Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 2071 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ii. Những Thông Tin Liên Lạc Được Cho Là Của Sa Hoàng Nga Và Quốc Vương Thổ Nhĩ Kỳ Gửi Cho Mark Twain Về Vấn Đề Bản Quyền Quốc Tế, Khoảng Năm 1890.

❊ ❊ ❊

ST. PETERSBURG, tháng Hai.

ĐẠI TÁ MARK TWAIN, Washington.

Tôi đã nhận được điện tín của ông. Đáng lẽ nó nên được truyền qua văn phòng bộ trưởng của tôi, nhưng thôi, bỏ qua chuyện đó đi. Tôi phản đối bản quyền quốc tế. Hiện tại, văn học Mỹ không gây hại gì ở đây bởi chúng tôi đã "biến tấu" nó theo cách khiến nó phải tán thành đủ mọi thiết chế nhân từ mà chúng tôi sử dụng để giữ cho thần dân của mình vừa yêu thích xiềng xích như trang sức, vừa hài lòng với việc coi Siberia là một khu nghỉ dưỡng mùa hè. Nhưng dự luật của ông sẽ làm hỏng mất điều này. Chúng tôi sẽ buộc phải để ông nói lên quan điểm của mình theo cách của ông. 'Voila'! Đế chế của tôi sẽ trở thành một nước cộng hòa trong vòng năm năm và chính tôi sẽ phải đích thân nếm trải cảnh ở Siberia.

Nếu ông có tình cờ gặp ông Kennan—[George Kennan, người đã khắc họa một cách sinh động tình cảnh kinh hoàng của những người bị lưu đày ở Siberia.]—làm ơn hãy mời ông ấy đến đây và đọc một vài bài. Tôi sẽ chăm sóc ông ấy chu đáo.

ALEXANDER III.

144—Người nhận trả cước.

CONSTANTINOPLE, tháng Hai.

TIẾN SĨ MARK TWAIN, Washington.

Lạy Chúa, không! Thề có râu Đấng Tiên Tri, tuyệt đối không! Sao ông có thể yêu cầu tôi làm chuyện như thế chứ? Tôi là người có gia đình. Tôi không thể đánh cược như những người khác. Tôi không thể để một nền văn học lọt vào đây mà lại dạy rằng vợ của một người đàn ông cũng tốt như chính anh ta. Tất nhiên, loại học thuyết đó sẽ chẳng gây hại gì đáng kể ở nơi mà người đàn ông chỉ có một vợ, vì khi đó sự bình đẳng giữa họ là tuyệt đối, không có sự bất bình đẳng nhục nhã nào, cũng chẳng gây ra trật tự lộn xộn nào cả; nhưng ông hãy thử đặt vào trường hợp của một người chồng "siêu cấp" như tôi, rồi lại đi dạy rằng vợ ông ta tốt gấp 964 lần chồng, thì còn gì là địa ngục đối với cái hậu cung đó nữa, người bạn thân mến ạ? Tôi chưa bao giờ thấy ai ngu ngốc như ông. Đừng để bụng lời nói đó; tôi đã hối hận rồi, và sẽ thay thế nó bằng một từ ngữ nhẹ nhàng hơn nếu có thể làm mà không làm vấy bẩn sự thật. Tôi khẩn cầu ông, đừng thông qua dự luật đó. Trường Roberts College đã là quá đủ các sản phẩm Mỹ mà chúng tôi có thể chịu đựng được lúc này rồi. Trên cả điều đó, ông lại muốn gửi đến chúng tôi một làn sóng văn học thét gào đòi tự do, thứ mà chúng tôi không thể lọc bỏ chất độc, mà phải để nó lan truyền giữa dân chúng mình y nguyên như vậy sao? Bạn của tôi ơi, chúng tôi sẽ trở thành một nước cộng hòa trong vòng mười năm mất thôi.

ABDUL II.

III. GỢI Ý CUỐI CÙNG CỦA MARK TWAIN VỀ BẢN QUYỀN.

BẢN KIẾN NGHỊ ĐƯỢC TRÌNH LÊN CÁC NGHỊ SĨ THƯỢNG VIỆN VÀ HẠ VIỆN MỘT CÁCH TRÂN TRỌNG.

(Được soạn thảo vào đầu năm 1909 theo gợi ý của ông Champ Clack nhưng không được trình lên. Một dự luật bổ sung mười bốn năm vào thời hạn bản quyền đã được thông qua vào khoảng thời gian này.)

Chính sách của Quốc hội:—Mười chín hoặc hai mươi năm trước, James Russell Lowell, George Haven Putnam và người ký tên dưới đây đã xuất hiện trước Ủy ban Bằng sáng chế Thượng viện vì lợi ích của Bản quyền. Cho đến thời điểm đó, như Thượng nghị sĩ Platt, bang Connecticut, đã giải thích, chính sách của Quốc hội là giới hạn thời hạn bản quyền trong một số năm nhất định, với một mục đích duy nhất, và chỉ một mà thôi—nghĩa là, sau khi một tác giả đã được phép hưởng lợi từ thu nhập của tài sản văn học do tay và trí tuệ mình tạo ra trong một khoảng thời gian hợp lý, thì tài sản đó sau đó sẽ được chuyển giao "cho công chúng" như một món quà miễn phí. Đó vẫn là chính sách của Quốc hội ngày nay.

Mục đích hướng tới:—Mục đích hướng tới rất rõ ràng: giảm giá sách đến mức tất cả mọi túi tiền đều có thể chạm tới, và phổ biến nó cho hàng triệu người chưa có khả năng mua khi nó vẫn còn dưới sự bảo hộ của bản quyền.

Mục đích thất bại:—Mục đích này luôn luôn thất bại. Nghĩa là, trong khi việc bản quyền hết hạn đôi khi làm giảm giá sách xuống một nửa trong một thời gian, và trong một số trường hợp thậm chí còn nhiều hơn, thì nó chưa bao giờ làm giảm giá một cách đáng kể, cũng chưa bao giờ đạt được mức giảm giá nào ổn định và lâu dài.

Lý do:—Lý do rất đơn giản: Quốc hội chưa bao giờ bắt buộc phải giảm giá. Quốc hội tin rằng việc loại bỏ tiền bản quyền của tác giả và việc cuốn sách sau đó (hoặc ít nhất là có khả năng) được phân phối giữa nhiều nhà xuất bản cạnh tranh sẽ khiến cuốn sách rẻ đi nhờ áp lực cạnh tranh. Đó là một sai lầm. Thực tế đã không diễn ra như vậy. Lý do là vì một nhà xuất bản không thể tìm thấy lợi nhuận trong một ấn bản cực rẻ nếu họ phải chia sẻ thị trường với các đối thủ cạnh tranh.

Biện pháp đề xuất:—Biện pháp tự nhiên dường như là một đạo luật sửa đổi yêu cầu phát hành các ấn bản giá rẻ.

Gia hạn bản quyền:—Tôi nghĩ biện pháp này có thể thực hiện theo cách sau, mà không gây tổn hại đến tác giả hay nhà xuất bản, đồng thời mang lại lợi ích cực lớn cho công chúng: bằng một bản sửa đổi luật hiện hành với nội dung như sau—tức là: bất cứ lúc nào trong khoảng thời gian từ đầu năm thứ 41 đến cuối năm thứ 42 của cuốn sách, chủ sở hữu bản quyền có thể gia hạn thời hạn của nó thêm ba mươi năm bằng cách phát hành và đưa vào bán một ấn bản của cuốn sách đó với mức giá bằng một phần mười giá của ấn bản rẻ nhất từng được phát hành trong mười năm ngay trước đó. Sự gia hạn này sẽ mất hiệu lực và trở nên vô giá trị nếu vào bất cứ lúc nào trong vòng ba mươi năm đó, chủ sở hữu không thể cung cấp cuốn sách với mức giá bằng mười phần trăm trong thời gian ba tháng liên tục khi có bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào yêu cầu mua.

Kết quả:—Kết quả là sẽ không có tác phẩm kinh điển nào của Mỹ được hưởng thời hạn gia hạn ba mươi năm mà lại nằm ngoài tầm với của bất kỳ túi tiền nào của người Mỹ, bất kể mức giá không bắt buộc của nó là bao nhiêu. Người đọc sẽ mua được một cuốn sách hai đô la chỉ với 20 xu, và họ sẽ chẳng thể mua được tác phẩm kinh điển nào khác với mức giá như vậy trừ khi bản quyền của chúng đã hết hạn.

Kết quả cuối cùng:—Vào cuối thời hạn gia hạn ba mươi năm, bản quyền sẽ lại hết hiệu lực, và giá cả sẽ lại tăng lên. Điều này tuân theo một quy luật tự nhiên, khi ấn bản cực rẻ không còn mang lại lợi thế cho bất kỳ nhà xuất bản nào nữa.

Việc tái cấu trúc Luật hiện hành là không cần thiết:—Một điều khoản trong bản sửa đổi được đề xuất có thể đọc như sau, và sẽ loại bỏ sự cần thiết phải tháo rời luật hiện hành để xây dựng lại từ đầu:

Tất cả các loại sách và các ấn phẩm đang được hưởng thời hạn bản quyền bốn mươi hai năm theo luật hiện hành sẽ được chấp nhận đặc quyền gia hạn ba mươi năm sau khi đáp ứng điều kiện yêu cầu sản xuất và đưa vào bán vĩnh viễn một loại hoặc định dạng của cuốn sách hay ấn phẩm nói trên với mức giá thấp hơn 90 phần trăm so với mức giá rẻ nhất mà cuốn sách hoặc ấn phẩm đó từng được đưa ra thị trường bất kỳ lúc nào trong vòng mười năm ngay trước đó.

NHẬN XÉT

Nếu bản sửa đổi được đề xuất này nhận được sự ưu ái của Quốc hội hiện tại và trở thành luật—và tôi hy vọng là sẽ như vậy—tôi sẽ sớm có trải nghiệm cá nhân về những tác động của nó. Thực tế là vào năm tới, chính với cuốn sách đầu tay của tôi, 'The Innocents Abroad'. Vì thời hạn bản quyền bốn mươi hai năm của nó sẽ kết thúc và thời hạn gia hạn ba mươi năm sẽ bắt đầu—và cùng với đó là ấn bản giá rẻ vĩnh viễn. Hiện tại, giá cao nhất của cuốn sách này là tám đô la, và giá thấp nhất là ba đô la mỗi bản. Như vậy, mức giá thấp vĩnh viễn sẽ là ba mươi xu mỗi bản. Một sự cắt giảm triệt để như thế này chính là điều mà Quốc hội ngay từ đầu đã mong muốn đạt được, nhưng không thể thực hiện vì không có sự khuyến khích nào được đưa ra để các nhà xuất bản chấp nhận rủi ro.

Kính trình,

S. L. CLEMENS.

(Một lời giải thích đầy đủ và thú vị về quan điểm của Mark Twain về Bản quyền có thể được tìm thấy trong một bài viết có tựa đề “Về Bản quyền,” xuất bản trên tạp chí North American Review số tháng 1 năm 1905.)

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.