Heptameron Của Margaret, Nữ Vương Xứ Navarre

Lượt đọc: 1204 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tale Xii.

❊ ❊ ❊

Công tước xứ Florence, sau khi liên tục thất bại trong việc bày tỏ mối tình thầm kín với một phu nhân nọ, đã thổ lộ với anh trai nàng và khẩn cầu sự giúp đỡ để đạt được mục đích. Sau nhiều lần can ngăn, người anh cuối cùng cũng đồng ý; nhưng đó chỉ là lời hứa cửa miệng, bởi ngay khoảnh khắc Công tước đinh ninh sắp chinh phục được người mà ông cho là không thể khuất phục, vị quý tộc ấy đã ra tay sát hại ông trên giường ngủ, qua đó giải thoát quê hương khỏi ách bạo chúa, đồng thời bảo toàn tính mạng cho chính mình và danh dự của dòng tộc. (1)

1 Nền tảng của câu chuyện này là sự thật lịch sử. Sự kiện được miêu tả ở đây—một trong những vụ án nổi tiếng nhất trong biên niên sử Florence—đã cung cấp cho Alfred de Musset đề tài cho vở kịch Lorenzaccio, đồng thời làm nền tảng cho tác phẩm Kẻ phản bội (The Traitor), được coi là thành tựu cao nhất của Shirley với tư cách là một nhà thơ kịch. Do lời kể của Vương hậu Margaret chứa đựng một số sai sót về mặt sự kiện, bản tường thuật của Sismondi về vụ việc, được ông mượn từ các sử gia Ý xuất sắc nhất, được đưa vào Phụ lục C.—Ed.

Mười năm trước, tại thành phố Florence có một vị Công tước thuộc dòng họ Medici trị vì. Ông đã kết hôn với Margaret, con gái ngoài giá thú của Hoàng đế. (2) Nàng khi ấy vẫn còn quá trẻ nên cuộc hôn nhân chưa thể chính thức hoàn hợp; và trong lúc chờ đợi nàng trưởng thành hơn, Công tước đối xử với nàng vô cùng dịu dàng, đồng thời để nàng được thảnh thơi, ông theo đuổi nhiều phu nhân khác trong thành phố—những người mà ông thường lui tới vào ban đêm trong lúc vợ mình đang ngủ.

2 Vị Công tước được nhắc đến ở đây là Alexander de' Medici, Công tước đầu tiên của Florence, sinh tại thành phố này vào năm 1510. Mẹ ông, một nữ nô lệ tên là Anna, là vợ của một người đánh xe ngựa xứ Florence; nhưng Lorenzo II. de' Medici, một trong những người tình của người phụ nữ này, đã nhận ông làm con đẻ, dẫu theo một số lời kể, cha thực sự của ông lại là một vị giáo hoàng, hoặc là Clement VII. hoặc Julius II. Sau khi Hoàng đế Charles V. làm chủ Florence vào năm 1530, ông đã giao quyền cai quản thành phố cho Alexander và ban cho ông tước hiệu Công tước. Hai năm sau, Alexander rứt khỏi sự kiểm soát của đế quốc và chẳng bao lâu sau dấn thân vào con đường trụy lạc cùng tội ác. Năm 1536, do muốn có được sự hậu thuẫn của Florence chống lại Pháp, Charles V. đã thương lượng với Alexander và gả cho ông đứa con gái ngoài giá thú Margaret. Người con gái này—có mẹ là Margaret van Gheenst, một tiểu thư dòng dõi quý tộc vùng Flanders—lúc đó vừa tròn mười bốn tuổi, sinh tại Brussels vào năm 1522. Những lời kể của Vương hậu xứ Navarre về sự trẻ tuổi của Nữ công tước vì thế được sự thật lịch sử củng cố. Sau cái chết của Alexander de' Medici, người góa phụ của ông kết hôn với Octavius Farnese, Công tước xứ Parma, lúc đó mới mười hai tuổi, nhưng chính với người chồng này, bà sau đó đã hạ sinh Alexander Farnese lừng danh. Margaret xứ Áo chiếm một vị trí nổi bật trong lịch sử vùng đất thấp (Netherlands), nơi bà cai trị trong một thời gian dài thay cho người anh trai Philip II. Bà qua đời trong cảnh lui về ở ẩn tại Ortonna, Ý vào năm 1586.—L. và Ed.

Trong số những người phụ nữ ấy, có một vị phu nhân vô cùng xinh đẹp, kín đáo và đoan trang; nàng là em gái của một nhà quý tộc mà Công tước yêu quý như chính bản thân mình, và là người được ông trao cho quyền hành lớn trong phủ đến mức các mệnh lệnh của y được kính trọng và tuân theo chẳng khác gì lệnh của chính Công tước. Hơn thế nữa, Công tước không có bất kỳ bí mật nào mà không chia sẻ với vị quý tộc này, khiến y có thể được gọi là cái tôi thứ hai của nhà vua. (3)

3 Nhà quý tộc được nhắc đến ở đây là người họ hàng của Công tước, Lorenzo di Pier-Francesco de' Medici, thường được gọi là Lorenzino vì vóc dáng thấp bé. Y sinh tại Florence vào năm 1514, và là thành viên lớn tuổi nhất của nhánh thứ dòng họ Medici, y đã được Hoàng đế Charles V. định đoạt cho kế vị Công quốc Florence nếu Alexander qua đời không có người nối dõi. Lorenzino có học thức và được cho là sở hữu sự dí dỏm đáng kể, nhưng mặt khác, thay vì là một người có tư tưởng cao cả như Vương hậu Margaret miêu tả, y lại là một kẻ đồi bại cùng cực và sẵn sàng nhúng tay vào những cuộc tình tai tiếng của Alexander. Nữ anh hùng trong câu chuyện này bị miêu tả nhầm là em gái của Lorenzino; thực chất nàng là cô của y, Catherine Ginori. Xem Phụ lục C.—Ed.

Nhận thấy em gái của vị quý tộc là một người phụ nữ có đức hạnh mẫu mực đến mức y không thể thổ lộ tình cảm của mình với nàng, dẫu cho y đã tìm mọi cơ hội có thể để làm điều đó, cuối cùng Công tước đã tìm đến sủng thần của mình và cất lời—

“Này bạn ta, nếu trên đời này có điều gì mà ta không sẵn lòng làm vì ngươi, hẳn ta đã ngần ngại khi bày tỏ tâm can, và càng chần chừ hơn khi cầu xin sự giúp đỡ của ngươi. Nhưng tình cảm ta dành cho ngươi sâu đậm đến mức nếu ta có vợ, mẹ hoặc con gái có thể cứu mạng ngươi, ta sẵn sàng hy sinh họ còn hơn để ngươi phải chết trong đau đớn. Ta tin rằng tình yêu ngươi dành cho ta cũng tương xứng với tình yêu của ta dành cho ngươi, và nếu ta, người chủ của ngươi, dành cho ngươi ngần ấy ân tình, thì về phần mình, ngươi không thể nào có ít lòng hơn đối với ta. Vì vậy, ta sẽ kể cho ngươi nghe một bí mật, thứ đã khiến ta rơi vào hoàn cảnh mà ngươi đang thấy. Ta chẳng còn hy vọng vào sự khởi sắc nào ngoại trừ cái chết hoặc sự giúp đỡ mà ngươi đang ở vị thế có thể mang lại cho ta.”

Khi nghe những lời ấy từ Công tước và nhìn thấy khuôn mặt ông đẫm lệ không chút giả dối, vị quý tộc cảm thấy vô cùng thương cảm nên đã đáp lời—

“Thưa bệ hạ, thần là tạo vật của ngài: tất cả sự giàu sang và danh vọng mà thần có được trên cõi đời này đều xuất phát từ ngài. Ngài có thể nói chuyện với thần như với chính tâm hồn mình, với sự chắc chắn rằng bất cứ điều gì trong khả năng của thần đều tuân theo lệnh ngài.”

Ngay lúc ấy, Công tước bắt đầu kể cho y nghe về mối tình mà ông dành cho em gái y, một tình yêu sâu sắc và mãnh liệt đến mức ông sợ rằng mình không thể sống lâu hơn nữa trừ phi, nhờ sự giúp đỡ của vị quý tộc, ông thành công trong việc thỏa mãn khao khát của mình. Ông thừa hiểu rằng cả lời cầu nguyện lẫn quà cáp đều chẳng mang lại ích lợi gì đối với nàng, vì thế ông nài nỉ vị quý tộc—nếu y quan tâm đến sinh mạng của chủ nhân nhiều bằng cách mà chủ nhân quan tâm đến sinh mạng của y—hãy mưu tính một cách nào đó để mang lại cho ông mối cơ duyên mà nếu không có sự giúp đỡ ấy, ông chẳng bao giờ dám mong mỏi đạt được.

Người anh trai, kẻ yêu quý em gái và danh dự dòng tộc hơn nhiều so với thú vui của Công tước, bèn tìm cách can ngăn ông, khẩn khoản xin ông hãy giao cho mình bất kỳ nhiệm vụ nào khác ngoại trừ cái sứ mệnh tàn nhẫn là đi đòi hỏi sự nhục nhã của chính người thân trong nhà, đồng thời tuyên bố rằng việc làm một dịch vụ như thế vừa trái với ý nguyện vừa trái với danh dự của mình.

Bừng bừng giận dữ, Công tước giơ tay lên miệng và cắn móng tay.

“Được rồi,” ông nói trong cơn thịnh nộ, “vì ta thấy ngươi chẳng có chút tình nghĩa nào với ta, ta biết mình phải làm gì.”

Vị quý tộc, vốn là kẻ am tường sự tàn nhẫn của chủ nhân, cảm thấy sợ hãi và đáp lời—

“Thưa chúa công, vì ngài đã muốn vậy, thần sẽ nói chuyện với nàng và chuyển lời đáp của nàng cho ngài.”

“Nếu ngươi tỏ ra quan tâm đến mạng sống của ta, ta cũng sẽ quan tâm đến mạng sống của ngươi,” Công tước đáp, và đoạn ông bỏ đi.

Vị quý tộc hiểu rất rõ ý nghĩa của những lời đó, và mất một hai ngày không diện kiến Công tước để suy tính xem mình phải làm gì. Một bên là bổn phận phải gánh vác đối với chủ nhân, cùng sự giàu sang và danh vọng mà y đã nhận được từ ông; bên kia là danh dự của gia tộc, cùng tiếng tăm trong sạch và trinh tiết của người em gái. Y thừa biết nàng sẽ không bao giờ khuất phục trước sự nhơ nhớp ấy trừ khi do chính sự phản bội của y mà nàng bị khuất phục bởi bạo lực—một hành vi nghịch lý đến mức nếu nó xảy ra, y và họ hàng sẽ ô nhục muôn đời. Trong tình thế tiến thoái lưỡng nan này, y quyết định thà chết chứ không thể đối xử tệ bạc với em gái mình—người vốn là một trong những phụ nữ cao quý nhất nước Ý—và thà giải thoát đất nước khỏi kẻ bạo chúa này, kẻ đang lạm dụng quyền lực để giáng một vết nhơ lên gia đình y; bởi y tin chắc rằng nếu để Công tước tiếp tục sống, thì cả tính mạng của y lẫn người thân đều chẳng được an toàn. Thế là, chẳng cần bàn bạc chuyện đó với em gái hay bất kỳ sinh linh nào, y quyết định vừa cứu lấy mạng sống vừa rửa sạch danh dự của mình cùng một lúc. Theo đó, khi vài ngày đã trôi qua, y đến gặp Công tước và nói rằng với muôn vàn khó khăn, y đã thuyết phục được em gái cuối cùng cũng đồng ý làm theo ý muốn của ông, với điều kiện mọi chuyện phải được giữ kín và không ai khác ngoài y, người anh trai, được biết về điều đó.

Công tước, kẻ đang khao khát tin tức này, liền dễ dàng tin tưởng và ôm chầm lấy sứ giả, hứa hẹn bất cứ điều gì y có thể đòi hỏi. Ông nài nỉ y hãy nhanh chóng thực hiện kế hoạch, và hai người cùng thống nhất thời điểm tiến hành. Công tước vô cùng sung sướng như có thể tưởng tượng được; và khi đêm mong ước ấy đến—đêm mà ông hy vọng sẽ chinh phục được người mà ông từng cho là không thể khuất phục—ông đi ngủ sớm, chỉ có người anh của phu nhân đi cùng, và không quên khoác lên mình chiếc áo lót xức nước hoa cùng khăn đội đầu. Sau đó, khi mọi người đã đi nghỉ, ông cùng vị quý tộc đến dinh thự của phu nhân, nơi ông được dẫn vào một căn phòng được trang hoàng lộng lẫy.

Sau khi cởi đồ cho ông và đưa lên giường, vị quý tộc cất lời—

“Thưa chúa công, giờ thần sẽ đi đón một người chắc chắn sẽ bước vào căn phòng này mà không khỏi đỏ mặt; nhưng thần hy vọng trước khi trời sáng, nàng sẽ mất đi mọi sự sợ hãi đối với ngài.”

Rời khỏi Công tước, y đi thẳng về phòng mình, nơi y tìm thấy một người hầu và bảo rằng—

“Ngươi có gan theo ta đến một nơi mà ta muốn trả thù kẻ thù lớn nhất còn sống của mình không?”

Người kia, kẻ không hề hay biết mục đích của chủ nhân, đáp lại—

“Thưa ngài, có chứ, dẫu đó có là chính Công tước đi chăng nữa.”

Ngay lập tức, vị quý tộc dẫn hắn đi thật nhanh đến mức chẳng cho hắn thời gian để mang theo bất kỳ thứ vũ khí nào ngoài một cây dao găm hắn đang dắt bên mình.

Công tước, khi nghe tiếng vị quý tộc quay trở lại, tưởng rằng y đang dẫn theo người tình, liền mở mắt ra và kéo rèm giường để ngắm nhìn cũng như chào đón niềm vui mà ông đã chờ đợi bấy lâu. Nhưng thay vì nhìn thấy người mà ông hằng hy vọng sẽ mang lại sức sống cho mình, trước mắt ông lại là một thứ nhằm tước đi sinh mạng, chính là thanh gươm trần mà vị quý tộc đã rút ra và giáng thẳng vào Công tước. Nông nỗi ấy khiến Công tước chẳng mảnh vải che thân ngoài chiếc áo lót, và thiếu vắng vũ khí, dẫu lòng dũng cảm thì không; bởi vừa chồm dậy trên giường, ông đã ôm chặt lấy thân người vị quý tộc và thốt lên—

“Đây là cách ngươi giữ lời hứa sao?”

Đoạn, dẫu chẳng có vũ khí nào trong tay ngoài móng tay và hàm răng, ông cắn vào ngón tay cái của vị quý tộc và vật lộn với y dữ dội đến mức cả hai ngã lăn xuống sàn ngay cạnh giường.

Vị quý tộc, cảm thấy chưa thực sự nắm chắc phần thắng, liền gọi tên gia thần của mình; và gã này, khi thấy Công tước và chủ nhân quấn lấy nhau chặt đến mức không thể phân biệt được ai với ai, bèn lôi cả hai người bằng chân vào giữa phòng, rồi cố cắt cổ Công tước bằng con dao găm của mình. Công tước kiên cường tự vệ cho đến khi kiệt sức vì mất quá nhiều máu và không thể kháng cự thêm được nữa, lúc ấy vị quý tộc và tên đầy tớ mới nhấc bổng ông lên giường và kết liễu đời ông bằng những nhát dao găm. Sau đó, họ khép rèm giường lại và bỏ đi, để lại cái chết nằm bất động trong căn phòng bị khóa kín.

Đã hạ gục được kẻ thù lớn, người mà cái chết của hắn hy vọng sẽ giải cứu quê hương, vị quý tộc ngẫm nghĩ rằng công việc của mình vẫn chưa trọn vẹn nếu không xử lý năm hoặc sáu người họ hàng của Công tước theo cách tương tự. Tuy nhiên, tên gia nhân—vừa chẳng phải kẻ liều mạng lẫn kẻ ngốc nghé—bèn tâu với y rằng—

“Thưa ngài, thần nghĩ ngài đã làm đủ cho hiện tại rồi, và tốt hơn là nên nghĩ đến việc bảo vệ mạng sống của chính mình thay vì tước đoạt sinh mạng của kẻ khác; bởi nếu chúng ta mất ngỗi thời gian để thủ tiêu từng người trong số họ như với Công tước, thì ánh ban mai sẽ đuổi kịp cuộc hành trình của chúng ta trước khi kịp hoàn thành, dẫu cho chúng ta có tìm thấy kẻ thù trong tình trạng không tấc sắt trong tay đi chăng nữa.”

Bị khuất phục bởi lương tâm cắn rứt, vị quý tộc nghe theo lời khuyên của tên đầy tớ, và chỉ mang theo một mình hắn, vội vã tìm đến một vị Giám mục (4)—người nắm giữ chức trách mở cửa thành và ban hành mệnh lệnh cho các trạm gác.

4 Có lẽ là Hồng y Cybo, tể tướng của Alexander, người theo Sismondi, là kẻ đầu tiên phát hiện ra vụ án mạng.—Ed.

“Thưa ngài,” vị quý tộc thưa với Giám mục, “tối nay thần nhận được tin một người anh em của thần đang hấp hối. Thần vừa xin phép Công tước được đến chỗ anh ấy và ngài đã chuẩn y; thần khẩn cầu ngài ra lệnh cho lính gác cung cấp cho thần hai con ngựa tốt và bảo người gác cổng cho thần qua.”

Vị Giám mục, người coi thỉnh cầu của vị quý tộc chẳng khác nào mệnh lệnh từ vị chủ nhân Công tước của mình, liền lập tức đưa cho y một mẩu giấy, nhờ đó cánh cổng thành được mở ra và ngựa được cung cấp cho y theo đúng yêu cầu; thế nhưng thay vì đi thăm người anh em, y phi thẳng đến Venice, tự chữa trị những vết cắn do Công tước gây ra rồi vượt biên sang Thổ Nhĩ Kỳ. (5)

5 Khi rời Florence, Lorenzo chạy trốn trước tiên đến Bologna rồi tới Venice, nơi y thông báo cho Philip Strozzi về việc y đã giải cứu đất nước khỏi bạo chúa như thế nào. Sau khi ôm chầm lấy y trong sự xúc động tột cùng và gọi y là Bruto xứ Tuscany, Strozzi đã ngỏ lời cầu hôn hai người em gái của kẻ sát nhân là Laudamina và Magdalen de' Medici cho các con trai mình là Peter và Robert. Từ Venice, Lorenzino cho xuất bản một bản trần tình (mémoire justificatif) đầy những ngụy biện và nghịch lý, trong đó y cố gắng giải thích sự thiếu kiên quyết sau vụ án mạng bằng sự dửng dưng do người dân Florence thể hiện. Y không tham gia vào các cuộc nổi dậy chống lại Cosmo de' Medici, người đã kế vị Alexander tại Florence. Thật ra mối bận tâm lớn nhất của y là sự an toàn của bản thân, vốn đang bị đe dọa bởi cả Cosmo lẫn Hoàng đế Charles V., và để trốn chạy những kẻ truy sát, y đã đi Thổ Nhĩ Kỳ, rồi sang Pháp, cuối cùng quay trở lại Venice, nơi bất chấp mọi biện pháp phòng ngừa nguy hiểm, y đã bị ám sát vào năm 1547 cùng với người chú là Soderini bởi một số thích khách do Cosmo I. thuê mướn.—Ed.

Vào buổi sáng, khi thấy chủ nhân chậm trễ trở về quá lâu, toàn bộ gia nhân của Công tước đều ngờ vực, và hoàn toàn chính xác, rằng ông đã đi thăm phu nhân nào đó; nhưng cuối cùng, khi ông vẫn mãi không xuất hiện, họ bắt đầu tỏa đi tìm kiếm khắp nơi. Nữ công tước tội nghiệp, người đang bắt đầu dành cho ông một tình yêu sâu sắc, vô cùng đau khổ khi biết tin không thể tìm thấy ông; và vì vị quý tộc mà ông dành nhiều tình cảm cũng biến mất tăm, một số người đã đến dinh thự của y để dò la. Họ tìm thấy vết máu trên bậc thềm căn phòng của vị quý tộc và bước vào bên trong, nhưng y không có ở đó, cũng chẳng có gia nhân hay bất kỳ ai có thể cung cấp tin tức gì. Tuy nhiên, lần theo những vết máu, đám gia nhân của Công tước cuối cùng đã đến được căn phòng nơi chủ nhân của họ đang nằm. Cửa phòng khóa chặt, nhưng họ nhanh chóng phá tung, và khi thấy sàn nhà đẫm máu, họ kéo rèm giường ra, chỉ để nhìn thấy thi thể của vị Công tước bất hạnh đang nằm đó trên giường, chìm vào giấc ngủ ngàn thu không bao giờ tỉnh lại.

Bạn có thể tưởng tượng được nỗi tiếc thương tột cùng của những tên gia nhân tội nghiệp khi họ khiêng thi thể về cung điện, nơi vị Giám mục xuất hiện và kể cho họ nghe về việc vị quý tộc đã vội vã rời đi trong đêm với cái cớ đi thăm anh trai ra sao. Từ đó, người ta thấy rõ ràng chính y là kẻ đã thực hiện vụ ám sát. Hơn thế nữa, người ta cũng chứng minh được rằng người em gái tội nghiệp của y hoàn toàn không hề hay biết gì về sự việc. Về phần nàng, dẫu cho bàng hoàng trước những gì đã xảy ra, nàng chẳng thể làm gì khác ngoài việc càng yêu quý anh trai mình hơn, bởi thấy rằng y đã không ngần ngại liều mình để cứu nàng khỏi một tên bạo chúa tàn nhẫn đến thế. Và cuộc đời mà nàng tiếp tục duy trì vô cùng cao quý và đoan trang, đến mức dẫu bị đẩy vào cảnh khốn cùng do tài sản gia đình bị tịch thu, cả nàng lẫn người em gái vẫn tìm được những người chồng giàu có và danh giá bậc nhất nước Ý, và sống phần đời còn lại trong sự kính trọng và tiếng tăm lừng lẫy.

“Thưa các phu nhân, đây là một câu chuyện nên khiến các vị phải khiếp sợ vị thần nhỏ bé chuyên thích hành hạ hoàng tử lẫn thứ dân, kẻ mạnh lẫn kẻ yếu, và làm họ lóa mắt đến mức đánh mất mọi suy nghĩ về Chúa, về lương tâm, thậm chí cả tính mạng của chính mình. Và các bậc quân vương cùng những kẻ nắm quyền hành cũng nên vô cùng sợ hãi khi xúc phạm đến những người kém cỏi hơn mình; bởi chẳng có ai là không thể giáng họa khi Chúa muốn trừng phạt một kẻ tội đồ, cũng chẳng có kẻ nào vĩ đại đến mức có thể làm hại một người đang nằm sự che chở của Chúa.”

Câu chuyện này được tất cả mọi người trong nhóm ca ngợi, (6) nhưng nó cũng dấy lên những ý kiến trái chiều giữa họ; trong khi một số người quả quyết rằng vị quý tộc đã làm tròn bổn phận khi cứu lấy mạng sống của chính mình và danh dự của em gái, cũng như giải thoát quê hương khỏi một bạo chúa tàn ác, thì những người khác lại phủ nhận điều đó, cho rằng thật là một sự vô ơn tột cùng khi ra tay sát hại kẻ đã ban cho mình biết bao tài sản và địa vị. Các phu nhân tuyên bố rằng vị quý tộc là một người anh tốt và một công dân xứng đáng; ngược lại, các nam nhân lại cho rằng y là một kẻ gia nhân tàn độc và phản trắc.

6 Trong Bản thảo số 1520 (Bib. Nat.), câu này bắt đầu bằng: “Câu chuyện được mọi người chăm chú lắng nghe,” v.v.—L.

Thật thú vị khi lắng nghe những lý lẽ được đưa ra từ cả hai phía; nhưng các phu nhân, theo thói quen của họ, phát biểu xuất phát từ cảm xúc nhiều hơn là phán đoán, khi cho rằng Công tước đáng chết đến mức kẻ ra tay trừng trị ông quả thực là một người vô cùng hạnh phúc.

Lúc ấy Dagoucin, nhận ra cuộc tranh cãi mà mình đã châm ngòi, bèn nói với họ—

“Nhân danh Chúa, thưa các phu nhân, xin đừng cãi vã về một chuyện đã qua rồi. Thay vào đó, hãy cẩn thận để chính vẻ đẹp quyến rũ của các vị không gây ra những vụ án mạng thảm khốc hơn cái mà tôi vừa kể.”

“‘Người đẹp không chút xót thương’ (La belle Dame sans Mercy),” (7) Parlamente đáp lại, “đã dạy chúng tôi rằng rất ít người chết vì một căn bệnh dễ chịu đến thế.”

7 La belle Dame sans Merci (Người đẹp không chút xót thương) là một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của Alain Chartier. Nó được viết dưới hình thức một cuộc đối thoại giữa một phu nhân và người tình của nàng: người phụ nữ kiên quyết từ chối rủ lòng thương trước những nỗi đau khổ của người ngưỡng mộ, khiến kẻ si tình được cho là đã chết vì tuyệt vọng. Những dòng thơ mà Margaret ám chỉ được thốt lên bởi vị phu nhân, mang ý nghĩa đại loại như sau—“Một căn bệnh duyên dáng nhường ấy hiếm khi đẩy con người đến cái chết; thế nhưng để sớm được an ủi, người ta cũng nên nói rằng nó đã làm thế. Một số kẻ than vãn và lo lắng thái quá trong khi thực sự chưa từng nếm trải nỗi thống khổ cay đắng nhất; và nếu quả thực Tình yêu gây ra nỗi đau đớn lớn lao đến thế, chắc chắn sẽ tốt hơn nếu chỉ có một kẻ chịu đựng thay vì hai người.” Bài thơ, đúng như được trích dẫn ở đây, có thể tìm thấy trong ấn bản của André Duchesne mang tên OEuvres de Maistre Alain Chartier, Paris, 1617, tr. 502.—L.

“Nguyện xin Chúa phù hộ, thưa phu nhân,” Dagoucin đáp lời, “tất cả các quý bà trong nhóm này đều biết câu nói đó sai lệch đến nhường nào. Tôi nghĩ khi ấy họ sẽ chẳng đời nào muốn được gọi là kẻ vô tình, hay bắt chước người đẹp vô tín ngưỡng từng để mặc một kẻ si tình chân chính phải chết vì thiếu đi một lời đáp ân cần cho tình cảm của anh ta.”

“Hóa ra,” Parlamente nói, “anh muốn chúng tôi liều lĩnh bất chấp danh dự và lương tâm để cứu mạng một kẻ tuyên bố hắn yêu chúng tôi sao?”

“Ý tôi không phải vậy,” Dagoucin đáp, “bởi kẻ yêu với một tình yêu hoàn hảo sẽ còn sợ làm tổn hại đến danh dự của người mình yêu hơn chính bản thân nàng. Do đó, tôi nghĩ một lời hồi đáp thanh tao và nhã nhặn, đúng như điều mà một tình yêu chân chính và phải phép đòi hỏi, chắc chắn sẽ hướng đến việc gia tăng danh dự và sự thỏa mãn cho lương tâm, vì chẳng có một tình nhân chân chính nào lại đi tìm kiếm điều ngược lại.”

“Đó lúc nào cũng là đoạn kết trong các bài diễn văn của anh,” Ennasuite nói; “chúng bắt đầu bằng danh dự và kết thúc bằng điều ngược lại. Dẫu vậy, nếu tất cả các quý ông có mặt ở đây chịu nói sự thật về vấn đề này, tôi sẵn sàng tin họ trên danh dự và lời thề.”

Hircan thề rằng về phần mình, anh chưa từng yêu bất kỳ người phụ nữ nào ngoài vợ của chính mình, và thậm chí ngay cả với nàng, anh cũng chẳng có ham muốn phạm phải bất kỳ lỗi lầm trầm trọng nào trước mặt Chúa.

Simontault cũng tuyên bố điều tương tự, và nói thêm rằng anh từng ước tất cả phụ nữ trên đời đều bướng bỉnh, khó chiều trừ vợ mình ra.

“Thật tình mà nói,” Geburon bảo anh ta, “anh đúng là xứng đáng có một người vợ y hệt như những gì anh mong muốn ở những người phụ nữ khác. Về phần tôi, tôi có thể thề với anh rằng tôi từng yêu một người phụ nữ sâu sắc đến mức tôi thà chết còn hơn dẫn dụ nàng làm bất cứ điều gì có thể làm giảm sút sự kính trọng của tôi dành cho nàng. Tình yêu của tôi dành cho nàng bắt nguồn sâu xa từ những đức hạnh của nàng, đến nỗi dù có nhận được bất kỳ mối lợi nào từ nàng, tôi cũng không bao giờ muốn nhìn thấy những phẩm chất ấy bị vấy bẩn.”

Nghe vậy, Saffredent phì cười sảng khoái.

“Geburon,” anh ta nói, “tôi từng nghĩ tình cảm của vợ anh và sự khôn ngoan của chính anh sẽ bảo vệ anh khỏi nguy cơ đem lòng yêu đương kẻ khác, nhưng xem ra tôi đã lầm, vì anh vẫn dùng chính những lời lẽ mà chúng ta vẫn quen dùng để quyến rũ những người phụ nữ tinh tế nhất, và để chiếm lấy sự chú ý từ những người kín đáo nhất. Bởi lẽ ai lại nỡ bịt tai trước chúng ta khi chúng ta mở đầu câu chuyện bằng những lời bàn về danh dự và đức hạnh? (8) Nhưng nếu chúng ta phơi bày tâm can của mình nguyên vẹn như bản chất thật sự của nó, hẳn sẽ có không ít kẻ đang được các phu nhân đón chào nồng nhiệt lại bị họ đánh giá là chẳng ra gì. Thế nhưng chúng ta lại che giấu con quỷ trong bản chất của mình dưới lớp vỏ bọc thiên sứ nhất có thể, và chính nhờ lớp cải trang này mà chúng ta nhận được vô vàn ân huệ trước khi bị phát hiện. Và có lẽ chúng ta dẫn dắt trái tim các quý bà đi xa đến mức khi họ nhận ra thói hư tật xấu trong lúc đinh ninh rằng mình đang đi trên con đường lớn hướng tới đức hạnh, họ đã chẳng còn cơ hội hay khả năng để quay đầu lại nữa.”

8 Câu này được mượn từ Bản thảo số 1520 (Bib. Nat.).—L.

“Thật tình,” Geburon nói, “tôi từng tưởng anh là một con người khác biệt so với những gì lời nói của anh thể hiện, và cứ ngỡ rằng đức hạnh có sức hút đối với anh nhiều hơn là khoái lạc.”

“Cái gì!” Saffredent thốt lên. “Còn có đức hạnh nào lớn lao hơn việc yêu theo cách mà Chúa truyền răn cơ chứ? Với tôi, dường như việc yêu một người phụ nữ với tư cách là một người phụ nữ vẫn tốt đẹp hơn rất nhiều so với việc tôn sủng vô số phụ nữ như thể họ là những bức tượng thần. Về phần mình, tôi kiên định với quan điểm rằng việc sử dụng đúng cách bao giờ cũng tốt hơn là lạm dụng.”

Tuy nhiên, các phu nhân đều đứng về phía Geburon và không cho Saffredent nói tiếp, khiến anh ta đành buông lời—

“Tôi hoàn toàn vui lòng không bàn thêm gì về chủ đề tình yêu này nữa, bởi tôi từng bị đối xử quá tệ bạc liên quan đến nó đến mức sẽ chẳng bao giờ quay lại với nó nữa đâu.”

“Chính thói độc địa của anh đã gây ra sự đối xử tệ bạc ấy,” Longarine lên tiếng; “bởi người phụ nữ đoan trang nào lại muốn anh làm người tình của mình sau những gì anh vừa kể cho chúng ta nghe chứ?”

“Những ai không thấy tôi khó ưa,” Saffredent đáp lại, “chắc chắn sẽ chẳng màng đánh đổi đức hạnh của họ để lấy đức hạnh của các cô. Nhưng thôi chúng ta đừng bàn nữa, kẻo sự giận dữ của tôi lại xúc phạm đến chính tôi lẫn người khác. Hãy xem Dagoucin sẽ trao phiếu bầu của mình cho ai đi.”

“Tôi trao nó cho Parlamente,” Dagoucin nói, “bởi tôi tin rằng nàng là người am hiểu hơn bất kỳ ai về bản chất của một tình yêu cao thượng và hoàn hảo.”

“Vì tôi đã được chọn để kể câu chuyện thứ ba,” Parlamente bắt đầu, “tôi sẽ kể cho các vị nghe một chuyện đã xảy ra với một người phụ nữ vẫn luôn là một trong những người bạn thân thiết nhất của tôi, và những tâm tư của nàng chưa từng có điều gì giấu giếm tôi.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.