Cái gọi là vấn đề tác phong sinh hoạt, chính là vấn đề nam nữ, chuyện này ai mà không biết chứ? Tác phong sinh hoạt của một người đàn ông có vấn đề, chắc chắn là đã tằng tịu với phụ nữ, vấn đề càng nghiêm trọng, phụ nữ tằng tịu cùng càng nhiều. Khi đó tôi mười ba tuổi, tuyến sinh dục nửa chín nửa ép, tôi biết cha với tư cách là một người đàn ông nắm quyền trong tay, ắt sẽ tằng tịu với phụ nữ, nhưng tôi lại không biết, rốt cuộc ông ấy đã tằng tịu với bao nhiêu người, tằng tịu với nhiều phụ nữ như vậy thì có ích gì chứ? Chuyện này khó mà hỏi người khác, không mở lời nổi, tôi đành tự mình ngẫm nghĩ, ngẫm nghĩ đến mức nửa thân dưới cương cứng, thế là không dám ngẫm nghĩ nữa. Tôi không dám cương cứng, bởi vì mẹ tôi không cho phép tôi cương cứng, cương cứng đối với bà là sự mạo hiểm lớn nhất. Dù tôi là vô tình hay cố ý, bà đều trừng phạt nghiêm khắc không tha.
Có một buổi sáng nọ, tôi mơ thấy cầu thang của tòa nhà tổng hợp quen thuộc, rất nhiều người phụ nữ trẻ trung xinh đẹp như chim công đang xòe đuôi, bước từng bậc lên văn phòng ở lầu bốn của cha, họ bước lộc cộc lộc cộc trên cầu thang, đi đến lầu ba, mỗi người đều quay người lại, ngoảnh đầu mỉm cười với tôi. Tôi say sưa trong một ảo giác xa lạ mà tuyệt vời, mơ mơ màng màng, tôi bị mẹ dùng dép nhựa đánh thức, bà tức giận trừng trừng nhìn chiếc quần đùi đang dựng đứng của tôi, đánh tôi ngã xuống giường. Bà vừa đánh vừa chửi, đứa trẻ vô sỉ, đứa trẻ hạ lưu, thượng bất chính hạ bất loạn mà, mày dựng cao thế để làm gì? Tao cho mày học cái thói hư của nó, cho mày vô sỉ, cho mày hạ lưu!
Mẹ cảm thấy chán ghét và phẫn nộ với cơ quan sinh dục nam, của tôi cũng chịu chung số phận. Sự quyết liệt của bà với cha bắt đầu từ việc phân giường, họ vạch rõ ranh giới, nhưng không lập tức đường ai nấy đi. Ban đầu tôi tưởng mẹ muốn cứu vãn cha, sau này tôi mới biết, đó không phải là cứu vãn, cũng không phải ban ơn, mà là một cuộc thanh lý nợ nần. Cha trong mắt mẹ đã rẻ mạt như phân đất, không còn cần thiết phải cứu vãn nữa. Bà muốn giữ lại thời gian để làm một việc, việc gì? Trừng phạt. Bà không thể buông bỏ đặc quyền này của mình, bà muốn trừng phạt cha. Dự tính ban đầu của mẹ là trừng phạt tinh thần của cha, thế nhưng người tính không bằng trời tính, tinh thần của cha, giống như tấm lưng còng đột ngột của ông, đã thành một đống phế tích, không còn chỗ để trừng phạt bao nhiêu nữa, thế nên, trừng phạt tinh thần của cha trước hay trừng phạt thể xác của ông trước, liền trở thành sự lựa chọn khó khăn của mẹ.
Khi mẹ ra cửa vào buổi sáng, cha từng dắt xe đạp hộ bà, dặn dò rằng, dọc đường cẩn thận, đạp chậm một chút. Mẹ nói, cái tay bẩn thỉu của anh đừng có chạm vào xe đạp của tôi, tôi đạp chậm hay đạp nhanh không liên quan đến anh, bị máy kéo tông chết mới tốt, dứt khoát một mẻ cho xong. Cha thức thời rời khỏi chiếc xe đạp, nói, vậy cô đọc bản thảo phát thanh chậm thôi, ngàn vạn lần đừng để sai sót, bây giờ nước chảy chỗ trũng, người ta đang dậu đổ bìm leo, đừng để người ta nắm thóp. Mẹ cười nhạt một tiếng, nói, cảm ơn lòng tốt của anh nhé, anh vẫn đang làm người tốt cơ à, bây giờ tôi còn tư cách gì để đọc bản thảo nữa? Ai dám mở micro cho tôi chứ? Anh có biết tôi làm cái quái gì trong phòng phát thanh không? Ngày nào tôi cũng cắt báo cho Tiểu Hồng đấy chứ! Khi mẹ nói đến chuyện cô ấy cắt báo cho đồng nghiệp thì cảm xúc mất kiểm soát, sự nhục nhã khiến bà trở nên cuồng loạn, tay bà đột ngột chỉ xuống mặt đất, Khố Văn Hiên, đều tại anh, anh chết không hết tội, quỳ xuống đó cho tôi, quỳ xuống!
Cha ngạc nhiên nhìn mẹ, ông nói, đây là cô vô lý rồi, tôi có lòng tốt dặn dò cô vài câu, sao cô lại có thể bắt tôi quỳ xuống cơ chứ?
Bàn tay mẹ không buông tha chỉ vào mặt đất ở cổng viện, quỳ xuống, loại người như anh không đáng được đứng, chỉ đáng quỳ! Anh có quỳ hay không? Hôm nay anh không quỳ, tôi sẽ không đi làm nữa!
Cha do dự, có lẽ trong lòng ông đang tự đánh giá tội ác của mình, liệu có nhất thiết phải quỳ xuống để gột rửa hay không. Tôi thò lò trong phòng quan sát bố mẹ đang giằng co không dán đoạn, họ đại khái đối đầu khoảng hai ba phút, cha đã đưa ra một quyết định khiến người ta chấn động. Ông liếc mắt quan sát cửa sổ phòng tôi, kéo ống quần, chậm rãi quỳ xuống, quỳ xuống rồi. Ông quỳ ở cổng viện, cười có vẻ bất chấp với mẹ, quỳ thì quỳ, tôi chết không hết tội, đáng quỳ.
Vẻ phẫn nộ trên mặt mẹ biến mất, biểu cảm của bà phong vân biến đổi, nhìn không ra là mãn nguyện hay bất mãn, có lẽ chỉ là một nỗi buồn sâu sắc mà thôi, đôi mắt bà như bị ma ám, đăm đăm nhìn chằm chằm đầu gối của cha, qua một lúc, bà đột ngột nói, anh quỳ ở cổng viện có ý gì? Để bà con lối xóm đến tham quan à? Người ta vừa mở cửa là nhìn thấy anh, anh còn mặt mũi mà cười à? Anh không thấy mất mặt thì tôi thấy mất mặt.
Cha đứng dậy, lầm bầm nói, cô còn nhớ phải chú ý ảnh hưởng quần chúng cơ à, rất tốt, vậy tôi quỳ ở đâu mới thích hợp đây? Ông đảo mắt nhìn xung quanh một vòng, nhắm trúng một chiếc khóa đá dưới gốc cây táo tàu lớn, ông từ từ quỳ lên chiếc khóa đá, ngẩng đầu nhìn mẹ, biểu cảm có chút lấy lòng, có chút bất đắc dĩ. Mẹ quay phắt mặt đi, đẩy xe đạp rồi đi luôn, đi đến cổng viện, tôi nhìn thấy bà đi rút then cửa, rút mấy lần cũng không rút ra được, mẹ đột ngột quay đầu lại nhìn chằm chằm người cha đang ở trên khóa đá, trên mặt bà đã đầm đìa nước mắt, tôi nghe thấy tiếng thét chói tai đến xé lòng của bà ấy, anh muốn chọc tức chết tôi phải không? Bảo quỳ là quỳ ngay à? Khố Văn Hiên tôi nói cho anh biết, nam nhi dưới gối có vàng anh có hiểu không? Đàn ông như anh, xem sau này còn ai thèm coi trọng anh nữa?
Cha nhổm người dậy trên chiếc khóa đá, ngước nhìn mẹ, trông ông có vẻ bị động chạm, một bên đầu gối theo phản xạ nhấc lên, bên đầu gối kia lại tuân theo quán tính hướng xuống, án binh bất động. Sau khi mẹ ra cửa, ông chậm rãi đứng dậy, tôi xông ra khỏi phòng, cha phát hiện ra tôi, vẻ mặt hổ thẹn thoáng qua trên mặt, ông vỗ vỗ đầu gối, dùng một giọng điệu nhẹ bẫng nói, hạ thiết bất lệ, hạ thiết bất lệ, chỉ lần này thôi, đùa thôi mà, Đông Lượng, sao dạo này con không vung khóa đá nữa?
Tôi nhất thời không nói nên lời, bèn thốt ra hai chữ, vô dụng!
Có ích với không có ích gì chứ? Rèn luyện sức khỏe mà thôi. Cha khom lưng đứng dưới gốc cây táo tàu lớn, ngượng ngùng suy ngẫm điều gì đó, một lát sau, ông cười khổ một tiếng, đúng là vô dụng, Đông Lượng con nói đúng rồi, cái gì cũng vô dụng cả, cái nhà này của chúng ta sắp tan nát rồi, mẹ con, sớm muộn gì cũng sẽ quyết liệt với cha.
Tôi không nói gì. Tôi không biết nên nói gì. Sau khi cha về nhà, một thứ lý trí non nớt và hỗn loạn khiến tôi dao động bất định, có lúc tôi đồng cảm với mẹ, nhiều lúc hơn tôi lại thương hại cha. Tôi nhìn chằm chằm hai vết bẩn màu đen ở chỗ đầu gối chiếc quần lót của cha, ánh mắt cẩn thận leo ngược lên trên, tôi nhìn thấy những nếp gấp trên quần lót của ông phác họa nên hình thù dương vật của một người đàn ông trung niên, rũ xuống xiên xiên, ủ rũ cúi đầu, giống như một nông cụ bị hỏng treo trên cái cây gầy guộc. Tôi không biết bình thường cha trông như thế nào, tôi không biết cha đã tằng tịu với bao nhiêu phụ nữ, thời gian, địa điểm, chi tiết, bọn họ đều là những người phụ nữ như thế nào? Một vài liên tưởng sâu thẳm và phức tạp không tài nào kìm chế được, ánh mắt lén lút của tôi đã khiến cha cảnh giác, ông cúi đầu nhìn quần lót của mình, lớn tiếng hỏi tôi, Đông Lượng con đang nhìn gì thế? Con nhìn đi đâu đấy?
Tôi giật nảy cả mình, vội vàng quay mặt đi, nói, con nhìn gì chứ? Con có nhìn gì đâu.
Cha bực bội kéo quần lót của mình một cái, nói dối! Con nói cho cha nghe, vừa rồi trong đầu đang nghĩ cái gì?
Tôi né tránh ánh mắt của cha, miệng cãi lại, cha lại có làm sao nhìn thấy đầu óc con, sao biết được con đang nghĩ gì? Con chẳng nghĩ gì cả.
Cha nói, còn già mồm à? Trong đầu con chắc chắn đang nghĩ ngợi mấy thứ đầu óc đen tối gì rồi, con lừa được người khác, chứ không lừa được cha.
Tôi bị ông ép đến mức cùng đường, liều một phen, lớn tiếng hét vào mặt ông, mẹ nói rất đúng, chó đực mới đi lừa chó cái! Rốt cuộc tại sao cha lại đi tằng tịu với phụ nữ chứ? Nhà chúng ta bây giờ ra nông nỗi này, đều tại cha —— tôi không thể thốt ra hai chữ đó, cha hoảng hốt trừng mắt nhìn tôi, hai tay bóp chặt cổ họng tôi, bóp chết hai chữ đó ở trong cổ họng tôi. Cho dù đang phẫn nộ, ông vẫn duy trì sự bình tĩnh, có lẽ sợ tôi ngạt thở, rất nhanh ông đã buông tay, bồi thêm cho mặt tôi một cái tát vang dội, ông nói, không ngờ mới có hai tháng không gặp, đứa trẻ như con đã học hư rồi, cả ngày đang ngẫm nghĩ cái gì thế? Hạ lưu tột độ!
Tôi không biết tại sao cha cũng chửi tôi hạ lưu, so với mẹ, ông chẳng có tư cách gì để chửi tôi hạ lưu cả, nếu nói tôi hạ lưu, thì đó là vì ông đã hạ lưu trước. Tôi mang đầy bụng ấm ức, nhưng tôi không muốn nói với cha, tôi vừa định chạy vào nhà, thì nghe thấy cửa viện bị đụng thủng một cái, con trai bác thợ rèn là Quang Minh cầm một vòng sắt đứng ở bậc cửa nhà tôi, lớn tiếng gọi, rắm rỗng, rắm rỗng, tôi đến giải cứu cậu đây, chúng ta đi lăn vòng sắt đi!
Ai thèm cậu giải cứu tôi? Tôi bực bội mắng Quang Minh, lăn vòng sắt cái quái gì? Lăn cái đầu mẹ cậu ấy!
Cha tôi khó hiểu nhìn Quang Minh, Quang Minh con qua đây một chút, cha hỏi con, con gọi Đông Lượng nhà cha là gì?
Rắm rỗng. Quang Minh sảng khoái đáp, gọi nó là rắm rỗng chứ gì, bây giờ ai cũng gọi nó là rắm rỗng rồi.
Con trai bác thợ rèn đáng ghét đã bị tôi đuổi đi, để lại một tai họa nhỏ nhặt, nó đã làm lộ biệt hiệu của tôi. Cha tôi rất tò mò về biệt hiệu này, sao con lại bị gọi là rắm rỗng? Ông nhíu mày săm soi tôi, trước đây con không có biệt hiệu mà, gọi biệt hiệu gì chẳng được, sao lại phải đặt cái biệt hiệu khó nghe thế này?
Cha ra phố mà hỏi người khác, con không biết. Rắm rỗng thì rắm rỗng, con không mang họ của cha nữa, con không mang họ Khố, mang họ Không, con cũng không gọi là Đông Lượng nữa, tên của con là rắm, con tên là rắm rỗng.
Con câm miệng ngay cho cha, nói cho cha nghe, cái biệt hiệu này là ai đặt cho con?
Nói cho cha thì có ích gì? Cha vô dụng rồi. Tôi bỗng cảm thấy đau lòng, lớn tiếng hét lên với cha, đều tại cha, cha đã liên lụy cả con rồi! Sau này cha chẳng còn chút ích lợi gì nữa, con là rắm rỗng, cha cũng là rắm rỗng!
Cha trầm mặc. Ông đi đến cạnh cửa, thò đầu ra ngó nghiêng ra con đường ngoài cửa, lập tức chốt cửa lại. Rất tốt, rất tốt, tao cũng là rắm rỗng, mày đừng có tủi thân, là tao làm rắm rỗng trước, mày mới biến thành rắm rỗng. Ông lầm bầm, bỗng cười khổ một tiếng, chửi một câu tục tĩu, mẹ kiếp, về đến nhà, vẫn là cách ly kiểm duyệt cơ mà, tao phạm tội tày đình gì chứ? Tổ công tác kiểm duyệt tao, vợ kiểm duyệt tao, con trai cũng kiểm duyệt tao! Miệng ông lầm bầm oán trách, ánh mắt mấy lần chạm phải tôi, đều né tránh, ông không dám nhìn đôi mắt oán hận của tôi.
Sau đó cha ngồi xổm dưới sợi dây phơi quần áo vắt ngang qua viện, đánh giá một đống trang phục biểu diễn sặc sỡ trên sợi dây. Đó đều là những bộ trang phục mẹ tôi mặc khi còn trẻ, bà nâng niu bảo quản những bộ trang phục đó, năm nào mùa đông cũng lấy ra phơi nắng. Treo trên sợi dây là mùa xuân, một cảnh tượng ca múa rộn ràng, có chiếc mũ nhỏ của dân tộc Duy Ngô Nhĩ, chiếc áo ghi lê đen khảm chỉ vàng, chiếc váy đụp màu xanh ngọc, có chiếc áo tay lửng của dân tộc Tạng, đôi bốt bằng nỉ, chiếc tạp dề sọc màu, có chiếc váy dài màu trắng và thắt lưng màu đỏ của phụ nữ dân tộc Triều Tiên, còn có hai đôi giày múa ba lê, giống như bốn con dao vừa đẹp đẽ vừa mềm mại, hiên ngang treo trên sợi dây.
Cha ngẩng đầu lên, chốc chốc lại chớp chớp mắt, có thể thấy được, ông đang mượn những bộ trang phục đó để hồi tưởng lại sự nghiệp sân khấu lẫy lừng của mẹ. Ông khẽ nghịch đôi giày múa ba lê, tháo chiếc mũ nhỏ xuống, nhẹ nhàng phủi lớp bụi trên mũ, tôi nghe thấy tiếng thở dài thườn thượt của ông, sau đó ông đột nhiên trò chuyện với tôi về tài năng nghệ thuật của mẹ, biểu cảm trông vô cùng nặng nề. Đông Lượng à, mẹ con là người đáng thương nhất, cha đã liên lụy đến bà ấy, bà ấy múa gì cũng được, hát bài nào cũng hay, thế này thì đoàn văn nghệ nào cũng không điều chuyển vào được nữa, tiếc cho tài năng nghệ thuật tốt như thế!
Tôi nói bà ấy không điều chuyển đi là tốt nhất, bằng không trong nhà chúng ta ai giặt quần áo? Ai nấu cơm? Cha tôi thất vọng trừng mắt nhìn tôi, đứa trẻ nhà con vô tích sự, chỉ biết ăn. Tôi nói, không múa không hát thì không chết người, không ăn cơm thì sẽ chết đói đấy! Cha dùng ánh mắt ngạc nhiên nhìn tôi, đều là ai nhồi nhét cho con thứ tư tưởng tầm thường này thế? Bình thường chúng ta giáo dục con như thế nào hả? Đại khái nhận thức được hoàn cảnh của bản thân không thích hợp để nói chuyện giáo dục, chủ đề giáo dục đột ngột dừng lại, ông đứng dậy đi về phía tôi. Đông Lượng, cha nói chuyện này rất quan trọng với con, con nhất định phải ghi nhớ trong lòng. Ông vỗ vỗ bả vai tôi, nói, bây giờ nhà chúng ta là thời kỳ đặc biệt nha, cha nói cho con biết, sau này muốn ăn cơm của mẹ con, muốn duy trì gia đình này của chúng ta, đều phải dựa vào con đấy, con nhất định phải thể hiện cho thật tốt, làm cho bà ấy vui, ngàn vạn lần đừng chọc cho bà ấy giận!
Tôi đã hiểu lời dặn dò của cha, thời kỳ đặc biệt, tôi biết tầm quan trọng của mẹ đối với gia đình này của chúng ta, ngặt nỗi trách nhiệm này đặt lên vai tôi, có hơi râu ông nọ cắm cằm bà kia, tôi không có chút tự tin nào để lấy lòng mẹ tôi cả. Nói ra thì thật buồn, tôi chỉ có bí quyết chọc giận bà ấy, còn về niềm vui của mẹ, tôi hoàn toàn mù tịt về điều này. Tôi không hiểu mẹ tôi, không hiểu lòng dạ của bà ấy, nụ cười trên sân khấu nghệ thuật của bà ấy là nở rộ cùng với âm nhạc, trong nhà không có sân khấu không có âm nhạc, tôi chưa từng biết mẹ trông sẽ như thế nào khi vui vẻ lên.
Thôi thì hãy nói về tài năng nghệ thuật của mẹ tôi Kiều Lệ Mẫn trước đã.
Thời trẻ bà là một đại mỹ nhân nổi tiếng ở trấn Dầu Phường, là ngôi sao trong các hoạt động văn nghệ quần chúng, được mệnh danh là Vương Đan Phượng của trấn Dầu Phường. Nếu không vì lưng hơi dài, chân hơi ngắn, thì bà còn xinh đẹp và nổi bật hơn cả minh tinh điện thoại đó. Bà có đôi mắt phượng mày ngài, khuôn mặt trái xoan, ca hay múa giỏi, đặc biệt âm sắc biến hóa khôn lường, có thể ngọt ngào, có thể cao vút, ngoại trừ sân khấu nghệ thuật ra, nơi có thể thể hiện tài năng của mẹ nhất thực ra chính là chiếc loa phóng thanh cỡ lớn. Đối với cư dân trấn Dầu Phường mà nói, giọng nói tròn vành rõ chữ của phát thanh viên Kiều Lệ Mẫn chính là một chiếc la bàn kỳ diệu, âm khu trung đại diện cho tình hình trong nước và quốc tế một màu tươi sáng, âm khu trung trầm đại diện cho chiến tuyến công nông nghiệp liên tục báo tin chiến thắng, âm khu cao vừa đại diện cho cuộc sống của nhân dân ngày càng phát triển, điều khiến người ta tâm phục khẩu phục nhất chính là âm khu cao của bà, trong âm sắc ấy ẩn giấu một chất kim loại quý hiếm, mang theo sức xuyên thấu và sức chấn động tự nhiên, trong một đại hội xử án công khai, khẩu hiệu mà bà hô lên thậm chí khiến phần tử phản cách mạng lịch sử Uất Văn Tôn tiểu tiện không kiểm soát tại chỗ, lại có lần, khẩu hiệu của bà còn chưa hô xong, tên tham nhũng hối lộ của trạm thu mua kế toán Diêu đã ngất xỉu trên đài rồi. Nếu bạn từng tận tai nghe mẹ tôi hô khẩu hiệu ở hiện trường, thì sẽ biết đây không phải là trò đùa, bà đang hô bằng cả sinh mạng của mình, cho nên những khẩu hiệu bà hô ra luôn khí phách hiên ngang, vang vọng tận mây xanh, âm thanh ấy giống như một chuỗi tiếng sấm sét lộng lẫy trôi chảy nổ tung trên bầu trời trấn Dầu Phường, khiến gà bay chó sủa ngoài phố, chó mèo ngơ ngác, màng tai của tất cả mọi người bên dưới đài đều bị chấn động đến ong ong, mà những người bẩm sinh đã bị bệnh về tai, do màng nhĩ mỏng manh, không chịu nổi sự kích thích, đành phải dùng bông gòn nhét tai mình trước.
Cha từng nói, toàn thân mẹ tỏa ra một vẻ lãng mạn cách mạng. Cách mạng và lãng mạn, đều là những kết quả do bà theo đuổi. Thời thiếu nữ của bà được trải qua ở trấn Mã Kiều, nhan sắc và tài năng nghệ thuật của bà từ lâu đã được người ta chú ý, thế nhưng thế giới của trấn Mã Kiều quá nhỏ bé, thiếu nữ Kiều Lệ Mẫn ở đó đất chật người đông không có đất dụng võ. Không biết là ghen tị hay định kiến, đánh giá của người trấn Mã Kiều đối với mẹ có vẻ không đàng hoàng cho lắm, bọn họ ngầm gọi bà là "Vương Đan Phượng nhà hàng thịt", biệt hiệu này vạch trần xuất thân gia thế của mẹ tôi, cũng vạch trần dòng máu bên họ ngoại của tôi. Ở trấn Mã Kiều tôi có một người ông ngoại, nhưng tôi chưa từng gặp ông ấy bao giờ, tại sao chứ, ông ấy xuất thân là đồ tể, cả đời chuyên mổ thịt gia súc bán thịt lợn, gia thế này không phải tư bản, không phải địa chủ phú nông, nhưng tuyệt đối cũng không phải vô sản, cái xuất thân gia đình không đàng hoàng này, không xứng đôi với mẹ. Tương truyền ông ngoại từng bán bánh bao thịt người trong thời kỳ nạn đói, mỗi lần có phong trào, thì vụ bê bối này lại được loan truyền một lần, mẹ tôi không thể chịu đựng được sự nhục nhã này, một kế hoạch trốn chạy khỏi gia đình đã được âm thầm ấp ủ mấy năm trời, cuối cùng đã được thực hiện vào năm bà mười tám tuổi. Có một lần về nhà, bà đập vỡ con heo đất yêu quý của mình, vừa kiểm đếm số tiền trong heo đất, vừa long trọng tuyên bố với người nhà rằng, bà đã vạch rõ ranh giới với gia đình này rồi. Người nhà hỏi bà, vạch rõ thế nào? Bà nói, không ăn đồ của các người, không mặc đồ của các người, tôi ra ngoài tự lập cuộc sống. Người nhà lại hỏi, mày là một đứa con gái, dựa vào chút tiền trong heo đất này thì tự lập cuộc sống kiểu gì? Mày rốt cuộc có đối tượng chưa? Đối tượng của mày rốt cuộc là ai? Mẹ vô cùng tức giận vì người nhà coi thường tương lai của mình, bà nói, đối tượng với chả không đối tượng? Đối tượng của tôi, nói cho các người biết các người cũng không hiểu đâu, đối tượng của tôi chính là sân khấu nghệ thuật! Các người đừng trách tôi nhẫn tâm, tôi không vạch rõ ranh giới với các người, các người sẽ ảnh hưởng đến tiền đồ của tôi, các người không cần tiền đồ, tôi cần tiền đồ!
Mẹ tôi sau khi rời khỏi hàng thịt ở trấn Mã Kiều đã bôn ba ở rất nhiều nơi, bà từng thi vào đoàn ca múa nhạc Bắc Kinh, đoàn văn công thiết giáp, đoàn kịch Việt Nam ở tỉnh khác, đoàn kịch Kinh Bắc của địa phương, thậm chí còn từng thi vào một đoàn xiếc nữa, không biết tại sao lần nào cũng đầu voi đuôi chuột, cửa ải cuối cùng luôn không qua nổi, người ta không chê chân bà ngắn, thì chê xuất thân gia đình của bà không cứng cáp, tóm lại, các đoàn văn nghệ chính quy đều không nhận bà, lộ phí của bà đã cạn sạch, lòng tin cũng chịu đả kích, đành hạ thấp yêu cầu, chuyển hướng mục tiêu khóa chặt vào sân khấu nghệ thuật quần chúng. Lùi một bước biển rộng trời cao, bà thuận lợi bước vào Nhà máy Phân đạm Thu Hoạch, ở trong nhà máy đó có một đội tuyên truyền văn nghệ nổi tiếng ở khu vực sông Kim Tước. Ở trong đội tuyên truyền văn nghệ của Nhà máy Phân đạm Thu Hoạch, mẹ tôi đã nhận được sự coi trọng đáng có, nhan sắc của bà cuối cùng cũng thu hút sự chú ý, các thành viên đội tuyên truyền ban ngày đóng gói phân bón hóa học, tận dụng thời gian rảnh rỗi ban đêm để tập luyện tiết mục, mẹ tôi không múa lĩnh xướng thì cũng hát lĩnh xướng, bà bước ra khỏi cổng nhà máy phân đạm, trên bộ quần áo lao động màu xanh lam vương vất mùi nước ammoniac, nhưng ở cổ áo hở rộng lại có một thế giới sân khấu rực rỡ động lòng người. Cha tôi khi đó vẫn còn đang rèn luyện ở lâm trường, lúc ông đi mua phân đạm ở nhà máy phân đạm thì đã gặp mẹ, lần đầu tiên nhìn thấy mẹ, ông kinh ngạc phát hiện ra chiếc áo lụa màu đỏ sẫm bên trong bộ quần áo lao động của bà, hóa ra chính là trang phục sân khấu múa khăn đỏ, ông không biết nên đánh giá cách ăn mặc trang điểm của bà thế nào, càng không biết nên tổng kết sức hút kỳ lạ trên người cô gái này ra sao, lần thứ hai cha gặp mẹ, là buổi hẹn hò do người quen mai mối, địa điểm ở bên bờ mương thải nước ngoài nhà máy phân đạm, cha nhìn thấy mẹ thướt tha bước ra từ cửa sau, ăn mặc trên người vẫn rực rỡ chói mắt, lần này nội y của bà có màu xanh nước biển, cũng rất quen mắt, ông nhớ ra đó là trang phục múa hái chè, lần này ông đã đắn đo suy nghĩ, câu nói đầu tiên chính là nịnh nọt mẹ, cũng làm động lòng mẹ, ông nói, đồng chí Tiểu Khí, trên người cô tỏa ra bầu không khí lãng mạn cách mạng đấy.
Chuyện yêu đương của bố mẹ tôi, nói là yêu đương, chi bằng nói là phát hiện, là một lần phát hiện lẫn nhau, cha phát hiện ra nhan sắc và tài năng của mẹ, mẹ phát hiện ra huyết thống và tiền đồ của cha. Chiều cao của cha thấp hơn mẹ nửa cái đầu, hôn nhân của họ, thoạt nhìn từ trước đã không xứng đôi, không xứng đôi, nhưng lại có lý do để đến với nhau, cho đến tháng chín năm đó vấn đề của cha vỡ lở. Mẹ không biết nghe ngóng từ đâu câu nói đầu tiên mà cha tôi thường dùng để quyến rũ phụ nữ, đồng chí XXX, trên người cô tỏa ra bầu không khí lãng mạn cách mạng đấy. Mẹ nói lá phổi của bà tức muốn nổ tung, có lẽ do bình thường bà sử dụng cộng hưởng khoang ngực quá nhiều, lá phổi của bà có vẻ cực kỳ nhạy cảm. Tôi tận tai nghe bà miêu tả phản ứng kỳ lạ của lá phổi với bác sĩ Hạc ở bệnh viện, bác sĩ Hạc, tôi hễ cứ nhìn thấy bố của Đông Lượng là thở không ra hơi, hễ cứ nhìn thấy bóng dáng của ông ấy, phổi của tôi lại kêu lách tách lách tách, hai lá phổi của tôi, ít nhất đã nổ tung một lá rồi!
Sự phẫn nộ và đau đớn khiến mẹ một lần nữa phát hiện ra cha, phân bò ngụy trang thành hoa viên, lừa gạt đóa hoa tươi, một đóa hoa tươi như bà rốt cuộc vẫn cắm bãi phân bò. Mùa đông năm ấy sự chán ghét của mẹ đối với cái nhà này lộ rõ ra ngoài. Cha tôi dự cảm trái tim của mẹ ngày càng rời xa gia đình, ông đành chịu hết cách, phái tôi đi quan tâm mẹ, thế nhưng mỗi lần tôi đến bày tỏ sự quan tâm với bà, mẹ đều không thèm lĩnh tình, con cứ lảng vảng trước mặt tao làm gì? Mày mang cốc trà tới làm gì? Ai bảo mày tao muốn uống trà? Tao biết là ai dạy mày đấy, vô dụng, vô dụng cả rồi, tao đã nguội lạnh tâm can với hai người các người rồi. Tôi tức giận bèn hắt nguyên một cốc trà vào bồn rửa mặt ngay trước mặt bà, cú này đã chọc giận mẹ, bà đi qua túm lấy tai tôi, mày muốn chết à, trà ngon thế này một ngụm chưa uống đã hắt đi rồi? Kiếm tiền thì không biết chỉ giỏi lãng phí!
Suy cho cùng tôi vẫn giỏi chọc giận mẹ, tôi biết ngay sẽ thế này mà. Hy vọng của cha đặt vào tôi đã đổ sông đổ biển, tôi cũng rất thất vọng về biểu hiện của mình, ai cũng gọi tôi là rắm rỗng, tôi giống như một cái rắm rỗng, cho dù ở bên cạnh mẹ, tôi cũng giống như một cái rắm rỗng. Tôi không có cách nào lấy lòng mẹ, tôi không có cách nào giữ chân mẹ lại.
Mẹ bắt đầu xếp gọn gàng những bộ quần áo mùa thu đã giặt sạch sẽ vào trong một chiếc rương bằng gỗ long não, còn những bộ trang phục sân khấu trân quý trước kia của bà, đều được nhét vào trong một chiếc vali. Chiếc vali đó cũng rất trân quý, là bằng chứng cho sự nghiệp nghệ thuật lẫy lừng của mẹ tôi, trên nắp vali in một vòng chữ đỏ, Nhà máy Phân đạm Thu Hoạch, thưởng cho cá nhân tích cực biểu diễn văn nghệ quần chúng.
Cuộc sống gia đình cuối cùng của ba người chúng tôi thê lương không chịu nổi, đến cả chuyện ăn uống ngủ nghỉ đi vệ sinh cũng tràn ngập những điều khoản và kỷ luật lạnh lùng. Mẹ chia việc nhà thành ba phần, một phần thuộc về bản thân bà, chủ yếu chịu trách nhiệm bữa trưa bữa tối của tôi và bà, phần thứ hai thuộc về tôi, chủ yếu là quét nhà lau bụi đổ rác, phần thứ ba công việc nhà nặng nhọc hơn nhiều, buổi sáng chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà, mỗi ngày quét dọn nhà vệ sinh hai lần, bao gồm toàn bộ việc sinh hoạt hằng ngày của cha tôi, ông ăn cái gì, mặc cái gì, dùng cái gì, đều do bản thân tự lo liệu. Khi phân công những công việc này mẹ đã nói rõ, tôi làm thế này là vì tốt cho các người, tôi không đời nào hầu hạ các người cả đời đâu, rèn luyện rèn luyện, đối với các người chỉ có lợi chứ không có hại.
Cũng chính vào mùa đông năm đó, tôi đã phát hiện ra bí mật cuối cùng giữa cha và mẹ. Mẹ tôi mô phỏng theo mô hình của tổ công tác, tạm thời biến phòng ngủ của họ thành một phòng cách ly, tiến hành một cuộc kiểm duyệt cuối cùng đối với cha, chỉ có điều người kiểm duyệt là mẹ tôi, còn chủ đề thì hơi bị hạn chế một chút, có thể tưởng tượng được, nội dung chính đều tập trung vào vấn đề tác phong sinh hoạt của cha. Cuộc kiểm duyệt của mẹ thường diễn ra vào lúc sau bảy giờ tối, tiếng nhạc bài "Xã viên đều là hoa hướng dương" trên loa phát thanh hữu tuyến vang lên, mẹ liền bước vào phòng ngủ, bà mở ngăn kéo bàn trang điểm đã khóa, lấy bút bi và sổ tay công tác của mình ra, quay ra bên ngoài hét lên, Khố Văn Hiên, anh vào đây! Có một lần cha cứ lì lợm trong nhà xí không chịu vào phòng ngủ, mẹ bảo tôi đi gõ cửa nhà xí, con đi đi, mau kéo ông ấy ra đây! Tôi không chịu đi, tự bà ấy đi, cầm lấy một chiếc chổi, dùng cán chổi chọc cửa nhà xí, chọc rất lâu, cha cuối cùng cũng bị bà chọc cho ló mặt ra, mở cửa, khom lưng chui qua dưới cây chổi, ông hét lớn một tiếng tôi chịu hết nổi rồi, định chạy trốn ra ngoài cổng viện, mẹ ở đằng sau phát ra một tiếng cười nhạt sắc bén, cứ để cho hắn chạy đi, cha chạy đến gần cửa thì đứng khựng lại, quay đầu nhìn mẹ, tôi nói hết rồi, không có gì để khai báo nữa, tôi muốn ra ngoài giải sầu! Mẹ dùng chổi chỉ vào ông, nghiêm khắc nói, anh mở cửa ra, anh đi giải sầu đi, trừng to mắt của anh ra, nhìn cho thật kỹ xem ở trấn Dầu Phường còn có chỗ nào cho anh giải sầu nữa không!
Mẹ đã đánh trúng yếu điểm, cha quả nhiên không có dũng khí bước ra ngoài nữa, ông lượn một vòng trong sân, cuối cùng ngoan ngoãn đi theo mẹ vào phòng ngủ. Cửa lớn cửa sổ phòng ngủ đóng kín mít, kéo rèm cửa màu đỏ lên, bóng dáng bố mẹ một cao một thấp, đều tỏa ra một thứ quang hợp màu đỏ rực, lay động dưới ánh đèn. Mọi người đều ngầm hiểu với nhau, vấn đề tác phong sinh hoạt này, phải là xử lý sau khi đóng cửa, bọn họ đã áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt đề phòng tôi, họ càng đề phòng tôi, sự nhiệt tình lén nghe của tôi lại càng cao trào. Liên quan đến nửa người dưới của con người, rất nhiều chuyện khó mà mở lời, cha làm những chuyện đó rất gan lợn, nhưng nói ra những chuyện này lại rất ngượng ngùng, hỏi sâu một chút, hỏi chi tiết một chút, ông liền chống đỡ không nổi, bắt đầu né tránh, ông thử dùng phương pháp nói lấp lửng tránh nặng tìm nhẹ để trả lời câu hỏi của mẹ, tất cả những điều này đều bị mẹ coi là chống đối tiêu cực, bà không khống chế được bản thân, bèn biến phòng ngủ trong nhà thành hiện trường đại hội xử án công khai, có một lần tôi nghe rõ mồn một giọng nói phẫn nộ cao vút của mẹ truyền ra ngoài cửa sổ, dư âm lượn lờ, phiêu đãng trong màn đêm, Khố Văn Hiên, khoan hồng cho người thú thật, nghiêm trị kẻ chống cự!
Thực ra bọn họ càng cãi nhau ầm ĩ, tôi càng không thèm bận tâm, bọn họ càng yên ắng, tôi lại càng sợ hãi. Đêm hôm đó trong phòng đột nhiên tĩnh lặng như tờ, tôi chẳng nghe thấy gì nữa, sự tĩnh lặng chết chóc đó khiến tôi sợ hãi. Tôi trèo lên cây táo tàu lớn trong sân, tầm nhìn dễ dàng xuyên qua ô cửa thông gió của phòng ngủ. Tôi nhìn thấy cha và mẹ dưới ánh đèn, mẹ cầm sổ tay công tác của mình, ngồi bên bàn trang điểm, mặt đầm đìa nước mắt, còn cha tôi, đang quỳ như một con chó dưới chân mẹ, ông đang tụt quần ra. Ông lại tụt quần ra rồi. Ông chổng mông lên, trưng ra vết bớt hình con cá vinh quang cho mẹ tôi xem, tôi nhìn thấy cặp mông khô quắt tái nhợt của cha, dưới ánh đèn đỏ sẫm lóe lên thứ ánh sáng sắc bén, mẹ quay phắt mặt đi, bà đang khóc, bà khóc đến mức thở không ra hơi. Cha vô cùng cố chấp, quần tụt mãi xuống dưới đầu gối, ông bắt đầu bò trên mặt đất, mặt mẹ quay đi đâu, ông liền bò theo đến đó, đột nhiên, ông chộp lấy chân mẹ, gào thét lên, mau nhìn tôi đi, trước đây em rất thích nhìn cơ mà, sao bây giờ không thể nhìn thêm một cái nữa chứ? Nhìn vết bớt của tôi đi, tôi là con trai của Đặng Thiếu Hương, thật đấy! Nhìn đi, nhìn cho rõ vào, một con cá đấy! Tôi là con trai của Đặng Thiếu Hương, em đừng vội quyết liệt với tôi, quyết liệt cũng đừng ly hôn, ly hôn rồi, sau này em sẽ hối hận đấy!
Khoảnh khắc ấy nước mắt tôi trào ra, nước mắt của tôi, nói không rõ là vì cha mà rơi, hay là vì mẹ mà rơi. Tôi nói không rõ, nước mắt của tôi là nước mắt thương hại cho họ, hay là nước mắt sợ hãi, là quá đau lòng, hay là quá hoảng sợ. Tôi từ trên cây táo tàu lớn trèo xuống, nhìn ngôi nhà của mình, nhìn bầu trời đêm màu xanh đậm ở đỉnh đầu, không biết tại sao, tôi nhìn thấy bầu trời thì kìm được nước mắt, tôi lau khô nước mắt, hướng về bầu trời, hung hăng nói, ly hôn thì ly hôn, đằng nào cũng là rắm rỗng cả thôi!
Chuyện ly hôn của bọn họ coi như thuận lợi. Có một buổi sáng tôi mở cửa đi ra ngoài, nhìn thấy trên cửa nhà tôi dán một tờ giấy hỉ màu đỏ lớn, không biết là ai dán, nhiệt liệt chào mừng đồng chí Khố Văn Hiên đến đội thuyền Hướng Dương an gia lạc nghiệp. Ký tên là toàn thể thuyền dân đội thuyền Hướng Dương. Buổi sáng có giấy hỉ, buổi chiều bố mẹ tôi liền ly hôn. Tôi là vấn đề duy nhất của bọn họ. Đi theo cha thì đến đội thuyền Hướng Dương, đi theo mẹ thì ở lại trấn Dầu Phường, tôi vừa muốn lên thuyền, lại vừa sợ rời khỏi bờ, tôi nói với cha, nửa năm con ở trên thuyền theo cha, nửa năm ở trên bờ theo mẹ, có được không? Cha tôi nói, bên cha thì được, đi hỏi mẹ con xem, bên đó e là không ổn đâu. Tôi đi hỏi mẹ, mẹ tức giận hét lên với tôi, không được, có tôi không có nó, có nó không có tôi, thượng bất chính hạ bất loạn, đứa trẻ được loại người như anh ta giáo dục qua, bảo tôi giáo dục kiểu gì đây?
Không chọn không được, hai món quà bất hạnh bày trước mặt tôi, một món là cha và chiếc thuyền, một món là mẹ và bờ sông, tôi chỉ có thể chọn một, tôi buộc phải chọn một. Tôi đã chọn cha. Giờ đây các thuyền dân thỉnh thoảng vẫn nhắc lại lựa chọn năm đó của tôi, họ lẩm bẩm giả thiết nếu Đông Lượng đi theo Kiều Lệ Mẫn, nó sẽ thế này thế nọ, Khố Văn Hiên sẽ thế này thế nọ, Kiều Lệ Mẫn lại sẽ thế này thế nọ, tôi không nghe, giả thiết này không có ý nghĩa gì cả, giả thiết đều là rắm rỗng. Giống như nước chảy theo dòng nước, cỏ mọc liền với cỏ, thực ra không phải lựa chọn, mà là vận mệnh, cũng giống như vận mệnh của cha tôi, có liên quan đến một nữ liệt sĩ Đặng Thiếu Hương, vận mệnh của tôi, từ lâu đã được định sẵn là có liên quan đến cha.
Đó là chuyện vào tháng Chạp, ngoài phố trời lạnh căm căm, trong không khí sớm thoang thoảng mùi hương thắng mỡ lợn đón Tết, nhà nhà ở trấn Dầu Phường bận rộn chuẩn bị ăn Tết, nhà chúng tôi thì không ăn Tết. Ngôi nhà của tôi ở trấn Dầu Phường sắp biến mất rồi, đón Tết kiểu gì đây? Chúng tôi đi ra thuyền, mẹ cũng phải chuyển nhà. Tôi không biết tại sao mẹ chuyển nhà lại vội vã như vậy, giống như đang vội vã rời khỏi nấm mồ vậy, bà tay chân luống cuống, liên tục giục hai công nhân bến tàu mà bà thuê đến, mau lên, xin các người mau lên. Kết quả bà ném một gói vải hoa lên giường tôi, tôi tiện tay lục lọi, lục ra cuốn sổ tay công tác đó từ trong gói vải hoa. Mẹ dùng giấy bìa báo bọc một chiếc bìa ngoài cho cuốn sổ tay công tác, thoạt nhìn, sổ tay công tác giống như một cuốn sách được phát hành long trọng vậy, trang bìa là một góc khuôn mặt ửng đỏ của Lý Thiết Mê trong "Hồng Đăng Ký", ở trang bìa sau có thể nhìn thấy một bàn tay của Lý Thiết Mê, đang giơ một chiếc đèn lồng đỏ hoàn chỉnh. Lúc mẹ chuyển nhà thì cha trốn trong nhà xí, tôi chỉ có một khoảng thời gian ngắn ngủi để suy nghĩ, xử lý cuốn sổ đặc biệt này thế nào đây, kết quả là tôi đã đưa ra một quyết định táo bạo nhất, không nộp lên cho cha, cũng không trả lại cho mẹ, tôi giấu cuốn sổ tay công tác đó dưới chăn đệm của mình.
Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn không biết đó là do mẹ sơ ý, hay là sự sắp xếp cố tình, có lẽ ly hôn đã chấm dứt mọi ân oán, bà muốn giao tang chứng của cha cho chính ông ấy tự xử lý chăng? Tôi không rõ, cũng không dám hỏi. Tôi không biết mình giấu cuốn sổ này vì ai, vì cha, hay vì mẹ, có lẽ là vì chính tôi? Bí mật không thể lên tiếng này, hầu như đã ảnh hưởng đến cả cuộc đời tôi. Tôi thuộc làu làu những ghi chép của mẹ, hay nói cách tôi thuộc làu làu những tội trạng của cha. Tôi nhớ từng chữ trên cuốn sổ tay công tác, cho dù mang theo sự căm hận, nét chữ của mẹ vẫn ngay ngắn, tú lệ, nói công tâm mà ra, nội dung chủ đề trên sổ tay không hề vượt quá trí tưởng tượng của tôi, tác phong sinh hoạt thì cũng chỉ có thế mà thôi, mẹ đã ghi lại sự phản bội của cha đối với bà, số lượng, thời gian, địa điểm, thỉnh thoảng bà để lại một vài lời phê phán phẫn nộ ở phần giấy trắng, vô sỉ, hạ lưu, tức chết tôi rồi, còn có cả một số dấu chấm than vẽ bằng mực đỏ, nhìn trông có vẻ đẫm máu. Điều khiến tôi kinh ngạc nhất chính là tên của một số cô gái và vợ người ta, hóa ra có từng ấy phụ nữ tằng tịu với cha, tên mẹ của bạn học Lý Thắng Lợi của tôi cũng ở trên đó, còn có Triệu Xuân Mỹ - em gái của Triệu Xuân Đường, còn có dì Tôn ở trạm thu mua phế liệu, còn có dì Cát, dì Phó ở tòa nhà tổng hợp, bình thường họ đoan trang nhường nào chứ? Chính trực nhường nào chứ? Tôi nghĩ mãi không thông, tại sao tên của họ đều ở trên đó chứ?
