Nhiều tác giả người Pháp, Anh và Ý đã viết các bản phỏng tác theo câu chuyện này, về điều mà Dunlop đã viết trong cuốn History of Fiction của ông như sau:—
“Cốt truyện trong truyện thứ ba mươi lăm của Bandello cũng giống với vở kịch The Mysterious Mother của Horace Walpole và truyện thứ ba mươi của Nữ vương xứ Navarre. Phần đầu cũng có thể tìm thấy trong truyện thứ hai mươi ba của Masuccio; nhưng phần thứ hai, liên quan đến cuộc hôn nhân, chỉ xuất hiện trong tác phẩm của Bandello và bộ Heptameron. Tuy nhiên, không có khả năng nhà văn Pháp hay Ý đã vay mượn lẫn nhau. Các câu chuyện của Bandello được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1554, và vì Nữ vương xứ Navarre qua đời vào năm 1549, nên rất khó có khả năng bà từng có cơ hội đọc được chúng. Mặt khác, tác phẩm của Nữ vương mãi đến năm 1558 mới được in, chín năm sau khi bà qua đời, nên cũng không có chuyện bất kỳ phần nào trong đó bị sao chép bởi Bandello, người có các câu chuyện đã được biên tập từ vài năm trước đó.”
Cũng cần phải nhắc lại rằng Walpole từng phủ nhận việc ông có biết đến bộ Heptameron hay Bandello khi ông viết vở The Mysterious Mother. Ông tuyên bố tác phẩm này gợi lên cho ông từ một câu chuyện được nghe lúc còn rất nhỏ, kể về một phu nhân đã đến yết kiến Tổng giám mục Tillotson với một câu chuyện tương tự như câu chuyện mà nhân vật nữ chính của Nữ vương Margaret kể cho Khâm sứ Tòa thánh ở Avignon nghe. Theo Walpole, lời khuyên của Tillotson hoàn toàn giống với lời khuyên mà vị Khâm sứ đã đưa ra.
Dunlop đề cập rằng một câu chuyện mang tính chất này được kể trong cuốn Blossoms của Byshop (tập xi.); và những tác giả khác có tác phẩm chứa đựng các câu chuyện tương tự là: Giovani Brevio, Rime e Prose vulgari, Roma, 1545 (Truyện ngắn iv.); L’Inceste innocent, histoire véritable của Desfontaine, Paris, 1644; Tommaso Grappulo, hoặc Grappolino, Il Convito Borghesiano, Londra, 1800 (Truyện ngắn vii.); Luther, Colloquia Mensalia (bài viết về phép xưng tội); và Masuccio de Solerac, Novellino, Ginevra, 1765 (Truyện ngắn xxiii.).
Thật kỳ lạ, Bandello tuyên bố rằng câu chuyện này được kể cho ông nghe bởi một vị phu nhân người xứ Navarre (Nữ vương Margaret chăng?) như thể nó đã xảy ra ở đất nước đó, trong khi Julio de Medrano, một tác giả người Tây Ban Nha thế kỷ mười lục, lại quả quyết rằng câu chuyện được kể cho ông nghe tại vùng Bourbonnais như một sự thật hiển nhiên, và ông đã tận mắt nhìn thấy ngôi nhà nơi con trai của vị phu nhân cùng vợ anh ta từng sinh sống; nhưng mặt khác, chúng ta lại thấy câu chuyện này được kể lại, qua những nét đại cương, trong tác phẩm Amadis de Gaule như một truyền thuyết cổ xưa, và để chứng minh cho điều này, nó xuất hiện trong một bài thơ cổ tiếng Pháp viết về cuộc đời của Thánh Gregory, bản thảo của nó hiện vẫn còn tồn tại ở Tours và đã được in vào năm 1854.
Để ủng hộ giả thuyết cho rằng câu chuyện dựa trên một sự thật ngoài đời, đoạn văn sau đây từ cuốn Antiquités Nationales của Millin (tập iii., phần xxviii., trang 6) đã được trích dẫn:—
“Ở giữa gian giữa của nhà thờ đại học Ecouis, tại phần giao thoa của cánh ngang, người ta tìm thấy một phiến đá cẩm thạch trắng có khắc văn bia này:—
“Đây nằm người con, đây nằm người cha,
Đây nằm người chị, đây nằm người em,
Đây nằm người vợ và người chồng,
Thế mà ở đây chỉ có hai cỗ thi thể.”
“Truyền thuyết kể rằng người con trai của phu nhân d’Écouis đã sinh hạ với chính mẹ mình, khi ông chưa biết bà và không được bà nhận ra, một người con gái tên là Cecilia, người mà sau đó ông đã kết hôn ở Lorraine, lúc bấy giờ cô đang hầu hạ cho Nữ công tước xứ Bar. Như vậy, Cecilia vừa là con gái, vừa là em gái, lại vừa là vợ của chồng mình đồng thời trong cùng một lúc. Họ đã được chôn cất cùng nhau trong một ngôi mộ tại Écouis vào năm 1512.”
Theo Millin, một truyền thuyết tương tự cũng sẽ được tìm thấy với nhiều biến thể ở các vùng khác nhau của nước Pháp. Chẳng hạn, tại nhà thờ Alincourt, một ngôi làng nằm giữa Amiens và Abbeville, người ta vẫn có thể nhìn thấy vào thời của Millin một văn bia có nội dung như sau:—
“Đây nằm người con, đây nằm người mẹ,
Đây nằm người con gái cùng với người cha;
Đây nằm người chị, đây nằm người em,
Đây nằm người vợ và người chồng;
Và chỉ có ba cỗ thi thể ở đây mà thôi.”
Cũng cần phải nói thêm rằng, Gaspard Meturas đã đưa ra bản văn bia tương tự trong tác phẩm Hortus Epitaphiorum Selectorum xuất bản năm 1648, nhưng lại tuyên bố rằng nó được tìm thấy ở Clermont thuộc vùng Auvergne — một nơi cách rất xa Amiens — và giải thích rằng người mẹ đã sinh ra người chồng của mình thông qua mối quan hệ loạn luân với chính cha ruột của bà; từ đó suy ra rằng ông đồng thời vừa là chồng, vừa là con và vừa là em của bà.— L. M. và Ed.
Hết tập III.
LONDON: IN DẠNH RIÊNG CHO HỘI NHỮNG NGƯỜI YÊU SÁCH ANH QUỐC
Tập I.
Tập II.
Tập IV.
Tập V.

