Nào ta cùng cất bước khiêng thi hài,

Miệng hòa ca vang dậy.

Hãy giã từ những xóm thôn tầm thường mãi,

Mỗi chốn trong xiềng xây

Ngủ bình yên trên ngực phẳng đồng bằng,

Được chở che đến lúc gà gáy sáng:

Kìa hãy nhìn xem, phương ấy rạng ngày chăng,

Viền quanh hàng đá tảng!

Đó mới là xứ sở xứng tầm; nơi tư tưởng loài người,

Thanh cao hơn, mãnh liệt hơn, dòng mười

Tự gom lại để bùng lên như lẽ phải,

Sục sôi trong đài tế.

Hãy mặc đồng bằng vô học với đàn gia súc cùng mùa màng;

Hãy tìm chốn an táng

Trên núi cao, nơi phố xá dựng lên tận đỉnh đỉnh ngàn,

Ngập tràn nền văn hóa!

Mọi đỉnh non đều vút cao, nhưng một đỉnh vượt lên trên tất cả;

Mây mù đang phủ lấp;

Không! Đốm sáng đằng kia chính là thành lũy cả

Vòng quanh đỉnh chóp.

Đường chúng ta đi là đó; hãy uốn lượn lên sườn cao:

Các ngươi còn chờ lời cảnh báo?

Đời thấp hèn của chúng ta thuộc về thung sâu và bóng tối;

Còn ngài hướng về bình minh mới.

Bước theo nhịp điệu, ngực tấn công, ngẩng cao đầu lên hỡi những người,

Hãy dè chừng kẻ ngắm nhìn tới!

Đây là người thầy của ta, điềm tĩnh tuyệt vời và đã nằm xuống rồi,

Được khiêng trên vai đôi cánh mỏi.

Hãy ngủ đi, mùa màng và bầy đàn! ngủ đi, xóm thôn chìm trong bóng tối,

Bình yên tránh mọi ngẫu tai họa!

Người mà chúng ta tiễn đưa lên mồ cao chót vót,

Cùng nhau hòa ca,

Chính là một con người sinh ra với khuôn mặt và giọng ca

Như vị thần Apollo lừng lẫy!

Đằng đẵng sống trong vô danh: nào mùa xuân hay biết gì đâu

Rằng mùa đông sẽ theo sau?

Cho đến khi kìa, chỉ một chạm nhẹ, tuổi trẻ đã qua mau!

Bị bó buộc và héo tàn,

Ngài rên rỉ: "Những nhịp điệu mới, những bước chân khác sẽ đến mau!

Điệu nhảy của ta đã cạn?"

Không, thói đời vẫn thế: (hãy bám sát sườn non,

Tiến về phía thành phố!)

Ngài hiểu rõ dấu hiệu, kiêu hãnh bước đi không màng xót thương từ người vô số;

Bỏ vui chơi để dấn thân, vật lộn với thế gian

Đang tìm đường trốn chạy:

Ngài cất lời: "Trong cuộn da kia, thứ ngươi cuộn lại, có gì bên trong?

Hãy cho ta xem hình hài của chúng

Những kẻ nghiên cứu sâu nhất về con người, nhà hiền triết và thi nhân,

Hãy giao ra!"—Thế rồi ngài khoác áo choàng lên thân,

Thuộc lòng ngay cuốn sách ấy đến tận trang cuối cùng:

Và ta nhận ra ngài đã uyên bác vô cùng.

Phải, nhưng ta cũng thấy trán ngài hói, đôi mắt như chì,

Giọng nói ngập ngừng không chắc:

Hẳn kẻ khác đã bảo: "Đã đến lúc nếm trải cuộc đời đi,

Hãy kéo màn lên cho sáng rực!"

Nhưng ngài lại bảo: "Cuộc đời thực sự còn ở phía sau?

Hãy kiên nhẫn một chút nào!

Cứ cho là ta đã thấu triệt văn bản khó nhằn của học thức,

Nhưng vẫn còn phần chú thích chưa thấu đáo.

Hãy cho ta biết hết mọi điều! Đừng nói chi chuyện lớn hay nhỏ,

Chuyện đau đầu hay dễ dàng đó!

Dù chỉ là vụn bánh ta cũng muốn nuốt trọn bữa tiệc này cho thỏa,

Ừ, mà chẳng hề thấy dạ dày bứt rứt quá."

Ồ, một cuộc đời như thế mà ngài đã quyết tâm sống trọn,

Khi ngài đã học xong tất cả,

Khi đã thâu tóm mọi điều sách vở trao truyền qua ngần ấy năm!

Ngài còn khinh bỉ nó sớm hơn là thế lắm.

Hãy hình dung toàn cục trước, rồi mới thi công từng chi tiết—

Hãy tưởng tượng cấu trúc thật kiên cố

Trọn vẹn trước khi xây, trước khi sắt bén lóe lửa từ thạch anh,

Trước khi vữa trát vào gạch!

(Cổng thành đã đến đây rồi: kìa quảng trường

Đang mở rộng trước mắt chúng ta.)

Phải, phẩm chất đặc biệt ở ngài chính là điều phi thường

Thể hiện trong lời ca tiếng hát:

Rằng trước khi sống, ngài phải học cho biết cách sống làm sao—

Việc học chẳng bao giờ là hư hao:

Hãy kiếm phương tiện trước đã—Chắc chắn Chúa Trời sẽ khéo sắp trao

Công dụng cho đồng tiền ta kiếm được.

Kẻ khác hoài nghi và bảo: "Nhưng thời gian trôi mau trượt:

Hãy sống ngay bây giờ hoặc không bao giờ cả!"

Ngài bảo: "Thời gian là chi? Hãy để Hiện Tại cho chó với vượn!

Con người có cả Cõi Vĩnh Hằng lớn."

Thế rồi lại vùi đầu vào sách: đầu ngài càng trĩu nặng thêm:

Bệnh sỏi thận hành hạ ngài nghiêm nhặt:

Đôi mắt từng đục ngầu nay đã hóa thành thứ chì đen đặc:

Cơn ho rũ rượi lại quật ngã ngài.

“Thưa thầy, giờ ngài hãy nghỉ ngơi một lát thôi!”—đâu có đời nào!

((Thận trọng gấp đôi nào,

Bước song song hai người, lối đi hẹp làm sao!))

Ngài chẳng mảy may bận tâm chút nào

Trở lại với việc học, tươi mới hơn thuở ban đầu,

Hung dữ như con rồng bạo

Ngài (tâm hồn khô khát ngọn lửa khát khao thiêng liêng)

Hút lấy từng bầu rượu biêng biêng.

Ồ, nếu chúng ta vẽ nên một vòng tròn quá vội vàng,

Chẳng màng tới lợi ích mai sau,

Chỉ tham lam thu hồi vốn liếng nhanh chóng, chắc chắn phũ phàng

Rằng cuộc mua bán của ta thật tệ hại làm sao!

Chẳng phải là vĩ đại lắm sao? Chẳng phải ngài đã trút lên vai Chúa (Chúa rất yêu gánh nặng này của người)

Nhiệm vụ của Thiên Chúa là để cõi vĩnh hằng hoàn thiện cõi trần đời?

Chẳng phải ngài đã tôn vinh trí tuệ, đã chỉ rõ ngời ngời

Ý nghĩa của mọi điều là chi đó?

Ngài sẽ không bao giờ chiết khấu cuộc đời theo kiểu mấy kẻ khờ ở đây có,

Trả góp từng phần nhỏ nhoi.

Ngài đã đánh cược tất cả—hoặc được thiên đường,

Hoặc thất bại dưới trần gian nhơ nhớp:

“Ngươi có dám tin vào cái chết hay không?” Ngài đáp: “Có chứ được phép:

Xéo đi, thứ bả dỗ dành nhạt nhếch của cuộc đời!”

Kẻ tầm thường kia chỉ tìm việc gì bé nhỏ để làm thôi,

Nhìn thấy là làm ngay không rối:

Còn người cao cả này, với một việc lớn lao để theo đuổi,

Đã chết trước khi kịp hiểu nó thôi.

Kẻ tầm thường kia cứ cộng dồn từng con số một thôi,

Chẳng mấy chốc mà đạt mốc trăm ranh giới:

Còn người cao cả này, hướng tới mục tiêu triệu người mong đợi,

Lại hụt mất một đơn vị cuối cùng.

Kẻ kia hưởng trọn thế gian này—nếu cần cõi kế tiếp đùng đùng,

Thì cứ để thế gian lo cho hắn!

Còn kẻ này, phó mặc bản thân cho Chúa, lòng chẳng chút bận tâm

Tìm kiếm sẽ gặp Ngài xa thẳm.

Thế là, dẫu đang chiến đấu với bàn tay bóp nghẹt của tử thần,

Ngài vẫn miệt mài nghiên cứu văn phạm;

Giữa những tiếng khò khè, các từ loại vẫn tuôn tràn thầm lặng:

Chừng nào còn bập bẹ nói được dăm

Ngài vẫn giải quyết xong chuyện tiểu từ Hoti—thôi kệ nó đi!

Đặt nền móng vững chắc cho từ Oun—

Trao cho ta học thuyết về từ đệm De, dẫu đã liệt từ thắt lưng trở xuống còn đâu.

Chà, đây là bệ đá rồi, đây mới chính là nơi chốn đích thực:

Xin chào những vùng ngoại vi râm mát,

Hỡi tất cả những cánh chim bay cao vút ngất,

Chim én và chim rẽ giò dài!

Đây là đỉnh cao chót vót; đám đông ở thung lũng dài

Sống vì họ có thể sống được ở nơi đó:

Còn con người này đã quyết định Không phải Sống mà là Hiểu—

Chôn cất con người này ở chỗ đó?

Ở đây—đây chính là chốn của ngài, nơi sao băng vụt qua, mây tụ thành trào,

Nơi sấm sét gầm gào,

Sao trời đến rồi đi! Hãy để niềm vui bùng nổ cùng giông bão,

Hãy để sương ban sự bình yên ngọt ngào!

Những hoài bão cao cả phải khép lại bằng kết cục tương đương tầm vóc:

Nằm xuống đầy kiêu hãnh và thanh độc,

Hãy để ngài lại—vẫn cao cả hơn điều thế gian vẫn hằng ngờ vực,

Cả khi sống và khi gục ngã xuôi tay.