Mười ba năm trên sông, năm cuối cùng tâm trí tôi ở lại trên bờ.
Tôi đi đến tiệm cắt tóc Nhân Dân, vừa đi đến cửa thì thấy hai bên tường của tiệm đã bị đập thủng, cải tạo thành hai tủ kính trưng bày. Cái tủ bên trái bày ba cái đầu ma-nơ-canh bằng nhựa, đều đại diện cho phụ nữ, mỗi cái đều quàng một bộ tóc giả uốn gợn sóng. Ba tấm biển nhỏ đề chú thích rất rõ ràng: sóng dài, sóng trung, sóng ngắn. Tôi không hiểu nổi, rõ ràng không phải là nước sông Kim Tước, cũng chẳng có gió lớn, tại sao những người phụ nữ đều phải làm tóc thành đủ loại hình sóng nước như vậy? Tôi nhìn sang tủ kính bên phải, thấy bên trong dán rất nhiều ảnh phim xé ra từ báo họa, chất lượng ảnh mờ nhạt, rất nhiều những cô gái thành thị không rõ lai lịch đang đội đủ loại kiểu tóc kỳ lạ, đua nhau khoe sắc trong tủ kính. Thế nhưng có một tấm ảnh lại vô cùng rõ nét và quen thuộc, đó chính là Huệ Tiên. Cô ấy không ngại ngần mà trưng bày cả chính mình vào đó. Trong ảnh, Huệ Tiên nghiêng người, đôi mắt sáng ngời chăm chú nhìn về phía trước bên phải, trên đầu cô là một đống lọn tóc kỳ quái, trông như đang đội một đống quẩy xoắn.
Tôi nghiên cứu kiểu tóc mới lạ của cô ấy, không thấy đẹp mà cũng chẳng thấy xấu. Trong đầu tôi chợt nhớ đến câu châm ngôn mình từng chép trong sổ tay công tác: Hướng dương mà đầu lệch khỏi mặt trời, đài hoa sẽ rủ xuống, không còn tương lai nữa. Tôi biết bông hoa hướng dương Huệ Tiên này đã lệch khỏi mặt trời rồi. Cô ấy rời khỏi tòa nhà tổng hợp khiến tôi thấy gần gũi, nhưng điều đó không có nghĩa là tôi có cơ hội tiếp cận cô ấy. Cô ấy làm nữ thợ cắt tóc, vẫn có người vây quanh cô như sao chổi quanh trăng. Những người trong vòng tròn thời trang của trấn có cơ hội tiếp cận cô, Lão Thôi và Tiểu Trần ở tiệm cắt tóc ngày ngày làm việc và ăn cơm cùng cô. Rất nhiều kẻ bạo gan thèm muốn sắc đẹp của cô không có cơ hội thì tự tạo cơ hội để tiếp cận. Tôi vừa không vô sỉ đến mức đó, lại cũng không có gan đó, nếu không phải đi cắt tóc, tôi làm sao dám bước chân vào tiệm.
Tóc tôi không dài, tóc tôi mọc rất chậm, đây là một nỗi phiền lòng lớn của tôi. Tôi ngồi đối diện chéo với tiệm cắt tóc Nhân Dân, ngồi trước cửa một xưởng bật bông. Tôi buộc phải ngồi, đặt túi du lịch bên chân, điều này đại diện cho việc tôi đang nghỉ chân, ngồi một cách quang minh chính đại. Công nhân trong xưởng bật bông rất hăng say, "beng, beng, beng", tiếng dây thép đánh vào bông nghe hơi giống nhịp tim của tôi. Tôi không thể đi lại trước cửa tiệm cắt tóc, đi lại dễ gây chú ý, tôi càng không thể dán mặt vào cửa kính của tiệm mà nhìn vào trong, chỉ có kẻ ngốc mới làm chuyện khờ dại đó. Tôi buộc phải ngồi ở phía đối diện chéo. Tôi ngồi đó, nhìn mọi người ra ra vào vào qua cửa kính, dù là người quen hay người lạ, tôi đều có một sự đố kỵ bản năng với họ. Vương Tiểu Cải của tổ trị an đến rất thường xuyên, nhìn là biết anh ta có tâm địa bất chính với Huệ Tiên, thế nhưng Vương Tiểu Cải lại có bản lĩnh đó, rõ ràng tâm địa bất chính nhưng vẫn có thể đường hoàng bước vào, đàm tiếu phong sinh bước ra. Trong số những người chèo thuyền của đoàn thuyền, vợ Đức Thịnh là người thích chạy đến tiệm cắt tóc nhất. Vợ Đức Thịnh thích làm đẹp, Đức Thịnh lại chiều cô, người khác đều tiết kiệm, đi cắt tóc ở các sạp ngoài đường, cô thì dám tiêu tiền, muốn đuổi theo thời thượng, lại còn rất thân thiết với Huệ Tiên. Ngồi vào tiệm cắt tóc, vừa muốn trò chuyện với Huệ Tiên, vừa muốn làm tóc, còn phải nhìn đông ngó tây quan sát cách ăn mặc của những phụ nữ thời thượng trong trấn. Cô ấy một lòng dùng ba việc, chốc lát là sẽ không đi ngay đâu. Vợ Đức Thịnh cứ đến là tôi đành phải chui vào xưởng bông, xem công nhân bật bông.
Tôi ngồi đó, trong lòng mang theo bí mật, thân thể lúc thì nóng ran, lúc lại lạnh lẽo cứng đờ. Tiệm cắt tóc là nơi công cộng, tại sao tôi lại không thể đường hoàng ra vào như người khác? Thật ra chính tôi cũng không nói rõ được. Vì Huệ Tiên, tôi ngồi đó, dịu dàng hơn bất cứ ai tưởng tượng, cũng lạnh lẽo hơn bất cứ ai tưởng tượng. Tôi bị cha giám sát mười ba năm, chỉ có ở trên bờ tôi mới hoàn toàn thoát khỏi ánh mắt nghiêm khắc và nhạy bén như radar của cha. Đây là khoảng thời gian tự do nhất của tôi, vậy mà tôi lại lợi dụng khoảng thời gian quý báu này để giám sát Huệ Tiên—không, có lẽ không phải giám sát, là bảo vệ—có lẽ không phải bảo vệ, là theo dõi. Dù là bảo vệ hay theo dõi, đó cũng không phải là quyền của tôi, tôi chỉ là vô duyên vô cớ hình thành thói quen này.
Đàn ông ra vào tiệm cắt tóc rất nhiều, ai có tâm địa gì, tôi đều nhìn ra được. Trong lòng tôi có quỷ không? Có lẽ có. Có lẽ trong lòng tôi có quỷ. Mỗi lần lên bờ tôi đều mặc hai lớp quần lót để tránh cương cứng không đúng lúc, sợ hãi sự cương cứng, chứng minh trong lòng tôi có quỷ, hai lớp quần lót chính là bằng chứng phạm tội. Trong lòng có quỷ khiến tôi nhút nhát, cũng khiến tôi lo lắng bất an. Nhìn qua cửa kính tiệm cắt tóc Nhân Dân, đôi khi may mắn có thể nhìn thấy bóng dáng Huệ Tiên cố định bên chiếc ghế xoay, còn phần lớn thời gian, bóng dáng trắng của cô ấy đang lay động. Tôi ở rất gần Huệ Tiên, cũng rất xa, khoảng cách đó vừa vặn cám dỗ tôi tưởng tượng về Huệ Tiên, đây là điều tôi sợ nhất, cũng là điều tôi tận hưởng nhất. Cách vài mét khoảng cách, tôi tưởng tượng về Huệ Tiên. Tưởng tượng cô ấy trò chuyện với từng người trong tiệm, tưởng tượng nguyên nhân của từng cái cau mày nụ cười của cô, tưởng tượng tại sao cô lại thân thiết với Trương Tam mà lạnh nhạt với Lý Tứ, khi cô đứng yên. Tôi tưởng tượng nội tâm của cô, thỉnh thoảng cô đi lại, tôi tưởng tượng đường cong chân và mông của cô, cái tông đơ cái kéo của cô đang cày xới trên đầu người khác, tôi tưởng tượng những ngón tay cô vận động khéo léo ra sao. Tôi không cho phép mình tưởng tượng cơ thể cô, nhưng đôi khi tôi không kiểm soát được bản thân. Tôi giới hạn phạm vi tưởng tượng từ cổ trở lên, từ đầu gối trở xuống, một khi vượt qua giới hạn, tôi sẽ ép mình nhìn vào thùng rác ven đường. Không biết ai đã viết hai chữ trên thùng rác: Rắm suông. Tôi nghi ngờ đó là lời cảnh báo dành cho mình, đối với tôi đó là một phương thuốc linh nghiệm, tôi lẩm bẩm ba lần với thùng rác: Rắm suông, Rắm suông, Rắm suông, nhiệt độ trong tuyến sinh dục của tôi liền hạ xuống, loại xung động khiến người ta xấu hổ đó liền biến mất một cách kỳ diệu.
Tháng Năm xuân ấm hoa nở, hoa nguyệt quý, hoa mào gà, hoa phấn bên đường, dưới chân tường trấn Du Phường đều đã nở, hoa hướng dương trước cửa tiệm cắt tóc Nhân Dân cũng nở hoa. Tôi đi ngang qua cửa tiệm, đóa hoa màu vàng kim to lớn kia thế mà lại chạm vào chân tôi, chỉ là một cú chạm nhẹ nhàng như thế, khiến tôi nhớ lại bao nhiêu chuyện xưa. Là một đóa hoa hướng dương đang chạm vào tôi, không phải ám thị thì là lời mời gọi, sao tôi có thể dửng dưng? Dũng khí đột nhiên từ trên trời rơi xuống, tôi xách túi du lịch đẩy cánh cửa kính kia ra, bước vào trong.
Trong tiệm ngồi chật kín người. Khi tôi vào không ai chú ý đến tôi. Mấy nam thợ cắt tóc đều đang bận rộn, không ai chào hỏi tôi. Huệ Tiên quay lưng về phía cửa, đang gội đầu cho một nữ khách hàng, khuôn mặt cô phản chiếu trong gương, ánh mắt tôi tình cờ gặp cô trong gương, mắt cô sáng lên, chỉ một thoáng rồi lại ảm đạm đi, thân hình nghiêng sang một bên, dường như muốn nhìn kỹ tôi, rồi lại bỏ cuộc, chậm rãi quay người lại. Có lẽ cô ấy đã nhận ra tôi, có lẽ đã nhận nhầm tôi. Tôi không biết cô ấy làm sao vậy. Tôi chú ý trong tiệm có một cái giá báo, một tờ "Nhân Dân Nhật Báo" từ mấy ngày trước bị lật giở nhăn nhúm, rũ xuống từ trên giá một cách kiệt quệ, tôi lập tức quyết định sử dụng tờ báo này làm vật che chắn. Tôi ngồi trong góc, không ngừng điều chỉnh khoảng cách và độ lệch giữa đầu mình với tờ báo, điều chỉnh thế nào cũng không ổn thỏa. Chắc chắn là do tôi chột dạ, tôi luôn cảm thấy Huệ Tiên đang nhìn tôi trong gương, tôi càng muốn tỏ ra đường hoàng thì càng ngồi đứng không yên. Thực ra tôi không biết cách ở chung với Huệ Tiên thế nào, trước đây không hiểu, bây giờ vẫn không hiểu. Tôi thậm chí không biết làm thế nào để chào hỏi cô ấy, trước kia lúc còn ở đoàn thuyền, tôi chưa bao giờ gọi tên cô ấy, cũng không dám gọi cô ấy là hướng dương, tôi gọi cô là "Này". Tôi cứ gọi "Này" là cô ấy quay lại, biết tôi có đồ ăn vặt cho cô ấy. Bây giờ cô ấy thay đổi, tôi cũng thay đổi, càng không biết phải nói chuyện với cô ấy thế nào. Tôi nghĩ tới nghĩ lui, vẫn quyết định phó mặc cho số phận, nếu Huệ Tiên nói chuyện với tôi trước thì coi như tôi may mắn, nếu cô ấy không muốn để ý tới tôi thì cũng chẳng có gì to tát, suy cho cùng, tôi không phải đến để nói chuyện làm thân với cô ấy, tôi đến để giám sát cô ấy.
Phụ nữ hay nói nhiều, những người phụ nữ thời thượng đến tiệm cắt tóc làm tóc càng nói nhiều hơn. Họ tò mò về tay nghề của Huệ Tiên, càng tò mò hơn về hiện trạng tuột dốc không phanh của cô. Cách ăn mặc của Huệ Tiên thoạt nhìn giống bác sĩ, mặc áo blouse trắng, đeo một đôi găng tay cao su y tế. Cô nâng ngược một nắm tóc của nữ trị an viên Lạp Mai Hoa, vò tóc cô ta như vò len. Đầu Lạp Mai Hoa vùi trên chậu nước, đầy bọt xà phòng, cái miệng không chịu nhàn rỗi, câu trước câu sau tra hỏi Huệ Tiên: Chẳng phải cô muốn đi tỉnh học tập sao? Tiểu Thiết Mai lừng danh cơ mà, sao lại đến tiệm cắt tóc làm cái nghề này? Huệ Tiên đối phó với những câu hỏi kiểu này rõ ràng đã rất lão luyện, cô nói: Còn Tiểu Thiết Mai gì chứ, sớm đã là Lão Thiết Mai rồi, tiệm cắt tóc thì sao nào, thấp kém hơn người khác à? Đến đâu chẳng là vì nhân dân phục vụ. Lạp Mai Hoa bày ra bộ dạng hiểu biết rộng, hừ một tiếng trong mũi: Các người làm nghề văn nghệ, trong miệng chẳng có câu nào là thật cả. Tôi hiểu rõ những người như các người, suốt ngày nhảy múa, trang điểm rồi tẩy trang, các người đã từng trồng được một cây lúa hay chế được một con ốc vít nào chưa? Vì nhân dân phục vụ cái gì? Là nhân dân phục vụ các người thì có! Huệ Tiên nói: Cô đi mà nói lời này với người khác, tôi không liên quan, tôi sớm không còn làm nghề văn nghệ nữa. Bây giờ là tôi gội đầu cho cô phải không? Là cô ngồi còn tôi đứng phải không? Cô tự nói xem, ai trong chúng ta đang phục vụ ai? Lạp Mai Hoa nhất thời nghẹn lời, một lúc sau đột nhiên ngẩng đầu, ánh mắt lóe lên liếc Huệ Tiên một cái: Tiểu Thiết Mai, cô đừng hát bài ca cao giọng nữa, cô sẽ không cam tâm phục vụ những người như chúng tôi đâu, tôi biết tại sao cô ở tiệm cắt tóc rồi, chắc chắn là đang rèn luyện kỹ thuật, muốn cử cô đi cắt tóc cho lãnh đạo cấp cao đúng không? Huệ Tiên nói: Cô đúng là biết bịa đặt, lãnh đạo cấp cao tôi cũng không phải chưa từng gặp, người ta có cấp dưỡng, có cảnh vệ, còn có thư ký, chưa nghe nói có nữ thợ cắt tóc bao giờ. Lạp Mai Hoa lại hừ trong mũi một tiếng, nói: Đừng tưởng cô từng trải, cô còn non lắm, tôi nói cho cô một câu, phụ nữ dựa vào sức lao động của mình mà ăn thì chỉ có thể uống cháo loãng, phụ nữ dựa vào nhan sắc, dựa vào chỗ dựa, mới có thể ăn ngon mặc đẹp! Huệ Tiên nói: Nói rất đúng, tôi không có nhan sắc, cũng không có chỗ dựa, chỉ có thể phục vụ cô thôi. Lạp Mai Hoa chậc lưỡi mấy cái, suy nghĩ điều gì đó, đột nhiên nói: Cũng lạ thật, nghe nói cô có rất nhiều chỗ dựa mà, trong trấn có Triệu Xuân Đường, trong huyện có bí thư Hà, trong khu còn có một Bộ trưởng Liễu, nhiều chỗ dựa như vậy, sao một chút cũng không quản cô thế? Huệ Tiên tức giận, lạnh lùng nói: Cô đến làm tóc hay đến tung tin đồn thất thiệt thế, chỗ dựa với chỗ nước gì? Tôi đến cha mẹ còn không có, lấy đâu ra chỗ dựa? Các người thích chỗ dựa, tôi không thích! Lạp Mai Hoa bị chặn họng một trận, cái miệng im lặng nhưng bộ não không dừng, một lúc sau cô ta rốt cuộc vẫn không quản được cái lưỡi của mình: Tiểu Thiết Mai à, tôi biết tại sao cô ở đây rồi, là "treo" ở cơ sở đúng không? "Treo" nửa năm? Một năm hai năm? Tôi khuyên cô nên xin lãnh đạo một thời hạn, nghe lời tôi, con gái dù có trẻ trung đến mấy, cũng có ngày già nua xấu xí. Không còn tương lai nữa đâu! Lần này Huệ Tiên không kiên nhẫn nổi nữa, tôi thấy cô lộ vẻ tức giận, hai mắt chứa hận, hai tay vò tóc Lạp Mai Hoa thô bạo mấy cái, tiện tay rút một chiếc khăn từ trên giá, vỗ lên đầu Lạp Mai Hoa, miệng nói: "Treo" bao lâu thì bao lâu, "Treo" cả đời cũng không sợ. Cần cô lo lắng cái gì? Tôi từ nhỏ đã bị "treo" quen rồi, không sợ "treo"!
Cũng không biết tại sao, lúc này đầu tôi không thể giấu nổi nữa, tôi thu tờ báo lại, không nhịn được trừng mắt nhìn Lạp Mai Hoa một cái đầy ác ý: Đồ dở người, không nói không chết được à! Tôi lẩm bẩm nhỏ như vậy, người bị mắng không nghe thấy, thợ cắt tóc Tiểu Trần nghe thấy tiếng tôi, quay đầu nhìn chằm chằm tôi nói: Anh mắng ai là đồ dở người, anh muốn làm ai chết nghẹn? Đàn bà phụ nữ tranh cãi, thằng thanh niên như anh nhiều lời làm gì?
Tôi hoảng hốt, vội vàng phủ nhận: Tôi không nói gì cả, tôi đang đọc báo.
Tiểu Trần nói: Anh thích góp vui nhỉ, bao nhiêu người trong tiệm, anh còn chen vào đọc báo? Đây là tiệm cắt tóc, chứ có phải bảng đọc báo công cộng đâu.
Tiểu Trần nói giọng to, anh ta giọng càng to tôi càng hoảng loạn, rối lên là lời nói trước không khớp lời nói sau: Tôi không phải đến đọc báo. Tôi nói: Ai chẳng biết đây là tiệm cắt tóc? Tôi đến cắt tóc.
Rốt cuộc là anh đến đọc báo hay cắt tóc? Tiểu Trần nói: Tôi thấy anh không phải đến đọc báo, cũng không phải đến cắt tóc, anh lén lút như đặc vụ Mỹ Tưởng ấy, anh là người thế nào, từ đâu đến?
Như vậy, mọi người trong tiệm cắt tóc đều chú ý đến tôi, tôi thấy ánh mắt Huệ Tiên nhìn sang, cơn giận còn chưa tiêu, lười biếng, rất thong dong, đột nhiên đôi mắt sáng lên, cô ấy dường như đã nhận ra tôi, dùng một chiếc lược chỉ vào tôi nói: Là cậu à, cậu là cái—cái gì Lượng ấy nhỉ.
Cô ấy mỉm cười với tôi, trong biểu cảm ngạc nhiên còn xen lẫn sự bối rối. Tôi nhìn dáng vẻ vắt óc suy nghĩ tên tôi của cô, lòng thất vọng cực độ, làm sao cũng không ngờ tới, cô ấy vậy mà không nhớ nổi tên tôi, dù là Khố Đông Lượng, hay anh Đông Lượng, dù là biệt danh Rắm suông của tôi, ít nhất cô ấy cũng phải nói ra được một cái chứ? Ngón tay búp sen của cô chỉ vào tôi nửa ngày, cuối cùng cũng hạ xuống, trên mặt lộ vẻ áy náy: Xem cái trí nhớ tồi này của tôi, tôi rõ ràng là nhớ mà, sao nói quên là quên luôn rồi? Cái gì Lượng ấy nhỉ? Cậu là người ở thuyền số 7 đoàn thuyền Hướng Dương phải không? Tôi nhớ mà, trong khoang thuyền nhà các cậu có một cái ghế sofa! Cậu đừng nhìn tôi với cái vẻ quái gở đó thế, chẳng qua là nhất thời không nhớ ra tên cậu thôi. Cô ấy chắc chắn đã chú ý đến vẻ mặt thất vọng của tôi, cười áy náy, quay người nhìn quanh những người trong tiệm: Anh ấy tên gì nhỉ? Các người ai nhắc tôi mau lên, nói một chữ thôi cũng được, tôi chắc chắn nhớ ra ngay.
Trong tiệm có một thanh niên mặc áo sơ mi kẻ caro, là Tiểu Tiền lái cần cẩu trên bến tàu, anh ta quen tôi, cứ ở bên đó cười quái dị, lúc này bóp giọng nói một chữ: — Rắm.
Rắm gì, cậu bớt làm loạn đi, làm gì có ai họ Rắm? Huệ Tiên nói, cậu ấy họ Không, cậu họ Mãn à?
Tiểu Tiền nói: Chẳng phải cô nói chỉ cần một chữ thôi sao? Tôi chỉ biết biệt danh của cậu ta, gọi là Rắm suông mà.
Huệ Tiên "á" lên một tiếng bừng tỉnh, không biết là do xấu hổ, hay do nhạy cảm, tôi chú ý thấy trên má cô phong vân biến ảo, hiện lên hai vệt đỏ, cô cuộn chiếc áo choàng trắng đập vào vai tôi, sau đó dùng áo choàng trắng che mặt cười khúc khích: Xem cái trí nhớ tồi này của tôi, cậu không phải Khố Đông Lượng sao, lúc nhỏ tôi ăn không ít đồ ăn vặt của cậu đâu. Nói thì chậm mà xảy ra thì nhanh, tôi nghe bên tai tiếng "xoẹt", một cơn gió nhẹ ập đến, mang theo mùi thơm của xà phòng Quảng Trường, cô ấy đã mở bung chiếc áo choàng trắng ra hướng về phía tôi, dùng giọng điệu như ra lệnh nói: Khố Đông Lượng, lại đây. Tôi đến cắt tóc cho cậu!
Tôi bản năng ôm lấy đầu: Tóc không dài, hôm nay không cắt, tôi sắp về thuyền rồi.
Cậu sợ tôi cắt không đẹp? Kỹ thuật của tôi bây giờ tốt lắm, không tin cậu hỏi họ xem. Tay cô chỉ vào tiệm một cách cẩu thả, mắt nhìn tóc tôi, miệng ê a kêu lên: Cậu chải đầu bằng lược hay bằng chổi vậy? Đây mà là tóc gì, là cái tổ chim à, để nó làm gì, ấp trứng à? Lại đây, cắt!
Cô vung áo choàng trắng, "bạch bạch" phủi những sợi tóc vụn trên ghế xoay: Ngồi lên, khách khí cái gì? Mau ngồi lên đi. Tôi tiến thoái lưỡng nan, thấy cô đá một cái vào ghế xoay, chiếc ghế tự động xoay một vòng, xoay ra gió, gió thổi bung chiếc áo blouse trắng của cô, tôi thấy bên trong cô mặc một chiếc váy xanh ngang gối, váy cũng bay lên, lộ ra hai đầu gối của cô. Đầu gối, đầu gối, hai đầu gối đáng yêu như hai chiếc bánh bao, hai đầu gối quyến rũ như trái cây tươi mới. Trong khoảnh khắc thời gian như quay ngược. Tôi phản xạ có điều kiện, vội vàng cúi đầu xuống. Tôi cúi đầu xuống, bên tai vẫn vang lên một lời cảnh báo nghiêm khắc: Cẩn thận, hãy cẩn thận cho tôi. Dường như là giọng của cha tôi, cũng dường như là giọng của chính tôi. Tôi cúi đầu, mắt không biết nên nhìn vào đâu. Ánh mắt là nguy hiểm, ánh mắt dễ tiết lộ thiên cơ nhất, mỗi khi nguy hiểm này giáng xuống, tôi lại nhắc nhở bản thân: Từ cổ trở lên, từ đầu gối trở xuống. Nhưng tôi không dám nhìn từ cổ trở lên của cô, cũng không dám nhìn từ đầu gối trở xuống của cô, tôi chỉ có thể nhìn xuống sàn xi măng của tiệm. Như vậy, tôi nhìn thấy trên đất từng đống tóc vụn đen dài dài ngắn ngắn. Chân Huệ Tiên đang giẫm lên một đống tóc vụn, giống như đang giẫm lên một hòn đảo nhỏ màu đen không sạch sẽ. Cô đi một đôi giày da cao gót nửa thấp màu trắng, tất da chân Capron màu thịt, một sợi tóc đen không biết là của khách nam hay khách nữ, đang lặng lẽ nằm trên tất da chân của cô.
Cậu làm sao vậy? Nhìn cậu mất hồn mất vía thế kia, là mới trộm đồ, hay là vừa giết người? Cô nghi ngờ nhìn chằm chằm mặt tôi, vừa bông đùa với tôi: Mấy năm không gặp, sao cậu vẫn quái gở thế? Không cắt tóc, cậu chạy đến tiệm cắt tóc làm gì?
Tôi bị cô hỏi đến á khẩu. Cô chẳng qua chỉ muốn cắt tóc cho tôi thôi mà, tại sao tôi lại sợ hãi như vậy? Rốt cuộc tôi đang sợ cái gì? Tôi cảm thấy trong lòng mình có quỷ, trong lòng có quỷ thì miệng lưỡi liền ấp úng: Hôm nay cắt tóc không kịp rồi, sức khỏe cha tôi không tốt, phải về nấu cơm cho ông ấy.
Cô "ồ" một tiếng, đại khái nhớ ra cha tôi và những câu chuyện "phần dưới" nổi tiếng của ông ấy, đột nhiên muốn cười, ngại không dám cười, vội vàng che miệng, khéo léo đổi chủ đề: Cha đỡ đầu mẹ đỡ đầu của tôi thế nào rồi? Tôi nhờ thím Đức Thịnh chuyển lời mấy lần rồi, bảo họ đến cắt tóc, họ cứ không chịu đến, là có ý kiến với tôi à?
Cô ấy đôi khi vô tình đôi khi hữu nghĩa, đều dựa vào hứng khởi nhất thời, tôi biết đây là đang hỏi thăm vợ chồng Tôn Hỷ Minh, nên thay họ nói đỡ: Họ làm gì có ý kiến gì với cô? Là chê cắt tóc ở chỗ các người đắt, họ quen tiết kiệm rồi, xót tiền thôi.
Đắt cái gì? Tiệm cắt tóc của nhân dân, có thể đắt đến đâu được? Về bảo họ, cả nhà họ đến, gội cắt sấy uốn, tôi đều miễn phí cho họ, bây giờ tôi chính là phục vụ nhân dân.
Tôi miệng vâng dạ, đi vào góc lấy túi du lịch của mình. Mọi người trong tiệm đều tò mò nhìn chằm chằm vào tôi, biểu cảm của mỗi người trông không giống nhau, nhưng đều có vẻ đang suy tư. Người ở đây rõ ràng có quan niệm môn đăng hộ đối, sự nhiệt tình của Huệ Tiên với tôi khiến vài người phản cảm, họ cảm thấy tôi không xứng, đặc biệt là Tiểu Tiền áo sơ mi kẻ caro, anh ta ngồi trên ghế, một chân khiêu khích duỗi ra đá vào túi du lịch của tôi: Rắm suông, trong túi của mày rốt cuộc giấu cái của quỷ gì thế? Lần nào lên bờ cũng mang theo cái túi, lén lút, nếu tao là tổ trị an, nhất định phải kiểm tra kỹ túi của mày. Tôi mở khóa kéo túi du lịch, đối chọi gay gắt trừng mắt nhìn anh ta: Mày muốn kiểm tra túi của tao không? Tao cho mày kiểm tra, xem mày có dám kiểm tra không? Tiểu Tiền liếc vào túi tôi một cái, không kịp nói gì, thợ cắt tóc Tiểu Trần bên cạnh thô bạo đẩy vai tôi: Đi đi đi, đừng có giương oai ở đây, sau này không cắt tóc thì cấm vào, đây là tiệm cắt tóc, không phải công viên.
Thái độ của Tiểu Trần đối với tôi là tệ nhất, nể tình anh ta là đồng nghiệp của Huệ Tiên, tôi không tiện phát tác. Tôi xách túi du lịch đi ra cửa, Huệ Tiên đi theo đến để biện hộ cho bạn bè mình, cô nói: Đừng trách họ phản cảm với cậu, người ở đây chúng tôi đều rất thời thượng, cậu nhìn trang phục này của cậu xem, bát lộ vào thôn. Một thằng thanh niên lên bờ, cũng không biết thu xếp bản thân một chút. Cô vỗ vào túi du lịch của tôi, tay nhéo trên túi cái này cái kia. Động tác này tôi quen lắm, lớn thế này rồi, cô ấy vậy mà vẫn không bỏ được thói quen này, thích nhéo túi của người khác. Trong túi tôi đầy những vò những lọ, cô ấy sờ ra, không có hứng thú, tay rụt lại đút vào túi áo blouse trắng của mình, lấy ra một viên kẹo cao su, giơ cao lên, trịnh trọng đưa cho tôi: Cậu đưa cái này cho Tiểu Phúc giúp tôi, lần trước tôi gặp nó trên phố, nó đòi kẹo cao su để thổi bóng đấy, tôi hứa tặng nó một viên, nói là phải giữ lời.
Tôi vừa ném kẹo cao su vào trong túi, lại nghe cô hỏi: Anh Đào đâu, cô ấy thế nào rồi, sắp lấy chồng chưa?
Anh Đào là oan gia của cô ấy, tên tôi cô ấy không nhớ nổi, tên oan gia cô ấy lại không quên. Tôi hơi giận rồi: Cô còn nhớ đến cô ấy à? Tôi không biết chuyện của cô ấy, cô ấy lấy chồng hay không, không liên quan gì đến tôi.
Hỏi bừa thôi, cậu căng thẳng cái gì chứ? Cô tinh nghịch chỉ vào mũi tôi, tôi đâu có làm mối cho các cậu, tôi bảo cậu chuyển lời cho cô ấy thôi. Có vẻ xích mích giữa cô và Anh Đào vẫn còn, tôi chờ lời cô chuyển, cô cân nhắc một chút rồi nói: Về bảo Anh Đào giúp tôi, bảo cô ấy đừng nói xấu tôi sau lưng nữa, tôi bây giờ chẳng là gì cả, một đứa thợ cắt tóc, không có gì đáng để cô ấy ghen tị nữa, còn nói xấu tôi cái gì chứ?
Tôi ra khỏi tiệm cắt tóc lòng đầy phức tạp, cuộc gặp gỡ lần này, tôi không biết là may mắn hay bất hạnh. Thái độ của cô với tôi nhiệt tình hơn tưởng tượng, sự nhiệt tình đó thẳng thắn, khiến tôi cảm thấy ba phần ấm áp, nhưng lại có bảy phần bất mãn. Tại sao cô ấy lại quên tên tôi? Cô ấy hỏi đông hỏi tây, tại sao không hỏi han tình hình của tôi? Tôi đứng trên phố, ngoái nhìn thấy hình vẽ bậy trên thùng rác kia, đột nhiên cảm thấy một nỗi buồn sâu sắc. Rắm suông. Trong mắt cô ấy tôi là Rắm suông? Rắm suông. Nỗi nhớ nhung của tôi dành cho Huệ Tiên là Rắm suông? Tôi nhớ Huệ Tiên bao nhiêu năm nay, chép bao nhiêu chữ, chịu bao nhiêu khổ, tất cả đều là Rắm suông?
Mười ba năm trên sông, năm cuối cùng tôi thường xuyên lên bờ đi trấn Du Phường.
Tôi không biết trúng phải tà gì, trong túi du lịch rõ ràng chứa thư của cha, phải bỏ vào hòm thư càng sớm càng tốt, thế nhưng khi đi qua bưu điện chân tôi lại bước về hướng tiệm cắt tóc Nhân Dân. Cơm áo gạo tiền trên thuyền đều do tôi phụ trách mua sắm, thế nhưng khi đi ngang qua chợ rau tôi luôn tự an ủi mình: không vội không vội, người xếp hàng đông thế này, lát nữa lại đến cũng không sao. Tôi vội vàng đến tiệm cắt tóc Nhân Dân. Hồn tôi đánh rơi ở tiệm cắt tóc Nhân Dân rồi. Có lẽ là để Huệ Tiên nhớ tới tôi, có lẽ là để ép bản thân quên đi Huệ Tiên, tôi mang theo một nửa yêu thương một nửa thù hận, ngồi lì trong tiệm cắt tóc, ngồi một cái là mất nửa ngày. Tôi xông vào cái salon thời thượng đó, đôi khi tôi như một người câm lặng không nói năng gì, chỉ quan sát không lên tiếng, đôi khi tôi như một người mù, ngồi trong góc nhắm mắt phơi nắng, chỉ lắng nghe không ngẩng đầu. Hành vi của tôi cực kỳ giống hành vi của kẻ xâm lược, ban đầu là mấy thợ cắt tóc tìm mọi cách đuổi tôi, tôi tự đứng vững, sau đó đến cả Huệ Tiên cũng ghét tôi. Cô ấy ghét tôi nhưng tự mình không tiện nói, thế mà lại vòng vo qua người khác để vợ Đức Thịnh chuyển lời.
Có một ngày vợ Đức Thịnh lặng lẽ gọi tôi ra đuôi thuyền, cô ấy đứng ở mũi thuyền số 8 nhìn chằm chằm tôi, ánh mắt rất quái gở: Hôm nay cậu lại đến tiệm cắt tóc à? Tôi nói: Tôi đâu phải là phản cách mạng, hành động tự do, tôi đến tiệm cắt tóc phạm pháp à? Cô ấy cười lạnh một tiếng nói: Không phạm pháp, phạm buồn nôn, Huệ Tiên nói cậu đi giám sát cô ấy đấy! Sau đó vợ Đức Thịnh liền mắng nhiếc tôi xối xả: Đông Lượng, rốt cuộc cậu đang nảy sinh ý nghĩ điên rồ gì thế? Huệ Tiên là gì của cậu? Cậu là gì của cô ấy? Đường xa như thế, cậu dựa vào cái gì mà chạy đi giám sát cô ấy? Cậu còn giám sát cô ấy như vậy nữa, tôi đi mách cha cậu đấy!
Giám sát. Vợ Đức Thịnh một lời vạch trần thiên cơ. Mặc dù miệng không thừa nhận, nhưng trong lòng tôi thừa nhận, họ không oan uổng tôi, tôi bắt đầu giám sát Huệ Tiên thật rồi. Mười ba năm trên sông, năm cuối cùng tôi trở thành người giám sát Huệ Tiên.
