(Xem Chương liv) TẦM QUAN TRỌNG CỦA HAWAII ĐỐI VỚI MỸ. Sau khi giải thích cặn kẽ về ngành công nghiệp đường ở quần đảo Sandwich, về lợi nhuận và tiềm năng của nó, ông nói:
Tôi đã đi sâu vào chủ đề này để cho quý vị thấy rằng những hòn đảo này có tầm quan trọng thực sự đối với nước Mỹ—một tầm quan trọng mà công dân chúng ta thường không mấy để tâm. Hiện tại, chúng nộp vào Kho bạc Hoa Kỳ khoản doanh thu lên tới hơn nửa triệu đô la một năm.
Tôi không rõ sản lượng đường của thế giới hiện nay là bao nhiêu, nhưng mười năm trước, theo các báo cáo của Văn phòng Sáng chế, con số này là 800.000 thùng. Quần đảo Sandwich, nếu được những người Mỹ tiên phong khai thác đúng cách, tự chúng có khả năng cung cấp tới một phần ba sản lượng đó. Với việc tuyến đường sắt Thái Bình Dương được xây dựng, và các tàu hơi nước của hãng China Mail Line ghé qua Honolulu—chúng ta có thể đưa người Mỹ ra định cư trên các hòn đảo này và cung cấp đường cho một phần ba thế giới văn minh—cùng với loại bông sợi dài, mềm mượt nhất ở phía này của Quần đảo Sea Islands, và gạo có chất lượng hảo hạng nhất.... Tài sản này rồi cũng phải thuộc về một người thừa kế nào đó, vậy tại sao không phải là Hoa Kỳ?
NIỀM ĐAM MÊ ĐÁM TANG CỦA NGƯỜI BẢN ĐỊA
Họ rất thích đám tang. Những đám tang lớn là điểm yếu chính của họ. Những bộ quần áo liệm đẹp đẽ, các nghi thức tang lễ long trọng và một đoàn đưa tang dài dằng dặc là những thứ khiến họ vô cùng thích thú. Họ yêu quý các tù trưởng và nhà vua của mình; họ kính trọng những người này bằng sự tôn kính chân thành và yêu mến bằng tình cảm nồng nhiệt, và thường mong chờ niềm hạnh phúc mà họ sẽ có được khi được tiễn đưa những vị ấy về nơi an nghỉ. Họ sẵn sàng vay mượn, ăn xin, hoặc thậm chí ăn cắp tiền cho đủ, và đổ xô từ khắp các hòn đảo đến để tham dự một đám tang hoàng gia ở Oahu. Nhiều năm trước, một người Kanaka và vợ bị kết án treo cổ vì tội giết người. Họ đón nhận bản án với sự hài lòng rõ rệt vì bạn biết đấy, nó mở ra cơ hội cho một đám tang. Tất cả những gì họ quan tâm chỉ là một đám tang. Với họ, đám tang của ai chẳng quan trọng; họ sẵn sàng dự đám tang của chính mình cũng như của bất kỳ ai khác. Cặp đôi này là những người có địa vị và có đất đai. Họ bán sạch từng tấc đất mình có rồi đem tiền mua quần áo đẹp để mặc khi đi treo cổ. Người vợ xuất hiện trên đoạn đầu đài trong chiếc váy satin trắng cùng đôi giày bệt và hàng mét ruy băng sặc sỡ, còn người chồng thì diện một chiếc áo vest lộng lẫy, áo khoác đuôi tôm màu xanh với hàng khuy đồng, và đeo găng tay da dê trắng. Khi thòng lọng được thắt quanh cổ, ông ta hỉ mũi một cách đầy kịch tính để khoe chiếc khăn tay thêu màu trắng của mình. Tôi chưa từng, chưa từng thấy cặp đôi nào tận hưởng việc bị treo cổ nhiều hơn họ.
CẢNH QUAN TỪ HALEAKALA
Đứng trên đỉnh miệng núi lửa đã tắt của Haleakala, cao mười ngàn bộ so với mực nước biển, nhìn xuống miệng núi lửa khủng khiếp với chu vi 27 dặm và độ sâu thăm thẳm, rồi tự hình dung về thế giới lửa rực sôi sùng sục từng tuôn trào ra khỏi vực thẳm khủng khiếp đó từ bao đời trước, là một niềm khoái lạc đầy trang nghiêm.
Cái phễu khổng lồ giờ đây đã chết lặng và im lìm, thậm chí còn có những bụi cây mọc tận đáy, nơi mà dây dọi thăm dò biển sâu thời xưa khó lòng chạm tới, khi nơi này còn đầy dung nham lỏng. Từ đỉnh núi nơi bạn đứng, những bụi cây này trông như những cây cảnh trong phòng khách, và hàng du khách đang di chuyển qua đó trên lưng la nhỏ bé lại gần như chỉ còn là một đàn chuột; còn với họ, bạn đang đứng cao vút lên phía mặt trời, cách đầu họ mười ngàn bộ, trông chẳng lớn hơn một con châu chấu.
Đó là vào buổi sáng; nhưng đến ba hoặc bốn giờ chiều, hàng ngàn mảng mây trắng nhỏ, tựa như những nắm bông, lững lờ trôi không một tiếng động, nối đuôi nhau vào trong miệng núi lửa, như một đám rước của những bóng ma liệm trắng, rồi chúng lượn vòng quanh những vách đá bao la, từ từ hạ xuống và hòa quyện vào nhau cho đến khi lòng chảo khổng lồ bị lấp đầy tới miệng bằng lớp sương mù tuyết trắng, che khuất mọi kỳ quan khô cằn và hoang vắng khỏi tầm mắt.
Và rồi bạn có thể quay lưng lại với miệng núi lửa để nhìn xa ra thung lũng rộng lớn bên dưới, với những nhà máy đường lấp lánh như những đốm trắng đằng xa, những cánh đồng mía bạt ngàn thu nhỏ lại thành những tấm màn xanh giữa thảm thực vật nhạt màu hơn xung quanh, và nhìn ra đại dương bao la vô tận. Nhưng tôi không nên nói là bạn nhìn xuống; mà là bạn nhìn lên những cảnh vật ấy.
Bạn đang đứng cao hơn chúng mười ngàn bộ, nhưng bạn dường như vẫn đang đứng trong một lòng chảo, với những hòn đảo xanh nhấp nhô đây đó, những thung lũng và đại dương rộng lớn, cùng đỉnh núi phủ tuyết xa xăm của Mauna Loa, tất cả đều được nâng lên trước mặt và bên trên bạn, phơi bày ra như một tấm bản đồ sặc sỡ treo trên trần của một căn phòng.
Bạn nhìn lên mọi thứ; không có gì ở dưới chân bạn cả. Thật là một cảm giác kỳ lạ và sửng sốt khi thấy một thế giới thu nhỏ dường như đang lơ lửng giữa không trung như vậy.
Nhưng chẳng bao lâu sau, những đám mây trắng kéo đến thành từng đội quân ma quái và hòa quyện vào nhau thành những khối dày đặc phía dưới bạn một phần tư dặm, che khuất mọi thứ—hoàn toàn giấu đi mặt biển và cả mặt đất, ngoại trừ cái đỉnh núi bạn đang đứng. Tầm mắt dù phóng xa đến đâu cũng chẳng thể tìm thấy gì ngoài một bình nguyên mây vô tận, cuộn xoáy thành đủ loại hình thù kỳ ảo—một đại dương sóng cuộn bằng bông, bốc cháy với vẻ huy hoàng của sắc vàng, sắc tím và sắc đỏ thẫm từ ánh mặt trời đang lặn! Và cái nền mây vĩ đại ấy trông vững chãi đến mức bạn khó lòng tự thuyết phục mình rằng bạn không thể bước đi trên đó; rằng nếu bạn đặt chân lên đó, bạn sẽ lao đầu xuống và làm những người bạn đang dùng bữa ở dưới kia, cách đó mười ngàn bộ, phải kinh ngạc.
Đứng trên đỉnh núi đó, khi cả thế giới bị ngăn cách bởi bình nguyên mây bao la ấy, một cảm giác cô độc ùa đến, gợi lên trong tâm trí người ta hình ảnh của con người cuối cùng trong trận Đại Hồng Thủy, đang đậu trên mỏm đá cuối cùng, bốn bề không thấy gì ngoài những dòng nước mênh mông sầu thảm, còn con tàu Noah thì đang lùi dần vào màn sương xa xăm, để mặc anh ta lại với bão tố, đêm tối, sự cô tịch và cái chết!