Cha tôi bị lưu lại trên bờ ba tháng.
Qua ngày Quốc khánh, mẹ dọn một gói đồ dùng sinh hoạt hằng ngày, đạp xe mang đến lữ quán Xuân Phong. Cha tôi ở ngay trên gác mái của lữ quán Xuân Phong, chịu thẩm phán tra cách ly của tổ công tác. Giữa gác mái và lữ quán tạm thời ngăn cách một cánh cửa sắt, trên cửa sắt có ba ổ khóa, hai ổ khóa ở bên ngoài, một ổ khóa ở bên trong, cả ba chìa khóa đều nằm trong tay tổ công tác, không ai vào được. Cán bộ tổ công tác gồm ba nam một nữ, thỉnh thoảng xuất hiện ở tiệm tạp hóa và quán cơm trên phố, nhưng cha tôi không được bước ra khỏi cánh cửa sắt đó. Khi đi ngang qua lữ quán Xuân Phong, tôi đã nhiều lần dò xét địa hình xung quanh lữ quán, gác mái không có cửa sổ, bên ngoài có một sân thượng, nhưng tôi chưa từng nhìn thấy bóng dáng cha trên sân thượng, chỉ có một lần, tôi nhìn thấy áo sơ mi và quần đùi của cha phơi trên dây phơi, một chiếc áo sơ mi xám, một chiếc quần đùi xanh, trông giống như hai con chim sợ cành cong.
Nghe nói vấn đề của cha tôi cứ nối tiếp nhau không dứt. Đầu tiên là lý lịch, rất nhiều lý lịch của ông không thể có được chứng minh. Những người chứng minh thời học sinh mà ông cung cấp, một nam một nữ, người nam thì bặt vô âm tín, người nữ lại là một bệnh nhân tâm thần, còn nông trường lâm nghiệp Bạch Hổ Sơn nơi ông làm việc nhiều năm, từng xảy ra một trận cháy rừng lớn, người chứng minh lại chết một cách kỳ lạ trong vụ cháy, người giới thiệu vào đảng của ông lại càng khiến người ta nghi ngờ hơn, tuy danh tiếng rất lớn, lớn một cách không quang minh chính đại, là đại hữu phái khét tiếng nhất thành phố tỉnh lỵ, bị đưa đến đại Tây Bắc để lao động cải tạo, cải tạo thành ra không ra gì, bỗng nhiên mất tích một cách thần bí.
Tổ công tác từng đến nhà thăm hỏi, họ tiết lộ với mẹ tôi rằng, tất cả lý lịch của cha đều có điểm nghi vấn, điều này ngay cả mẹ tôi cũng không ngờ tới. Ông ấy là ai? Rốt cuộc ông ấy là ai? Khi người của tổ công tác hết lần này đến lần khác chất vấn bà như vậy, bà đã suy sụp, lớn tiếng quát tháo với người của tổ công tác, tôi không biết! Tôi cũng không biết ông ấy rốt cuộc là ai! Phải mất một lúc lâu mẹ mới bình tĩnh lại, sau đó bà thành khẩn hỏi tổ công tác, có loại bệnh thần kinh nào khiến trí nhớ của một người sai lệch hoàn toàn không? Người của tổ công tác từ chối cuộc tư vấn này, họ nói, cô đừng đẩy vấn đề sang phía sức khỏe, vấn đề của Khố Văn Hiên bác sĩ thần kinh không chữa nổi, có mời họ đến cũng vô ích, vẫn phải dựa vào bản thân ông ấy tự phản tỉnh cho thật tốt. Sau khi tổ công tác rời đi, mẹ vẫn luôn ngồi trong bóng tối, đau khổ suy nghĩ điều gì đó, tôi nghe thấy tiếng bà đập vào đầu gối mình trong bóng tối, trách bản thân mình quá ngây thơ, tôi bị lừa rồi, bị lừa rồi. Tiếng tự trách mình của mẹ làm tăng thêm sự u ám trong căn phòng, sau đó đèn bật sáng, tôi nhìn thấy vết lệ trên mặt mẹ đã khô, biểu cảm của bà trông rất kiên cường, tuyệt giao! Bà nói với tôi, tuyệt giao, tuyệt giao!
Những lời đồn đại ở trấn Du Phường về việc cha tôi ngụy tạo thân thế để lừa gạt tổ chức đã lan truyền khắp nơi, trên tường viện nhà chúng ta xuất hiện rất nhiều hình vẽ bậy đầy phẫn nộ, kẻ lừa đảo, nội gián, gian tế trong công nhân, phần tử phản cách mạng, phần tử phản cách mạng hiện hình, phần tử phản cách mạng lịch sử, khó hiểu nhất là khẩu hiệu phần tử dị chí giai cấp, tôi suy nghĩ mãi vẫn không hiểu nổi, rốt cuộc thế nào mới là phần tử dị chí giai cấp. Mẹ nhìn thấy sắp phát điên đến nơi, bà đến tòa nhà tổng hợp tìm các cấp lãnh đạo để tâm sự, việc tâm sự hình như rất có ích đối với bà, các lãnh đạo đều an ủi bà, vợ chồng tuy ngủ chung giường, nhưng có thể đứng ở lập trường giai cấp khác nhau, ông Khố Văn Hiên có vấn đề, không có nghĩa là cô Kiều Lệ Mẫn cũng có vấn đề. Khoảng thời gian đó, mẹ tôi nắng mưa thất thường, giây trước bà còn đang tỉ mỉ nhặt rau cải bó xôi trong bếp, giây sau bà đã mất hết kiên nhẫn, cả rổ cải bó xôi đổ ào vào nồi, còn nhặt rau cải bó xôi gì nữa? Bà vừa hậm hực xào rau trong bếp, nồi sắt xẻng sắt va vào nhau leng keng, bà nói, ăn phải sâu mới tốt, ăn hỏng bụng mới tốt, ăn chết người thì đỡ phải bận tâm!
Cách mẹ lo liệu cuộc sống của chúng ta như vậy khiến tôi rất lo lắng, tôi không biết trong lòng bà rốt cuộc đang tính toán điều gì, một nhà làm sao mà tuyệt giao chứ? Sau này bà định đối xử với tôi thế nào, đối xử với cha tôi thế nào, còn bản thân bà, bà định đối xử với chính mình thế nào đây?
Tôi giấu mẹ, lén lút đến lữ quán Xuân Phong, đi đến chỗ cửa sắt thì không vào được nữa. Tôi cứ đập cửa liên hồi, một thanh niên mặc bộ Trung Sơn phục màu xanh đậm nghe tiếng bước ra, tôi đoán người đó chính là Tiểu Hạ, thù địch gặp nhau đỏ cả mắt, tôi liền bắn ra một loạt câu hỏi chất vấn dồn dập như pháo liên thanh. Các anh tính là tổ công tác gì chứ? Là tổ công tác tung tin đồn hay là tổ công tác đánh rắm? Các anh có bằng chứng gì để chứng minh Khố Văn Hiên không phải là con trai của Đặng Thiếu Hương? Lại có bằng chứng gì nói hắn ta là con trai của Phùng Lão Tứ cướp sông? Nếu các anh không đưa ra được bằng chứng, vậy thì chứng minh ba người các anh đều là con trai của Phùng Lão Tứ cướp sông, còn có một người phụ nữ nữa, cô ta là con gái của Phùng Lão Tứ! Cậu ta bị những lời chỉ trích phẫn nộ của tôi làm cho đầu óc mụ mẫm, ai phái mày đến? Mày còn là một đứa trẻ ranh chưa cai sữa, mà dám đến đòi chúng mày bằng chứng, mày hiểu thế nào là bằng chứng không? Cậu ta xông ra khỏi cửa sắt, một mạch đuổi tôi đi, đuổi thẳng tôi ra khỏi lữ quán, tôi nghe thấy cậu ta nổi trận lôi đình với người trong lữ quán, ai thả nó vào đây? Quy củ cách lythẩm tra mà đến giờ các anh vẫn chưa làm rõ được à? Người không phận sự, nghiêm cấm ra vào! Nhân viên phục vụ lữ quán oan ức nói, chúng tôi không thả nó vào, nó là con trai của Khố Văn Hiên, không biết từ đâu chui vào được. Tiểu Hạ đó đuổi theo ra ngoài nhìn theo bóng lưng tôi, chợt vỡ lẽ nói, là con trai của Khố Văn Hiên à? Hèn chi mở miệng ra là toàn nói năng nhảm nhí, y hệt như cha nó, tao thấy tư tưởng của đứa bé này cũng có vấn đề, vấn đề rất nghiêm trọng!
Sau hai tháng cách ly, tinh thần của cha quả nhiên xuất hiện một số dấu hiệu rối loạn. Có một hôm, đồng chí nữ của tổ công tác đã tìm mẹ tôi để nói chuyện, thừa nhận phỏng đoán của mẹ tôi có chút lý lẽ, cô ta nói những hành động gần đây của cha rất bất thường, ông từ chối khai báo vấn đề, hở một chút là đòi cởi quần ra, bắt tổ công tác kiểm tra bớt vết bớt hình con cá trên mông ông, không phân thời gian, không phân hoàn cảnh, khiến người ta khó lòng chấp nhận. Tổ công tác đã mời bác sĩ bệnh viện tâm thần đến để chẩn đoán chung cho ông, nghi ngờ ông mắc bệnh tâm thần đột phát, xuất phát từ việc cân nhắc tính nhân đạo, họ quyết định kết thúc trước thời hạn cuộcthẩm tra cách ly đối với ông, thông báo cho người nhà đến đón người về.
Hôm đó, tôi và mẹ đứng ở hành lang tầng ba của lữ quán, chờ cánh cửa sắt sơn màu xanh lục đó mở ra, đợi rất lâu, cha còng lưng bước ra. Một tay ông xách một chiếc túi du lịch, tay kia cầm hộp cờ tướng. Nhiều ngày không thấy ánh nắng mặt trời, khiến khuôn mặt ông hơi sưng phúp, hơi tái nhợt, thoạt nhìn thì trắng trẻo mập mạp, nhìn kỹ thì đầy vẻ mệt mỏi. Ông nhìn mẹ tôi, ánh mắt tha thiết, mẹ quay phắt mặt đi, ánh mắt đó liền rụt rè giật mình, nhảy lên người tôi, trong chớp mắt, ánh mắt ông nhìn tôi khiến tôi nổi cả da gà, vô cùng khiêm nhường, vô cùng bất lực, tôi cảm thấy dường như tôi là cha của ông, còn ông là con trai tôi, ông đã phạm phải lỗi lầm nghiêm trọng, đang lấy lòng tôi, cầu xin sự tha thứ của tôi.
Tôi không biết làm thế nào để tha thứ cho cha, giống như tôi không biết làm thế nào để trừng phạt ông vậy. Tôi đi theo ông xuống lầu, nhìn thấy cha còng lưng bước xuống cầu thang, bước đi cẩn thận, dáng đi vụng về, giống như một ông lão gần đất xa trời, điều này có liên quan đến cuộc sống trên gác mái trong hai tháng qua của ông, ông đã quen với việc cúi đầu còng lưng đi đường rồi. Tôi chú ý đến sự thay đổi này trên cơ thể ông, tôi nhắc nhở ông rằng, tía, cha không còn ở trên gác mái nữa đâu. Ông hồ nghi liếc nhìn tôi, cha biết chứ, cha ra ngoài rồi mà. Tôi nói, thế sao cha vẫn còng lưng đi đường? Cha nói, cha còng lưng đi đường á hả? Tôi nói, còng chứ, còng trông như một con tôm lớn vậy. Ông giật mình, căng thẳng ngẩng đầu lên, ưỡn ngực thẳng lưng, chính là một động tác đơn giản như vậy, trong khoảnh khắc đã làm tổn thương các tổ chức cơ thể của cha, tôi nghe thấy ông bỗng nhiên kêu lên á một tiếng, vứt túi du lịch xuống, lại vứt cả hộp cờ tướng đi, cơ thể của cha dường như gãy vụn trong chớp mắt, ông dùng một tay đỡ lấy thắt lưng, một vẻ mặt đau đớn tột cùng xẹt qua khuôn mặt ông, đau, đau, sao mà đau thế? Ánh mắt ông nhìn mẹ tôi như đang cầu cứu, miệng lầm bầm, cha chỉ ưỡn lưng một cái, sao trên lưng lại đau thế này chứ?
Mẹ cúi người nhặt chiếc túi du lịch dưới đất lên, hình như không nghe thấy tiếng kêu khổ của cha, bà nói, ông thu dọn những thứ gì vào trong túi thế, khua leng keng toàn là cái gì vậy, xà phòng, cốc uống nước, đều là những thứ đáng lẽ phải vứt đi, còn mang về nhà làm gì?
Tôi tiến lên đỡ lấy cha, ông liếc nhìn mẹ một cái, chắc là đang đợi mẹ đến đỡ mình, mẹ xách túi du lịch đứng ở hành lang, quay mặt đi, bất động, trông có vẻ hơi đề phòng, hơi chán ghét cơ thể của cha. Cha trấn tĩnh lại, ông đẩy tôi ra nói, không cần con đỡ, thắt lưng của cha chỉ có chút vấn đề thôi, chưa có tàn phế đâu.
Tôi nhặt những quân cờ vương vãi trên cầu thang, nhìn thấy chân cha vẫn đi đôi dép nhựa mùa thu, một bên chân đi tất nylon, bên chân kia là tất vải trắng. Ông từ từ còng lưng xuống, từng chút một cúi xuống, vừa đi xuống lầu vừa lầm bầm lầu bầu, không sao cả, cứ còng lưng như thế này mà đi, trên lưng đỡ đau hơn, cứ còng lưng mà đi vậy.
Bầu trời bên ngoài rất âm u, trong không khí lất phất mưa lạnh, trong mưa còn lẫn cả tuyết nhỏ. Cha đứng dưới hiên mái che của lữ quán, nhìn con đường lầy lội, nhìn những người qua đường hoảng hốt chạy trốn trên đường, bỗng nhiên dừng bước.
Ông nói, mấy mẹ con có đeo khẩu trang đến không?
Không đeo khẩu trang. Tôi nói, sao lại phải đeo khẩu trang? Mặt cha sợ lạnh à?
Ông không phải sợ lạnh, mà là sợ gặp người. Mẹ lạnh lùng nói, khẩu trang vô ích thôi, có đeo khẩu trang hay không, người ta cũng nhận ra ông, có đeo khẩu trang hay không, ông cũng đều mất mặt như nhau thôi.
Cha cười khổ, ánh mắt sợ sệt rơi trên khuôn mặt mẹ, Lệ Mẫn, tôi có lỗi với cô. Âm thanh xin lỗi này đến rất đột ngột, một ngụm đờm nghẹn ở cổ họng, ông hắng giọng, Lệ Mẫn, tôi có lỗi với cô. Câu này ông nói lại một lần nữa, nói xong ông thở phào nhẹ nhõm, còn mẹ tôi thì giống như một đốm lửa bị kìm nén gặp gió bùng cháy, vì lời xin lỗi không đúng lúc của cha, bà tức giận đến mức toàn thân run rẩy lên.
Có lỗi với tôi thì tính là gì? Ông là có lỗi với chính mình, càng có lỗi với sự bồi dưỡng của tổ chức đối với ông!
Nước mắt mẹ tuôn xối xả, để tránh mất mặt trước đông đảo quần chúng, bà xách túi du lịch một mình lao ra đường lớn, tôi không ngờ mẹ lại coi thường lời xin lỗi của cha như vậy, bà lại vứt tôi và cha lại, tự mình chạy mất.
Trấn Du Phường mưa gió tuyết bay ngập trời, tôi đi cùng cha về nhà. Chúng tôi tránh đường cái, chuyên đi những con đường nhỏ vắng vẻ, dù vậy, trên đường vẫn gặp phải một số kẻ tò mò có dụng ý xấu, mấy cư dân mặt dày làm bộ đến hỏi thăm cha tôi, đều bị tôi dùng cả đẩy lẫn xô đuổi đi hết, những đứa trẻ xem náo chuyện, đứa nhỏ thì bị tôi đánh chạy, đứa lớn hơn thì bị tôi mắng cho chạy mất. Tôi giống như một người cha bảo vệ con trai, tận tâm tận lực bảo vệ cha tôi, đi một mạch đến nhà ở phố Công Nông.
Cha được tôi đưa về nhà.
Việcthẩm tra cách ly đã tạm thời khép lại, kết quả thẩm tra vui buồn lẫn lộn. Cha tôi không thừa nhận ông ngụy tạo thân thế, không thừa nhận ông lừa gạt tổ chức, ông kiên quyết khẳng định mình chính là con trai của liệt sĩ Đặng Thiếu Hương. Thế nhưng, cuộc điều tra về vấn đề tác phong sinh hoạt của cha, tiến triển vô cùng thuận lợi, vượt xa dự kiến của tổ công tác. Có lẽ là vì sự thành thật, có lẽ là một thứ tâm lý tránh nặng tìm nhẹ đang tác động, chống cự và ngụy biện chưa qua mấy hiệp, cha đã thú nhận với tổ công tác, những lời đồn đại trong dân gian bao năm qua là sự thật, ông lăng nhăng nam nữ, tác phong sinh hoạt của ông có vấn đề.
Nghe nói vấn đề còn rất nghiêm trọng.
