Theo lời cầu xin của vợ, một người thợ bọc nệm ở Tours đã trao đòn roi Lễ Các Thánh Anh cho cô hầu gái mà ông đem lòng yêu mến; nhưng ông lại làm điều đó theo một cách thức khiến cô nhận được những đặc quyền vốn chỉ thuộc về người vợ của mình — người mà, về phần mình, lại ngây thơ đến mức không bao giờ tin rằng chồng mình đã phụ bạc, dẫu cho bà đã được một người hàng xóm cảnh báo rất nhiều lần.
Tại thành phố Tours có một người đàn ông tinh tường và sắc sảo, làm nghề thợ bọc nệm cho cố Công tước xứ Orleans, con trai của Vua Francis Đệ nhất; và mặc dù người thợ bọc nệm này đã bị điếc vì bệnh tật, ông vẫn không hề kém phần minh mẫn, thậm chí sự sắc sảo trong nghề nghiệp lẫn các vấn đề khác chẳng thua kém bất kỳ ai. Và bạn sẽ được nghe kể cách ông tận dụng sự khôn ngoan đó như thế nào.
Ông đã kết hôn với một người phụ nữ đức hạnh và đáng kính, sống cùng nàng trong sự bình yên và hòa thuận sâu sắc. Ông rất sợ làm nàng phật ý, trong khi nàng, về phần mình, luôn tìm cách vâng lời chồng trong mọi chuyện. Thế nhưng, bất chấp tình cảm dành cho vợ, bản tính từ thiện của ông lại lớn đến mức thường xuyên ban phát cho những người hàng xóm nữ thứ vốn dĩ thuộc về vợ mình, dù ông vẫn cố gắng làm điều đó một cách kín đáo nhất có thể.
Trong nhà họ có một cô hầu gái rất đẫy đà mà người thợ bọc nệm đã đem lòng yêu. Tuy nhiên, vì sợ vợ phát hiện, ông thường ra điều la mắng và quở trách cô, bảo rằng đó là đứa lười biếng nhất mà ông từng thấy, dẫu điều này chẳng có gì lạ khi mà bà chủ chưa từng đánh phạt cô bao giờ. Và rồi chuyện gì đến cũng đến, một hôm, khi họ đang bàn về việc thực hiện tục lệ Lễ Các Thánh Anh, người thợ bọc nệm liền nói với vợ rằng:
— Thật là một việc phúc đức nếu đem ban chúng cho con nhỏ lười biếng nhà nàng; nhưng không nên dùng tay nàng, bởi nó quá yếu ớt, và tương tự như vậy, trái tim nàng cũng quá mềm lòng cho một việc như thế. Tuy nhiên, nếu anh ra tay, chắc chắn nó sẽ phục vụ chúng ta ngoan ngoãn hơn bây giờ.
Người phụ nữ tội nghiệp, không hề mảy may nghi ngờ, liền nài nỉ chồng ra tay trừng trị con bé, thú nhận rằng bản thân bà chẳng có chút sức lực hay lòng dạ nào để đánh đập nó.
Người chồng vui vẻ nhận lấy nhiệm vụ này, và ra điều đóng vai một kẻ hành quyết nghiêm khắc, đi mua những chiếc roi tốt nhất có thể tìm thấy. Hơn nữa, để tỏ ra mình vô cùng nghiêm túc trong việc không nương tay với cô hầu, ông còn ngâm những chiếc roi đó vào nước muối chua, khiến người vợ tội nghiệp càng thêm xót xa cho con hầu gái chứ chẳng hề mủi lòng nghi ngờ chồng.
Khi ngày Lễ Các Thánh Anh đến, người thợ bọc nệm dậy thật sớm, bước lên căn phòng nơi cô hầu gái đang nằm một mình, và trao cho cô những đòn roi theo một cách hoàn toàn khác với những gì đã bàn với vợ. Cô hầu gái khóc nức nở, nhưng chẳng ích gì. Dù vậy, vì sợ vợ đột ngột xuất hiện, ông liền quất những chiếc roi mang theo vào trụ giường mạnh đến mức làm tước vỏ và gãy vụn chúng; rồi trong tình trạng đó, ông mang roi trở về gặp vợ và nói:
— Anh nghĩ rằng, cục cưng à, con hầu nhà nàng sẽ phải nhớ mãi ngày Lễ Các Thánh Anh cho mà xem.
Khi người thợ bọc nệm vừa bước ra khỏi nhà, cô hầu tội nghiệp liền quỳ sụp xuống trước mặt bà chủ, kể rằng chồng bà đã gây ra cho cô nỗi nhục nhã lớn nhất từng giáng xuống một đứa hầu gái. Tuy nhiên, người vợ cứ đinh ninh rằng điều này chỉ liên quan đến trận đòn mà cô chịu phạt, nên chẳng để cô nói hết câu mà ngắt lời rằng:
— Chồng ta làm rất đúng, đó chỉ là điều ta đã giục ông ấy làm từ hơn một tháng nay. Nếu em có bị đau thì ta rất lấy làm tiếc. Cứ đổ hết trách nhiệm lên đầu ta đi, hơn nữa, ông ấy làm thế vẫn còn chưa đủ mức đáng phạt đâu.
Cô hầu gái thấy bà chủ của mình tỏ sự đồng tình như vậy, liền nghĩ rằng chuyện đó chắc không phải là tội lỗi tồi tệ gì như mình từng tưởng tượng, nhất là khi nó lại được che chở bởi một người phụ nữ có đức hạnh nổi tiếng xa gần. Thế là từ đó về sau, cô không bao giờ dám nhắc đến chuyện này nữa.
Về phần người chủ, thấy vợ mình cũng thích thú với việc bị lừa dối chẳng kém gì sự hào hứng lừa dối của ông, bèn quyết định sẽ thường xuyên mang lại cho vợ niềm vui này; ông liên tục trêu ghẹo cô hầu gái khiến cô chẳng còn phải khóc lóc mỗi khi nhận roi Lễ Các Thánh Anh nữa.
Ông cứ tiếp tục lối sống ấy trong một thời gian dài mà vợ chẳng hề hay biết, cho đến một đợt tuyết rơi dày đặc nọ. Sau khi đã cho cô hầu chịu roi trên thảm cỏ trong vườn, ông lại nảy sinh ý định làm điều tương tự giữa khung cảnh tuyết trắng. Thế là, vào một buổi sáng khi chưa ai trong nhà thức giấc, ông bắt cô hầu chỉ mặc mỗi chiếc áo lót để tạo hình cây thánh giá trên tuyết, và trong lúc họ đùa giỡn ném tuyết vào nhau, họ đã không quên ôn lại "trò chơi" Lễ Các Thánh Anh.
Tuy nhiên, trò vui này đã lọt vào mắt một người hàng xóm vừa bước ra cửa sổ nhìn thời tiết — căn cửa sổ nhìn thẳng xuống khu vườn. Quá tức giận trước cảnh tượng trơ trẽn đó, bà quyết định sẽ kể lại cho cô bạn thân nghe, cốt để người vợ tội nghiệp không còn tiếp tục để một kẻ chồng đồi bại lừa dối hay sai khiến một con hầu lẳng lơ nữa.
Sau những trò quậy phá tinh vi đó, người thợ bọc nệm liền đảo mắt quan sát xem có ai trông thấy mình không, và vô cùng sửng sốt khi thấy người hàng xóm đang đứng ở cửa sổ. Nhưng vốn là một thợ dệt thảm tài ba trong việc phối màu cho các bức thảm, ông nhanh chóng nghĩ ra cách tô vẽ lại sự việc sao cho người hàng xóm cũng phải sập bẫy giống hệt vợ mình. Ngay khi vừa quay trở lại phòng ngủ, ông liền lay vợ dậy, bắt nàng chỉ mặc mỗi chiếc áo lót rồi dẫn ra khu vườn y hệt như đã làm với cô hầu gái, và đùa giỡn với vợ trên tuyết suốt một hồi lâu đúng như cách ông đã làm với người kia. Sau đó, ông trao cho nàng đòn roi Lễ Các Thánh Anh chẳng khác gì đã làm với cô hầu, rồi cả hai cùng trở lại giường ngủ.
Khi người phụ nữ hiền lành đến nhà thờ làm lễ, người hàng xóm kiêm bạn thân thiết của bà liền chớp ngay lấy cơ hội. Dù ngập ngừng chưa muốn nói toạc mọi chuyện, bà vẫn tha thiết khuyên bạn nên sa thải ngay cô hầu gái vì cho rằng đó là một con nhỏ cực kỳ hư hỏng và nguy hiểm. Thế nhưng, người vợ kiên quyết không chịu làm theo nếu không biết rõ lý do vì sao bạn mình lại có cái nhìn tồi tệ đến thế về con bé; và cuối cùng, người hàng xóm đành kể lại những gì đã mục kích sáng hôm đó trong khu vườn với chồng cô ta.
Nghe đến đây, người phụ nữ hiền lành bỗng ôm bụng cười lớn và bảo:
— Ơ hay! Chị bạn quý hóa của tôi ơi, đó là chính tôi cơ mà!
— Sao cơ, chị bạn? Con bé đó chỉ mặc mỗi chiếc áo lót trên người, lại mới lúc năm giờ sáng nữa chứ.
— Thật đấy, chị bạn ạ, — người vợ đáp, — chính là tôi mà.
— Chúng nó còn ném tuyết vào ngực nhau và khắp nơi nữa, — người kia tiếp tục kể, — thân mật hết chỗ nói.
— Ơ hay, chị bạn ơi, ơ hay! — người vợ đáp lại, — chính là tôi đấy chứ.
— Không đâu, chị bạn, — người kia cãi, — sau đó tôi còn thấy chúng làm một chuyện gì đó trên tuyết mà theo tôi là vô cùng chướng tai gai mắt và không thể chấp nhận được.
— Chị bạn à, — người vợ đáp, — tôi đã nói rồi và xin nhắc lại lần nữa, chính tôi chứ chẳng phải ai khác đã làm tất cả những gì chị thấy, bởi chồng tôi và tôi vốn hay đùa giỡn thân mật với nhau như thế. Và xin chị đừng lấy thế làm chướng mắt, vì chị thừa biết bổn phận của chúng ta là phải làm vui lòng chồng mà.
Thế là người hàng xóm đành lủi thủi ra về, trong lòng thầm ao ước có được một người chồng như thế cho riêng mình còn nhiều hơn là tiếp tục bàn tán về ông chồng của bạn; và khi người thợ bọc nệm trở về nhà, vợ ông đã kể lại toàn bộ câu chuyện.
— Thấy chưa cục cưng, — người thợ bọc nệm đáp, — nếu nàng không phải là một phụ nữ đức hạnh và sáng suốt thì chúng ta đã sớm đường ai nấy đi từ lâu rồi. Nhưng anh hy vọng Chúa sẽ tiếp tục gìn giữ tình yêu đôi lứa của chúng ta, vì vinh quang của Ngài và hạnh phúc của chính chúng ta.
— Xin Chúa chuẩn y điều đó, mình ạ, — người phụ nữ hiền hậu nói, — và em mong rằng về phần mình, anh sẽ chẳng bao giờ tìm thấy điểm gì để phàn nàn.
Câu chuyện này được hầu hết các nhà phê bình và chú giải đánh giá là hay nhất trong tập Heptameron. Dunlop cho rằng nó có thể được mượn từ một truyện thơ fabliau do một tu sĩ hát rong từng đi du lịch ở phương Đông sáng tác, đồng thời chỉ ra sự tương đồng với câu chuyện về Vợ của Chủ tiệm trong Các câu chuyện Ba Tư của Nakshebi (Tooti Nameh). Tuy nhiên, nếu nó được truyền vào Pháp theo cách đó, thì giống như những câu chuyện khác, nó hẳn đã tìm được đường vào tác phẩm của nhiều nhà văn thế kỷ mười sáu bên cạnh Nữ vương Marguerite. Thực tế lại không phải vậy, và điều kỳ lạ là, theo như chúng ta tìm thấy, câu chuyện được kể trong Heptameron chưa từng được bắt chước cho đến khi La Fontaine viết tác phẩm Servante Justifiée (Contes, sách ii, số vi), ngay những dòng mở đầu, ông đã công khai bày tỏ sự biết ơn đối với Nữ vương xứ Navarre. — Chú thích của Biên tập viên.
— Quả thực những kẻ hoài nghi nhất, thưa các quý bà, chính là đàn ông; sau khi nghe câu chuyện có thật này, họ sẽ chẳng bao giờ dám coi các bà tinh ranh bằng đàn ông nữa; dẫu cho, nếu không muốn xử ép ai và muốn dành cho cả vợ lẫn chồng lời khen ngợi xứng đáng, chúng ta buộc phải thừa nhận rằng cả hai kẻ "tám lạng nửa cân" ấy chẳng có ai ra gì cả.
— Người chồng, — Parlamente nói, — quả là một kẻ vô cùng đồi bại, vì hắn vừa lừa dối người hầu mặt này vừa gạt gẫm người vợ mặt kia.
— Vậy thì chắc cô chưa hiểu câu chuyện rồi, — Hircan đáp. — Người ta đã kể rằng hắn làm vừa lòng cả hai người chỉ trong cùng một buổi sáng, và tôi cho rằng việc có thể nói và làm những điều khiến hai thái cực cảm thấy thỏa mãn là một phẩm chất vô cùng cao đẹp, tốt cho cả thể xác lẫn tâm hồn.
— Thật là đồi bại gấp đôi, — Parlamente nói, — khi dùng sự dối trá để thỏa mãn sự ngây thơ của người này và dùng thói hư tật xấu để chiều chuộng sự đồi bại của kẻ khác. Nhưng tôi thừa biết những tội lỗi khi được đưa ra trước những vị thẩm phán như anh thì lúc nào cũng sẽ được tha thứ hết.
— Tuy nhiên tôi xin hứa với cô, — Hircan nói, — rằng về phần mình, tôi sẽ chẳng bao giờ dám thử thách một nhiệm vụ lớn lao và khó khăn đến thế, bởi nếu chỉ làm cho mỗi mình cô cảm thấy thỏa mãn thôi thì một ngày của tôi cũng đã đủ vất vả lắm rồi.
— Nếu tình yêu đôi lứa, — Parlamente nói, — không thể làm thỏa mãn trái tim, thì chẳng có thứ gì khác trên đời làm được điều đó đâu.
— Thật tình mà nói, — Simontault bảo, — tôi nghĩ chẳng có nỗi đau nào lớn trên đời hơn là yêu mà không được đáp lại.
— Để được yêu, — Parlamente đáp, — người ta cần phải hướng về những ai biết yêu. Dẫu vậy, rất thường xuyên là những phụ nữ không muốn yêu lại được yêu nhiều nhất, trong khi những người đàn ông yêu mãnh liệt nhất lại ít được yêu nhất.
— Em lại làm tôi nhớ tới, — Oisille nói, — một câu chuyện mà ban đầu tôi không định mang ra kể giữa những câu chuyện hay thế này.
— Dù sao xin người cứ kể cho chúng tôi nghe đi, — Simontault nài nỉ.
— Ta sẽ làm điều đó một cách rất vui lòng, — Oisille đáp.

