Vào một buổi sáng, khoảng một tuần sau khi Marcus lên đường đi về miền nam tiểu bang, McTeague tìm thấy một bức thư hình chữ nhật được nhét qua khe cửa phòng khám của anh. Địa chỉ được đánh máy. Anh mở nó ra. Bức thư được gửi từ Tòa thị chính và có đóng dấu ở một góc với con dấu của Tiểu bang California trông rất trang trọng; cùng với các số hiệu biểu mẫu và hồ sơ được ghi ở phần đầu.

McTeague đang làm những miếng hàn răng thì bức thư này đến. Anh đang ở trong phòng khám, lúi húi bên chiếc giá có thể di chuyển đặt dưới lồng chim ở cửa sổ lồi. Anh đang làm những "khối" dùng cho các lỗ sâu lớn ở mặt gần và các "trụ" để bắt đầu quá trình hàn răng. Anh nghe thấy tiếng bước chân của người đưa thư ngoài hành lang và thấy những phong bì bắt đầu lướt qua khe cửa. Sau đó là chiếc phong bì chữ nhật dày cộp với con dấu chính quyền, rơi phẳng xuống sàn với một tiếng động đục ngầu, nặng nề.

Người nha sĩ đặt chiếc trâm gai và kéo xuống, rồi gom thư lại. Tổng cộng có bốn bức thư. Một bức gửi cho Trina, với chữ ký tay "tao nhã" của Selina; bức thứ hai là quảng cáo về một loại ghế nha khoa mới; bức thứ ba là tấm thiệp từ một tiệm làm mũ ở dãy nhà bên, thông báo khai trương; và bức thứ tư, nằm trong chiếc phong bì chữ nhật dày, là một biểu mẫu in sẵn có để trống tên và ngày tháng, gửi cho McTeague từ một văn phòng tại Tòa thị chính. McTeague đọc chậm chạp từ đầu đến cuối. "Tôi không biết, tôi không biết," anh lầm bầm, ngây ngốc nhìn vào cuốn lịch của hãng súng trường. Sau đó, anh nghe thấy tiếng Trina từ nhà bếp vọng lại, vừa hát vừa khua lách cách đống bát đĩa ăn sáng. "Chắc tôi phải hỏi Trina vụ này thôi," anh lầm bầm.

Anh đi qua dãy phòng, qua phòng khách – nơi ánh nắng rọi xuyên qua lớp rèm ren Nottingham thắt nơ lên tấm thảm trắng sạch sẽ và bề mặt bóng loáng của chiếc đàn cẩm-lê-ô – tiếp tục đi qua phòng ngủ với những bức tranh thạch bản lồng kính vẽ những đứa trẻ Anh má phũm phì và lũ chó sục cáo lanh lợi, rồi bước ra nhà bếp lát gạch. Nhà bếp sạch bóng như lau như ly; chiếc bếp lò mới được đánh than trông đen nhánh và óng ả như da của một người da đen; những chiếc xoong nồi bằng thiếc và tráng men sứ trông cứ như làm bằng bạc và ngà voi. Trina đang đứng giữa phòng, dùng một miếng bọt biển ẩm lau sạch chiếc khăn trải bàn bằng vải sơn mà họ vừa dùng để ăn sáng. Chưa bao giờ cô trông xinh đẹp đến thế. Dù trời còn sớm, búi tóc đen dày cộm như vương miện trên đầu cô được chải chuốt và cuộn gọn gàng, không một chiếc ghim nào lỏng lẻo. Cô mặc một chiếc váy calico màu xanh lam in họa tiết trắng, thắt chiếc thắt lưng giả da cá sấu quanh vòng eo nhỏ nhắn, được siết corset cứng cáp; áo sơ mi của cô bằng vải lanh hồng, mới và giòn đến mức phát ra tiếng sột soạt theo từng chuyển động, trong khi quanh cổ áo, được thắt nút gọn gàng, là một chiếc cà vạt vải lanh của McTeague mà cô đã lấy dùng. Tay áo được xắn cẩn thận gần sát vai, và chẳng có gì đáng yêu hơn hình ảnh đôi tay tròn trịa, trắng như sữa của cô đưa qua đưa lại khi lau mặt bàn, một chút sắc hồng phớt hiện lên rồi biến mất ở khuỷu tay mỗi khi chúng gập lại và duỗi thẳng. Cô ngước lên nhanh chóng khi chồng bước vào, đôi mắt hẹp ánh lên niềm vui, chiếc cằm nhỏ nhắn đáng yêu ngẩng cao; đôi môi khép tròn rồi hé mở với những từ cuối cùng của bài hát, khiến người ta có thể thoáng thấy ánh vàng từ những chỗ hàn trên hàm răng trên của cô.

Toàn bộ khung cảnh – nhà bếp sạch sẽ cùng sàn gạch tinh tươm; mùi cà phê còn vương vấn trong không gian; bản thân Trina thì tươi tắn như vừa tắm xong và cất tiếng hát khi làm việc; ánh nắng ban sớm chiếu xiên qua tấm rèm trắng mỏng ở cửa sổ, giăng ngang gian bếp nhỏ một nhịp cầu sương mù vàng óng – tỏa ra một nét rạng rỡ khó mà cưỡng lại. Qua phần ô cửa sổ mở phía trên, tiếng ồn của phố Polk vọng vào, nơi đã thức giấc từ lâu. Người ta nghe thấy tiếng rao hàng vang vọng, tiếng trẻ em í ới gọi nhau trên đường đến trường, tiếng xe bán thịt lách cách vui tai, tiếng búa gõ lanh lảnh, hay tiếng lộc cộc kéo dài thỉnh thoảng của một chuyến xe điện nặng nề chạy qua, kèm theo tiếng vo ve rung động của những ô cửa kính va chạm và tiếng chuông reo vui tai.

– Có chuyện gì thế anh Mac quý hóa? – Trina nói.

McTeague dùng gót chân khép cửa phía sau lại và đưa cho cô bức thư. Trina đọc từ đầu đến cuối. Rồi đột nhiên bàn tay nhỏ bé của cô siết chặt lấy miếng bọt biển, khiến nước từ đó tuôn ra và nhỏ giọt tí tách xuống sàn gạch.

Bức thư – hay đúng hơn là thông báo in sẵn – thông báo cho McTeague biết rằng anh chưa từng nhận được bằng cấp từ một trường nha khoa nào, và do đó anh bị cấm tiếp tục hành nghề. Một trích dẫn luật liên quan đến vụ việc được đính kèm bằng cỡ chữ nhỏ.

– Ơ, cái gì thế này? – Trina điềm tĩnh nói, lúc đó vẫn chưa suy nghĩ gì nhiều.

– Tôi không biết, tôi không biết, – chồng cô đáp.

– Anh không được phép hành nghề nữa, – Trina đọc tiếp, – "bằng văn bản này bị cấm và ngăn cấm không được tiếp tục——" Cô đọc lại đoạn trích, trán nhíu lại và co rúm. Cô cẩn thận cất miếng bọt biển vào giá treo bằng dây thép phía trên bồn rửa, kéo một chiếc ghế lại bàn và trải tờ thông báo ra trước mặt. – Ngồi xuống đi, – cô nói với McTeague. – Lại đây ngồi sát bàn đi anh Mac, để xem cái này là thế nào.

– Tôi nhận được nó sáng nay, – người nha sĩ thì thầm. – Nó vừa mới tới. Tôi đang làm mấy miếng hàn răng... ở đằng kia, trong phòng khám, chỗ cửa sổ... thì người đưa thư nhét nó qua cửa. Ban đầu tôi tưởng là một cuốn của bộ "Hệ thống Nha khoa Hoa Kỳ", nhưng khi mở ra xem thì tôi nghĩ mình nên... –

– Này anh Mac, – Trina ngước lên từ tờ thông báo cắt lời, – ANH chưa từng học qua trường nha khoa nào à?

– Hả? Sao cơ? Sao cơ? – McTeague thốt lên.

– Anh học nghề nha sĩ bằng cách nào? Anh có đi học trường lớp nào không?

– Tôi đi theo một tay thợ từng đến mỏ quặng một lần. Mẹ tôi bảo thế. Bọn tôi cứ đi từ trại này sang trại khác. Tôi mài dụng cụ khoét răng cho hắn, và dán thông báo của hắn ở các thị trấn – dán lên bưu điện và trên cửa các sảnh hội quán Odd Fellows. Hắn có một chiếc xe ngựa.

– Nhưng chưa bao giờ anh học trường nào sao?

– Hả? Gì cơ? Trường á? Không, tôi chưa từng đi. Tôi học từ tay đó.

Trina kéo tay áo xuống. Cô tái đi một chút so với bình thường. Cô cài cúc cổ tay áo lại và nói:

– Nhưng anh có biết là anh không được phép hành nghề trừ khi tốt nghiệp một trường đại học không? Anh không có quyền tự gọi mình là "bác sĩ".

McTeague ngẩn người ra một lúc; rồi nói:

– Ơ, tôi hành nghề mười năm nay rồi cơ mà. Hơn nữa... gần mười hai năm.

– Nhưng đó là luật.

– Luật nào?

– Luật rằng anh không được phép hành nghề, hay tự gọi mình là bác sĩ, trừ khi anh có bằng cấp.

– Bằng cấp là cái gì thế?

– Em không rõ chính xác. Đó là một loại giấy tờ mà... mà... ôi anh Mac, chúng ta tiêu đời rồi. – Giọng Trina vút lên thành tiếng thét.

– Ý em là gì thế, Trina? Anh chẳng phải nha sĩ à? Anh chẳng phải bác sĩ sao? Em nhìn tấm biển của anh xem, và cả chiếc răng vàng em tặng anh nữa. Chứ, anh hành nghề gần mười hai năm rồi còn gì.

Trina mím chặt môi, hắng giọng và vờ như chỉnh lại chiếc kẹp tóc đằng sau đầu.

– Em đoán là mọi chuyện chưa đến mức tệ thế đâu, – cô nói rất bình tĩnh. – Để em đọc lại cái này xem nào. "Bằng văn bản này bị cấm và ngăn cấm không được tiếp tục——" Cô đọc đến hết.

– Ôi, không thể nào, – cô kêu lên. – Họ không thể có ý đó... ôi anh Mac, em thực sự tin là... chà! – cô thốt lên, khuôn mặt tái nhợt bừng đỏ. – Họ đâu biết anh là một nha sĩ giỏi thế nào. Cái bằng cấp thì có quái gì quan trọng nếu anh là một nha sĩ hạng nhất chứ? Chắc không sao đâu mà. Anh Mac, anh thực sự chưa từng học trường nha khoa nào à?

– Không, – McTeague đáp một cách bướng bỉnh. – Học để làm gì? Tôi biết cách chữa bệnh; thế chưa đủ à?

– Nghe kìa, – Trina đột ngột nói. – Không phải chuông phòng khám của anh đấy chứ? Cả hai đều nghe thấy tiếng chuông leng keng mà McTeague đã treo trên cửa phòng khám. Người nha sĩ nhìn đồng hồ nhà bếp.

– Là Vanovitch đấy, – anh nói. – Hắn là thợ sửa ống nước ở phố Sutter. Hắn có lịch hẹn với tôi để nhổ một chiếc răng cối nhỏ. Tôi phải quay lại làm việc đây. – Anh đứng dậy.

– Nhưng anh không thể, – Trina kêu lên, úp mu bàn tay lên môi, đôi mắt ngấn lệ. – Anh Mac, anh không hiểu à? Anh không hiểu sao? Anh phải dừng lại. Ôi, thật là khủng khiếp! Nghe em này. – Cô chạy vòng qua bàn tới chỗ anh và tóm lấy tay áo anh bằng cả hai tay.

– Hả? – McTeague gầm gừ, nhìn cô với vẻ mặt bối rối nhăn nhó.

– Họ sẽ bắt anh đấy. Anh sẽ phải vào tù. Anh không thể làm việc... không thể làm việc được nữa đâu. Chúng ta tiêu đời rồi.

Vanovitch đang đập cửa phòng khách.

– Hắn sẽ đi ngay bây giờ thôi, – McTeague thốt lên.

– Mặc kệ hắn đi. Bảo hắn đi đi; bảo hắn lát nữa quay lại.

– Ơ, hắn có LỊCH HẸN với tôi cơ mà, – McTeague thốt lên, đặt tay lên nắm cửa.

Trina kéo giật anh lại. – Nhưng anh Mac, anh không còn là nha sĩ nữa; anh không phải bác sĩ. Anh không có quyền làm việc. Anh chưa từng học trường nha khoa nào cả.

– Thì cứ cho là tôi chưa từng học trường nào đi, tôi vẫn là nha sĩ như thường chứ bộ? Nghe kìa, hắn lại đập cửa kìa. Thôi, tôi đi đây, chắc chắn thế.

– Thôi được, cứ đi đi, – Trina nói với một phản ứng đột ngột. – Chẳng có chuyện họ bắt anh dừng lại đâu. Nếu anh là một nha sĩ giỏi, thế là đủ rồi. Đi đi anh Mac; mau lên, trước khi hắn bỏ đi.

McTeague bước ra, khép cửa lại. Trina đứng thẫn thờ nhìn chăm chăm xuống những viên gạch dưới chân. Sau đó cô quay lại bàn, ngồi xuống trước tờ thông báo, rồi chống cằm bằng cả hai tay và đọc lại nó thêm một lần nữa. Đột nhiên cô bị thuyết phục rằng mọi chuyện đều là sự thật. McTeague buộc phải ngừng làm việc, dù anh có là một nha sĩ giỏi đi chăng nữa. Nhưng tại sao những người có thẩm quyền ở Tòa thị chính lại đợi đến tận lúc này mới gửi thông báo? Ngay lập tức Trina búng tay, một tia sáng trí tuệ lóe lên trong đầu.

– Chính là do Marcus đã làm chuyện này, – cô kêu lên.

Mọi chuyện giống như một tiếng sét đánh ngang tai. McTeague choáng váng, đờ đẫn. Anh không nói gì cả. Chưa bao giờ trong đời anh lại lầm lì đến thế. Có những lúc anh dường như không nghe thấy Trina nói gì với mình, và cô thường phải lay vai để đánh thức sự chú ý của anh. Anh cứ ngồi thẫn thờ một mình trong phòng khám, lật qua lật lại tờ thông báo trong những ngón tay thô kệch to lớn của mình, ngốc nghếch đọc đi đọc lại hết lần này đến lần khác. Anh không thể hiểu nổi. Một nhân viên ở Tòa thị chính thì can dự gì đến anh chứ? Sao họ không để anh yên cơ chứ?

– Ôi, BÂY GIỜ chúng ta sẽ ra sao đây? – Trina kêu khóc. – Bây giờ chúng ta sẽ ra sao đây? Chúng ta thành kẻ trắng tay, ăn mày rồi... mà mọi thứ lại diễn ra quá đột ngột. – Và có lần, trong một cơn thịnh nộ bộc phát, không thể giải thích nổi, hoàn toàn khác hẳn với bất cứ biểu hiện nào mà McTeague từng thấy ở cô trước đây, cô vùng dậy, hai tay nắm chặt và nghiến chặt răng, thét lên: – Ôi,á chi bằng anh GIẾT quách Marcus Schouler vào cái lúc hắn đánh anh đi!

McTeague vẫn tiếp tục công việc của mình, hành động hoàn toàn theo thói quen; bản tính lờ đờ, chậm chạp, có phương pháp và bướng bỉnh của anh từ chối thích nghi với hoàn cảnh mới.

– Biết đâu Marcus chỉ định dọa chúng ta thôi thì sao, – Trina từng nói. – Làm sao họ biết được anh có hành nghề hay không chứ?

– Ngày mai tôi phải làm một cái khuôn, – McTeague nói, – và Vanovitch, cái tay thợ sửa ống nước ở phố Sutter ấy, hắn sẽ đến lần nữa vào lúc ba giờ.

– Thôi được, anh cứ tiến hành đi, – Trina quả quyết bảo anh; – anh cứ việc làm khuôn đi, và nhổ sạch mọi cái răng trong miệng Vanovitch nếu anh muốn. Ai mà biết được chứ? Biết đâu họ chỉ gửi tờ thông báo đó như một thủ tục hình thức thôi. Biết đâu Marcus lấy được tờ giấy đó rồi tự điền vào thì sao.

Hai người thường nằm thức trắng cả đêm, trân trân nhìn lên trần nhà tối đen, nói chuyện, nói chuyện và nói chuyện.

– Anh chẳng có quyền hành nghề nào nếu chưa học qua trường nha khoa sao, anh Mac? Anh chưa từng học à? – Trina cứ hỏi đi hỏi lại.

– Không, không, – người nha sĩ đáp, – tôi chưa bao giờ học. Tôi học từ người thợ mà tôi làm học việc. Tôi chẳng biết gì về trường nha khoa cả. Tôi không có quyền làm theo ý mình muốn chắc? – anh đột ngột thốt lên.

– Nếu anh rành nghề của mình, chẳng phải thế là đủ rồi sao? – Trina kêu lên.

– Chắc chắn rồi, chắc chắn rồi, – McTeague gầm gừ. – Tôi không đời nào dừng lại vì họ đâu.

– Anh cứ tiếp tục làm đi, – Trina nói, – và em cá là anh sẽ chẳng bao giờ nghe thấy điều gì về nó nữa đâu.

– Hay là tôi cứ đến Tòa thị chính gặp họ xem sao nhỉ, – McTeague ướm hỏi.

– Không, không, anh đừng có làm thế, anh Mac, – Trina kêu lên. – Bởi vì, nếu Marcus làm chuyện này chỉ để dọa anh thôi thì ở Tòa thị chính họ sẽ chẳng biết gì sất; nhưng họ sẽ bắt đầu hỏi anh đủ điều, rồi phát hiện ra là anh CHƯA TỪNG tốt nghiệp trường nha khoa nào, và thế là anh sẽ còn khốn đốn hơn đấy.

– Ờ, tôi chẳng việc gì phải bỏ nghề chỉ vì một mảnh giấy cả, – người nha sĩ tuyên bố. Câu nói đó cứ bám lấy anh mãi. Suốt cả ngày, anh đi lại quanh các phòng hoặc tiếp tục công việc trong phòng khám, lầm bầm sau bộ ria mép rậm rạp: – Tôi chẳng việc gì phải bỏ nghề chỉ vì một mảnh giấy cả. Không, tôi không đời nào bỏ nghề chỉ vì một mảnh giấy. Chắc chắn thế.

Những ngày tháng trôi qua, một tuần qua đi, McTeague vẫn tiếp tục công việc như thường lệ. Họ không nhận thêm tin tức nào từ Tòa thị chính nữa, nhưng sự bấp bênh của tình cảnh này thật là dằn vặt. Trina thực sự ngả bệnh vì nó. Nỗi sợ hãi luôn hiện hữu ngay bên cạnh họ, lên giường cùng họ, ngồi cùng họ bên bàn ăn sáng trong nhà bếp, bầu bạn với họ suốt cả ngày dài. Trina không dám nghĩ đến số phận của họ sẽ ra sao nếu nguồn thu nhập từ việc hành nghề của McTeague đột ngột bị tước mất. Khi đó, họ sẽ phải sống bằng tiền lãi từ số tiền trúng vé số của cô và khoản tiền cỏn con cô kiếm được từ việc làm thú chơi mỏm Na-ê, nhỉnh hơn ba mươi đô la một tháng một chút. Không, không, không thể nghĩ đến điều đó được. Không thể nào có chuyện kế sinh kế của họ lại bị tước đoạt một cách phũ phàng như vậy.

Hai tuần trôi qua. – Chắc chúng ta ổn rồi anh Mac ạ, – Trina tự nhợt nhạt thốt lên. – Có vẻ như mọi chuyện ổn cả rồi. Làm sao họ biết được anh có đang hành nghề hay không cơ chứ?

Ngày hôm đó, một thông báo thứ hai mang tính chất quả quyết hơn rất nhiều đã được gửi tận tay McTeague bởi một nhân viên công quyền. Và rồi đột nhiên Trina bị cơn hoảng loạn tột độ bủa vây, một nỗi sợ phi lý và mang tính bản năng. Nếu McTeague cứ cố chấp, cả hai sẽ bị tống vào tù, cô chắc chắn là như vậy; một nơi mà người ta bị xiềng vào tường trong bóng tối và chỉ được ăn bánh mì với nước lã.

– Ôi anh Mac, anh phải bỏ nghề thôi, – cô khóc lóc. – Anh không thể tiếp tục được nữa đâu. Họ có quyền bắt anh dừng lại. Ôi, sao anh lại không học trường nha khoa cơ chứ? Sao anh lại không tìm hiểu xem mình phải có bằng cấp của trường đại học? Để rồi bây giờ chúng ta thành kẻ trắng tay, ăn mày. Chúng ta phải rời khỏi đây... rời khỏi căn hộ này, nơi mà em... nơi mà CHÚNG TA đã từng hạnh phúc biết bao, và bán đi tất cả những món đồ xinh xắn; bán tranh, bán đàn cẩm-lê-ô, và... ôi, thật là quá khủng khiếp!

– Hả? Hả? Gì cơ? Gì cơ? – người nha sĩ ngơ ngác thốt lên. – Tôi không đời nào bỏ nghề chỉ vì một mảnh giấy đâu. Cứ để họ đuổi tôi đi xem nào. Tôi sẽ cho họ thấy. Bọn họ... bọn họ không thể coi thường tôi được đâu.

– Ôi, nói kiểu đó thì hay thật đấy, thế nào rồi anh cũng phải bỏ thôi.

– Ờ thì, chúng ta đâu có trắng tay, – McTeague đột ngột thốt lên khi một ý nghĩ lóe lên trong đầu. – Chúng ta vẫn còn tiền mà. Em có năm ngàn đô la và số tiền em tích cóp được cơ mà. Người ta đâu có trắng tay khi có trong tay hơn năm ngàn đô la.

– Ý anh là gì thế, anh Mac? – Trina lo lắng kêu lên.

– Thì, chúng ta có thể sống bằng số tiền ĐÓ cho đến khi... cho đến khi... cho đến khi... – anh bỏ lửng câu nói với một cái nhún vai đầy bất định, ngây ngốc nhìn quanh mình.

– Đến KHI NÀO? – Trina thét lên. – Sẽ chẳng bao giờ có cái gọi là "cho đến khi" nào hết. Chúng ta chỉ có TIỀN LÃI của năm ngàn đô la đó và khoản tiền chú Oelbermann cho em, nhỉnh hơn ba mươi đô la một tháng một chút, và đó là tất cả những gì chúng ta có. Anh sẽ phải tìm việc khác mà làm thôi.

– Thế tôi sẽ tìm việc gì mà làm đây?

Biết tìm việc gì đây? McTeague lúc này đã hơn ba tuổi, vốn dĩ đã chậm chạp và kém cỏi. Ở tuổi này thì anh còn có thể học thêm nghề gì mới được chứ?

Từng chút một, Trina đã làm cho người nha sĩ hiểu ra thảm họa giáng xuống đầu họ, và cuối cùng McTeague cũng bắt đầu hủy bỏ các lịch hẹn của mình. Trina phao tin rằng anh đang bị ốm.

– Sẽ chẳng một ai biết chuyện gì đã xảy ra với chúng ta đâu, – cô nói với chồng.

Nhưng phải mất một thời gian dài McTeague mới từ bỏ hẳn nghề nghiệp của mình. Mỗi buổi sáng sau bữa ăn, anh vẫn đi vào phòng khám như thường lệ và lúi húi bên đống dụng cụ, máy nha khoa và chiếc chậu rửa ở góc phòng phía sau tấm bình phong – nơi anh làm khuôn. Lúc thì anh mài chiếc dao khoét răng dạng "cuốc", lúc thì cặm cụi suốt cả tiếng đồng hồ để làm những "tấm lưới" và "trụ". Sau đó anh lại nhìn vào tấm bảng đen nơi anh ghi chép lịch hẹn.

Một ngày nọ, Trina nhẹ nhàng đẩy cửa phòng khám bước vào từ phòng khách. Đã lâu không nghe thấy tiếng McTeague di chuyển, cô bắt đầu tự hỏi anh đang làm gì. Cô bước vào, nhẹ nhàng khép cửa lại phía sau.

McTeague đã dọn dẹp căn phòng vô cùng ngăn nắp. Những tập sách "Nha sĩ Thực hành" và "Hệ thống Nha khoa Hoa Kỳ" được xếp thành các khối hình chữ nhật trên chiếc bàn giữa phòng có mặt bằng đá cẩm thạch. Vài chiếc ghế được kê sát vào tường ngay dưới bức tranh khắc thép "Lorenzo de' Medici" với vẻ ngay ngắn hơn bình thường. Máy nha khoa và các chi tiết mạ niken của chiếc ghế khám bệnh được đánh bóng đến mức sáng loáng, trong khi trên chiếc giá di động ở cửa sổ lồi, McTeague đã sắp xếp các dụng cụ vô cùng gọn gàng và ngăn nắp. Các loại dao khoét hình "cuốc", dụng cụ hàn, kìm, kẹp, đĩa mài corundum và mũi khoan, thậm chí cả chiếc vồ cán gỗ mà Trina sẽ không bao giờ được dùng đến nữa, tất cả đều được bày biện sẵn sàng để sử dụng ngay.

Chính McTeague đang ngồi trên chiếc ghế khám bệnh của mình, ngây ngốc nhìn ra ngoài cửa sổ, phóng tầm mắt vô hồn qua những mái nhà đối diện, đôi bàn tay đỏ phác nằm bất động trong lòng. Trina tiến lại gần anh. Có cái gì đó trong ánh mắt anh khiến cô vòng cả hai tay ôm lấy cổ anh và kéo cái đầu to lớn với mái tóc vàng thô ráp của anh tựa vào vai mình.

– Anh... anh đã chuẩn bị xong xuôi hết rồi, – anh nói. – Mọi thứ anh đều chuẩn bị sẵn sàng rồi đấy. Em thấy đấy, mọi thứ đều đã sẵn sàng và đang chờ đợi, và... và... và chẳng có ai đến cả, và sẽ chẳng bao giờ có ai đến nữa. Ôi, Trina! – Anh vòng tay ôm lấy cô, kéo cô sát vào người mình hơn.

– Thôi nào anh; đừng bận tâm nữa, – Trina khóc nức nở nói. – Mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa cả thôi, và chúng ta sẽ cùng nhau chịu cảnh nghèo khó nếu buộc phải thế. Anh chắc chắn sẽ tìm được việc gì khác để làm mà. Chúng ta sẽ làm lại từ đầu.

– Nhìn tấm bảng đằng kia kìa, – McTeague nói, đẩy cô ra và với lấy tấm bảng đen mà anh dùng để ghi lịch hẹn. – Nhìn chúng đi kìa. Nào là Vanovitch lúc hai giờ thứ Tư, vợ của Loughhead sáng thứ Sáu, con gái nhỏ của Heise lúc một giờ rưỡi chiều thứ Năm; bà Watson vào thứ Sáu, và lại là Vanovitch vào sáng sớm thứ Bảy... lúc bảy giờ. Đó là những lịch lẽ ra tôi phải làm, thế mà họ sẽ chẳng đến đâu. Họ sẽ chẳng bao giờ đến nữa đâu.

Trina cầm tấm bảng nhỏ từ tay anh lên và nhìn nó với vẻ buồn rầu.

– Xóa nó đi, – cô nói, giọng run run; – xóa sạch nó đi anh; – và khi cô nói, mắt cô lại ngấn lệ, một giọt nước mắt lớn rơi xuống tấm bảng. – Thế đấy, – cô nói; – cách xóa nó đi là để nước mắt em rơi lên đây này. – Rồi cô dùng ngón tay quẹt qua dòng chữ bị nhòa đi bởi nước mắt và rửa sạch tấm bảng. – Hết rồi, hết sạch rồi, – cô nói.

– Hết sạch rồi, – người nha sĩ lặp lại. Cả căn phòng chìm trong im lặng. Rồi McTeague vươn người đứng thẳng dậy hết chiều cao sáu thước hai tấc của mình, khuôn mặt tím tái lại, đôi bàn tay to lớn như chiếc vồ giơ cao lên đầu. Hàm răng anh bặm chặt hơn bao giờ hết, trong khi hàm răng va vào nhau kêu lạo xạo; rồi anh gầm gừ:

– Nếu có ngày tao gặp lại Marcus Schouler... – anh bỏ lửng câu nói đột ngột, tròng trắng mắt bỗng chốc chuyển sang màu hồng.

– Ôi, nếu anh THỰC SỰ gặp lại hắn, – Trina thốt lên, nín thở.