※ Ông từng là một nhân vật uy phong lẫm liệt, nhưng sau khi chết lại nhận nhiều tiếng chửi rủa nhất. Trong tiểu thuyết diễn nghĩa, vì sao ông lại là một tên gian thần mặt trắng? Trong sử sách ghi chép, vì sao những việc ông làm lại mâu thuẫn lẫn nhau? Ông là kẻ gian tặc, là gian hùng, hay là anh hùng? Trong vô số hình tượng đồn đại khác nhau, đâu mới là Tào Tháo thật sự? Chương trình "Dịch Trung Thiên bình Tam quốc: Tào Tháo thật và Tào Tháo giả" sắp được phát sóng, kính mời quý khán giả chú ý đón xem!

※ Ở tập trước, giáo sư Dịch Trung Thiên cho rằng bất kỳ nhân vật lịch sử nào cũng có ba hình tượng: hình tượng lịch sử, hình tượng văn học và hình tượng dân gian. Mà trong thời Tam Quốc, nhân vật có hình tượng phức tạp nhất, nhiều tranh cãi nhất chính là Tào Tháo. Từ thời Bắc Tống, hễ nhắc đến Tào Tháo là người ta lại vô cùng căm hận. Đến khi vào trong "Tam Quốc diễn nghĩa", Tào Tháo càng bị coi là một tên gian thần mưu quyền soán vị. Vậy thì, Tào Tháo trong lịch sử rốt cuộc mang hình tượng gì? Giáo sư Dịch Trung Thiên của Đại học Hạ Môn đã nhìn nhận lại sử liệu Tam Quốc bằng lăng kính đương đại, vậy hình tượng Tào Tháo trong lòng ông rốt cuộc là thế nào?

Dịch Trung Thiên:

Hôm nay chúng ta bàn về Tào Tháo, bàn về Tam Quốc thì không thể không nhắc đến Tào Tháo. Cái gọi là Tam Quốc chính là Ngụy, Thục, Ngô, mà vị hoàng đế khai quốc nhà Ngụy thực ra chính là Tào Tháo. Đương nhiên, khi Tào Tháo còn tại vị thì chưa xưng đế, mãi sau khi ông qua đời, con trai ông là Tào Phi mới xưng đế và truy phong ông làm Ngụy Vũ Đế, nhưng có thể khẳng định Tào Tháo chính là người sáng lập thực tế của nhà Ngụy. Tiếng tăm của Tào Tháo trong lịch sử không được tốt cho lắm, cách gọi khách sáo thì gọi là gian hùng, cách gọi không khách sáo thì gọi là gian tặc, thế nhưng tiên sinh Lỗ Tấn lại nói Tào Tháo thực ra là một người có bản lĩnh, ít ra cũng là một anh hùng. Dù tôi không phải là vây cánh của Tào Tháo, nhưng lại vô cùng nể phục ông. Tiên sinh Lỗ Tấn có thể nói là người đầu tiên từ sau thời cận đại đứng ra lật lại bản án cho Tào Tháo, cứ thế đối với Tào Tháo đã hình thành ba loại đánh giá — anh hùng, gian hùng, gian tặc, vậy thì đánh giá nào mới là chính xác?

Thế nhưng khi chúng ta tìm hiểu rõ ràng về hình tượng lịch sử của Tào Tháo, chúng ta lại phát hiện ra một vấn đề, đó là hình tượng lịch sử này cũng không dễ gì làm cho rõ ràng được. Ví dụ như trong dân gian đều nói Tào Tháo gian trá, rất nhiều người không thích Tào Tháo. Tô Đông Soa từng nhắc đến việc vào thời Bắc Tống, trong dân gian có rất nhiều người chuyên kể chuyện lịch sử, chính là kể chuyện Tam Quốc, hễ cứ nói đến chuyện Lưu Bị thất bại là khán thính giả lại khóc lóc thảm thiết; hễ nói đến chuyện Tào Tháo thất bại là mọi người lại vỗ tay hả hê. Điều đó cho thấy ít ra là vào thời Bắc Tống, Tào Tháo đã là một nhân vật không được lòng người rồi. Vậy thì tại sao Tào Tháo lại không được yêu thích? Ông đã làm những chuyện không được lòng người nào? Nói cho cùng thì cũng chỉ có ba điều:

Thứ nhất là Tào Tháo vốn là người gian trá. Nhưng điều này không tính là tội, bởi vì binh bất yếm trá (binh bất yếm trá - trong chiến tranh không kiêng kỵ việc lừa gạt) mà, người đi đánh trận thì lúc nào chẳng phải lừa gạt đối phương một chút, chỉ là khi nói về kẻ địch thì bảo là gian trá xảo quyệt, còn nói về phe mình thì gọi là mưu trí đầy mình, thực ra cũng chỉ là một chuyện, binh bất yếm trá mà thôi.

Thứ hai là người ta nói ông soán ngôi nhà Hán. Chuyện này chẳng liên quan gì đến chúng ta cả, hoàng đế của một triều đại cớ sao cứ phải mang họ Lưu, sao lại không thể mang họ Tào chứ? Nói rằng kẻ mang họ Tào thay thế kẻ mang họ Lưu là gian, điều này hoàn toàn không thể thuyết phục được.

Thế nhưng điều khiến dân gian bất mãn nhất chính là việc Tào Tháo đã nói câu này: "Thà ta phụ người trong thiên hạ, chứ không để người trong thiên hạ phụ ta". Cho nên một người thà bản thân mình có lỗi với tất cả mọi người trong thiên hạ, chứ không chịu để thiên hạ có lỗi với mình, thì con người này quá ư là tồi tệ, thế nên bách tính mới ghét Tào Tháo. Vậy thì chúng ta phải làm rõ xem chuyện này có phải là sự thật hay không; nếu không phải sự thật, há chẳng phải là một vụ án oan hay sao; nếu là án oan, chẳng phải chúng ta nên minh oan cho Tào Tháo hay sao. Thế nhưng sự việc này được ghi chép trong sử sách lại có điểm mâu thuẫn, đại khái là câu chuyện thế này: Tào Tháo vì bị Đổng Trác mưu hại nên đã trốn khỏi kinh thành, đi ngang qua nhà một người bạn cũ, người bạn cũ này tên là Lã Bá Thư. Khi Tào Tháo đến nhà Lã Bá Thư thì bản thân Lã Bá Thư không có nhà, thế là đã xảy ra án mạng thảm khốc việc Tào Tháo giết sạch cả nhà Lã Bá Thư.

※ Tại sao Tào Tháo không được lòng người:

Tào Tháo làm người gian trá

Tào Tháo soán ngôi nhà Hán

Thà ta phụ người trong thiên hạ

Chẳng để thiên hạ phụ ta

Câu chuyện này có ba phiên bản. Phiên bản thứ nhất kể rằng Lã Bá Thư không có nhà, con trai của Lã Bá Thư và những vị khách trong nhà thấy Tào Tháo mang theo rất nhiều tiền tài nên nổi lòng tham, muốn cướp bóc Tào Tháo, lại còn dắt mất ngựa của ông, lúc đó Tào Tháo liền vùng lên rút kiếm giết chết những kẻ đó. Đây gọi là phòng vệ chính đáng. Câu chuyện này được ghi chép trong bộ sử sách nào? Trong sách "Ngụy thư". "Ngụy thư" là sử sách do người nước Ngụy bọn họ viết, cho nên chưa chắc đã đáng tin cậy, bởi vì Tào Tháo chính là Thái tổ của bọn họ mà, thế nên rất có thể họ phải uyển chuyển nói giảm nói tránh giúp Tào Tháo, điều này cũng khó mà nói trước được.

Còn ghi chép thứ hai kể rằng, Tào Tháo ở trong nhà Lã Bá Thư nghe thấy tiếng động lỏ xoong chén bát do con cái của Lã Bá Thư gây ra, bản thân Tào Tháo lại là tội phạm đang bị Đổng Trác phát lệnh truy nã, ông sinh lòng ngờ vực, "ngờ bọn chúng mưu hại mình", thế là giết sạch cả nhà Lã Bá Thư. Đây gọi là ngộ sát.

Phiên bản thứ ba cũng tương tự như vậy, cũng nói là Tào Tháo nghi ngờ người nhà Lã Bá Thư muốn hãm hại mình, cho nên đã giết sạch cả nhà họ. Sau khi giết xong, Tào Tháo đau xót nói rằng: "Thà ta phụ người, chứ không để người phụ ta". Bây giờ chúng ta hãy nhìn vào trường hợp thứ ba này, cho dù chúng ta tin rằng Tào Tháo ngộ sát cả nhà Lã Bá Thư, và cũng đã nói câu nói đó, thì hãy xem khung cảnh lúc bấy giờ ra sao. Là Tào Tháo nghi ngờ những kẻ này muốn hãm hại mình, đương nhiên sự hoài nghi này quá nặng nề, quá mức rồi, thế rồi ông giết sạch cả nhà người ta. Giết xong mới phát hiện ra là ngộ sát, thế rồi đau xót nói — hai chữ "đau xót" này rất quan trọng, nghĩa là giết nhầm người, thế rồi, ài, trong lòng ông ấy cũng vô cùng đau đớn, thôi thì thôi vậy, thà rằng ta phụ bạc người ta chứ không thể để người ta phụ bạc mình vậy. Chúng ta ngẫm nghĩ lại ngữ cảnh này, câu nói mà Tào Tháo thốt ra lúc ấy chỉ là giải quyết sự việc tới đâu hay tới đó, dẫu rằng ta đã sai, ta giết nhầm người ta là ta có lỗi với người ta, nhưng ta giờ đây cũng chẳng còn cách nào khác, ta đang bước vào đường cùng, đành phải chịu là thà ta có lỗi với người ta chứ đừng để người ta có lỗi với ta. Ở đây phải nói rằng trong lòng ông vẫn giữ lại một phần thiện ý, thế nhưng khi vào đến "Tam Quốc diễn nghĩa" thì nó lại biến thành vẻ mặt đường đường chính chính, hơn nữa còn thêm hai chữ "thiên hạ" vào trước câu "Thà ta phụ người, chứ không để người ta phụ ta", điều này hoàn toàn khác biệt rất lớn. Lời Tào Tháo nói lúc bấy giờ chỉ là tùy cơ ứng biến theo sự việc, dẫu cho ta sai, ta lỡ tay giết nhầm người ta có lỗi với người ta, ta hiện tại cũng không có cách nào, ta đang đường cùng, đành phải thà rằng ta có lỗi với người khác, chứ không để người khác có lỗi với ta. Trong đây nên nói rằng ông vẫn giữ lại một chút ít thiện ý, thế nhưng đến "Tam Quốc diễn nghĩa" lại biến thành danh chính ngôn thuận nói rằng ta có lỗi với người trong thiên hạ, chứ không để người trong thiên hạ có lỗi với ta, thế thì đúng là một tên đại gian tặc rồi.

Cho nên sự gian xảo độc ác của Tào Tháo, phải nói là vẫn còn điểm đáng ngờ. Thế nhưng dẫu là vậy, lời phê bình của Mao Tông Cương đối với "Tam Quốc diễn nghĩa" vẫn nói thế này, ông ấy nói gì nhỉ, ông ấy nói rằng "Đây cũng là điểm vượt trội hơn người của Mạnh Đức". Ông ấy nói cho dù là thế, thì đây cũng là điểm mà Tào Tháo không giống với người bình thường, là điểm vượt trội hơn chúng ta! Ông ấy bảo tại sao, ông ấy nói nếu đổi lại là người khác thì nhất định sẽ nói rằng, thà rằng tất cả mọi người trong thiên hạ có lỗi với tôi, chứ tôi không thể có lỗi với người trong thiên hạ. Ông ấy nói đổi lại là người khác thì ai cũng sẽ nói như vậy, nhưng thực tế thì sao? Thực tế thì những việc bọn họ làm chẳng khác nào hành vi của Tào Tháo, chỉ có một mình Tào Tháo là dám thẳng thắn thốt ra lời này. Cho nên lời phê của Mao Tông Cương cho rằng Tào Tháo dẫu gian trá, nhưng trong sự gian trá ấy vẫn có sự thành thật, ít nhất ông ấy dám công khai thốt ra những lời gian trá, ông ấy là kẻ tiểu nhân quang minh chính đại, chứ không phải ngụy quân tử. Cho nên ông ấy nói đây chính là điểm Tào Tháo vượt trội hơn những kẻ khác, bởi vì trên thế giới này ngụy quân tử thực sự quá nhiều.

Trong sự gian trá lại mang theo sự chân thành, chính là một nét đặc trưng trong tính cách của Tào Tháo. Tào Tháo là một con người gian trá, điểm này là không thể chối cãi, nhưng ông ấy cũng có một mặt chân thành, thậm chí còn có một mặt đáng yêu. Chúng ta hãy cùng xem xét những điểm mâu thuẫn trong tính cách của Tào Tháo.

Trước tiên hãy nói về sự gian trá của Tào Tháo, ví dụ thể hiện rõ nhất sự gian trá của con người Tào Tháo, chính là sự việc xảy ra trong cuộc chiến giữa ông và Viên Thiệu. Chúng ta đều biết thời kỳ Tam Quốc có ba trận chiến lớn, trận chiến thứ nhất chính là trận Quan Độ giữa Tào và Viên, trận chiến thứ hai là trận Xích Bích giữa Tào và Tôn, trận chiến thứ ba là trận Di Lăng giữa Tôn và Lưu. Tào Tháo chính là sau trận Quan Độ mới đặt nền móng cho địa vị lịch sử của mình, trận chiến này đánh vô cùng gian khổ, vô cùng vất vả. Lúc bấy giờ hai quân giằng co không phân thắng bại, mà lương thực trong quân Tào thì đã cạn dần rồi, chúng ta đều biết đánh trận là dựa vào cái gì? Ngoài việc dựa vào lòng dũng cảm, vũ khí, thực lực ra, một điều vô cùng quan trọng chính là dựa vào lương thảo, đúng như câu "Binh mã chưa động, lương thảo đi trước", không có lương thực thì trận chiến này không thể đánh tiếp được nữa, Tào Tháo lúc đó thực ra sắp hết lương đến nơi rồi, thật sự là bó tay chịu trói. Ngay lúc này, trong nội bộ phe Viên Thiệu bỗng nhiên có một mưu sĩ tên là Hứa Du đến đầu tầu phe Tào Tháo, Tào Tháo nghe được tin này thì mừng rỡ khôn tả, "chân trần chạy ra đón". Thế nào gọi là chân trần? Chính là đi chân không, vậy thì việc Tào Tháo lúc ấy đi chân không chạy ra đón Hứa Du là vì nguyên nhân gì, có ý nghĩa gì, có hai khả năng: một là gọi là không kịp mang giày, có lẽ lúc đó đang rửa chân hay làm gì đó, vừa nghe tin Hứa Du đến là đi chân không chạy vụt ra ngoài, mừng rỡ tột cùng; khả năng thứ hai là để bày tỏ sự kính trọng, bởi vì theo lễ nghi cổ đại, để chân trần là bày tỏ sự tôn kính. Chúng ta đều biết sau này khi Tào Tháo có địa vị rất cao, Hán Hiến Đế đã ban cho Tào Tháo một đặc ân gọi là mang kiếm đi giày bước lên điện, gọi là "kiếm lý thượng điện", kiếm nghĩa là mang kiếm, ngươi có thể mang theo bảo kiếm để diện kiến hoàng đế, lý nghĩa là mang giày, điều này cho thấy người bình thường không được phép mang giày diện kiến hoàng đế. Có được mang vớ hay không thì tùy thuộc vào địa vị, người có địa vị cao có thể "mang vớ bước lên chiếu", mang vớ đi đến vị trí chỗ ngồi, người có địa vị thấp hơn một chút nhất định phải đi chân không. Cho nên đi chân không có lẽ là để bày tỏ sự tôn trọng.

Tào Tháo đi chân không lao ra ngoài rồi thì thế nào nữa? Ông vỗ tay cười lớn, xoa hai tay cười ha hả nói rằng: "Ôi chao ơi, Tử Viễn ông đã đến rồi, 'việc của ta thành rồi'", sau đó mời Hứa Du vào trong lều trướng ngồi xuống. Hứa Du liền hỏi rằng, Tào công, tình hình của ngài thế nào rồi, "lương thực trong quân còn lại bao nhiêu?", còn bao nhiêu lương thảo? Tào Tháo đáp hahaha, lương thực của ta rất đầy đủ, đủ dùng trong một năm đấy. Hứa Du bảo, sai rồi, nói lại đi. Tào Tháo đáp, nửa năm. Hứa Du lại bảo lại sai rồi, gặp người quen cũ mà không chịu nói thật, nói thật đi, cho ngài thêm một cơ hội nữa đấy. Tào Tháo nói, ây da cái này, ngại quá, vừa rồi đùa chút thôi, nói thật cho ngài biết nhé, chỉ đủ dùng trong một tháng thôi. Tiếp theo Tào Tháo nói một câu mà Lưu Bị vô cùng yêu thích, "Biết tính sao đây", phải làm thế nào bây giờ? Hứa Du nói: "Ngài đem một vạn quân lẻ loi trấn thủ, bên ngoài không có cứu viện, mà lương thực thì đã cạn sạch, đây chính là thời điểm nguy cấp lắm thay!" Hứa Du bảo ngài dẫn theo một đội quân, cô quân thâm nhập, lương thảo đã cạn kiệt, đây là tình thế vô cùng nguy hiểm, phải làm sao đây? Ta nói cho ngài biết, ở một nơi nọ Viên Thiệu cất giấu một kho lương, có một con đường nhỏ thế này ngài có thể đi qua, ngài hãy mau chóng dẫn kỵ binh nhẹ đến nơi đó đốt sạch lương thảo của bọn chúng, không quá ba ngày, quân Viên ắt sẽ rối loạn.

Tào Tháo nói quá tuyệt vời, thế rồi tự mình dẫn theo năm nghìn kỵ binh, thừa dịp ban đêm đi đường tắt vòng qua, thay trang phục của quân Viên, hễ gặp các trạm gác dọc đường thì bảo rằng Viên công sai chúng ta đến để làm việc này việc nọ, cứ thế lao thẳng vào đại doanh của Viên Thiệu. Đại doanh quân Viên vừa nhìn thấy, quân Tào đến đốt lương rồi, đương nhiên cũng liều chết chiến đấu đến cùng, tình hình lúc bấy giờ vô cùng căng thẳng. Người bên cạnh Tào Tháo chạy đến nói, Tào công, quân địch đến rồi. Tào Tháo bảo, hoảng cái gì? Đợi quân địch đến sau lưng ta rồi hãy nói câu này, tiến lên! Thế rồi thiêu rụi toàn bộ lương thảo của Viên Thiệu, từ đó xoay chuyển được cục diện này.

Cho nên trong tính cách của Tào Tháo quả thực có mặt gian trá, nhưng tôi cho rằng sự gian trá này của ông xét theo một ý nghĩa nào đó cũng là do ép buộc mà thành. Trong một môi trường hiểm ác như vậy, nếu ông việc gì cũng nói lời thật lòng, thì liệu có thể đánh thắng giặc lập nên công trạng không? Ông bắt buộc phải nói dối, ông thậm chí còn dưỡng thành thói quen nói dối.

Tào Tháo cũng là một người mang trong mình sự ôn nhu tình cảm. Trong cuộc chiến giữa Tào Tháo và Trương Tú, con trai trưởng của ông là Tào Ngang đã hy sinh trong trận chiến, người vợ cả là Đinh phu nhân đau khổ đến mức chết đi sống lại. Bởi vì Đinh phu nhân là người vợ chính thất của Tào Tháo, bà lại là người không có khả năng sinh nở, thê thiếp của Tào Tháo đã sinh ra người con trai trưởng, chính là Tào Ngang, sau khi sinh ra thì mẹ của Tào Ngang qua đời, mẹ đẻ qua đời, thế nên đã giao Tào Ngang cho Đinh phu nhân nuôi dưỡng, Đinh phu nhân xem đứa con trai này như con ruột của mình, tình cảm vô cùng sâu nặng. Mà nguyên nhân khiến Tào Tháo thua trận chiến này, là vì lúc đó ông đang đắc ý quên hình, cuộc chiến giữa ông với Trương Tú chưa đánh đấm gì mấy thì Trương Tú đã đầu hàng rồi, sau khi đầu hàng Tào Tháo không những thu biên đội quân của Trương Tú, mà còn thu nạp luôn cả thím của Trương Tú, thím của Trương Tú là một mỹ nhân, Tào Tháo vốn là kẻ rất hiếu sắc, đi đến đâu ông cũng thu nạp mấy mỹ nhân, thế là đã thu nạp luôn thím của Trương Tú. Mặt mũi của Trương Tú không sao giữ nổi, cộng thêm những nguyên nhân khác nên sau đó Trương Tú đã phản bội ông, tiến hành tập kích bất ngờ đối với ông. Trong trận chiến này Tào Ngang cũng tử trận, cháu trai của Tào Tháo là Tào An Dân cũng tử trận, còn có ái tướng Điển Vi của Tào Tháo cũng bỏ mạng, Đinh phu nhân không đời nào chịu bỏ qua, khóc lóc làm âunhĩ đòi Tào Tháo trả con cho mình, ngươi trả con lại cho ta, ngươi đem con ta giấu đi đâu rồi! Hơn nữa lại chính là cái tên ngươi suốt ngày ngâm mình trong tửu sắc gái gú, hại chết con trai ta, cứ bám riết lấy không buông. Tào Tháo phiền quá, cút, quay về nhà mẹ đẻ của ngươi đi. Đi thì đi, ta về nhà mẹ đẻ, không thèm sống chung với ông nữa, thế là bà thật sự quay về nhà mẹ đẻ.

Trải qua nửa năm, khoảng mấy tháng sau, Tào Tháo hối hận, thế là tự mình đánh xe đến nhà mẹ đẻ của Đinh phu nhân muốn đón Đinh phu nhân về nhà. Chuyện này đặt vào thời đại của chúng ta ngày nay thì cũng vô cùng bình thường thôi, đôi vợ chồng trẻ cãi nhau một trận, vợ bỏ chạy về nhà mẹ đẻ, chẳng phải cuối cùng người chồng cũng phải nịnh nọt cườimỉm, nói mấy lời hay ý đẹp rồi đón vợ về nhà đó sao. Tào Tháo làm vậy cũng chẳng dễ dàng gì, đúng không nào, bạn nghĩ xem cái tính khí Diêm Vương của Tào Tháo mà cũng làm thế, cũng đi đón Đinh phu nhân. Đinh phu nhân ở nhà đang làm gì? Dệt vải, Tào Tháo đến nơi rồi mà bà cũng không đứng dậy đón chào, cũng chẳng thèm đếm xỉa tới, Tào Tháo thấy vô cùng mất mặt, ngượng ngùng bước tới: Đang dệt vải đấy à?... Thôi đừng dệt nữa, theo ta về nhà đi... Tào Tháo liền bước tới, đưa tay vuốt ve tấm lưng của Đinh phu nhân: Ài, đừng giận dỗi nữa tiểu thư à, bảo bối ơi, theo ta về nhà chịu không nào? Chúng ta ngồi xe về nhà có được không? Phải biết rằng động tác này vô cùng quan trọng, hành động "vuốt lưng" này chính là hành động thể hiện tình yêu thương của người đàn ông đối với phụ nữ. Đinh phu nhân vẫn tiếp tục "lạch cạch", "lạch cạch". Tào Tháo càng thêm bẽ bàng: Nàng không chịu về đấy phỏng? Không về thì ta đi đây nhé. "Lạch cạch", "lạch cạch". Tào Tháo cứ thế bước đi, bước mãi, bước ra đến cửa thì lại quay đầu lại một lần nữa: Đừng làm rộn nữa, theo ta về nhà, chịu không nào? "Lạch cạch", "lạch cạch". Ài, xem ra duyên vợ chồng giữa chúng ta đã tận rồi, thôi vậy. Thế rồi ông tìm đến bố vợ: Thưa nhạc phụ đại nhân, là ta có lỗi với con gái của ngài, nhưng nàng ấy cũng không chịu quay về cùng ta, chi bằng thế này đi, nàng ấy hãy còn trẻ, đừng để nàng ấy thủ tiết nữa, ngài hãy gả nàng ấy đi, để nàng ấy tái giá đi thôi.

Bạn thử nghĩ xem, với cái tính khí sắt đá, tính khí Diêm Vương của Tào Tháo mà làm được đến bước này thì đã là vô cùng vô cùng không dễ dàng rồi, điều này cho thấy ông là một người rất nặng tình. Đương nhiên, cuối cùng bố của Đinh phu nhân cũng không dám gả Đinh phu nhân đi, Đinh phu nhân không tái giá, cuối cùng cũng không tái giá. Ước chừng bố vợ cũng chẳng dám gả, Đinh phu nhân cũng chẳng chịu gả, mà cũng chẳng ai dám cưới, thử hỏi ai dám cưới vợ cũ của Diêm Vương cơ chứ? Chẳng phải là tự tìm phiền phức cho mình sao. Chuyện này vẫn luôn khiến Tào Tháo canh cánh trong lòng, lúc lâm chung Tào Tháo đã thốt ra câu này, ông nói cả đời ta chuyện tốt từng làm, chuyện xấu cũng từng làm, có những chỗ thành công, cũng có những chỗ sai lầm, ta chẳng bận tâm đâu, chỉ có duyên một chuyện, chính là sau khi ta xuống Âm phủ, xuống cửu tuyền, Tử Hưu — Tử Hưu chính là tên tự của Tào Ngang, Tào Ngang tự Tử Hưu, chính là ám chỉ Tào Ngang — nói nếu Tử Hưu khóc lóc đòi mẹ với ta, ta không biết phải trả lời thế nào đây. Bạn nghĩ xem Tào Tháo cả đời này phạm biết bao nhiêu lỗi lầm, vậy mà ông lại cho rằng lỗi lầm lớn nhất của mình chính là chuyện này, chính là đã khiến người vợ của mình tức giận bỏ đi! Điều này cho thấy Tào Tháo là một người đa tình, là một người nặng tình nặng nghĩa, đây chính là sự ôn nhu tình cảm của Tào Tháo.

Thế nhưng nếu bạn cho rằng Tào Tháo dịu dàng biết bao nhiêu, thì điều đó hoàn toàn sai lầm. Tào Tháo là một kẻ cực kỳ tàn độc, có thể nói là trở mặt xong là không thèm nhận người quen. Ví dụ như người tên Hứa Du mà tôi đã nhắc đến ở phần trước, Hứa Du đến đầu tầu phe Tào Tháo đã đóng vai trò then chốt, cho nên Hứa Du cũng vô cùng đắc ý, Hứa Du thường xuyên nói với Tào Tháo rằng, này A Man — hắn không gọi Tào Tháo là Tào công gì đâu, cũng chẳng gọi là Minh công, hay là Thừa tướng gì sất, mà hắn gọi tiểu danh của ông. Tào Tháo có hai tiểu danh, một cái tên là Cát Lợi, một cái tên là A Man, hắn gọi tiểu danh của ông: Này A Man, nếu như không có ta họ Hứa này, thì ngài làm gì có ngày hôm nay cơ chứ! Tào Tháo đành phải gượng cười đáp: À đúng đúng đúng, Hứa tiên sinh nói rất phải, không có sự giúp đỡ của ng thế thì quả thực ta không thể có ngày hôm nay được. Thế nhưng Hứa Du cứ nhắc đi nhắc lại mãi, điều này rất đáng ghét phải không nào, ví dụ như bạn tặng tôi món áo này, tôi mặc lên rất đẹp đương nhiên tôi rất vui mừng, nhưng mỗi lần tôi mặc chiếc áo này là bạn lại đứng ra nói trước mặt mọi người rằng, này mọi người nhìn xem, chiếc áo này là tôi tặng cho anh ta đấy, nếu như tôi không tặng chiếc áo này cho anh ta thì anh ta chẳng có áo mặc đâu. Liệu tôi có vui nổi không? Huống chi lại là Tào Tháo cơ chứ? Có một lần Tào Tháo đánh chiếm Nghiệp Thành, Hứa Du lại ở đó nói với mọi người rằng, mọi người nhìn xem, nếu như không có ta thì người nhà họ Tào các người căn cứ vào đâu mà bước chân vào được cánh cửa này. Tào Tháo thật sự nhẫn nhịn hết nổi, đã giết chết hắn, đem Hứa Du giết quách đi, đây chính là sự tàn độc của Tào Tháo.

Tào Tháo đã giết chết Hứa Du là kẻ có ơn với mình, thế nhưng lại tha thứ cho rất nhiều kẻ đã có lỗi với ông. Ví dụ như có một người tên là Ngụy Chủng, vốn là bộ hạ cũ của Tào Tháo. Chúng ta đều biết có một khoảng thời gian Tào Tháo gặp vận rủi, lâm vào cảnh nghịch cảnh, rơi vào hoàn cảnh khốn cùng, lúc ấy rất nhiều bộ hạ đều phản bội Tào Tháo, Tào Tháo vô cùng tự tin nói rằng cứ để bọn họ đi đi, người của ta sẽ không đi sạch đâu, ví dụ như Ngụy Chủng, hắn tuyệt đối sẽ không phản bội ta. Kết quả thì sao? Ngụy Chủng này cũng phản bội luôn, Ngụy Chủng cũng chuồn mất tăm. Tào Tháo tức giận lồng lộn, Tào Tháo nói giỏi cho ngươi Ngụy Chủng, ngươi dám phản bội cả ta nữa cơ đấy, ngươi có bản lĩnh thì chạy trốn đến chân trời góc bể, phía Bắc có bản lĩnh thì chạy sang Hung Nô, phía Nam có bản lĩnh thì trốn sang Việt Nam, ngươi chỉ cần chạy không thoát xa đến thế thì ta nhất định sẽ bắt ngươi về, tuyệt đối không tha cho ngươi đâu.

Sau đó trong những trận chiến phía sau, Ngụy Chủng bị bắt làm tù binh, tất cả mọi người đều thay Ngụy Chủng lau mồ hôi hột, nói rằng Tào Tháo nhất định sẽ giết hắn cho bằng được. Tào Tháo thì sao? Tào Tháo ngẫm nghĩ một lát, thôi bỏ đi, Ngụy Chủng dẫu sao cũng là một nhân tài, thả hắn đi, cứ để hắn làm quan chức như cũ đi thôi. Đây chính là sự khoan dung của Tào Tháo.

Tào Tháo quả thực là một người vô cùng khoan dung. Khi Tào Tháo giao chiến với Viên Thiệu, Viên Thiệu đã tìm một nhà văn nhân tên là Trần Lâm, thảo ra một bức hịch văn. Thế nào gọi là hịch văn? Chính là thư tố cáo, bởi vì chiến tranh thời cổ đại rất coi trọng việc xuất sư có danh chính ngôn thuận, nghĩa là ngươi muốn đánh ai thì ngài tổng phải có một cái danh nghĩa, có danh nghĩa rồi thì đội quân của ngài mới được gọi là chi nghĩa sư, Viên Thiệu liền mời Trần Lâm viết một bức hịch văn. Trần Lâm là một kẻ giỏi múa bút thành văn, viết một mạch ngàn chữ, tung bay lai láng, mắng nhiếc Tào Tháo xối xả. Mắng từ đâu mắng tới? Mắng từ tận tổ tông của Tào Tháo mắng đi, điều này ngẫm lại thực sự là một thứ thói hư tật xấu vô cùng lớn trong văn hóa Trung Quốc, hễ cứ mắng người là mắng đến bố mẹ nhà người ta, hễ cứ mắng người là mắng đến tận đời tổ tông thứ tám mươi đời nhà người ta, hễ mở miệng ra là tổ tông tám đời nhà ngươi thế này thế nọ, đây là một truyền thống tồi tệ, Trần Lâm cũng làm như vậy. Sau đó khi Viên Thiệu thất bại, Trần Lâm bị bắt làm tù binh, người bên dưới áp giải Trần Lâm đến trước mặt Tào Tháo, Tào Tháo nói: Này Trần Lâm, hai quân giao chiến, đều phải phát biểu những bức thư tố cáo như thế này, điều này rất bình thường, tuy nhiên, ngươi mắng ta thì thôi đi, sao lại mắng cả bố mẹ ta làm gì? Bố mẹ ta có đắc tội gì với ngươi đâu, làm vậy không hay ho gì đâu nhỉ! Trần Lâm đáp, xin lỗi ngài nhé, tên đã lên cung, không bắn không được. Tào Tháo nói, thôi thôi thôi, bỏ đi, ngươi cũng là một nhân tài, tiếp tục làm ngòi bút cho ta đi vậy. Cho nên Trần Lâm sau đó đã trở thành ngòi bút dưới trướng Tào Tháo, thế nên Tào Tháo là một người vô cùng khoan dung.

Thế nhưng Tào Tháo lại là một kẻ có tâm báo thù cực kỳ mạnh mẽ, phàm là những kẻ đã đắc tội với Tào Tháo, hầu như không ai là không bị trả thù. Lúc bấy giờ có một danh sĩ tên là Biên Nhượng, Biên Nhượng là một bậc đại học giả, cũng là một đại văn gia, văn chương trước tác viết vô cùng xuất sắc, vốn coi thường Tào Tháo. Bởi vì Tào Tháo xuất thân không mấy quang minh chính đại, ông nội của Tào Tháo là thái giám, triều đại Đông Hán chính là bị bọn thái giám làm cho thối nát, cho nên những người đọc sách, những người văn nhân, những vị sĩ đại phu ấy coi thường nhất, căm hận nhất chính là thái giám. Mà bố của Tào Tháo lại là con nuôi của thái giám, Tào Tháo chẳng khác nào là con trai của con nuôi thái giám, bọn họ coi thường ông, Biên Nhượng cũng coi thường ông, đã thốt ra rất nhiều lời lăng mạ Tào Tháo. Cho nên sau này khi Tào Tháo đánh chiếm được vùng đất đó, đã không chút nương tay mà giết chết Biên Nhượng, những người cùng vụ án với Biên Nhượng lúc đó còn có thêm mấy văn nhân nữa, có người trốn thoát được, trốn thoát rồi mà vẫn không chạy thoát nổi, thế rồi lại quay về đầu thú. Trong đó có một người tên là Hoàn Thiệu ra đầu thú trước mặt Tào Tháo, quỳ rạp xuống van xin, dập đầu, khóc lóc thảm thiết, cầu xin tha mạng, Tào Tháo nói thế nào nhỉ? Hừ hừ, ha ha ha ha, khóc rồi à, sợ rồi à, quỳ xuống rồi à, quỳ xuống là không giết nữa chắc? Cầu xin tha mạng là không giết nữa chắc? Lôi ra ngoài, chém! Chuyện này gây ra ảnh hưởng cực kỳ tồi tệ, lúc bấy giờ đã châm ngòi cho một cuộc nổi loạn, đó chính là cớ sao ngươi lại có thể đối xử với giới văn nhân như vậy? Cớ sao ngươi lại có thể đối xử với những kẻ từng đắc tội với ngươi như thế?

Trong đó có một người tên là Trần Cung, chính vì nguyên nhân này mà đã rời bỏ Tào Tháo, đầu tầu phe Lã Bố. "Tam Quốc diễn nghĩa" kể rằng Trần Cung rời bỏ Tào Tháo là vì Tào Tháo giết sạch cả nhà Lã Bá Thư. Không phải đâu, sử thực là Tào Tháo giết chết Biên Nhượng, Hoàn Thiệu đám người kia khiến Trần Cung chướng tai gai mắt không thể dung thứ được nữa, mới rời bỏ Tào Tháo, một lòng một dạ giúp Lã Bố đánh Tào Tháo. Sau khi Lã Bố thất bại, Trần Cung bị bắt làm tù binh, Tào Tháo vốn vẫn không muốn giết ông ta, Tào Tháo nói với Trần Cung rằng chỉ cần ngài chịu đầu hàng, thì mọi chuyện cũ đều được bỏ qua. Bởi vì Tào Tháo lúc ấy cũng cảm thấy cách làm trước đây của mình là không đúng, ông cũng cảm thấy bụng Tể tướng phải chứa được ghe thuyền, trên trán tướng quân phải phóng được ngựa, nên có chút phong độ của bậc đại tướng quân, cho nên ông cũng không giết Trần Cung. Trần Cung kiên quyết không chịu đầu hàng, Tào Tháo hết cách, đành phải giết ông ta, trước lúc hành quyết ông ta, Tào Tháo đã hỏi câu này, Trần Cung tự là Công Đài, ông nói Công Đài ơi Công Đài, nếu như ngươi chết đi, thì mẹ ngươi phải tính sao đây? Trần Cung đáp, ta nghe nói người lấy lòng hiếu trị vì thiên hạ thì sẽ không sát hại cha mẹ của người khác, còn mẹ ta ra sao, xin tùy ý Tào công xem xét mà đối đãi. Tào Tháo nói được, Công Đài ơi Công Đài, sau khi ngươi chết đi thì vợ con ngươi lại tính thế nào đây? Trần Cung đáp, ta nghe nói người lấy lòng nhân trị vì thiên hạ thì không tổn hại đến con cái của người khác, còn vợ con ta thế nào, cũng xin Tào công tùy ý xem xét mà đối đãi. A, Tào Tháo nói được thôi, vậy ta tiễn ngươi lên đường nhé. Thế rồi bắt đầu khóc, vừa khóc vừa tiễn Trần Cung ra pháp trường chịu chết, sau đó đón người nhà của Trần Cung về phủ của mình, đối xử với người nhà của Trần Cung còn chu đáo hơn cả lúc Trần Cung chưa trở mặt với ông.

Cho nên con người Tào Tháo là một con người vô cùng phức tạp, vừa rồi chúng ta đã bàn qua các mặt của ông, đây vẫn chưa phải là toàn bộ tính cách của ông, mà chỉ là một phần tính cách của ông mà thôi. Ông vừa xảo quyệt lại vừa chân thật, vừa ôn nhu tình cảm lại vừa tàn độc, vừa khoan dung lại vừa mang tâm báo thù. Nếu như bạn chỉ nhìn vào một câu chuyện của Tào Tháo, chỉ nhìn vào một mặt của Tào Tháo, thì kết luận mà bạn rút ra chẳng khác nào người mù sờ voi, hoàn toàn không toàn diện chút nào. Mà theo chúng ta nhìn nhận, Tào Tháo có lẽ là nhân vật có tính cách phức tạp nhất, hình tượng đa dạng nhất trong lịch sử Trung Quốc. Con người ông thông minh tột đỉnh, mà lại cũng ngu ngốc đến cùng cực; xảo quyệt gian trá, mà lại thẳng thắn chân thành; hào phóng khoáng đạt, mà lại đa nghi tào tháo; rộng lượng bao dung, mà lại hẹp hòi ích kỷ. Có thể nói là phong thái đại gia, bộ dạng tiểu nhân; khí phách anh hùng, tình cảm nhi nữ; tính khí Diêm Vương, lòng dạ Bồ Tát. Ông chính là một con người như thế, trên người ông dường như mọc ra rất nhiều chiếc mặt nạ, lúc này xuất hiện là chiếc mặt nạ này, lúc sau lại trưng ra cho chúng ta thấy chiếc mặt nạ khác. Thế nhưng mọi người hãy chú ý cho một điều, bất kể là chiếc mặt nạ nào đi nữa, thì đều là của Tào Tháo cả, sẽ không nhầm lẫn là của người khác được. Có thể dung hợp một tính cách phức tạp như thế vào trong một con người, bản thân điều này đã là một chuyện vĩ đại rồi. Thể hiện ra cái gì chứ? Thể hiện ra chính là khí phách hào sảng của Tào Tháo. Thế nào gọi là khí phách hào sảng? Biển lớn dung nạp trăm sông, có dung lượng thì mới vĩ đại, Tào Tháo chính là một con người có thể dung nạp, một người có dung lượng vô cùng to lớn, bất cứ thứ mâu thuẫn gì đi nữa khi đến chỗ ông đều được dung hợp lại.

Hơn nữa ông gian trá cả đời, cuối cùng lại quy về sự chân thật, lúc lâm chung Tào Tháo đã để lại một đạo di lệnh. Lúc viết di lệnh này, chính là di chúc, viết di chúc, các nhân vật lớn viết di chúc đều có một khuôn mẫu nhất định, nói rằng ta cả đời đã làm được những công lao gì này, cũng kiểm điểm lại bản thân mình, sau đó nói rằng ta muốn được chôn cất ở chỗ này chỗ nọ vân vân, di chúc vốn là như thế. Di chúc của Tào Tháo lại không phải vậy, di chúc của Tào Tháo nhắc rất ít về sự nghiệp chính trị của bản thân, ông chỉ nói đúng một câu thế này, ông nói cả đời ta đã làm rất nhiều việc, có việc đúng có việc sai, nói chung là đúng, còn những lỗi lầm nhỏ nhặt đã phạm phải, những cơn thịnh nộ nổi lên không đáng để cho các ngươi noi theo đâu. Chỉ có mỗi một câu nói đó là xong xuôi, tiếp theo nói cái gì nữa? Liền lải nhải kể lể mấy chuyện việc nhà, ông nói sau khi ta chết đi, số hương được đặt trong căn phòng kia của ta, chính là hương trầm ấy, hương liệu ấy, các ngươi hãy chia nhau ra mà dùng, đừng để lãng phí. Những người thiếp của ta, cùng với các kỹ nữ của ta, các nàng cả đời đều rất vất vả, phục vụ ta rất chu đáo, rất tận tâm, đừng đối xử tệ bạc với các nàng, hãy để các nàng tiếp tục ở lại Đồng Tước đài, đừng đuổi họ đi, những người này dẫu sao nhàn rỗi cũng là nhàn rỗi, chẳng có việc gì làm, có thể học làm việc gì nhỉ, học dùng dải lụa để bện dép cỏ, ngộ nhỡ sau này nhà họ Tào chúng ta phá sản, có thể mang những đôi giày đó đi bán để đổi lấy cơm ăn. Lải nhải kể lể một đống chuyện thế đấy, cho nên bức di chúc này của ông lúc ấy đã bị người ta xem thường, nói rằng một vị đại anh hùng trước lúc lâm chung mà chẳng thèm nói mấy câu hào hùng tráng lệ, cũng chẳng thèm nói mấy câu khích lệ chí hướng để cổ vũ cho thế hệ mai sau chúng ta, "chia hương bán giày, bịn rịn thê thiếp", ra thể thống gì chứ! Ngay cả Tô Đông Soa cũng đưa ra đánh giá gồm tám chữ, gọi là "Cả đời gian trá, lúc chết lộ tính chân thật", nói rằng cái tên này xảo quyệt gian trá cả đời, đến trước lúc lâm chung thì lòi cái đuôi ra rồi, cái đuôi hồ ly đã lòi ra rồi, hóa ra chỉ là một kẻ tiểu nhân như thế.

Thế nhưng tôi vốn xưa nay luôn tôn kính tiên sinh Tô Đông Soa, nhưng đối với câu nói này của ông ấy thì tôi lại không dám đồng tình, tôi cho rằng điều này vừa vặn thể hiện ra khí phách hào sảng của Tào Tháo. Ta cứ không thèm nói những lời hào hùng tráng lệ đấy, ta cứ không thèm bàn về công trạng chính trị đấy, ta cứ không thèm bàn về đại sự quốc gia đấy, ta cứ muốn bàn về những chuyện vặt vãnh này đấy, các ngươi làm gì được ta nào? Các ngươi làm gì nổi ta chứ? Các ngươi nói ta là tiểu nhân thì ta là tiểu nhân đấy rồi sao nào? Ta Tào Tháo chính là Tào Tháo, ta Tào Tháo thèm quan tâm các ngươi đánh giá ta thế nào chắc, ta chính là cái loại người như thế đấy. Đây gọi là gì nào? "Chỉ có đại anh hùng mới giữ được bản sắc, bậc danh sĩ chân chính vốn tự có phong lưu", Tào Tháo có thể giữ vững bản sắc đến thế, chứng tỏ ông ấy chính là anh hùng, hơn nữa còn là đại anh hùng! Chỉ có điều vị anh hùng này rất xảo quyệt, rất gian trá, cho nên mới là một vị anh hùng gian trá, gọi tắt là gian hùng. Mà vị gian hùng này, lại vô cùng đáng yêu, cho nên tôi cho rằng đánh giá về Tào Tháo chính là năm chữ này — vị gian hùng đáng yêu, vậy thì Tào Tháo là một vị gian hùng như thế nào, ông gian hùng ra sao, ông đáng yêu ở điểm nào? Xin mời xem tập tiếp theo: Bí ẩn về gian hùng, xin cảm ơn.