Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 2092 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
(Xem Chương Lxxiv)

❊ ❊ ❊

Vào năm 1869, Elmira đã trải qua một cơn náo động tôn giáo; một sự bất ổn trong giới mục sư, bắt nguồn từ thành công của Thomas K. Beecher trong chuỗi các buổi họp mà ông đang tổ chức tại Nhà hát Opera. Những bài giảng của ông Beecher chưa bao giờ tỏ ra quá chính thống hay nặng về giáo điều, nhưng cho đến thời điểm đó, chúng vẫn có vẻ là điều không gây phản đối gì đối với các đồng nghiệp mục sư của ông. Họ vốn vẫn kết giao với ông và tham gia cùng ông trong các buổi họp ngày thứ Hai của Hiệp hội Mục sư Elmira, nơi mỗi thứ Hai, một bài giảng sẽ được đọc bởi một trong các thành viên. Tình hình bỗng chốc thay đổi. Ông Beecher đang rao giảng thứ thần học đáng ngờ của mình trước những khán giả đông đảo và tăng dần theo từng đêm, và đã đến lúc phải chặn đứng cuộc xuất hành này. Hiệp hội Mục sư Elmira không chỉ từ chối công nhận và tiếp tay cho các buổi tụ họp tại Nhà hát Opera, mà họ còn yêu cầu ông rút khỏi các buổi họp thứ Hai của họ, với lý do rằng những bài giảng của ông là độc hại. Ông Beecher không nói gì về vấn đề này, và sự việc cũng không được công khai cho đến khi một thông báo về nó xuất hiện trên một tờ báo tôn giáo. Đương nhiên, cách hành xử như vậy không nhận được sự tán thành từ gia đình Langdon, và khơi dậy sự khinh miệt của một người vốn căm ghét sự cố chấp dưới mọi hình thức như Mark Twain. Ông vốn là một người lạ tại nơi này, và không có tư cách để phát biểu dưới danh nghĩa của chính mình, nhưng ông đã viết một bài báo và đọc cho các thành viên gia đình Langdon cùng Bác sĩ và Bà Taylor, những người bạn thân thiết của họ, nghe khi họ đang dành một buổi tối tại nhà của gia đình Langdon. Bài viết đã được mọi người nhất trí tán thành, và sáng hôm sau, nó xuất hiện trên tờ Elmira Advertiser dưới bút danh “S'cat.” Tất nhiên, nó đã tạo nên một làn sóng xôn xao.

Bài báo như sau:

ÔNG BEECHER VÀ HÀNG GIÁO PHẨM

“Hiệp hội Mục sư Elmira, New York, tại một cuộc họp gần đây đã thông qua các nghị quyết phản đối những lời giảng dạy của Mục sư T. K. Beecher, từ chối hợp tác với ông trong các buổi lễ tối Chủ nhật tại Nhà hát Opera, và yêu cầu ông rút khỏi buổi họp sáng thứ Hai của họ. Điều này đã dẫn đến việc ông phải rút lui, và như vậy các mục sư đã được trút bỏ trách nhiệm thêm nữa đối với hành động của ông.” — N. Y. Evangelist.

Beecher tội nghiệp! Suốt thời gian qua, ông có thể làm bất cứ điều gì sai trái mà mình thích, rồi vẫn cảm thấy hoàn toàn thanh thản và thoải mái về điều đó, bởi vì Hiệp hội Mục sư Elmira là bên chịu trách nhiệm trước Chúa thay cho ông. Ông có thể nói dối nếu muốn, và những mục sư kia phải trả lời cho việc đó; ông có thể thúc đẩy sự bất hòa trong nhà thờ của Chúa Kitô, và những vị đó phải tìm cách dàn xếp ổn thỏa với Đấng Tối cao bằng mọi giá; ông có thể dạy những giáo lý sai lệch cho những khán phòng Nhà hát Opera trống vắng, còn lũ cừu đáng thương của Hiệp hội Mục sư phải lôi bao tải và tro bụi của mình ra để đứng mũi chịu sào cho điều đó. Ông ấy thật sự có một cuộc sống quá đỗi thoải mái! Nhưng ông đã đi quá xa. Trong một giờ phút tồi tệ, ông đã giết chết lũ ngỗng ngây thơ từng đẻ ra quả trứng vàng trách nhiệm cho ông, và giờ đây họ sẽ không còn phơi bày vẻ tự mãn thường lệ, cũng như không cất tiếng cạc cạc thường lệ để bênh vực ông nữa. Và thế là, cuối cùng, ông thấy mình ở trong một tình thế mới lạ: phải chịu trách nhiệm trước Chúa về những hành động của mình, thay vì trước Hiệp hội Mục sư Elmira. Nếu nói rằng điều này thật kinh khủng thì vẫn còn là một cách diễn đạt nhẹ nhàng đến mức vô vị.

Chúng ta không thể đánh giá đúng mức tai họa này nếu không xem xét trước một số sự thật đã kết hợp lại để gây ra nó. Ông Beecher đã và đang có thói quen giảng đạo cho một giáo đoàn chật kín tại Nhà thờ Congregational Độc lập trong thành phố này. Tòa nhà hội họp không đủ lớn để chứa hết tất cả những người muốn vào dự. Ông Beecher thường xuyên tham dự các cuộc họp của Hiệp hội Mục sư Elmira vào mỗi sáng thứ Hai, và họ đã đón nhận ông vào tình bằng hữu của họ, chưa bao giờ phản đối những giáo lý mà ông truyền dạy tại nhà thờ của mình. Thế nên, trong một khoảnh khắc không may, ông đã nảy ra ý nghĩ lạ lùng rằng họ sẽ làm ngơ trước việc ông giảng dạy những giáo lý tương tự theo cùng một cách tại một địa điểm lớn hơn. Do đó, ông thuê Nhà hát Opera và tiến hành giảng dạy ở đó vào mỗi tối Chủ nhật cho những đám đông bao gồm từ một nghìn đến một nghìn năm trăm người. Ông cảm thấy mình được biện minh cho việc này bởi một đoạn Kinh Thánh có câu: “Hãy đi khắp thế gian và rao giảng tin mừng cho mọi loài thụ tạo.” Các nhà hát Opera không bị loại trừ cụ thể trong đoạn này, vì vậy ông coi việc xem các nhà hát Opera là một phần của “khắp thế gian” là điều thích hợp. Ông nhìn nhận những người tụ tập ở đó thuộc diện “mọi loài thụ tạo.” Những ý tưởng này vừa vô lý vừa khiên cưỡng, nhưng dù sao chúng cũng là những bộc phát trung thực của một tâm trí bệnh hoạn. Sai lầm lớn nhất của ông là cho rằng khi đã có sự tán đồng của Đấng Cứu Thế cho hành vi của mình, thì ông đã có mọi thứ cần thiết. Ông đã bỏ qua thực tế rằng có thể có sự xung đột ý kiến giữa Đấng Cứu Thế và Hiệp hội Mục sư Elmira. Và đúng là đã có. Vì lẽ đó, ông Beecher mù quáng và khờ khạo đã tự đi đến chỗ diệt vong của chính mình. Hiệp hội Mục sư đã rút lại sự tán thành của họ, để mặc ông treo lơ lửng giữa không trung, không còn sự hỗ trợ nào khác ngoài sự ủng hộ và tán thành từ phúc âm của Chúa Kitô.

Ông Beecher đã mời các đồng nghiệp mục sư hợp sức với ông và giúp ông điều hành các buổi họp tại Nhà hát Opera. Họ từ chối với sự nhất trí cao độ. Trong chuyện này, họ đã sai. Vì họ không tán thành những buổi họp đó, nên đó là bổn phận họ nợ lương tâm và Chúa của mình để tìm cách làm cho chúng chấm dứt. Họ biết điều này. Họ cảm nhận được điều đó. Tuy nhiên, họ lại lạnh lùng quay lưng và từ chối giúp đỡ tại các buổi họp đó, trong khi họ thừa biết rằng sự giúp đỡ của họ, nếu được đưa ra một cách chân thành và kiên trì, là hoàn toàn đủ sức tiêu diệt bất kỳ dự án tôn giáo lớn lao nào từng được hình thành.

Các mục sư đã từ chối, và những buổi họp tai hại tại Nhà hát Opera vẫn tiếp tục; và không chỉ tiếp tục, mà còn ngày càng tăng thêm sự quan tâm và tầm quan trọng, đồng thời rút cạn giáo dân từ những nhà thờ nơi Tin Mừng được rao giảng với sự bình lặng đơn điệu ngọt ngào cùng sự sâu sắc không thể xuyên thấu, thứ vốn gây ra biết bao kinh ngạc trong các thành trì của tội lỗi. Thật đáng tiếc khi phải ghi lại ở đây rằng một mục sư đã từ chối giảng đạo tại Nhà hát Opera theo lời mời của ông Beecher, ngay cả khi kẻ kích động đó bị ốm và không thể thực hiện; và nếu lương tâm của người đó tự biện minh cho việc từ chối đó thì tôi thì không. Dưới chiêu bài bác ái dành cho một người anh em ốm yếu, ông ta đã có thể giảng cho đám đông tại Nhà hát Opera một bài giảng gây ra thiệt hại không thể đong đếm cho thí nghiệm Nhà hát Opera đó. Và ông ta cũng không cần phải quá cầu kỳ về bài giảng mình chọn đâu. Ông ta có thể dựa vào bất kỳ bài nào mình có sẵn trong túi.

Các buổi họp tại Nhà hát Opera vẫn tiếp tục; các giáo đoàn khác thì thưa thớt, rồi ngày càng thưa thớt hơn, nhưng những đám đông tại Nhà hát Opera thì lại bao la. Mỗi tối Chủ nhật, bất chấp lẽ thường và lý trí, nhiều đám đông vẫn đi ngang qua các nhà thờ nơi họ có thể đã được cứu rỗi, để rồi bước đi một cách dứt khoát đến Nhà hát Opera để bị kết án. Cộng đồng bàn tán, bàn tán, bàn tán. Mọi người đều thảo luận về việc Hiệp hội Mục sư không tán thành các buổi họp tại Nhà hát Opera; cũng như việc họ không tán thành những lời giảng dạy được đưa ra ở đó. Và mọi người đều tự hỏi làm thế nào Hiệp hội Mục sư có thể biết nên tán thành hay phản đối những lời giảng dạy đó, khi mà các giáo sĩ này chưa bao giờ tham dự một buổi họp nào tại Nhà hát Opera, và do đó không biết những gì được dạy ở đó. Mọi người đều thắc mắc về câu hỏi tò mò đó, và họ chỉ biết để sự tò mò ấy trôi đi mà thôi.

Ông Beecher đã yêu cầu Hiệp hội Mục sư nêu rõ những phản đối của họ đối với vấn đề Nhà hát Opera. Họ không thể — hay ít nhất là họ đã không làm thế. Ông nói với họ rằng nếu họ đường hoàng bước ra và nói với ông rằng họ muốn những buổi họp đó chấm dứt, ông sẽ chấm dứt chúng. Họ từ chối làm điều đó. Tại sao họ lại phải từ chối? Họ không có quyền từ chối, và không có lý do để từ chối, nếu họ thực sự tin rằng những buổi họp đó can thiệp dù chỉ là nhỏ nhất vào những lợi ích tốt đẹp nhất của tôn giáo. (Đó là một luận điểm mà cái đầu sâu sắc nhất trong số họ cũng không thể chối bỏ được.)

Nhưng các buổi họp tại Nhà hát Opera vẫn tiếp tục. Đó mới là tai hại. Và vì thế, vào một sáng thứ Hai nọ, khi ông Beecher xuất hiện tại buổi họp Mục sư thông thường, các đồng nghiệp giáo sĩ của ông yêu cầu ông đừng đến đó nữa. Ông hỏi tại sao. Họ không đưa ra lý do. Họ chỉ đơn giản từ chối tiếp nhận ông thêm nữa. Ông Beecher nói rằng ông không thể chấp nhận sự hành quyết này khi chưa được xét xử, và vì ông yêu quý họ và không có ác cảm gì với họ, ông phải khăng khăng đòi được họp với họ trong tương lai như vẫn thường lệ. Và thế là, sau đó, họ họp trong bí mật, và bằng cách đó đã thoát khỏi tình cảm quấy rầy của người đàn ông này.

Hiệp hội Mục sư đã loại Beecher — một điểm thắng lợi. Ông ấy sẽ gây ra một sự náo động về điều đó trước công chúng. Nhưng đó là một tính toán sai lầm. Ông không bao giờ đề cập đến nó. Họ chờ đợi, chờ đợi một sự sụp đổ lớn lao, nhưng nó chẳng bao giờ đến. Sau tất cả những đau đớn chuyển dạ, ngọn núi mục sư của họ chỉ đẻ ra một con chuột — lại còn là một con chuột chết yểu nữa chứ. Beecher đã không tố giác họ; Beecher đầy ác ý cứ khăng khăng không chịu tố giác họ. Cơ hội đang tuột khỏi tầm tay. Than ôi, vì sự nhục nhã này, họ đành phải lộ diện và tự mình nói ra điều đó! Và rốt cuộc, quả bom của họ cũng chẳng làm hại được ai khi họ cho nổ nó. Họ đã không còn phải chịu trách nhiệm trước Chúa thay cho Beecher nữa, vậy mà chẳng có ai tỏ ra bị tê liệt vì điều đó cả. Bằng cách nào đó, dường như nó thậm chí còn không đủ quan trọng để lên mặt báo, mặc dù ngay cả những sự kiện nhỏ nhặt tội nghiệp như việc Smith mua một đội ngựa đua và con của Nghị viên Jones bị sởi cũng được ghi lại ở đó với vẻ háo hức. Phải làm gì đó thôi. Vì Hiệp hội Mục sư đã kể về hành động tàn khốc của họ, trong khi chẳng ai khác coi đó là đủ quan trọng để kể lại, nên giờ đây, khi các phóng viên chẳng thấy có gì trong đó đủ quan trọng để in, họ đành phải tự xuất bản. Và thế là họ làm cả thế giới tôn giáo phải kinh ngạc, không còn nghi ngờ gì nữa, bằng cách long trọng in trên tờ Evangelist đoạn văn đứng đầu bài viết này. Cuối cùng thì họ cũng đã khởi động được sắc lệnh vạ tuyệt thông của mình. Nó đang lan đi khá nhanh và gây ra tiếng vang đáng kể, chúng ta hãy hy vọng như vậy. Thậm chí người ta còn biết đến nó ở Podunk, dù nơi đó có ở đâu đi chăng nữa. Nó đã kích thích được một đoạn tin vắn hai dòng ở đó. Thế giới hạnh phúc, hạnh phúc biết bao khi cuối cùng đã biết rằng một đại hội nhỏ gồm những mục sư không giáo đoàn mà nó chưa từng nghe danh bao giờ đã đè bẹp một Beecher nổi tiếng, và giảm số lượng khán giả của ông từ một nghìn năm trăm xuống còn một nghìn bốn trăm bảy mươi lăm chỉ trong một cú đánh duy nhất! Thế giới hạnh phúc, hạnh phúc biết bao khi cuối cùng đã biết rằng những kẻ ngây thơ vô danh này không còn chịu trách nhiệm cho những bài giảng không tì vết, sức mạnh, sự cảm động, logic, và những màn pháo hoa trí tuệ đa dạng khác vốn lôi cuốn, nhưng cũng dẫn đến sự đày đọa, đám đông Nhà hát Opera vào mỗi tối Chủ nhật ở Elmira! Và khốn khổ thay, ôi khốn khổ gấp ba Beecher! Vì Hiệp hội Mục sư Elmira sẽ không bao giờ, không, không bao giờ còn chịu trách nhiệm trước Chúa về những thiếu sót của ông nữa. (Xin hãy thứ lỗi cho những giọt nước mắt này.)

(Để bảo vệ cho một người vốn luôn bị buộc tội về mọi trò quỷ quái báo chí xuất hiện trên các tờ báo ở Elmira, tôi nhân cơ hội này tuyên bố, dưới lời thề, đã được ký tên hợp lệ trước một viên quan tòa, rằng ông Beecher không viết bài báo này. Và hơn thế nữa, rằng ông cũng không gợi ý về nó. Và hơn thế nữa, Hiệp hội Mục sư Elmira cũng không viết nó. Và cuối cùng, Hiệp hội Mục sư cũng không yêu cầu tôi viết nó. Không, tôi đã cầm vũ khí này lên để bảo vệ Hiệp hội Mục sư Elmira chỉ vì tình yêu dành cho công lý. Không hề được yêu cầu, tôi đã tự phong mình làm nhà vô địch của Hiệp hội Mục sư Elmira, và việc thực hiện thay mặt họ phía tranh luận trên mặt báo sẽ là một công việc đầy yêu thương của tôi bất cứ khi nào họ muốn tôi làm điều đó; hoặc nếu họ bận rộn và không có thời gian để yêu cầu, tôi vẫn sẽ vui vẻ làm điều đó dù thế nào đi nữa. Khi kết thúc bài này, tôi phải nhận xét rằng nếu ai nghi ngờ quyền của các mục sư Elmira trong việc đuổi ông Beecher ra khỏi Hiệp hội Mục sư, thì với họ, tôi trả lời rằng ông Beecher đã tái tạo tổ chức đó sau khi nó đã chết nhiều năm, và đã mời những quý ông đó tham gia, điều mà họ đã làm, và vì thế tất nhiên họ có quyền đuổi ông ấy ra nếu họ muốn. Sự khác biệt giữa Beecher và người đàn ông đã bỏ một con rắn lục vào lòng mình là, Beecher đã bỏ vào nhiều con rắn lục hơn ông ta, và kết quả là ông ấy đã có một khoảng thời gian sống động hơn hẳn khi chúng bắt đầu nóng lên.)

Vui vẻ,

S'CAT.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.