khít vào găng điều khiển vận hành vô số mũi khoan như những chiếc xúc tu ở dưới chỗ tôi ngồi chừng chín mươi mét. Để trở thành một Chim Lặn, người ta nói các ngón tay của bạn cần cử động nhanh như những lưỡi lửa. Ngón tay tôi còn nhanh hơn thế.
Dù những giọng nói đang vang lên bên tai, tôi chỉ có một mình trong đường hầm sâu hút. Sự tồn tại của tôi thể hiện qua những rung động, tiếng vọng hơi thở của chính tôi, cùng cái nóng đặc quánh và ngột ngạt tới mức tôi có cảm giác như mình đang bị bọc kín trong một tấm mền nặng trịch làm bằng nước tiểu nóng giãy.
Một dòng sông mồ hôi nữa tràn qua dải buộc ngăn mồ hôi trên trán và chui vào hai mắt tôi, thiêu đốt cho tới khi cả hai đều đỏ khè hệt như mái tóc rối bù trên đầu tôi. Hồi trước tôi có thói quen giơ tay lên cố gạt mồ hôi, nhưng cũng chỉ để cào một cách vô ích lên tấm che mặt của bộ Đồ Hầm Lò. Bây giờ tôi vẫn muốn làm thế. Ngay cả khi đã được ba năm, cảm giác ngứa ngáy và cay xót do mồ hôi gây ra vẫn là một nỗi khổ ải mới toanh.
Vách đường hầm nằm quanh cái ghế của tôi chìm trong một màu vàng lưu huỳnh tỏa ra từ quầng sáng hình vòng xuyến. Quầng sáng trở nên yếu dần khi tôi ngước mắt nhìn lên lòng giếng hẹp thẳng đứng tôi đã đào hôm nay. Phía trên, đồng vị helium-3 quý giá tỏa sáng lờ mờ như bạc nóng chảy, nhưng tôi đang nhìn vào bóng tối, tìm kiếm những con rắn hổ lục sống dưới hang sâu đang cuộn mình trườn đi trong bóng tối tìm kiếm hơi nóng từ mũi khoan của tôi. Chúng cũng sẽ luồn cả vào trong bộ đồ bảo hộ, cắn qua lớp vỏ và sau đó sẽ tìm cách chui sâu vào chỗ ấm nhất chúng tìm thấy, thường là bụng, để đẻ trứng ở đó. Trước đây tôi đã từng bị cắn. Tôi vẫn mơ về con quái vật ấy - đen ngòm, hệt như một vệt dầu đặc quánh. Chúng có thể to bằng bắp đùi và dài bằng ba người lớn, nhưng những con non mới khiến chúng tôi sợ hãi. Chúng không biết cách tiết chế nọc độc của mình. Giống như tôi, tổ tiên chúng tới từ Trái Đất, sau đó Sao Hỏa và những đường hầm sâu thăm thẳm đã biến đổi chúng.
Cảm giác khi ở trong những đường hầm sâu hút này thật kỳ quái. Cô độc. Bên cạnh tiếng gầm rú của máy khoan, tôi nghe thấy giọng nói của các bạn mình, tất cả đều lớn tuổi hơn. Nhưng tôi không thể nhìn thấy họ trong bóng tối, ở khoảng cách nửa dặm phía trên. Họ khoan ở tít trên cao, gần miệng đường hầm tôi đã đào, leo xuống mang theo móc và dây nhằm treo mình lơ lửng dọc theo vách đường hầm để tới các mạch helium-3 nhỏ. Họ khoan bằng những mũi khoan dài hàng mét, khoét đi lớp vỏ đất đá. Công việc vẫn cần một mức độ khéo léo điên cuồng của chân tay, nhưng tôi là người cầm trịch trong đội. Tôi là Chim Lặn. Danh xưng đó đòi hỏi một phẩm chất nhất định - và tôi là Chim Lặn trẻ nhất người ta còn nhớ được.
Tôi đã làm việc tại hầm mỏ được ba năm. Người ta bắt đầu làm việc từ năm mười ba tuổi. Đủ lớn để giao cấu, đủ lớn để làm việc. Ít nhất thì đó cũng là những gì chú Narol đã nói. Có điều cho đến tận sáu tháng trước tôi vẫn chưa kết hôn, nên tôi không biết vì sao ông lại nói vậy.
Eo nhảy múa trong tâm trí tôi khi tôi nhìn vào màn hình điều khiển và di chuyển các ngón tay của Khoan Móng Vuốt quanh một mạch mới. Eo. Đôi khi tôi nghĩ thật khó có thể gọi em bằng tên nào ngoài cái tên chúng tôi vẫn hay gọi em khi còn bé.
Eo Bé Bỏng - một cô bé tí xíu ẩn dưới một mái tóc đỏ rực. Đỏ như thứ đá xung quanh tôi, không hẳn là một màu đỏ thực sự mà ngả màu đỏ nâu gỉ sắt. Đỏ như nhà của chúng tôi, như Sao Hỏa. Eo cũng mười sáu tuổi. Và có thể em cũng giống tôi - xuất thân từ một cộng đồng Đỏ của những người thợ hầm mỏ, một cộng đồng của các bài hát, điệu nhảy và đất đá - nhưng em có thể được làm từ không khí, từ thứ thinh không đã gắn kết các vì sao thành một cấu trúc. Nói vậy không có nghĩa là tôi đã từng thấy sao. Không một người Đỏ nào ở các cộng đồng khai mỏ được thấy các vì sao.
Eo Bé Bỏng. Họ muốn gả cô bé đi khi em bước sang tuổi mười bốn, như tất cả các cô gái trong cộng đồng. Nhưng em đã giảm khẩu phần ăn của mình để chờ tôi đủ mười sáu tuổi, tuổi kết hôn đối với nam giới, trước khi đeo sợi dây đó vào quanh ngón tay mình. Em nói em biết chúng tôi sẽ cưới nhau từ khi chúng tôi còn bé xíu. Tôi thì không.
“Dừng. Dừng. Dừng!” chú Narol gắt lên qua kênh liên lạc. “Darrow, dừng ngay, nhóc!” Các ngón tay tôi bất động, ông đang ở trên kia cùng những người khác, quan sát tôi vận hành máy qua thiết bị giám sát.
“Có chuyện gì à?” tôi hỏi, vẻ khó chịu. Tôi không thích bị cắt ngang.
“Có chuyện gì à, nhóc Chim Lặn hỏi đấy.” ông già Barlow cười khẩy.
“Có túi khí, chuyện thế đấy,” Narol gắt gỏng. Ông là đội trưởng của hơn hai trăm thành viên trong đội chúng tôi. “Dừng lại. Gọi một đội Máy Quét tới xem xét hiện trạng trước khi cháu cho tất cả chúng ta nổ tung xuống địa ngục.”
“Cái túi khí đó ư? Chỉ là một túi nhỏ xíu thôi mà,” tôi nói. “Như một cái bọt khí thì đúng hơn. Cháu có thể xử lý được.”
“Mới một năm ngồi máy khoan mà cậu ta đã nghĩ mình biết phân biệt đầu với mông rồi cơ đấy! Nhóc con ngớ ngẩn tội nghiệp,” ông già Barlow đế thêm một cách cộc lốc. “Hãy nhớ lời các lãnh đạo Hoàng Kim của chúng ta. Kiên nhẫn và phục tùng, nhóc. Kiên nhẫn là phần quý nhất của lòng dũng cảm. Và phục tùng là phần quý nhất của nhân tính. Hãy lắng nghe những người lớn tuổi hơn cậu.”
Tôi đảo mắt trước câu nói nực cười. Nếu người lớn tuổi có thể làm được những việc tôi làm, thì có lẽ nghe lời họ cũng xứng đáng. Nhưng họ chậm chạp, cả tay chân lẫn đầu óc. Đôi khi tôi có cảm giác họ muốn tôi cũng chỉ nên giống họ, nhất là chú tôi.
“Cháu đang đào xuống một mạch,” tôi nói. “Nếu chú nghĩ có một túi khí, cháu có thể nhảy xuống tự mình kiểm tra. Dễ thôi mà. Chẳng cần phải băn khoăn đâu.”
Họ sẽ thuyết giảng là cần thận trọng. Cứ như thể thận trọng đã từng giúp được họ. Đã nhiều năm nay chúng tôi chưa giành được Vòng Nguyệt Quế nào.
“Muốn biến Eo thành một bà góa hả?” Barlow phá lên cười, giọng vỡ ra giữa những tiếng nhiễu lạo xạo. “Tôi thấy thế cũng được. Con bé xinh xắn thế cơ mà. Cứ khoan vào cái túi khí đó đi và để lại con bé cho tôi. Dù béo và già thật đấy, nhưng máy khoan của tôi vẫn còn khoan lỗ tốt.”
Một tràng cười của hai trăm thợ khoan bên trên đồng thanh vang lên. Các khớp ngón tay của tôi trở nên trắng bệch khi tôi siết chặt lấy cần điều khiển.
“Nghe chú Narol đi, Darrow. Tốt hơn cậu nên quay trở lên cho tới khi chúng ta có kết quả kiểm tra,” anh trai tôi Kieran nói thêm. Anh ấy hơn tôi ba tuổi. Nên anh ấy nghĩ rằng mình là một người khôn ngoan, là người hiểu biết hơn. Anh ấy chỉ biết có thận trọng. “Vẫn còn chán thời gian.”
“Thời gian? Khỉ gió, sẽ mất đến hàng giờ,” tôi gắt lên. Tất cả bọn họ đều chống lại tôi trong việc này. Tất cả bọn họ đều sai, đều chậm chạp và không hiểu rằng Vòng Nguyệt Quế chỉ còn cách một bước tiến táo bạo. Hơn thế, họ nghi ngờ tôi. “Chú là đồ nhát gan, Narol.”
Đầu dây bên kia lặng thinh.
Gọi một người là kẻ nhát gan không phải là cách hay để có được sự hợp tác của họ. Đáng lẽ tôi không nên nói vậy.
“Theo con bố nên tự mình kiểm tra,” Loran, em họ tôi, con trai chú Narol, gân cổ lên phản đối. “Không làm thế thì đám Gamma coi như chẳng khác gì Hoàng Kim - họ sẽ giành Vòng Nguyệt Quế lần thứ, ờ, một trăm.”
Vòng Nguyệt Quế. Hai mươi bốn nhà trong cộng đồng khai mỏ dưới lòng đất tại Lykos, một Vòng Nguyệt Quế mỗi quý. Nó đồng nghĩa với thức ăn thừa mứa. Nó đồng nghĩa với nhiều thuốc hơn để hút. Chăn bông nhập từ Trái Đất. Thứ rượu tối màu hổ phách được đóng dấu chất lượng của Hiệp Hội. Nó đồng nghĩa với chiến thắng. Nhà Gamma đã giành được nó từ khi người ta bắt đầu biết nhớ. Vì thế, với những nhà kém cỏi còn lại như chúng tôi, tất cả là vấn đề Định Mức, chỉ vừa đủ để qua ngày. Eo nói Vòng Nguyệt Quế là củ cà rốt Hiệp Hội mang ra nhử, luôn nằm xa khỏi tầm với của chúng tôi, dù chỉ một chút. Vừa đủ để chúng tôi biết mình thực sự thấp kém đến mức nào và bất lực đến đâu trong việc thay đổi nó. Về danh nghĩa chúng tôi là những người tiên phong khai phá. Eo gọi chúng tôi là nô lệ. Tôi chỉ nghĩ rằng chúng tôi chưa bao giờ thực sự nỗ lực hết mình. Chưa bao giờ chấp nhận mạo hiểm thật lớn chỉ vì những người lớn tuổi.
“Loran, im miệng đi, đừng nói về Vòng Nguyệt Quế nữa. Đụng phải túi khí thì chúng ta sẽ lỡ hết tất cả Vòng Nguyệt Quế chết tiệt vì đã sang thế giới bên kia đấy, nhóc,” chú Narol gầm gừ.
Ông đang líu lưỡi lại. Tôi gần như có thể ngửi thấy mùi rượu qua bộ đàm. Ông muốn gọi một đội dò khí tới để khỏi phải chịu trách nhiệm. Hoặc ông đang sợ. Ông già say khướt này từ lúc chào đời đã thường trực trong nỗi sợ đến muốn vãi ra quần. Sợ cái gì cơ? Chủ nhân của chúng tôi, những Hoàng Kim? Hay đám tôi đòi của họ, bọn Xám? Ai biết được? Rất ít người. Ai bận tâm? Còn ít hơn nữa. Kỳ thực, chỉ có một người từng quan tâm tới chú tôi, và người đó đã chết khi chú tôi kéo chân ông xuống.
Chú tôi là một người bạc nhược. Ông thận trọng và rượu chè quá độ, một cái bóng mờ nhạt của bố tôi. Những cái chớp mắt của ông thật dài và nặng nề, như thể mỗi lần phải mở mắt ra để nhìn lại thế giới thật khổ sở đối với ông. Tôi không tin tưởng ông khi ở bên dưới khu hầm mỏ này, hay ở bất cứ nơi nào khác. Nhưng mẹ bảo tôi phải lắng nghe lời ông; bà nhắc tôi phải tôn trọng những người lớn tuổi. Dù tôi đã lập gia đình, dù tôi đã là Chim Lặn của gia tộc, bà vẫn sẽ nói “những vết bỏng vẫn chưa thành chai sạn”. Tôi sẽ nghe lời, cho dù điều đó khiến tôi phát điên chẳng kém gì cảm giác ngứa ran do mồ hôi trên khuôn mặt mình.
“Được thôi,” tôi lẩm bẩm.
Tôi khép các ngón tay máy khoan lại và đợi trong khi chú tôi gọi nó lên từ vị trí an toàn ở căn phòng nằm tít trên đường hầm sâu hút. Việc này sẽ phải mất hàng giờ. Tôi nhẩm tính. Còn tám tiếng nữa thì tiếng còi vang lên. Để đánh bại nhà Gamma, tôi buộc phải duy trì nhịp độ 156,5 kilo mỗi giờ. Sẽ mất hai tiếng rưỡi để đội Máy Quét xuống tới đây và làm phần việc của họ, đó là nhanh nhất. Vậy là tôi cần phải bơm ra 227,6 kilo mỗi giờ sau đó. Không thể. Nhưng nếu tôi tiếp tục khoan xuống và lờ tịt chuyện quét kiểm tra chán ngắt kia, chiến thắng sẽ là của chúng tôi.
Tôi tự hỏi liệu chú Narol và Barlow có biết chúng tôi đã ở gần chiến thắng đến mức nào hay không. Có lẽ là có. Có lẽ chỉ đơn giản họ không nghĩ có thứ gì đó đáng để mạo hiểm. Có lẽ họ nghĩ rằng sự can thiệp của thần thánh sẽ cướp mất cơ hội của chúng tôi. Nhà Gamma giành được Vòng Nguyệt Quế. Đó là cách mọi thứ diễn ra và sẽ mãi diễn ra. Nhà Lambda chúng tôi chỉ cố xoay xở qua ngày với số lương thực và những an ủi còm cõi của mình. Không vươn lên. Không rớt xuống. Không gì đáng để mạo hiểm thay đổi trật tự. Bố tôi đã nghiệm ra điều đó ở cuối một sợi dây thừng.
Không có gì đáng để mạo hiểm với cái chết. Áp vào ngực mình, tôi cảm thấy chiếc nhẫn cưới kết bằng lụa và tóc đang đu đưa ở đầu sợi dây đeo quanh cổ và nghĩ tới những dẻ xương sườn của Eo.
Tháng này tôi sẽ thấy nhiều dẻ xương sườn mảnh mai hơn qua làn da của Eo. Eo sẽ lén tới các gia đình Gamma hỏi xin đồ ăn thừa. Tôi sẽ làm như thể tôi không biết gì. Nhưng chúng tôi sẽ vẫn đói. Tôi ăn quá nhiều vì tôi mười sáu tuổi và vẫn đang cao lên; Eo nói dối rằng em chưa bao giờ cảm thấy thực sự thèm ăn. Một số phụ nữ bán thân cho đám Hộp Thiếc (nói một cách chính xác thì là đám Xám), đám lính tại doanh trại Hiệp Hội ở cộng đồng khai mỏ bé nhỏ của chúng tôi, để đổi lấy thức ăn hay chút đồ dùng xa xỉ. Eo sẽ không bán thân để nuôi tôi. Liệu có không? Nhưng rồi tôi nghĩ về điều đó. Tôi sẵn sàng làm bất cứ điều gì để kiếm cái ăn cho Eo…
Tôi nhìn xuống qua rìa máy khoan của mình. Để xuống tới đáy cái hố tôi đã đào còn một quãng sâu thăm thẳm. Không gì ngoài đá nóng chảy và những mũi khoan đang rít lên. Nhưng trước khi kịp biết mình đang làm gì, tôi đã tháo đai an toàn, máy quét cầm trên tay và nhảy xuống, bắt đầu cú lao dài trăm mét về phía các ngón tay của máy khoan. Tôi đạp chân xuống dần giữa vách tường dựng đứng của giếng khoan và thành cỗ máy khoan đang rung rung để làm chậm cú lao của mình lại. Tôi chú ý để chắc chắn rằng mình sẽ không đáp xuống gần một ổ rắn hổ lục hầm mỏ khi thò một cánh tay ra để đu người lên bánh răng ngay phía trên các ngón tay của máy khoan. Mười ngón tay khoan sáng đỏ lên vì nóng. Không khí sáng mờ và biến dạng. Tôi cảm thấy hơi nóng phả lên mặt, chích vào mắt, làm dội lên từng cơn đau nhức từ dưới bụng và hạ bộ. Những mũi khoan đó sẽ làm ta chảy tan nếu ta không cẩn thận. Mà tôi thì không cẩn thận. Tôi chỉ nhanh nhẹn thôi.
Tôi từ từ hạ mình, thả chân xuống trước, chen vào giữa các ngón tay khoan để có thể chĩa máy quét đủ gần túi khí nhằm tiến hành đo. Cái nóng thật không thể chịu nổi. Đây là một sai lầm. Những giọng nói hét lên gọi tôi qua bộ đàm. Sém chút nữa là tôi chạm phải một trong các mũi khoan khi cuối cùng cũng hạ mình xuống đủ gần với túi khí. Máy quét nhấp nháy trên bàn tay tôi trong lúc đo. Bộ đồ bảo hộ của tôi sủi bọt, và tôi ngửi thấy mùi gì đó ngòn ngọt, khen khét, như mùi xi rô cháy. Với một Chim Lặn, đó là mùi cái chết.
