Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 2073 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Văn Phong Của Tướng Grant

❊ ❊ ❊

(Được viết năm 1886. Đọc tại bữa tiệc tối của Câu lạc bộ Lục quân và Hải quân ở Thành phố New York)

Gần đây, một tác giả vĩ đại và đáng kính là Matthew Arnold đã chê bai văn phong của Tướng Grant. Điều đó có lẽ cũng công bằng thôi, nếu như những ví dụ về thứ tiếng Anh chưa hoàn hảo trong cuốn sách của Tướng Grant xuất hiện với tần suất dày đặc hơn trong các bài phê bình của Arnold về chính cuốn sách đó—nhưng thực tế lại không phải vậy. Cũng có lẽ công bằng nếu những ví dụ như thế xuất hiện trong sách của Tướng Grant nhiều hơn là trong các tác phẩm của một tác giả tiêu chuẩn bình thường—nhưng điều đó cũng không đúng. Thực tế thì, những thiếu sót về ngữ pháp và kết cấu trong văn của Tướng Grant không hề xuất hiện thường xuyên hơn những thiếu sót tương tự trong các tác phẩm của phần lớn những tác giả chuyên nghiệp thời nay, cũng như của mọi thời đại trước đây—những tác giả được đào tạo bài bản và chuyên sâu về nghiệp viết lách giống như Tướng Grant đã được đào tạo về nghiệp binh đao. Đây không phải là một lời phát biểu ngẫu nhiên: đây là một sự thật, và rất dễ để chứng minh. Tôi có một cuốn sách ở nhà mang tên "Văn học Anh Hiện đại: Những Tỳ vết và Khiếm khuyết" của Henry H. Breen, một người đồng hương của ông Arnold. Trong đó, tôi tìm thấy những ví dụ về ngữ pháp tồi và thứ tiếng Anh cẩu thả từ ngòi bút của Sydney Smith, Sheridan, Hallam, Whately, Carlyle, Disraeli, Allison, Junius, Blair, Macaulay, Shakespeare, Milton, Gibbon, Southey, Lamb, Landor, Smollett, Walpole, Walker (tác giả cuốn từ điển), Christopher North, Kirk White, Benjamin Franklin, Sir Walter Scott, và cả ông Lindley Murray (người soạn sách ngữ pháp).

Trong bài phê bình của ông Arnold về cuốn sách của Tướng Grant, chúng ta thấy hai tội danh về ngữ pháp và hơn vài ví dụ về thứ tiếng Anh rất thô kệch và cẩu thả, đủ để đưa ông vào một vị trí cao quý trong danh sách những người vi phạm lỗi lầm mà tôi vừa nêu trên.

Chỉ riêng đoạn văn sau đây thôi cũng đủ để "bầu" cho ông một suất trong danh sách đó:

“Meade gợi ý với Grant rằng ông ấy có thể muốn có ngay bên dưới mình người cộng sự Sherman, kẻ đã từng phục vụ cùng Grant ở miền Tây. Ông khẩn khoản xin ông ấy đừng ngần ngại nếu nghĩ điều đó tốt cho quân đội. Grant quả quyết với ông ấy rằng ông không hề nghĩ đến việc điều động ông ấy, và trong hồi ký của mình, sau khi kể lại những gì đã xảy ra, ông ấy nói thêm rằng, v.v.”

Đọc đoạn văn đó vài lần sẽ khiến người ta chóng mặt; đọc nó bốn lần sẽ khiến người ta say ngất ngưởng.

Ông Breen đưa ra một nhận xét sáng suốt thế này: “Cho rằng một người là nhà thơ hay nhà sử học thì bắt buộc phải giỏi ngữ pháp cũng giống như cho rằng một kiến trúc sư bắt buộc phải là một thợ mộc, hay một bác sĩ bắt buộc phải là một dược sĩ vậy.”

Người ta có thể bới lông tìm vết những hạt bụi nhỏ nhặt tùy thích, nhưng rốt cuộc, sự thật vẫn còn đó và không thể lay chuyển, rằng cuốn sách của Tướng Grant là một kiệt tác văn học vĩ đại, và trong lĩnh vực riêng biệt của nó, là một tác phẩm độc nhất vô nhị không ai bì kịp. Trong dòng văn chương đó, không có cuốn sách nào cao quý hơn những cuốn hồi ký khiêm nhường, giản dị ấy. Văn phong của chúng ít nhất cũng hoàn mỹ và không ai có thể cải thiện thêm được nữa, mà những cuốn sách vĩ đại vốn được cân đo đong đếm bởi văn phong và nội dung, chứ không phải bởi những tiểu tiết hay những sắc thái ngữ pháp.

Có những điều thuộc về mặt trời khiến chúng ta quên đi những vết đen của nó, và khi nghĩ về Tướng Grant, nhịp đập trong tim chúng ta mạnh mẽ hơn và những lỗi ngữ pháp của ông bỗng chốc tan biến; chúng ta chỉ nhớ rằng đây là người chiến binh giản dị, dù không được những kẻ trau chuốt câu chữ dạy bảo, đã kết nối các từ ngữ bằng một nghệ thuật vượt trên cả nghệ thuật của trường lớp và đặt vào đó một thứ gì đó mà cho đến tận mai sau, chừng nào nước Mỹ còn tồn tại, vẫn sẽ vang vọng vào tai người Mỹ tiếng trống trận đã lùi xa và bước chân của những đạo quân đang hành tiến. Chúng ta cần chi đến ngữ pháp khi nghĩ về những cụm từ sấm sét kia: “Đầu hàng ngay lập tức và vô điều kiện”, “Tôi dự định tiến công ngay vào các cứ điểm của các ông”, “Tôi dự định chiến đấu đến cùng trên chiến tuyến này dù phải mất cả mùa hè”. Ông Arnold chắc chắn sẽ cho rằng cụm từ cuối cùng đó không hoàn toàn đúng ngữ pháp, và thế nhưng nó chắc chắn đã đánh thức cả dân tộc này theo cách mà hàng trăm triệu tấn ngữ pháp chuẩn mực, khô khan, cứng nhắc nhất từ một kẻ khác không thể nào làm được. Và cuối cùng, chúng ta có cụm từ nhẹ nhàng hơn ấy, cụm từ cho thấy một khía cạnh chân thực khác của con người ông, cho thấy rằng trong trái tim người lính của ông có chỗ cho những điều khác ngoài những khẩu hiệu chiến tranh đẫm máu, và trên đầu lưỡi ông có món quà để diễn đạt chúng một cách xứng đáng: “Hãy để chúng ta có hòa bình.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.