Heptameron Của Margaret, Nữ Vương Xứ Navarre

Lượt đọc: 1204 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Truyện Xx.

❊ ❊ ❊

Chúa đất Riant, vì đem lòng say mê một người góa phụ nhưng lại nhận ra nàng hoàn toàn trái ngược với những gì ông hằng mong ước và những gì nàng từng luôn miệng khẳng định, nên nỗi thất vọng lớn đến mức chỉ trong khoảnh khắc, sự phẫn nộ đã đủ sức dập tắt ngọn lửa tình mà cả thời gian dài lẫn không thiếu cơ hội cũng không sao dập nổi.

1 Sự thật khó chịu được kể trong câu chuyện này được Margaret quy cho một quý ông trong hộ giá của vua Francis I., nhưng một sự cố tương tự cũng xuất hiện trong phần mở đầu của Nghìn lẻ một đêm. Ariosto cũng kể một câu chuyện gần như tương tự trong khúc ca thứ xxviii của tác phẩm Rolando Furioso, và một phiên bản khác của nó sẽ được tìm thấy trong Truyện số 24 của Morlini, xuất bản lần đầu tại Naples năm 1520. Sau tác phẩm Heptameron, nó trở thành truyện số 29 trong Comptes du Monde Aventureux, xuất hiện trong một bản sao hiếm hoi phỏng theo Cent Nouvelles Nouvelles được in tại Rouen vào đầu thế kỷ XVII, và được La Fontaine đưa vào câu chuyện nổi tiếng Joconde của ông. Mặt khác, quả thực có một địa danh gọi là Rians ở vùng Provence, ngay ngoài ranh giới vùng Dauphiné, hơn nữa trong số các "quan thị vệ chuồng ngựa" của vua Francis I. có một Monsieur de Rian nhận mức lương 200 livres một năm từ năm 1522 đến 1529.—Xem cuộn ghi chép về các quan chức trong Hoàng gia Pháp tại Lưu trữ Quốc gia Pháp, Mục Lịch sử, K. 98. Một số trích đoạn từ Brantôme liên quan đến câu chuyện này sẽ được tìm thấy trong Phụ lục của tập này (A).—L. và En.

Tại vùng đất Dauphiné có một quý tộc tên là Chúa đất Riant; ông thuộc hầu cận của Vua Francis Đệ nhất, và là một vị khanh tướng khôi ngô, đáng kính bậc nhất có thể thấy được. Ông đã từ lâu là người tình của một quả phụ, người mà ông yêu thương và kính trọng đến mức, vì sợ làm mất lòng nàng, ông không dám ngỏ lời xin những gì mình khao khát nhất. Nay, vì biết rõ mình là một nam nhân tuấn tú và đáng được yêu thương, ông hoàn toàn tin vào những điều nàng thường thề thốt với mình—rằng nàng yêu ông hơn bất kỳ ai trên đời, và nếu nàng phải lòng làm điều gì vì một quý ông nào đó, thì đó chỉ có thể là vì một mình ông, người hoàn hảo nhất mà nàng từng biết. Đồng thời, nàng cũng cầu xin ông hãy bằng lòng với mối tình cao đẹp này và đừng tìm kiếm gì hơn nữa, đồng thời quả quyết rằng nếu nàng thấy ông cố tình với tới những điều vượt giới hạn, ông sẽ mất nàng vĩnh viễn. Chàng quý tộc tội nghiệp không những mãn nguyện, mà còn tự thấy mình vô cùng may mắn khi giành được trái tim của một người phụ nữ tỏ ra đầy đức hạnh trong mắt ông.

Sẽ phải mất quá nhiều thời gian nếu kể lại những lời tỏ tình, những chuyến thăm viếng kéo dài của ông tới chỗ nàng, cùng những cuộc hành trình ông đã thực hiện chỉ để gặp được nàng; chỉ cần nói rằng vị tử đạo tội nghiệp này, bị thiêu đốt bởi một ngọn lửa dịu ngọt đến mức càng cháy lại càng muốn cháy thêm, đã không ngừng tìm kiếm mọi phương cách để làm tăng thêm nỗi đọa đày của chính mình.

Một ngày nọ, hứng khởi thôi thúc ông phi ngựa thật nhanh đến thăm người phụ nữ mà ông yêu hơn cả bản thân, người mà ông trân quý hơn mọi phụ nữ trên đời. Khi đến nơi ở của nàng, ông hỏi thăm xem nàng đang ở đâu, và được cho biết nàng vừa dự lễ chiều xong, và đã đi ra khu vườn săn nhỏ để tiếp tục việc cầu nguyện ở đó. Ông xuống ngựa đi thẳng đến khu vườn săn nơi nàng đang có mặt, và tại đây ông tình cờ gặp một số nữ tì của nàng, họ bảo rằng nàng đã đi tản bộ một mình trên một con đường lớn.

Hy vọng rằng vận may tốt đẹp đang chờ đón mình lại dâng trào trong lòng hơn bao giờ hết, ông tiếp tục tìm kiếm nàng thật cẩn trọng và lặng lẽ hết mức có thể, với khao khát lớn nhất là tìm được nàng khi chỉ có một mình. Cứ thế, ông đi đến một chiếc chòi mùa hè được tạo nên từ những nhành cây uốn cong, một chốn bồng lai tiên cảnh đẹp đẽ và dễ chịu khôn tả, (2) và vì sốt sút ruột muốn được nhìn thấy người thương, ông bước vào; để rồi tận mắt chứng kiến người phụ nữ ấy đang nằm trên thảm cỏ trong vòng tay của một gã hầu phòng thuộc hạ, một kẻ vừa thô kệch, xấu xí và đồi bại bao nhiêu thì Chúa đất Riant lại anh tuấn, đức hạnh và dịu dàng bấy nhiêu.

2 Để có mô tả về một chiếc chòi mùa hè loại này, hãy xem bản in của Cap cho tác phẩm Dessein du Jardin Délectable của Palissy, tr. 69. Palissy ở đó mô tả một số chòi mùa hè làm bằng cây du non, có ghế ngồi, cột trụ, diềm trang trí, và phần mái được khéo léo kết bằng những cành uốn cong đến mức nước mưa không thể thấm vào bên trong. Chính Nữ vương Margaret đã nhắc đến một công trình kiểu như vậy.—M.

Ta sẽ không gắng mô tả sự phẫn nộ của ông, chỉ biết rằng nó quá đỗi lớn lao đến mức chỉ trong khoảnh khắc, nó đã đủ sức dập tắt ngọn lửa tình mà cả thời gian dài hay sự thiếu vắng cơ hội cũng không thể làm phai mờ.

“Thưa phu nhân,” ông cất lời với nàng, lúc này lòng đầy căm phẫn chẳng kém gì thuở ngập tràn yêu đương, “chúc phu nhân hưởng trọn niềm vui này! (3) Sự thật phơi bày về bản chất đồi bại của nàng ngày hôm nay đã chữa lành cho tôi, giải thoát tôi khỏi nỗi dằn vặt không dứt vốn do thứ đức hạnh mà tôi từng lầm tưởng nơi nàng gây ra.” (4)

3 Các từ tiếng Pháp ở đây là “prou face,” vào thời của Margaret thường được dùng chung thay cho “Amen” hoặc “Hãy cứ như vậy đi.”—M.

4 Trong tác phẩm Joconde, La Fontaine kể lại cái kết của cuộc phiêu lưu như sau:—

“Không gặp một ai và chẳng tiếng trò đời,

Chàng lên phòng riêng và thấy ngay cạnh phu nhân

Một gã hầu thô kệch đang dạng ngực nằm dài.

Cả hai đều ngủ say. Ngay giây phút ấy Joconde

Toàn định tiễn đôi uyên ương sang thế giới bên kia,

Nhưng rồi cuối cùng chàng chẳng làm thế nữa

Và theo tôi, chàng đã xử sự rất khôn ngoan.”

Cả trong Truyện thơ của La Fontaine lẫn Rolando của Ariosto, người phụ nữ đều là Vương hậu, và người tình được sủng ái là chú lùn của nhà vua.—Ed.

Và nói lời từ biệt ấy xong, ông quay bước trở về nhanh hơn lúc tới.

Người đàn bà bất hạnh chẳng đáp lại gì ngoài hành động đưa tay lên che mặt; bởi không thể che giấu sự hổ thẹn của mình, nàng đành bịt mắt lại để khỏi phải nhìn thấy con người mà bất chấp mọi mưu mẹo của nàng, giờ đây đã nhìn thấu sự thật ấy một cách quá rõ ràng.

“Và thưa các vị phu nhân, nếu các cô không có ý định yêu đương một cách chân thành, xin chớ tìm cách lừa dối và trêu ngươi một người ngay thẳng chỉ vì sự hão huyền; bởi những kẻ đạo đức giả đều sẽ nhận lấy phần thưởng xứng đáng cho chúng, và Chúa luôn ưu ái những ai yêu bằng cả tấm lòng chân thật.”

“Quả thật,” Oisille nói, “chị vừa dành cho chúng ta một câu chuyện rất đúng điệu để khép lại một ngày. Nếu tất cả chúng ta không từng thề là sẽ nói sự thật, tôi chẳng thể nào tin nổi một người phụ nữ có địa vị như thế lại có thể độc ác cả tâm hồn lẫn thể xác đến vậy, đành đoạn ruồng bỏ một trang nam nhi hào hoa nhường ấy để đổi lấy một tên nài la hèn hạ.”

“Ôi, thưa phu nhân,” Hircan đáp, “nếu bà biết được sự khác biệt lớn nhường nào giữa một người đàn ông từng mặc giáp xông pha chiến trận cả đời, với một tên đầy tớ ăn no ấm cật chưa từng bước chân ra khỏi nhà, hẳn bà sẽ tha thứ cho người góa phụ tội nghiệp ấy.”

“Dù anh có nói thế nào đi nữa,” Oisille nói, “tôi vẫn không tin rằng anh lại có thể tìm ra bất kỳ lời bào chữa hợp lý nào cho ả ta.”

“Tôi từng nghe nói,” Simontault lên tiếng, “có những người phụ nữ thích có những vị tông đồ đi ra rả giảng về đức hạnh và sự trinh tiết của mình, rồi đối xử với họ một cách thân thiết và suồng sã nhất có thể, miệng thì bảo rằng nếu không vì những ràng buộc của danh dự và lương tâm, họ đã sớm trao cho những kẻ ấy điều họ khát khao rồi. Thế là những kẻ khờ khạo tội nghiệp ấy, khi trò chuyện giữa chốn đông người về các bóng hồng của mình, liền thề thốt rằng họ sẵn sàng thưa ngón tay vào lửa mà không sợ bị bỏng để chứng minh rằng những người phụ nữ ấy đích thị là gái trinh chuyên, bởi chính họ đã tự mình kiểm chứng tình yêu đó. Cứ thế, những kẻ phô bày bản chất thật của mình cho những kẻ giông giống chúng được ca ngợi bởi những người danh giá; và chúng chọn những kẻ vốn chẳng có gan để thốt lên nửa lời, hoặc nếu có nói ra cũng chẳng ai thèm tin bởi cái vị thế thấp hèn, nhơ nhớp của chúng.”

“Đó,” Longarine nói, “là một quan điểm mà trước đây tôi từng nghe những kẻ ghen tuông và đa nghi thốt lên, nhưng người ta hoàn toàn có thể gọi đó là vẽ vời ra một con quái vật tưởng tượng. Và dẫu cho điều đó đúng với một người đàn bà khốn nạn nào đó đi nữa, thì sự nghi kỵ ấy cũng không thể áp dụng lên tất cả mọi người.”

“Thôi nào,” Parlamente nói, “chúng ta càng đôi co thế này, thì mấy vị nam nhân tuấn tú kia lại càng có thêm thời gian để chê bai câu chuyện của Simontault, và tất cả đều là lấy tiền túi của chúng ta ra làm trò cười. Thế nên theo tôi, tốt hơn là chúng ta nên đi dự lễ chiều, và đừng để lỡ thời gian kéo dài như ngày hôm qua nữa.”

Cả hội đồng tình với đề xuất này, và khi họ đang bước đi, Oisille liền nói:—

“Nếu có ai đó tạ ơn Chúa vì hôm nay đã được nghe kể sự thật, thì Saffredent chắc chắn phải khẩn cầu Ngài tha thứ vì đã dám bới móc một câu chuyện tồi tệ nhường ấy để bôi nhọ phụ nữ.”

“Xin thề với danh dự của tôi,” Saffredent đáp lại, “những gì tôi kể đều là sự thật, dẫu rằng tôi chỉ nghe ngóng lại từ người khác. Nhưng nếu tôi kể cho các vị nghe tất cả những gì chính mắt tôi từng thấy về đàn bà, các vị sẽ phải làm dấu Thánh giá nhiều hơn cả các linh mục trong lễ cung hiến một ngôi nhà thờ đấy.”

“Sự ăn năn hãy còn cách xa lắm,” Geburon nhận xét, “khi mà việc xưng tội chỉ làm cho tội lỗi thêm chồng chất.”

“Vì anh có cái nhìn quá tồi tệ về phụ nữ,” Parlamente nói, “họ nên tước bỏ ở anh cái vinh dự được kết giao và giữ tình bạn với họ mới phải.”

“Có dăm ba người phụ nữ,” hắn đáp lời, “đã hành xử với tôi hoàn toàn đúng theo lời khuyên của các vị, bằng cách đẩy tôi ra xa khỏi những điều thanh cao và chính trực, thế nên dẫu tôi có thể làm hay nói những điều tồi tệ hơn thế với họ, tôi cũng chẳng việc gì phải ngần ngại, cốt để kích động họ trả thù kẻ đang gây ra cho tôi biết bao oan trái này.”

Trong lúc hắn đang thốt ra những lời ấy, Parlamente liền đeo chiếc mặt nạ của mình vào (5) và cùng những người khác bước vào nhà thờ, nơi họ nhận ra rằng dù chuông lễ chiều đã đổ, chẳng có lấy một tu sĩ nào có mặt để làm lễ.

5 Những chiếc mặt nạ nhỏ chỉ che phần trên của khuôn mặt, gọi là tourets-de-nez, khi đó thường được các quý bà quyền quý đeo. Một số vần thơ của Christine de Pisan cho thấy chúng đã thịnh hành từ thế kỷ XIV. Trong bản chép tay thơ La Coche của Margaret được tiến cúng cho Nữ công tước xứ Etampes, các phu nhân trong những bức tranh thu nhỏ thường được vẽ khi đang đeo loại mặt nạ được nhắc tới này. Một số chi tiết thú vị về những chiếc tourets này sẽ được tìm thấy trong tác phẩm Le Palais Mazarin et les grandes habitations de ville et de campagne au XVIIe Siècle của M. Léon de Laborde, Paris, 1846, 8vo, tr. 314.—L.

Hóa ra các tu sĩ đã nghe tin hội đoàn tụ tập ở bãi cỏ để kể cho nhau nghe những câu chuyện thú vị nhất đời, và vì ham vui hơn ham đọc kinh cầu nguyện, họ đã kéo nhau ra rúc trong một cái mương rãnh, nằm bò sát bụng phía sau một hàng rào cực kỳ rậm rạp; và họ đã say sưa lắng nghe những mẩu chuyện ấy đến mức chẳng hề nghe thấy tiếng chuông tu viện reo, điều đó chẳng mấy chốc đã lộ rõ mồn một, bởi họ hộc tốc chạy về với vẻ vội vã đến mức gần như đứt hơi để kịp bắt đầu đọc kinh chiều.

Sau buổi lễ, khi bị chất vấn lý do vì sao lại đến muộn và tụng kinh quá tồi tệ như vậy, họ đành thú nhận rằng mình đã trốn đi nghe kể chuyện; thế là, vì các thầy quá đỗi khao khát được lắng nghe, người ta liền đặc cách cho phép họ được ngồi nghe thoải mái mỗi ngày ngay sau hàng rào cây.

Thời gian bữa tối trôi qua trong niềm vui hân hoan khi họ tiếp tục bàn luận về những đề tài còn dang dở ngoài bãi cỏ. Và cứ thế kéo dài suốt buổi tối, cho đến khi Oisille khuyên mọi người nên lui về phòng nghỉ ngơi để giữ cho tâm trí thật minh mẫn vào ngày hôm sau, sau một giấc ngủ dài và sâu, mà theo bà, chỉ một tiếng trước nửa đêm còn quý hơn ba tiếng sau nửa đêm. Thế là mọi người chào nhau, ai về phòng nấy; và Ngày Thứ Hai cứ thế khép lại.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.