Nước sông biết nói. Tôi nói bí mật này với người khác, ai cũng bảo tôi nói mớ. Hồi mới lên tàu, tôi còn giữ được nhiệt huyết khám phá thế giới của một thiếu niên. Trong tất cả những vật nổi trên sông, tôi đặc biệt hứng thú với mấy cái lon sắt tây. Thấy lon sắt tây trôi trên mặt sông, tôi đều tìm cách vớt lên. Tôi không chỉ thu gom lon, mà còn dùng nó để bắt những thứ khác. Tôi đục hai cái lỗ trên lon sắt tây, buộc một sợi dây thép, rồi cột đầu kia vào mạn tàu. Cái lon chìm xuống nước, như một chiếc lưới bí mật trôi theo tàu. Đến cuối hành trình, khi tàu cập bến, tôi lại đi thu những cái lon sắt tây như ngư dân thu lưới. Kết quả thật đáng thất vọng, tôi chưa bao giờ vớt được bất kỳ điều gì bất ngờ cả.

Có lần tôi bắt được một con ốc bươu, có lần thu được nửa củ cà rốt, còn lần tệ nhất là tôi tìm thấy một chiếc bao cao su đã qua sử dụng trong lon. Tôi chẳng thu được gì cả, nhưng khi thỉnh thoảng lắc nhẹ nước sông trong lon, tôi nghe thấy tiếng nước sông được lưu trữ bên trong. Âm thanh đó giống hệt câu cửa miệng của tôi, chỉ có điều nghe có vẻ nhạt nhẽo và tuyệt vọng hơn nhiều: "Rắm rỗng. Rắm rỗng. Rắm rỗng."

Tôi ôm cái lon chứa nước sông lạnh buốt, nghi ngờ rằng nước sông đang tùy tiện hùa theo mình. Dòng sông rộng lớn và sâu thẳm thế kia, sao có thể dùng một câu "rắm rỗng" để đối phó với tôi được chứ? Tôi không tin đó là tiếng của nước sông. Tôi muốn nghe những âm thanh khác, thế là tôi điều chỉnh và sắp xếp lại hơn chục cái lon sắt tây, ba cái một nhóm, năm cái một chùm, chia đặt ở hai bên mạn tàu. Kết quả là trong lúc tàu chạy, những cái lon đó đã chứa đầy âm thanh của nước sông. Âm thanh đầy ắp, tràn ra ngoài. Tôi nghe thấy chúng lầm bầm suốt dọc đường. Chạy sang mạn trái nghe thử, nước sông trong lon nói: "Vào đi, vào đi, vào đi." Đây là âm thanh mới của nước sông, nhưng "vào đi" là có ý gì? Cho ai vào? Bắt tôi chui vào trong lon sắt tây sao? Tôi không tin đó là tiếng nước sông, liền chuyển sang mạn phải, kết quả tôi nghe thấy năm cái lon sắt tây chụm lại một chỗ dưới nước, phát ra một âm thanh trầm thấp đầy uy nghiêm của nước sông: "Xuống đi, xuống đi, xuống đi!"

Xuống đi — có lẽ âm thanh này đủ uy nghiêm và lạnh lùng, tôi tin tưởng âm thanh đó. Xuống đi, xuống đi, từ đó về sau một thời gian dài, tôi đinh ninh đó chính là âm thanh chân thật nhất phát ra từ sâu thẳm lòng sông.

Cha tôi cho rằng tôi đã lớn khôn, ông không chịu nổi việc tôi làm mấy trò trẻ con này. Tôi giấu những cái lon sắt tây đi, ông lại tìm ra từng cái một, phẫn nộ ném xuống sông. "Đông Lượng, con bao nhiêu tuổi rồi? Cha mười sáu tuổi đã tham gia công tác cách mạng rồi, con thì hay rồi, còn chơi lon!" Ông nói, "Trên tàu thì buồn chán, buồn chán thì học tập. Nếu con thật sự không thích học tập, thì lao động nhiều chút, không có việc gì làm thì đi cọ sàn tàu đi."

Tôi đang cọ sàn tàu ở mũi thuyền, thấy Huệ Tiên và Anh Đào đang nhảy dây trên tàu nhà Vương Lục Chỉ. Con gái Vương Lục Chỉ hăng hái đếm số, làm trọng tài cho bọn họ. Đột nhiên Anh Đào kêu lên: "Không công bằng, tại sao các cậu lại thiên vị cô ấy? Rõ ràng tớ nhảy được một trăm, cậu cứ khăng khăng nói chín mươi lăm, rõ ràng cô ấy là chín mươi lăm, cậu cứ khăng khăng nói một trăm." Con gái Vương Lục Chỉ dỗ dành Anh Đào nhưng không được, ngược lại còn bị mắng cho một trận: "Các cậu đều là đồ ngốc à? Các cậu cưng chiều cô ấy như vậy không phải là vì tốt cho cô ấy, mà là hại cô ấy!" Anh Đào lôi lời của mẹ cô bé ra nói, rồi giận dỗi bỏ đi. Anh Đào vừa bỏ cuộc, Huệ Tiên liền liếc mắt nhìn con tàu số 7 nhà tôi. Đây gần như là quy luật rồi, cô ấy và Anh Đào cứ cãi nhau rồi lại làm hòa, làm hòa rồi lại cãi nhau. Cứ hễ bọn họ cãi nhau, cô ấy lại lùi bước, chạy sang tàu số 7 nhà tôi chơi.

Cô ấy lên tàu nhà tôi, cũng không nhất thiết phải để ý đến tôi, vắt dây nhảy lên vai, như một người chủ đi dọc theo mạn tàu tới khoang sau, ngó nghiêng vào trong. Cô ấy đang nhìn cái ghế sô-pha đó, cô ấy thích ngồi sô-pha, nhưng cha tôi đang ngồi trên đó, nên cô ấy bĩu môi, thất vọng đi một vòng, rồi đi sang phía bên kia mạn tàu.

Có lẽ vì nghe người lớn bàn tán về tàu của chúng tôi nhiều quá, cô ấy bắt đầu xía vào chuyện nhà chúng tôi, vừa mở miệng đã là một vấn đề nặng nề: "Nhà các cậu, rốt cuộc có phải là liệt sĩ không?"

"Ai nói với cậu chuyện này? Cậu biết liệt sĩ là gì không?" Tôi nói: "Người nhà chúng tôi đều còn sống, sao lại là liệt sĩ được?"

"Chẳng ai nói với tớ cả, tớ có tai, không biết lén nghe à?" Cô ấy đắc ý nói, chỉ vào khoang sau nhà chúng tôi: "Đặng... Đặng Thiếu Hương, là nói người trong bức ảnh đó kìa, bà ấy có phải là liệt sĩ không?"

"Không gọi là Đặng Hương Hương, là Đặng Thiếu Hương." Tôi nói: "Bà ấy là liệt sĩ, tôi không phải."

Cô ấy nói: "Cậu ngốc à, bà ấy không phải bà nội cậu sao? Bà ấy là liệt sĩ thì cậu cũng là liệt sĩ, liệt sĩ rất vẻ vang mà."

"Tôi là thân nhân liệt sĩ, không phải liệt sĩ." Tôi nói: "Bà nội tôi vẻ vang, tôi không vẻ vang."

Cô ấy chớp chớp mắt, vẫn không hiểu sự khác biệt giữa liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ là gì. Không hiểu thì cô ấy không giả vờ hiểu nữa, lắc lắc dây nhảy về phía tôi, nói: "Cọ tàu chẳng có gì thú vị, chúng ta thi nhảy dây đi."

Tôi nói tôi không phải con gái, tôi không bao giờ nhảy dây.

Cô ấy cẩn thận quan sát sắc mặt của tôi, từ bỏ ý định rủ tôi nhảy dây, ánh mắt lấp lánh, đột nhiên hỏi: "Mẹ cậu gần đây có gửi quà cho cậu không?"

"Không, tôi không hiếm lạ quà của bà ấy."

Cô ấy thất vọng nhìn tôi, bĩu môi nói: "Bà ấy là mẹ cậu, quan tâm cậu mới gửi quà cho cậu chứ. Bánh quy hình động vật ngon lắm, hình hươu cao cổ ngon, hình voi cũng ngon."

Tôi biết cô ấy thèm ăn rồi, tôi nói: "Nếu bà ấy có gửi đồ ăn đến, tất cả cho cậu hết."

Cô ấy bị tôi nói trúng tâm tư, mặt lập tức đỏ bừng, vặn vẹo sợi dây trong tay nói: "Tớ đâu có nói thế, bà ấy là mẹ cậu, chứ có phải mẹ tớ đâu. Nếu cậu muốn đoàn kết với tớ, cho tớ một nửa là được rồi."

Nhắc đến mẹ là nhắc đến điều cấm kỵ, tôi không muốn bàn luận về mẹ mình, càng không thể nhắc đến mẹ của cô ấy. Tôi cố gắng thảo luận với cô ấy về bí ẩn của nước sông, tôi hỏi cô ấy: "Cậu ở trên tàu bao nhiêu ngày rồi, đã bao giờ nghe thấy nước sông nói chuyện chưa?"

Cô ấy nói: "Cậu lại định lừa người à, nước sông làm gì có miệng, sao mà nói chuyện được?"

Tôi nói: "Nước sông không nói chuyện là tại cậu không cho nó cái miệng. Cậu cho nó một cái miệng, nó khắc sẽ nói chuyện."

Cô ấy ngẩn người nhìn tôi trừng trừng: "Cậu bị ngốc à? Nước sông là nước, không phải người, sao cậu lại gắn miệng cho nước sông được?"

Tôi bắt đầu tìm kiếm cái miệng của nước sông trên mặt nước, tôi nhìn thấy một cái ống sợi bằng gỗ từ nhà máy dệt đang trôi theo dòng nước, từ từ trôi về phía đoàn tàu chúng tôi. Hai đầu ống sợi rỗng, bụng tròn trịa, là cái miệng lý tưởng trong tưởng tượng của tôi. "Thấy không? Thứ này, chính là có thể làm miệng cho nước sông." Tôi dùng sào lưới vớt cái ống sợi lên, trịnh trọng nói với Huệ Tiên: "Cậu nhìn này, tớ sắp làm cho nước sông nói chuyện rồi."

Tôi lau sạch cái ống sợi, cầm lấy nó đi về phía mạn phải con tàu, nằm rạp xuống tấm ván mạn. Huệ Tiên đi theo, hỏi tôi: "Rốt cuộc cậu đang giở trò quỷ gì thế? Tại sao phải chạy sang phía này nghe? Nước sông bên kia không nói chuyện à?" Tôi bảo cô ấy nước sông nói gì là liên quan đến ánh nắng, nước sông bên này khuất nắng, ánh nắng không chiếu tới, nước sông mới dám mở miệng nói chuyện, bên kia quá sáng quá ồn, nước sông không chịu nói, dù có nói cũng là lời nói dối. Huệ Tiên nửa tin nửa ngờ nhìn tôi, cô ấy bắt chước tôi áp cái ống sợi vào tai, nằm rạp trên ván mạn nghe tiếng nước sông. Nghe một hồi, cô ấy nói: "Cậu lừa người, nước sông chỉ đang chảy thôi, làm gì có nói chuyện." Cô ấy định đứng dậy, bị tôi ấn xuống, tôi nói: "Cậu nghe nước sông nói chuyện, không được lơ là, cậu phải nín thở, kiên nhẫn nghe, nghe từ từ, thì sẽ nghe được thôi." Cô ấy yên lặng nghe một hồi, đột nhiên nói: "Nghe thấy rồi, tớ nghe thấy rồi." Tôi hỏi: "Được, cậu nghe thấy gì?" Cô ấy ngẩng đầu lên, vẻ mặt hơi do dự, còn hơi xấu hổ, cô ấy nói: "Nói không giống nhau, một lúc thì nói 'ăn đi, ăn đi', một lúc lại nói 'không ăn, không ăn'."

Cô ấy vẫn cứ nhớ nhung chuyện ăn uống. Âm thanh thần thánh của nước sông đã bị cô ấy làm ô uế. Tôi thất vọng cùng cực về cô bé ham ăn này. "Cậu chỉ biết ăn, ăn!" Tôi giật lấy cái ống sợi trong tay Huệ Tiên, trả lại dây nhảy cho cô ấy, "Đừng nghe nữa, đừng nghe nữa, cậu cứ đi nhảy dây đi, tớ thấy cậu ngoài nhảy dây ra, thì chỉ biết ăn thôi!"

Cô ấy bĩu môi, oán hận nhìn tôi, rồi vừa chạy vừa hét: "Tớ là đồ điếc? Tớ là đồ ngốc? Khố Đông Lượng cậu mới là đồ lừa đảo, tàu số 7 nhà các cậu là tàu lừa đảo, mẹ đỡ đầu của tớ bảo tớ đừng lên tàu nhà cậu, sau này tớ không bao giờ lên con tàu tồi tàn này nhà cậu nữa."