Năm mùa đông đó, tôi từ biệt cuộc sống trên bờ, theo cha lao về phía những con thuyền và dòng sông. Tôi không hề ý thức được rằng đây là một cuộc lưu đày vĩnh viễn, lên thuyền thì dễ, xuống thuyền thì khó. Nay tôi đã ở đội thuyền mười ba năm, chưa từng quay lại bờ một lần nào nữa.
Mọi người đều nói, tôi bị cha giam cầm trên thuyền. Có đôi khi tôi đồng tình với cách nói ấy, cách nói này đã tìm cho cuộc sống tẻ nhạt khổ sở của tôi một cái cớ; nhưng đối với cha tôi mà nói, cái cớ này là một con dao găm sắc bén, lóe lên ánh lạnh, lúc nào cũng chĩa thẳng vào lương tâm ông. Có đôi khi sự bất mãn của tôi đối với cha không thể kìm n chế, sẽ dùng con dao găm này chĩa về phía ông, tố cáo ông, tổn thương ông, thậm chí sỉ nhục ông. Thế nhưng phần lớn thời gian, tôi không nỡ đối xử với cha như vậy. Những ngày tháng đội thuyền xuôi dòng, cúi đầu nhìn dòng nước sông dưới mạn tàu, tôi sẽ cảm thấy mình bị dòng nước ngàn năm giam cầm; nhìn những ngôi nhà ven sông và ruộng đồng trên bờ, tôi sẽ cảm thấy mình bị bờ sông giam cầm; nhìn gương mặt của người quen và bóng dáng người lạ trên bờ, nhìn những người dân chèo thuyền khác trong đội, tôi lại cảm thấy chính những người đó đã giam cầm tôi trên thuyền. Chỉ có khi đội thuyền chạy đêm, dòng sông tối sầm lại, cả thế giới tối sầm lại, tôi thắp sáng ngọn đèn cột trên mũi thuyền, nhìn ánh đèn vàng vọt hắt bóng tôi lên mũi thuyền, một vũng bóng đen nhỏ bé và mỏng manh biết bao, tựa như một vũng nước đọng. Nước đang chảy trong lòng sông rộng lớn, còn sinh mệnh tôi đang trôi chảy trên một con thuyền. Dòng sông trong bóng tối mang lại cho tôi sự thức tỉnh, tôi phát hiện ra bí mật sinh mệnh của mình: tôi, đã bị cái bóng của chính mình giam cầm trên thuyền.
Các thị trấn và làng mạc hai bên bờ sông Kim Tước từng in bóng dấu chân của liệt sĩ Đặng Thiếu Hương. Năm mới đến đội thuyền, cha tôi vẫn rất lạc quan về huyết thống của mình, ông kiên quyết cho rằng cái nhóm giám định cô nhi liệt sĩ kia đi đường không chính đáng, tràn ngập địch ý và thành kiến với ông. Kết quả giám định cái gọi là kia, chẳng qua chỉ là mượn dao giết người, là một cuộc bức hại điên cuồng. Trong niềm tin của cha tôi, ông trôi dạt theo đội thuyền dọc theo dòng sông, chính là đang trôi dạt trong lồng ngực của người mẹ liệt sĩ Đặng Thiếu Hương, vì thế ông cảm nhận được một sự bình yên ảo tưởng mà to lớn. Thuyền qua trấn Phượng Hoàng, cha chỉ vào những ngôi nhà gỗ cao thấp lệch lạc trong trấn bảo tôi: Mấy cái đó con thấy chưa? Cái từ đường kia, căn nhà tường trắng ngói đen ấy, ban đầu từng làm kho chứa súng bí mật cho bà nội con đấy. Tôi nhìn ra trấn Phượng Hoàng từ trên thuyền, bầu trời thị trấn khói sương mịt mờ, tôi chỉ nhìn thấy ống khói của nhà máy phân bón và tháp lò của nhà máy xi măng, làm thế nào cũng không nhìn rõ cái từ đường tường trắng ngói đen kia. Tôi không có hứng thú với từ đường, bèn dò hỏi cha tiệm quan tài ở trấn Phượng Hoàng nằm ở phương vị nào. Cha tôi giận dữ quát: Tiệm quan tài gì? Không có tiệm quan tài nào hết, con đừng nghe người ta vu khống bà nội con! Bà ấy không phải tiểu thư quan tài gì sạt, bà ấy dùng quan tài vận chuyển súng đạn, đó là nhu cầu cách mạng! Ông bướng bỉnh dùng ngón tay chỉ một hướng, bắt tôi nhìn kỹ di tích của từ đường đó, ở ngay phía sau hàng nhà gỗ kìa, sao con lại không nhìn thấy? Tôi làm thế nào cũng không nhìn thấy từ đường, tôi nói: Không có tiệm quan tài, cũng không có từ đường, con không nhìn thấy từ đường! Cha tôi nổi giận, ông tát tôi một bạt tai, phạt tôi quỳ ở mũi thuyền, hướng về phía trấn Phượng Hoàng: Đó là nơi bà nội con từng chiến đấu đấy, con dám không nhìn thấy à? Ông nói: Không trách mắt con kém, là trong lòng con không có liệt sĩ, quỳ xuống cho ta, khi nào nhìn thấy thì khi đó mới được đứng lên!
Sự tưởng niệm kéo dài của cha tôi đối với Đặng Thiếu Hương đã chuyển dời lên sông nước. Cứ đến tiết Thanh Minh và ngày 27 tháng 9 hàng năm, cha sẽ giương khẩu hiệu trên chiếc sà lan của chúng ta — Liệt sĩ Đặng Thiếu Hương mãi mãi sống trong tim chúng ta. Mùa xuân một lần, mùa thu một lần, liệt sĩ Đặng Thiếu Hương sống lại hai lần trên sông Kim Tước. Tôi lần lượt nghe thấy gió của hai mùa thổi vào tấm vải lụa đỏ, mang lại cho tôi những ảo giác khác nhau. Gió thu thổi vào băng rôn của cha, thân thuyền sẽ trở nên rất nặng nề, khiến người ta cảm thấy anh linh của nữ liệt sĩ đang khóc r rên trên sông. Bà vươn đôi bàn tay mọc đầy rêu xanh ra, kéo lê mỏ neo của chúng ta: Đừng đi, đừng đi, dừng lại đi, ở lại bên tôi. Gió thu phóng đại âm thanh mỏ neo đập vào mạn thuyền, đó là mật ngữ mà nữ liệt sĩ để lại cho hai cha con chúng ta, anh linh của bà trở nên mỏng manh và thương cảm trong gió thu. Tôi thích nữ liệt sĩ sống lại vào mùa xuân. Gió xuân chính là gió xuân, nó thổi từ trên sông tới, mềm mại, đầy thận trọng, mang theo hương thơm thanh khiết của cỏ cây. Cái tên Đặng Thiếu Hương tỉnh lại trên mặt nước, tôi sẽ cảm thấy u hồn của nữ liệt sĩ thường xuyên ghé thăm sà lan của chúng ta. Bà nhô lên khỏi mặt nước vào lúc rạng đông, tắm mình trong gió xuân, xinh đẹp và nhẹ nhàng, từ đuôi thuyền uyển chuyển bò lên, ngồi ở đuôi thuyền, ngồi dưới một ngọn đèn cột. Từ ô cửa mạn ở khoang sau, tôi đã nhiều lần nhìn thấy một bóng hình ẩm ướt màu xanh nhạt, ngồi ngay ngắn không động đậy, đong đầy sự ấm áp. Những buổi sáng tháng Tư ấy, tôi vừa tỉnh dậy là ra đuôi thuyền quan sát vết tích mà nữ liệt sĩ để lại. Bà để lại từng vũng nước trong suốt tựa hạt châu vỡ vụn, và có một lần, dưới ngọn đèn cột lại xuất hiện một bông sen đỏ ướt át kỳ diệu.
Tôi rất hoang mang. Khi mùa thu đến, tôi tin vào lời nói của người khác, cha tôi không phải con trai của Đặng Thiếu Hương. Thế nhưng đến mùa xuân, tôi lại tin cha, trong mắt tôi, ông vẫn là con trai của Đặng Thiếu Hương.
