Đã hơn ba năm trôi qua kể từ chuyến thăm Tyrol của Will. Sự nghiệp của anh đã có những bước tiến nhanh chóng trong thời gian đó. Hiện tại, anh đã là một tên tuổi có tiếng trong giới sân khấu. Florian Wood đi khắp nơi, khoe khoang trong các câu lạc bộ và phòng khách rằng chính ông ta là người đã phát hiện và nâng đỡ Will Deverill. “Làm thi sĩ thì tốt thật đấy,” ông ta nói, “và sinh ra với cái đầu đầy rẫy những vần điệu, ca từ, những nốt móc, khóa nhạc, thì cũng hay đấy; nhưng thưa anh bạn thân mến, tất cả những thứ đó có ích gì nếu thiếu một nhà phê bình để thúc đẩy anh? Nhà phê bình là người có con mắt tinh tường nhìn ra tiềm năng. Trước khi thế giới nhìn thấy, ông ta đã thấy; trước khi thế giới nghe, ông ta đã lắng nghe. Ông ta như thể ngồi bên lề đường thế giới, với mắt tai rộng mở, bắt lấy những thanh âm ngập ngừng đầu tiên của một tài năng chưa định hình. Ông ta đoán biết được trong nụ hoa cái hương thơm tinh tế và sắc màu hoàn hảo của một bông hoa nở rộ. Từ lâu, tôi đã nói với Deverill, ‘Anh có đủ khả năng để viết một vở opera hay!’ Cậu ấy cười nhạo tôi; nhưng tôi bảo, ‘Thử xem!’—và kết quả là vở Honeysuckle ra đời. Một ngày nọ, tại một quán trọ cũ ở Zillerthal, khi hai chúng tôi đang sống đời thôn dã trên vùng thung lũng Tyrol quyến rũ và chân chất đó, cậu ấy cầm lấy cây vĩ cầm cũ kỹ và gảy vài nốt nhạc do chính mình sáng tác; tôi liền bảo, ‘Will thân mến, Sullivan đang phải run rẩy trên bệ thờ của ông ấy đấy.’ Lúc đó cậu ấy chỉ coi đó là câu nói đùa vu vơ; nhưng tôi đã ép cậu ấy kiên trì; và kết quả là gì?—chính là những giai điệu tuyệt vời đã sớm bay đến tận những trại chăn cừu ở Úc và vang vọng từ các khu trại tiều phu trong rừng sâu Canada! Tôi nói rồi, Nhà phê bình chính là vị tiên tri và hiền triết thực thụ của thế giới hiện đại; ông ta nhìn thấy điều sẽ đến và giúp nó hiện hình.”
Nhưng dù Florian có đúng khi nhận công lao về mình hay không, thì ít nhất có một điều chắc chắn là Will đã nhanh chóng gặt hái thành công. Thế giới nhận ra ở anh một mạch thơ ca đích thực, điều hiếm khi được ban tặng cho một người viết lời nhạc kịch người Anh; thế giới cũng nhận ra ở anh một chiều sâu và cường độ cảm xúc âm nhạc hiếm có ở một nhà soạn nhạc kịch người Anh.
Một buổi chiều mùa xuân nọ, Will trở về thành phố sau chuyến thăm các tỉnh liên quan đến vở opera mới của anh, The Lady of Llandudno, khi ấy sắp được công diễn tại một vài nhà hát tỉnh bởi đoàn kịch của ông D’Arcy Clift. Anh lái xe gần như thẳng từ ga về nhà Rue. Florian đang ở đó với phong thái rất oai vệ; và ông Joaquin Holmes, Nhà tiên tri vùng Colorado, cũng vừa ghé ngang uống trà chiều cùng cô đệ tử xinh đẹp của mình. Bất chấp sự chế nhạo của Will, Rue vẫn tiếp tục tin vào khả năng đọc suy nghĩ và những biểu hiện khác của ông Holmes. Bởi lẽ đến thời điểm này, Nhà tiên tri đã thêm thắt chút ít yếu tố tâm linh vào những trò giải trí đang dần tẻ nhạt của ông ta tại Assyrian Hall; và dường như đó là một sự an bài bí ẩn của Thượng Đế khiến những người Mỹ giàu có, đặc biệt là các góa phụ, trở thành con mồi tự nhiên cho mọi hình thức của chủ nghĩa siêu việt hay những trò lừa đảo tâm linh. Có vẻ đây là một trong những thủ đoạn kỳ lạ mà Thượng Đế áp dụng để đưa lượng của cải dư thừa hoặc bị độc quyền vào lưu thông.
“Tối nay ông Holmes muốn tôi đến Harmony,” Rue mỉm cười nói—“anh biết rồi đấy—Nhà hát Harmony mới ấy. Ông ấy bảo tối nay ở đó có vở kịch mới ra mắt mà tôi nên xem—một tác phẩm mới khá hay của một nhà soạn nhạc người Mỹ. Anh sắp bị đè bẹp rồi, Will ạ. Họ có một giọng nam cao mới, một người rất giỏi mà ông Holmes đánh giá rất cao. Tôi đang phân vân không biết có nên đi không; anh có muốn tham gia cùng nhóm chúng tôi không?”
“Anh nên nghe thử,” Nhà tiên tri nhận xét với vẻ trịnh trọng, quay sang Will và nhìn anh với con mắt phê bình. “Giọng nam cao mới này là người mà anh cần phải để mắt tới; tôi đã nghe cậu ta diễn tập và tự nhủ ngay rằng, ‘Gã này chính là người mà ông Deverill cần để viết một vai chính; nếu không làm thế, tôi sẽ giải nghệ ngay lập tức khỏi cái nghề tiên tri này.’ Cậu ta có giọng hát tuyệt vời; anh nên bảo Blades giữ chân cậu ta cho mùa diễn tới tại nhà hát Duke of Edinburgh. Cậu ta đáng giá năm mươi bảng một đêm, không hề nói quá.”
“Một nghề rất hời, nghề hát nam cao,” Florian suy ngẫm một cách triết lý. “Tôi thường tiếc là mình đã không được đào tạo để làm nghề đó.”
“Tên cậu ta là gì?” Will hỏi với vẻ thờ ơ, vì anh vốn chẳng tin tưởng mấy vào khả năng cảm thụ âm nhạc hay nhãn quan phê bình của Nhà tiên tri.
“Tên ư? Trời mới biết được,” Nhà tiên tri đáp, cười khẩy; “nhưng cậu ta tự gọi mình là Papadopoli—Signor Romeo Papadopoli.”
“Cái tên cũng quan trọng đấy, dù cho gã Shakespeare bị đánh giá quá cao kia có nói gì đi nữa,” Florian lẩm bẩm đầy suy tư. “Tôi tin rằng nếu vị cố Huân tước Beaconsfield đáng kính mà chỉ được đặt tên là Benjamin Jacobs, hay thậm chí là Benjamin Israels, thì ông ta đã chẳng bao giờ có thể làm đến chức Thủ tướng nước Anh. Nhưng với cái tên Benjamin Disraeli—à, thật là chất thơ, đầy huyền bí, chiều sâu phương Đông, và những gợi ý từ Venice! Mà tên Romeo cũng hay đấy chứ; Signor Romeo Papadopoli! Chà, chính là Romeo mà nhà thơ đã hỏi: ‘Cái tên có nghĩa lý gì? Một đóa hồng…’ vân vân. Và đến thời điểm này, gã ca sĩ này lại xuất hiện với cái tên đó để phản bác ông ta. ‘Ôi Romeo, Romeo, tại sao anh lại là Romeo?’ Tại sao ư? Bởi vì nó trông thật lãng mạn trên các tấm áp phích quảng cáo, và giúp thu hút công chúng Anh đến nhà hát của anh! Papadopoli cơ đấy! mà tên thật của hắn chắc là Jenkins. Tôi dám chắc là Jenkins. Có một cung điện Palazzo Papadopoli trên Kênh đào Lớn thật đấy. Nhưng gã này, thề có trời, chắc sinh ra ở Haggerston hay Stepney chứ đâu!”
“Chà, dù sao thì cái tên của chính anh cũng đã giúp anh nổi lên trong cuộc đời rồi đấy,” Rue chêm vào, đầy tinh nghịch.
Florian nhìn chằm chằm vào cô—rồi đột ngột đổi chủ đề. “Và tôi nghe nói trong đoàn còn có một người phụ nữ hát cũng hay lắm,” ông ta chêm vào với vẻ duyên dáng bay bổng—cái vẻ duyên dáng bay bổng của một gã cao năm thước—quay sang Joaquin Holmes. “Chính tôi chưa nghe cô ta hát; tôi đã rời thành phố—cô biết đấy, tôi bận rộn thế nào mà—đi thăm hỏi, thăm hỏi ở nông thôn—nhà Lady Barnes này; nhà Lady Ingleborough nữa. Nhưng người ta bảo cô ta hát hay lắm; thực sự đấy Will, cậu nên đi cùng chúng tôi.”
“Đúng vậy; cô ta hát cũng không tệ trong dòng nhạc của mình,” Nhà tiên tri thừa nhận, ngáp dài một cái rồi lấy tay vuốt bộ ria mép dài, ra vẻ sành sỏi về giọng hát phụ nữ. “Cô ta có chất giọng phong phú, tuyệt vời, có lẽ hơi thiếu rèn giũa một chút, nhưng không tệ đối với một người mới vào nghề. Một cô nàng người Ý sắc sảo; cô ta tự gọi mình là Signora Carlotta Casalmonte. Nhưng Papadopoli mới là nhân vật chính; anh nên đi đi, ông Deverill; bạn tôi, ông Florian, đã đặt trước một lô ghế cho chúng ta; tôi sẽ dùng bữa tối nhà bà Palmer, và sau đó tất cả chúng ta sẽ cùng đến Harmony.”
“Tôi cũng muốn đi lắm,” Will đáp, và đó là sự thật; vì anh rất ghét để Rue một mình đối phó với gã bịp bợm kia; “nhưng không may là, tối nay tôi đã mời chị gái và anh rể dùng bữa tối tại phòng của tôi ở Craven Street.”
“Chà, hãy đánh điện cho họ bảo đến đây ăn tối ngay đi,” Rue gợi ý với sự phóng khoáng kiểu Mỹ; “rồi tất cả chúng ta có thể cùng đi chung một nhóm—càng đông càng vui.”
Will thấy ý kiến này không tệ; đây là một sự thỏa hiệp tuyệt vời: nhất là khi anh chẳng mời ai khác đến gặp vợ chồng Sartoris, và một bữa tối gia đình chỉ có mình với Maud và Arthur chẳng phải điều gì anh lấy làm thích thú lắm. “Tôi sẽ làm vậy,” anh nói sau một thoáng suy nghĩ, “nếu họ có nhà và trả lời tôi.”
Rue cử người hầu mang bức điện tín đến văn phòng gần nhất ngay lập tức; và chẳng bao lâu sau, họ nhận được câu trả lời rằng Arthur và Maud rất vui lòng chấp nhận lời mời rất tử tế của bà Palmer vào tối hôm nay. Câu trả lời được viết hết sức chỉn chu; Maud vốn là người rất mực khuôn phép. Chồng cô giờ đã được bổ nhiệm làm mục sư của giáo xứ St Barnabas, Marylebone; và địa vị của cô đã tăng lên đáng kể. Thật ra, cô đã dành mười phút để bàn luận với Arthur thân yêu xem liệu việc họ đến dự khi nhận được thông báo gấp gáp như vậy có thực sự thỏa đáng không; và cô cảm thấy khó chịu khi Will, sau khi chính anh mời cô, lại dám đẩy cô sang một bữa tối thay thế. Nhưng cô vẫn đến, một phần vì nghĩ rằng sẽ rất tốt cho Will, “và cho các con trai yêu quý của chúng ta, Arthur, nếu Will chịu lấy cô nàng người Mỹ giàu có dòng dõi tư sản kia,” và một phần vì nhớ ra rằng đây là cơ hội tuyệt vời để diện chiếc váy dạ hội màu xanh ngọc lam mới xinh xắn của mình trước những nhân vật thượng lưu, ngay trong một lô ghế tại nhà hát Harmony. Hơn nữa, một đêm công diễn đầu tiên là điều không bao giờ nên coi thường đối với bất kỳ người đàn ông hay phụ nữ khôn ngoan nào; nhìn vào mục tin xã hội ngày hôm sau thấy ghi: “Lô ghế của bà Palmer gồm có ông Florian Wood, ông W. Deverill, chị gái của ông, bà Sartoris, và chồng của bà, vị mục sư của nhà thờ St Barnabas, Marylebone” thì thật là sang trọng biết bao.
Vậy nên, đúng bảy rưỡi, Maud Sartoris xuất hiện, diện nguyên chiếc váy xanh ngọc lam, và giơ tay ra với một nụ cười tha thứ, lẩm bẩm đầy nồng nhiệt với chủ nhà: “Chúng tôi thấy thật thân tình khi cô mời chúng tôi gấp gáp như vậy vào phút cuối, ngay khi biết chúng tôi đã hẹn với Will, và rằng Will không thể nào đi được nếu không có chúng tôi đi cùng! Chúng tôi rất muốn xem vở kịch mới này tại Harmony; cô biết đấy, đối với những người theo đạo như chúng tôi, một đêm công diễn đầu tiên luôn là một thú vui đặc biệt. Chúng tôi vô cùng cảm kích trước lời mời của cô.”
Bữa tối diễn ra suôn sẻ, như thường lệ mỗi khi có Florian trong bữa tiệc. Phải công bằng với Florian mà nói, ông ta luôn sôi nổi và lấp lánh, như dòng suối khoáng Apollinaris, với sự hào hứng không bao giờ dứt. Tối hôm đó, ông ta còn đặc biệt sảng khoái; ông rất thích thú khi nghe ông Joaquin Holmes thuyết giảng với vẻ tin tưởng sâu sắc về cái gọi là nghệ thuật tiên tri của mình, rồi quan sát ông ta liếc nhìn qua bàn dưới hàng mi dài sẫm màu để xem Florian phản ứng ra sao. Những thói hư tật xấu của nhân loại đối với Florian chẳng khác nào những món ngon. Nhà triết học hưởng lạc này cảm thấy một sự hài lòng điềm tĩnh về sự vượt trội của bản thân khi chứng kiến Rue và Arthur Sartoris nuốt lấy từng lời những gợi ý bí ẩn và những câu chuyện vô nghĩa tự tôn của kẻ mà chính ông biết thừa, theo lời thú nhận của hắn, chỉ là một tên lừa đảo bịp bợm. Ánh mắt họ hiếm khi chạm nhau; Joaquin Holmes tránh những khoảnh khắc bối rối đó; nhưng bất cứ khi nào họ chạm mắt, ánh mắt Florian tràn đầy sự thích thú kìm nén, trong khi ánh mắt Nhà tiên tri lại có vẻ lấm lét, cúi gằm như kẻ vừa muốn ngăn chặn việc bị vạch trần vừa muốn cầu xin sự bao dung.
Sau bữa tối, Nhà tiên tri khiến họ cười nghiêng ngả quá lâu với những câu chuyện tuyệt vời về miền Viễn Tây thời thơ ấu của hắn (điều mà Arthur Sartoris đón nhận với câu cảm thán xã giao kiểu giáo sĩ: “À, thật thế sao, ông Holmes!” đầy vẻ không tán thành giả tạo) đến mức họ suýt nữa thì không kịp giờ mở màn vở opera. Khi họ bước vào, người ca sĩ nam cao đã chiếm lĩnh sân khấu. Will không đánh giá cao cậu ta cho lắm; còn Florian, nghiêng đầu với vẻ phê bình, nhận xét một cách bí hiểm vào cuối bài hát đầu tiên của cậu ta rằng, chàng Papadopoli kia có lẽ không phải là hoàn toàn không có tiềm năng. Đó là kiểu phê bình mà Florian yêu thích nhất; nó giúp người ta có đường lui tùy theo diễn biến sự việc. Nếu gã kia trở nên nổi tiếng trong tương lai gần, bạn có thể nói rằng mình đã tuyên bố ngay từ đầu là gã có tiềm năng; còn nếu công chúng không đón nhận, bạn có thể nhận xét một cách công bằng rằng gã không phát huy được chút hứa hẹn nào mà mình từng thể hiện, và rằng ngay từ đầu bạn đã chẳng thấy có gì nhiều để nói về gã.
Chẳng bao lâu sau, từ phía sau sân khấu, dọc theo những tảng đá mô phỏng làm nền cho cảnh trí, một người phụ nữ xinh đẹp xuất hiện gần như không ai để ý, nhẹ nhàng nhảy từ tảng đá này sang tảng đá khác trên lòng suối cạn, với những bước đi linh hoạt chuẩn xác của một thiếu nữ lớn lên nơi miền núi. Cô có một vóc dáng đầy đặn, khỏe khoắn, trông rất dẻo dai và tràn đầy sức sống; đường nét trên khuôn mặt cô đầy đặn nhưng cực kỳ cân đối; cái miệng, dù hơi rộng và đôi môi có phần mọng gợi cảm, vẫn rất hồng hào và cuốn hút. Đôi mắt đầy lửa và chiếc cổ tròn trịa, với những đường nét mềm mại như sáp gợi nhớ đến cổ chim sơn ca, càng làm nổi bật vẻ đẹp của cô. Cô mặc một bộ trang phục tinh tế với chiếc áo lót ngực màu kem nhạt, cùng kiểu váy dành cho nông dân thường thấy trên sân khấu, và quanh chiếc cổ nâu mặn mà, cô đeo một vòng cổ rủ xuống với những mặt dây chuyền bằng san hô đỏ hình mũi tên trông hơi man dại. Trước khi cô cất tiếng hát, chính vóc dáng và sự duyên dáng trong từng cử động của cô đã khiến khán giả bất ngờ. Một tràng pháo tay nhỏ tự phát bùng lên từ khu vực ghế hạng nhất, các lô ghế và cả trên ban công. Nữ ca sĩ dừng lại và nhún người chào. Cô trông càng đáng yêu hơn khi khuôn mặt ửng hồng vì phấn khích. Mọi ánh mắt trong nhà hát đều tự nhiên đổ dồn về phía cô.
Will đã quan sát quanh các lô ghế khi nữ diễn viên bước vào để xem có bạn bè nào của mình ở đó không và gật đầu chào hỏi. Tràng pháo tay bất chợt kéo anh trở lại với những gì đang diễn ra trên sân khấu. Anh nhìn quanh và sững sờ nhìn cô. Trong một khoảnh khắc, anh chỉ thấy một cô gái rất xinh đẹp, đang độ xuân sắc, mặc trang phục biểu diễn duyên dáng và cử động vô cùng uyển chuyển. Ngay giây phút đó, trước khi kịp chú ý thêm điều gì, nữ ca sĩ mở miệng và bắt đầu tuôn trào những dòng nhạc trong trẻo, mượt mà vào tai anh. Will giật mình kinh ngạc; trong một tia chớp nhận ra, cả giọng hát và khuôn mặt ấy ùa về với anh. Anh túm chặt tay Florian. “Lạy Chúa!” anh kêu lên, “đó là Linnet!”
Florian làm bộ điệu một chút. “Ồ, niềm hạnh phúc bất ngờ! Ồ, một món quà lớn!” ông ta lẩm bẩm theo phong cách trịnh trọng nhất của mình. “Cậu đúng rồi! Chính là cô ấy! Một nàng Linnet không thể nhầm lẫn vào đâu được!”
Và chính là Linnet; trong bộ trang phục nông dân lạ lẫm của sân khấu kịch; với vóc dáng đầy đặn và đẹp hơn ở phần cổ và vai; với chất giọng tinh tế đã được đào tạo và phát triển bài bản bởi tất cả những gì các bậc thầy người Ý hoặc Bavaria có thể chỉ dạy để cải thiện nó; nhưng dù vậy, đó vẫn là Linnet—vẫn là nàng Linnet xinh đẹp, giản dị và ngọt ngào như ngày nào.
Joaquin Holmes liếc nhìn chương trình biểu diễn. “Và đây,” hắn lẩm bẩm nhỏ, “chính là Signora Carlotta Casalmonte mà tôi đã nói đến.”
Đôi mắt Florian mở to. “Chà, tất nhiên rồi!” ông ta thốt lên đầy ngạc nhiên. “Sao chúng ta không nhận ra nhỉ. Chỉ là một cách dịch tên thôi: Casalmonte—Hausberger: Carlotta—Carolina—Lina—Linnet; chính là nó!” Và ông ta quay sang Rue, người đang ngồi cạnh mình, tự mãn với sự thông minh của bản thân.
Về phần Rue, cảm giác đầu tiên của cô là một nỗi đau ập đến; vậy ra cô gái này đã quay trở lại để ngăn Will đến với mình! Một giây sau, cảm giác đó nhường chỗ với tốc độ chớp nhoáng cho một cảm giác khác; liệu anh có còn quan tâm đến cô gái thôn quê này nhiều đến thế, và luyến tiếc cô sâu sắc đến thế, nếu anh gặp cô ở đây, trên đất Anh, trong thân phận vợ người khác, một diễn viên trên sân khấu, khoác lên mình tất cả những đồ trang sức rẻ tiền, giả tạo, và bị bủa vây bởi tất cả những thực tế trần tục, đáng thất vọng của đời sống sân khấu?
Nhưng bản thân Will chỉ biết hai điều, và chỉ hai điều mà thôi. Đó chính là Linnet đang đứng hát kia—và cô ấy đang đeo chiếc vòng cổ mà anh đã gửi cho cô từ Innsbruck.
