Ở Florence có một tòa lâu đài danh tiếng khắp chốn,

Nơi quảng trường, một pho tượng đứng lặng lẽ dõi theo,

Và câu chuyện về cả hai vẫn được người dân truyền tụng.

Thuở xưa, từ ô cửa sổ xa nhất hướng về phía Đông,

Một thiếu phụ nơi ấy cất tiếng hỏi:

"Kẻ đang kiêu hãnh cưỡi ngựa lướt qua kia là ai thế?"

Tiếng chuyện trò của các phù dâu bỗng lặng thấu;

Nàng rướn người, tay tì lên vai hai bên;

Họ cảm nhận gò má cô dâu bừng lên sắc đỏ rực rỡ—

Họ cảm rõ nhịp tim nàng đang đập phồng lên—

Khi mỗi bên tai, cùng một nhịp thở,

Có tiếng thì thầm: "Đại công tước Ferdinand."

Ngay khoảnh khắc ấy, phía dưới đường,

Vị Công tước cưỡi ngựa đi qua với dáng vẻ thong thả,

Kiêu kỳ mà trống rỗng như chiếc vỏ gươm không chuôi.

Ngài đi với nụ cười cợt nhả, cùng một người bạn cũng vui vẻ chẳng kém,

Cho đến khi ngài ngả đầu ra sau—"Nàng là ai vậy?"

– "Là cô dâu nhà Riccardi rước về hôm nay."

Mái tóc dày buông xõa thành từng lọn nặng trĩu

Phủ lên vầng trán tái nhợt thanh khiết tựa tâm hồn—

Được tạc đẽo như phần lõi của thân cây mun đen thẫm,

Quăn tựa bờm ngựa chiến oai phong—

Và mỏi mòn tìm cách che giấu đôi mắt

Đen thẳm nhất mà trần gian từng biết đến.

Và kìa, thanh gươm dành cho chiến công hiệp sĩ

Bỗng lấp đầy chiếc vỏ trống không của một đấng nam nhi—

Vị Công tước lập tức trở nên dũng cảm và khôn ngoan.

Ngài nhìn nàng, bằng ánh mắt của kẻ đang yêu;

Nàng nhìn ngài, như người vừa bừng tỉnh giấc:

Quá khứ chỉ là giấc ngủ, và cuộc đời nàng bắt đầu.

Tình yêu được sắp đặt cho cả hai như thế,

Một buổi tiệc được tổ chức ngay trong đêm đó

Tại dinh thự đổ bóng xuống một vùng trời.

(Bởi phố Via Larga ngập tràn ánh sáng,

Nhưng lâu đài lại che khuất cả một góc,

Do một tội ác mà xin Chúa hãy phán xét!

Tội ác ấy giáng xuống Florence và Chúa trời,

Bởi vụ ám sát nền cộng hòa đầu tiên

Do Cosimo và đứa con trai tội lỗi của hắn gây ra.)

Vị Công tước (với gương mặt của bức tượng ngoài quảng trường)

Giữa đám đông tùy tùng liền quay đầu lại

Trước sự xuất hiện rực rỡ của đôi uyên ương.

Đối mặt nhau, hai kẻ si tình đứng lặng

Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi,

Trong khi chú rể cúi gập người như một kẻ khuất phục—

Cúi sâu đến mức chiếc mũ chạm xuống sàn—

Bởi Công tước đã trao lên trán thiếu phụ một nụ hôn,

Theo phong tục tao nhã từ thuở xưa.

Trong một phút giây, liệu tình nhân có kịp thốt lên lời?

Nếu có một lời lọt qua, điều mà tôi không nghĩ tới,

Thì chỉ có một người trong hàng ngàn người nghe thấy.

Đó chính là chú rể. Khi rạng đông vừa ló rạng,

Hắn và người vợ trẻ cuối cùng chỉ còn lại hai người

Trong căn phòng ngủ dưới ánh nến chập chờn.

Hắn bình thản tuyên bố rằng số phận nàng đã định đoạt,

Rằng cánh cửa nàng vừa bước qua nay đã khóa chặt với nàng

Cho đến khi chiếc quan tài cuối cùng được khiêng ra.

Còn thế giới ngoài kia, với những ồn ào náo nhiệt,

Từ một ô cửa sổ hướng về phía Đông ấy,

Nàng có thể dõi theo như một tu sĩ chép sử trong tu viện.

Vì việc bước qua cánh cửa có thể dẫn đến một buổi tiệc,

Và một buổi tiệc lại có thể dẫn đến vô vàn điều khác,

Nên giữa bao điều ác, hắn chọn điều nhẹ nhàng nhất.

"Ta cũng tự do lựa chọn," cô dâu lên tiếng—

"Cửa sổ của anh và thế giới ấy là đủ với tôi rồi,"

Miệng nàng đáp vậy, trong khi trái tim lại gào thét—

"Nếu ta phải qua đêm với con quỷ đó đến lần thứ hai,

Nguyện xin cửa sổ của hắn hóa thành khe cửa địa ngục,

Nơi linh hồn tội lỗi ngước nhìn thiên đường!

Ta sẽ bay đến bên vị Công tước hết lòng yêu ta,

Ngồi bên ngài và cười trừ mọi nỗi buồn đau!

Trước khi ta kịp đếm thêm một hồi chuông cầu kinh,

Chỉ cần mượn chiếc áo của một tên tiểu đồng,

Và buộc tóc gọn gàng như kẻ chăn ngựa,

Là ta cứu được linh hồn mình—nhưng không phải ngày mai"—

(Nàng tự kìm lại và ánh mắt bỗng mờ đi)

"Cha ta hãy còn chần chừ để ban phúc cho ta:

Ta đành phải giữ mình thêm một ngày nữa vì ông ấy.

Thêm một ngày thì có là bao lâu để chờ đợi?

Hơn nữa, ta biết vị Công tước vẫn thường cưỡi ngựa qua đây;

Chúng ta nhất định sẽ gặp nhau, chắc chắn như định mệnh."

Nàng quay người sang một bên và chìm vào giấc ngủ. Quả đúng thế!

Con người ta thường hạ quyết tâm rồi đi ngủ là vậy:

Nàng thiếu phụ thuở xưa cũng đã hành xử như thế.

Đêm ấy, Công tước tự nhủ: "Dù cái giá của chén báu tình ái này

Có đắt đỏ đến đâu đối với thể xác hay linh hồn,

Ta cũng sẽ uống cạn từng giọt."

Và vào ngày hôm sau, ngập tràn dũng khí của ái tình,

Ngài ra hiệu gọi chú rể (kẻ luôn túc trực gần bên,

Đúng như bổn phận phải làm cạnh phòng nghỉ của Công tước)

Và mỉm cười: "Bữa tiệc của chúng ta hôm qua

Hẳn sẽ khiến phu nhân của anh nghĩ đó là một đám tang,

Thật là một sự thiếu sót cần phải bù đắp, dù thế nào đi nữa!

Hay là chúng ta rời khỏi những khu vườn bên bờ sông Arno,

Và thử đến Petraja xanh mát và yên bình,

Để những đóa hoa ban mai chữa lành cho buổi tối hôm qua?"

Chú rể, với vẻ mặt phẳng lặng và đôi môi điềm tĩnh,

Không để lộ một chút suy nghĩ nào, đáp lời:

"Thật là ân huệ quá lớn cho kẻ hèn mọn này!

Nhưng khốn nỗi, phu nhân của tôi vừa rời miền Nam;

Mỗi cơn gió thổi từ dãy Apennine tràn về

Đều là mối đe dọa cho tuổi trẻ mong manh của nàng:

Và theo lời khuyên của các bậc hiền triết,

Nếu nàng rời khỏi cung điện hai lần trong năm nay,

Thì không có cách nào ngăn chặn sự lụi tàn của thanh xuân."

Công tước liền đáp: "Quả là một sự lo lắng khôn ngoan và nhân hậu.

Hơn nữa, Petraja mùa xuân này trời rất lạnh:

Thế thì tiệc tối nay cứ diễn ra ở đây như thường lệ!"

Và rồi ngài thầm nghĩ trong lòng—"Đêm nào sẽ mang

Cô dâu của ngươi vào vòng tay người tình, hỡi kẻ ngốc—

Hay chính ta mới là kẻ ngốc, còn ngươi mới là kẻ cai trị!

Dù vậy, niềm đam mê của ta phải đợi thêm một đêm, chứ không thể nguội lạnh—

Bởi vì tối nay sứ thần từ nước Pháp sẽ đến,

Và ta sẽ dùng ngươi làm công cụ để mở khóa trái tim hắn.

Ta vẫn cần ngươi và nhỡ đâu có thể bỏ lỡ điều gì.

Hơn nữa, ngày hôm nay không hoàn toàn trôi qua vô nghĩa,

Khi ta vẫn còn hy vọng được nhìn thấy dung nhan phu nhân:

Bởi ta sẽ cưỡi ngựa—ta còn biết làm gì ngoài việc ấy chứ?

Và khi đi ngang qua lâu đài, nếu ta muốn,

Ta có thể liếc nhìn ô cửa sổ ấy—chúc cho may mắn mỉm cười!"

Nói là làm: và thiếu phụ không hề bỏ sót

Dù chỉ một tia sáng bừng lên từ vầng trán nồng nhiệt,

Hay một đường cong của đôi môi nơi tình yêu đặt nụ hôn.

Hãy tin rằng cả hai đều tự nhắc lại lời thề,

Rằng ngày mai mặt trời mọc rồi lặn

Sẽ không bỏ rơi họ trong cảnh ngộ như lúc này.

Nhưng ngày hôm sau trôi qua, rồi lại thêm một ngày nữa,

Và vẫn cứ có thêm lý do để chờ đợi thêm một ngày

Trước khi mỗi người dám nhảy qua bức tường ngăn.

Và rồi, khi buổi sáng ngắn ngủi của tình yêu dần trôi qua,

Với một nỗi bồi hồi nhẹ nhàng, nửa mỉm cười, nửa thở dài,

Họ nhận ra tình yêu không hề giống như những gì từng tưởng tượng.

Họ từng nghĩ nó sẽ chiến thắng không chút nghi ngờ,

Nhưng không phải là để chống lại cả đất trời:

Đóa hồng chỉ nở rộ khi cơn bão đã đi qua.

Trong lúc ấy, họ có thể tận dụng sự khan hiếm của mùa đông

Bằng thứ trái cây thay thế cho hoa hồng:

Cuộc đời và lề thói của nó vốn có giá trị riêng của nó:

Và nếu cứ khăng khăng ép uổng trong khi thời thế chống lại,

Thì quả là chính sách vụn vặt; tốt hơn là nên chờ đợi:

Chúng ta không mất lòng ai mà cũng chẳng chuốc thêm kẻ thù.

Trong khi ấy, có những số phận còn tồi tệ hơn cả kẻ si tình

Là kẻ hằng ngày được cưỡi ngựa đi qua và ngước nhìn

Nơi người tình của mình đang dõi theo sau những thanh sắt!

Còn nàng—nàng ngắm nhìn quảng trường như đọc một cuốn sách

Chỉ chứa đựng một bức tranh duy nhất và duy nhất,

Mà ngày nào nàng cũng cam go tìm kiếm cho bằng được:

Khi đã chạm tới bức tranh thì cuốn sách cũng khép lại,

Và ban đêm nàng rời khỏi bức tranh để âm mưu

Tự tay xé nó ra vào ánh bình minh hôm sau.

Cứ thế, tuần này qua tháng nọ, năm tháng trôi qua; từng tia sáng một

Vẻ huy hoàng rơi rụng khỏi tuổi trẻ và tình yêu của họ,

Và cả hai đều nhận ra họ đã mơ một giấc mơ;

Giấc mơ vẫn lơ lửng ở đó, như bao giấc mơ khác:

Nhưng mấy ai dám coi giấc mơ là sự thật?

Ồ, hãy che mắt chúng ta lại trước bước ngoặt tiếp theo!

Một ngày nọ, khi thiếu phụ chứng kiến tuổi trẻ

Đang rời bỏ mình, và những sợi bạc len lỏi

Trên mái tóc, cùng với sự tàn phá của thời gian,

Vầng trán nhăn nheo, chiếc cằm nhọn hoắt,

Và tự hỏi người đàn bà nào đang đứng đó,

Với đôi mắt trũng sâu và gò má hốc hác,

Lặng lẽ đối diện với nàng trong tấm gương—

"Hãy triệu tập đến đây," nàng đột nhiên cất lời,

"Trước khi phần hồn xưa cũ của ta tàn phai thêm,

Hắn ta, người thợ điêu khắc, với đôi bàn tay khéo léo,

Kẻ nhào nặn khối đất sét chẳng đổi thay vì tình yêu

Và bất tử hóa một vẻ đẹp chẳng bao giờ tàn phai.

Hãy để nghệ thuật của nhà Robbia tài hoa và kỳ lạ ấy

Lưu giữ lại những tàn phang của tuổi trẻ và sắc đẹp,

Và khắc cốt ghi tâm chúng qua năm tháng đổi dời.

Hãy tạc cho ta một khuôn mặt bên khung cửa sổ kia,

Vẫn ngóng đợi như xưa, lặng thầm biết bao,

Chờ người tình của ta đi qua dưới quảng trường!

Và hãy để ta nghĩ rằng điều đó có thể xoa dịu

Những ngày tháng ảm đạm mà kẻ khuất mặt phải trải qua

Tận dưới chốn tối tăm bên dưới giáo đường,

Mà tự nhủ rằng: 'Có hề gì đâu cho đến tận cùng?

'Khi trái tim còn ấm áp, ta cũng chẳng làm được gì nhiều hơn

'Hơn bức tượng đá ấy, người bạn mặt tái nhợt của ta.'l

Nào có ích gì cái duyên dáng của đôi môi đỏ mọng,

Thiên đường mái tóc, niềm kiêu hãnh của vầng trán,

Và dòng máu xanh chạy dưới cánh tay—

Nếu chúng ta không biết cách xoay chuyển, như linh hồn vẫn biết,

Món quà trần thế này thành một mục đích cao cả?

Một thiếu phụ bằng đất sét cũng chẳng kém cạnh gì, ta dám chắc thế."

Nhưng lâu trước khi đường diềm tinh xảo của nhà Robbia,

Chạm khắc hoa trái quấn quýt cùng lá cành,

Được đặt vào nơi hiện là hốc cửa trống không—

(Và ngả người ra từ khoảng không xanh ngắt,

Như bóng ma ngó ra từ một kẽ hở của bầu trời,

Khuôn mặt tái nhợt đầy ắp đam mê của thiếu phụ—

Đôi mắt luôn đăm đăm nhìn với vẻ tha thiết

Và chiếc cổ vặn gấp gáp trong tư thế nghẹt thở,

Hướng về một ai đó vẫn đang bước qua mãi mãi)

Vị Công tước đã thở dài như kẻ khốn cùng nhất

Ở Florence: "Tuổi trẻ—giấc mơ của ta đang trôi tuột đi!

Liệu dấu tích của nó có còn ở lại?" Và ngài ra lệnh gọi

Một nghệ nhân tinh tế chuyên đúc những hình thù bằng đồng—

"Liệu linh hồn và ý chí có thể chết đi trong một con người

Trước khi thể xác hắn tìm được nấm mồ đang há miệng?

John xứ Douay sẽ thực hiện kế hoạch của ta,

Đưa ta lên lưng ngựa ngự trị nơi đây,

Sống động, như cách nhà điêu khắc tài ba có thể làm,

Ngay tại quảng trường ta đã đi qua biết bao lần:

Để người đời mai sau ngắm nhìn, khi những tia nắng tương lai

Chạm vào đôi mắt với một ý tứ dịu dàng,

Trong khi miệng và trán vẫn giữ nguyên vẻ kiêu hùng bằng đồng—

Hãy ngắm nhìn và trầm trồ: 'Khi còn sống,

'Hắn từng biết cách tận hưởng cuộc đời biết nhường nào!'

Và chắc chắn ta sẽ tìm cách

Lắng nghe những điều đó, rồi cười lớn trong lăng mộ

Trước sự lười biếng nhưng lại thích vươn tới những tầm cao."

Thế đấy! Trong lúc họ đợi tiếng kèn phán xét cuối cùng,

Ta tự hỏi linh hồn họ trải qua những đêm ngày

Trong căn phòng chật hẹp ấy ra sao?

Chắc hẳn họ vẫn ngồi đó và ngẫm nghĩ

Cuộc đời thuở xưa là một món quà tuyệt diệu thế nào,

Chỉ cách nhà nguyện đằng kia sáu bước chân.

Chỉ là họ không được nhìn thấy Chúa, ta biết rõ điều đó,

Cũng như toàn bộ đạo binh hiệp sĩ của Ngài,

Những vị thánh tử vì đạo, từng hàng từng hàng một,

Đều đang cháy bừng lên hướng về cõi phúc lạc của riêng họ—

Bởi vì mục đích của cuộc đời đã hiển hiện rõ ràng,

Họ đã tự đốt cháy con đường qua trần thế để đến được chốn này.

Ta nghe bạn trách móc: "Nhưng sự trì hoãn là tốt nhất,

Bởi kết cục của họ là một tội ác." Ồ, một tội ác cũng có giá trị

Chẳng kém gì một thử thách, ta đáp lại,

Tựa như một đức hạnh rực rỡ từ trong ra ngoài,

Đủ sức để tự minh oan cho chính mình

Và chứng minh giá trị ngay từ cái nhìn đầu tiên!

Liệu người ta có bắt buộc phải chơi một ván bài vì tiền tài

Mà đến khi mất cả cúc áo, việc đem dâng cả con dấu của nhà Guelph

Lại trở thành một câu nói châm biếm sâu cay.

Đồ thật chẳng có giá trị gì hơn đồ giả:

Đồng xu giả cũng chẳng khác gì đồng xu thật, ta cho là vậy,

Khi bàn cược của bạn chỉ là chiếc mũ, và phần thưởng chỉ là một ngụm rượu.

Hãy cứ dũng cảm đặt cược đồng xu giả của bạn,

Liều lĩnh một cách cẩn trọng, sử dụng đúng kỹ năng ấy,

Hãy cố gắng hết sức mình, dù là thắng hay thua,

Miễn là bạn chọn chơi!—đó là nguyên tắc của ta.

Hãy để con người chiến đấu đến cùng

Vì phần thưởng cuộc đời họ đã chọn, bất kể đó là gì!

Đồng xu giả mà đôi tình nhân của chúng ta đặt cược đã mất trắng

Chắc chắn như thể đó là đồng tiền chân chính hợp pháp.

Và tội lỗi mà ta quy cho mỗi linh hồn u uất ấy

Chính là—ngọn đèn chưa thắp sáng và tấm đai chưa thắt gọn,

Dù mục đích trước mắt chỉ là một thói hư tật xấu, ta nói vậy đấy.

Còn các bạn, những người chuộng đức hạnh (chúng ta cùng tranh luận đây)

Các bạn đang đấu tranh ra sao? Câu chuyện này chính là về bạn đấy!