Lần gặp trước chỉ là nói sơ lược, cuộc trao đổi hôm nay mới thực sự cụ thể. Thông qua một lượt trao đổi sơ bộ, Lưu Lộ cơ bản đã nắm bắt được trọng trách mà cô cần gánh vác. Không chỉ là phụ trách tuyển dụng, lương bổng, chế độ tiền thưởng và xây dựng hệ thống thăng tiến nhân tài như nhân sự phổ thông, mà quan trọng hơn là thiết kế cấu trúc công ty và kiểm soát nội bộ. Đặc biệt là kiểm soát nội bộ, Sở Viên Tịch đã nhấn mạnh một hồi lâu.

Nhưng Lưu Lộ hoàn toàn không cảm thấy dài dòng. Bởi vì kiểm soát nội bộ là bài toán khó của các doanh nghiệp lớn, hơn nữa nó có ảnh hưởng cực kỳ lớn đến văn hóa và bầu không khí công ty.

Người ta vẫn thường nói tính cách của người lãnh đạo doanh nghiệp quyết định văn hóa công ty, nhưng thực tế, với tư cách là một tinh anh nhân sự đã làm việc mười mấy năm, góc nhìn của Lưu Lộ đơn giản hơn nhiều: chế độ kiểm soát nội bộ của công ty mới là thứ ảnh hưởng lớn nhất đến văn hóa doanh nghiệp.

Chế độ quá nghiêm ngặt thì tỏ ra không có nhân tình, hơn nữa quy trình rườm rà, tạo cảm giác như cố tình đặt ra chướng ngại vật; nhưng chế độ lỏng lẻo lại dễ khiến người ta lách luật. Đối với nhân viên cấp cơ sở thì còn dễ nói, nhưng ban quản lý thì sao? "Đòn roi" kiểm soát nội bộ đánh vào đầu ban quản lý mới là chuyện náo nhiệt nhất, nhưng không đánh thì không được.

Lấy ví dụ về những trường hợp kỳ quái mà cô từng chứng kiến: một quản lý ký hợp đồng thanh toán ra bên ngoài với số tiền là 1 triệu. Ngày làm hợp đồng đó anh ta tình cờ không đến công ty, nhưng vì hợp đồng này không đáng kể, nên tên đã được ký trước, cứ thế mà đi theo quy trình thôi. Kết quả là rất lâu sau khi anh ta nhớ ra xem lại hợp đồng này, mới phát hiện số tiền được ghi là 5 triệu.

Vị quản lý này lập tức quyết đoán nộp đơn xin nghỉ việc, sống chết không chịu "cõng cái nồi" này. Đây chính là hậu quả điển hình của việc kiểm soát nội bộ không tới nơi tới chốn.

Đừng tưởng rằng chỉ có doanh nghiệp Thiên triều mới xuất hiện chuyện kỳ quái, Facebook và Google lừng danh còn kỳ quái hơn thế nhiều.

Đã là năm 2013 rồi, Facebook và Google vào một ngày nọ lần lượt nhận được thư đòi nợ, người gửi là Đài Tích Điện. Trong email than phiền rằng hàng hóa của Đài Tích Điện từ lâu đã được ký nhận, các đại gia hãy mau mau nghiệm thu và thanh toán tiền đi, qua ngày hôm nay là quá hạn thanh toán rồi đấy.

Trong email có danh mục mua hàng, hóa đơn và tiêu đề, con dấu của cả hai công ty cũng như chữ ký của giám đốc điều hành, mọi thứ cần có đều đầy đủ, ghi rõ thông tin người nhận tiền chi tiết, kiểu gì "nhìn" vào cũng là một thông báo đòi nợ chuẩn mực.

Vấn đề là, bộ phận tài chính các người ít ra cũng phải hỏi một tiếng chứ! Hai công ty đẳng cấp thế giới, không hẹn mà gặp, hỏi cũng không hỏi đã chuyển tiền đi, tổng cộng 122 triệu đô la Mỹ, quy đổi ra "mục tiêu nhỏ" thì gần bằng 8 cái...

Thế vẫn chưa hết, trong hai năm sau đó, Google và Facebook còn liên tục chuyển tiền tất toán cho tài khoản này, khiến cho gã người Litva gửi thư kia sướng đến phát điên. Vụ kiểm soát nội bộ này quả thực làm chấn động Thung lũng Silicon, hai gã khổng lồ để lại cho doanh nghiệp toàn cầu một bài học kinh điển; có lẽ khi gửi thư, chính kẻ đó cũng không ngờ rằng mình thực sự nhận được tiền, mà còn nhận được tận hai năm.

Cho nên vấn đề kiểm soát nội bộ bắt nguồn từ nhiều khía cạnh, dù là nhân tố con người hay vấn đề cấu trúc nội bộ doanh nghiệp. Tại sao tài chính của Google và Facebook lại ngu ngốc như vậy? Nếu chi phí giao tiếp cực kỳ thấp, chắc chắn họ sẽ hỏi, nhưng trong tình huống sắp quá hạn thì sao? Có thể tưởng tượng cấu trúc và quy trình nội bộ của Google và Facebook phức tạp đến mức nào.

Cấu trúc của Ba Nhân Giải Trí đơn giản là vì nghiệp vụ tương đối đơn giản, dù cho bảy đời chú bác dì cậu đều muốn nhúng tay vào, nó vẫn "đơn giản", nhưng Tiểu Khang thì không phải vậy. Dòng vốn chảy cuồn cuộn như núi như biển, lưu chuyển trên một mạng lưới cấu trúc như mạng nhện, cái giá phải trả khi kiểm soát nội bộ sai sót chắc chắn sẽ rất đau đớn.

Cho nên những công việc này là một chỉnh thể, kiểm soát nội bộ và cấu trúc doanh nghiệp là cục diện tương hỗ lẫn nhau. Lưu Lộ ghi chép lại từng nhu cầu một, sau đó... thì đến tình thế bắt buộc phải giải quyết xong việc nhập chức.

Lưu Lộ không nhập chức thì không cách nào bàn bạc nghiệp vụ cụ thể, Sở Viên Tịch có quá nhiều thứ cần phải bảo mật đối với kế hoạch Tiểu Khang. Nhưng nếu không hiểu cấu trúc nghiệp vụ cụ thể thì không thể xây dựng cấu trúc doanh nghiệp. Quy hoạch doanh nghiệp lồng ghép vào nhau, nhưng may mắn là thời gian vẫn còn rất dư dả.

Vì vậy, Sở Viên Tịch định theo thông lệ đưa ra câu hỏi trắc nghiệm: "Về Tiểu Khang, ý tưởng cá nhân của tôi là mô phỏng theo cấu trúc của Ba Nhân Giải Trí, vòng thiên thần tôi tự đầu tư một nửa tiền mặt, khoảng một trăm triệu..."

Viên Mục lập tức thét lên: "Khoan đã, tiền đâu ra mà anh lắm thế?"

Sở Viên Tịch biểu cảm thâm trầm: "Nếu tôi không có tiền, cô sẽ cho tôi vay sao?"

Viên Mục: "Tôi cho vay——"

Sở Viên Tịch rất vui mừng.

Viên Mục nói hụt hơi: "Tôi cho anh vay cái đầu ma thì có!"

"Vậy thì cô lỗ rồi, cho tôi vay vốn bắc cầu tôi sẽ đưa cổ phần bắc cầu cho cô làm tiền lãi đấy." Sở Viên Tịch hoàn toàn không chút áp lực: "Nhưng yên tâm đi, không cần vay tiền đâu, đến Tết năm sau, trong tài khoản của Ba Nhân ít nhất cũng phải có bốn năm trăm triệu tiền mặt, rút một phần ra chia cổ tức là được."

"Anh chắc chắn《Loạn Thế Xuất Sơn》sẽ kiếm được nhiều tiền như vậy?" Tâm trạng Viên Mục phức tạp.

"Cô phải tin vào con mắt của một giám đốc sản phẩm nhiều năm kinh nghiệm, doanh thu hàng tháng hai trăm triệu là con số tối thiểu, tháng lên sóng và Tết đều là tháng thu nhập cao, bốn năm trăm triệu là tôi đã tính cả phần khấu trừ của kênh phân phối rồi, tuyệt đối là ước tính bảo thủ, chỉ có hơn chứ không kém." Sở Viên Tịch thầm nghĩ có nên mở lời kéo Viên Mục vào ngay bây giờ không? Có vẻ không thích hợp lắm, vì còn cần Trịnh Đức đầu tư, bây giờ kéo Viên Mục vào thì không rõ ràng, trở thành giao dịch liên quan mất. Tiếc thật, Viên Mục mà đến thì có thể được giải phóng về mặt tài chính, sức lao động khỏe mạnh này không dùng được, đau lòng quá.

Anh tiếp tục nói với Lưu Lộ: "Cổ phần của Ba Nhân là như vậy, vòng thiên thần tôi đưa tiền mặt, phần này là vốn thực góp nên tôi nắm giữ cổ phần, sau đó đội ngũ khởi nghiệp + nền tảng cổ phần nhân viên chiếm một nửa quyền chọn, trong quyền chọn cũng có một phần của tôi. Vòng thiên thần làm lên, xem thành quả rồi gọi vốn vòng A, lúc này mới gọi vốn ra bên ngoài."

Lưu Lộ trước đó đã tìm hiểu qua một chút, gật đầu: "Vậy, phần của tôi..."

"Tôi cho cô lựa chọn. Lương tháng 30k và 3% quyền chọn, hoặc lương năm 1 triệu, 3% quyền chọn, nhưng là cổ phiếu loại B. Tiểu Khang tôi chuẩn bị sử dụng cấu trúc cổ phiếu AB, quyền biểu quyết cổ phiếu A là 10, cổ phiếu B là 1."

Sở Viên Tịch vừa nói vừa thở hắt ra, trong thế giới cũ, cấu trúc hai tầng AB đã hại anh thảm hại, nhưng sau vài tháng suy ngẫm, anh vẫn không tìm ra cách nào tốt hơn. Trừ khi Ba Nhân Giải Trí có thể liên tục "bú mớm" cho Tiểu Khang, không gọi vốn bên ngoài, nếu không đối với loại công ty định sẵn sẽ phải gọi vốn số lượng khổng lồ này thì cổ phiếu AB vẫn là công cụ tốt nhất để cân bằng giữa nhà đầu tư và người khởi nghiệp.

Tất nhiên, Sở Viên Tịch hạ quyết tâm lần này nhất định phải rút kinh nghiệm từ thế giới cũ, đặt ra điều kiện thanh lý khắt khe hơn một chút.

Anh biết rằng thứ hại thảm anh trong thế giới cũ không phải là cổ phiếu hai tầng, mà là điều kiện thanh lý phụ trợ cho cấu trúc này. Cuối cùng khiến anh điên đầu cũng là vì không có tiền để thanh lý, cho nên chỉ cần lần này nắm chặt quyền chủ động thanh lý, cấu trúc hai tầng không phải là vấn đề.

Vấn đề là làm sao để nắm quyền chủ động? Thật ra rất đơn giản, doanh nghiệp làm đủ xuất sắc, khi đàm phán gọi vốn sẽ có quyền phát ngôn cao hơn. Quyền phát ngôn này không chỉ thể hiện ở định giá, các điều kiện gọi vốn khác cũng sẽ bị ảnh hưởng tương tự.