Đêm hôm đó, McTeague bị đánh thức bởi một tiếng thét chói tai, và bừng tỉnh khi thấy đôi tay của Trina đang ôm chặt lấy cổ mình. Nàng run lẩy bẩy đến mức những chiếc lò xo giường kêu cót cét.

– Hả? – gã nha sĩ kêu lên, ngồi bật dậy trên giường, giơ cao đôi nắm đấm. – Hả? Gì thế? Gì thế? Cái gì thế? Cái gì thế?

– Ồ, Mac, – vợ gã hổn hển nói, – em gặp một giấc mơ thật khủng khiếp. Em mơ thấy con Maria. Em tưởng nó đang đuổi theo em, mà em lại không chạy nổi, còn cổ nó thì... Ồ, người nó toàn máu là máu. Ôi, em sợ quá!

Trina đã chịu đựng rất giỏi trong ngày đầu tiên hoặc những ngày đầu ngay sau vụ việc, và đã khai trước điều tra viên với một sự bình tĩnh hơn hẳn Heise. Mãi cho đến một tuần sau, sự kinh hoàng của thảm kịch ấy mới lại ập đến giày vò nàng. Nàng trở nên căng thẳng đến mức ban ngày chẳng dám ở một mình, và hầu như đêm nào cũng giật mình tỉnh giấc trong tiếng thét kinh hoàng, run rẩy vì ám ảnh bởi một cơn ác mộng tồi tệ nào đó. Gã nha sĩ cảm thấy bực bội không sao diễn tả nổi trước sự căng thẳng của vợ, và đặc biệt cáu kịch liệt mỗi khi những tiếng thét của nàng đánh thức gã dậy giữa đêm khu trợn trừng mắt một cách điên dại, vung vơ đôi nắm đấm to lớn – chẳng biết vào cái gì – miệng lầm bầm: "Cái gì, cái gì..." trong sự ngơ ngác và rối bời hoàn toàn. Đến khi nhận ra đó chỉ là Trina, cơn giận của gã lại bùng lên ngay lập tức.

– Ồ, cô và mấy cái giấc mơ của cô! Đi ngủ mau, không thì tôi cho một trận đấy. Thỉnh thoảng, gã giáng cho nàng một cái tát trời giáng bằng bàn tay mở rộng, hoặc chộp lấy bàn tay nàng mà cắn vào các đầu ngón tay. Sau đó, Trina thường phải trằn trọc nằm thức hàng giờ liền, thút thít khóc một mình. Rồi lát sau, nàng rụt rè cất giọng:

– Mac.

– Hả?

– Mac, anh có yêu em không?

– Hả? Gì? Ngủ đi.

– Anh không còn yêu em nữa hả, Mac?

– Ồ, ngủ đi. Đừng có làm phiền tôi.

– Này, thế anh CÓ yêu em không, Mac?

– Chắc là có.

– Ồ, Mac, bây giờ em chỉ còn mỗi mình anh thôi, nếu anh không yêu em thì đời em sẽ ra sao đây?

– Câm mồm đi, để cho tôi ngủ.

– Thôi được, chỉ cần nói là anh yêu em đi.

Gã nha sĩ liền quay phắt lưng đi, vùi cái đầu vàng hoe to lớn vào gối, rồi kéo chăn trùm kín cả tai. Thế là Trina lại nức nở cho đến lúc thiếp đi từ lúc nào.

Gã nha sĩ đã bỏ bẵm việc tìm việc từ lâu lắm rồi. Khoảng thời gian từ bữa sáng cho đến bữa tối, Trina rất ít khi nhìn thấy bóng dáng gã. Cứ qua bữa sáng là McTeague lại số sắng hẳn lên, đội chiếc mũ lưỡi trai của mình lên đầu – gã đã từ bỏ cả việc đội mũ phớt kể từ khi vợ bắt đem bán chiếc mũ lụa đi – rồi bước ra ngoài. Gã đã nhiễm thói quen đi dạo dài và thui thủi một mình ở khu ngoại ô thành phố. Có lúc gã đi tới Cliff House, thỉnh thoảng ra công viên (nơi gã ngồi trên những chiếc ghế đá sưởi ấm dưới ánh nắng, ngậm tẩu thuốc và đọc những mẩu báo cũ rách rưới), nhưng thường thì gã hay đến khu bảo tồn Presidio. McTeague thường đi bộ đến điểm cuối tuyến xe điện phố Union, bước vào khu bảo tồn ngay tại trạm cuối đó, rồi đi xuống bờ vịnh, lần theo bờ biển đến pháo đài cũ ở Cổng Vàng (Golden Gate), và vòng qua mỏm đất này để đột ngột đối mặt với khoảng không gian bao la lộng gió của Thái Bình Dương. Sau đó, gã tiếp tục đi dọc bãi biển đến một mỏm đá quen thuộc nào đó. Tại đây, gã rẽ vào đất liền, trèo lên những vách đá thoai thoải phủ đầy hoa diên vĩ xanh cùng một loài hoa vàng mà gã không biết tên. Phía bên kia ngọn đồi thoai thoải này là một con đường rộng rãi, được gìn giữ rất sạch sẽ. McTeague cứ đi dọc con đường này cho đến khi quay lại thành phố bằng tuyến xe điện phố Sacramento. Gã nha sĩ rất thích những chuyến đi dạo như thế. Gã thích ở một mình. Gã thích sự cô quạnh của đại dương cuồn cuộn sóng gió; thích những ngọn đồi lộng gió tươi mát; thích cảm giác những cơn gió mậu dịch lồng lộng quất vào mặt, và gã cứ đứng hàng giờ liền ngắm nhìn những con sóng cuồn cuộn đổ nhào với niềm vui lặng lẽ, vô tư lự của một đứa trẻ. Bỗng nhiên, gã đâm ra say mê câu cá. Gã có thể ngồi bất động gần như suốt cả ngày trên một mỏm đá, tay cầm cần câu, và cảm thấy hạnh phúc nếu câu được ba con cá rô trong suốt mười hai tiếng đồng hồ. Tới trưa, gã tìm một khoảng cỏ bằng phẳng ở góc khuất bờ biển để nướng cá, cứ thế ăn mà không cần muối, không dao cũng chẳng có nĩa. Gã xiên mộth cành cây nhọn vào miệng con cá, xoay xoay nó từ từ trên ngọn lửa. Khi mỡ ngừng nhỏ giọt, gã biết cá đã chín, và sẽ ăn ngấu nghiến một cách từ tốn đầy khoai khoái, gặm sạch trơn từng cái xương, thậm chí ăn cả đầu. Gã nhớ lại hồi nhỏ mình từng hay làm thế nào ở vùng núi Placer County, trước khi trở thành một gã đẩy goòng trong mỏ. Gã nha sĩ vô cùng tận hưởng những ngày tháng này. Bản năng của một gã thợ mỏ ngày xưa đang quay trở lại. Giữa lúc khốn cùng, McTeague đang dần trượt về lại với nguyên bản thuở ban đầu của mình.

Một buổi tối nọ khi bước về nhà sau một chuyến đi dạo như thế, gã vô cùng ngạc nhiên khi thấy Trina đang đứng trước căn nhà trước kia của Zerkow, trầm ngâm ngắm nghía, ngón tay đặt lên môi.

– Cô đang làm cái quái gì ở đây thế? – gã nha sĩ càu nhàu khi bước đến. Trên cửa ra vào hướng ra đường của ngôi nhà có treo tấm biển "Cho thuê phòng".

– Cuối cùng chúng ta đã tìm được chỗ để chuyển đi rồi, – Trina thốt lên.

– Cái gì? – McTeague kêu lên. – Ở đó á, trong cái căn nhà bẩn thỉu đó, nơi cô tìm thấy con Maria ấy hả?

– Em không thể kham nổi tiền thuê căn phòng ở khu chung cư kia nữa rồi, nhất là khi anh chẳng kiếm được việc gì mà làm.

– Nhưng đó là nơi Zerkow đã giết Maria – chính xác là cái ngôi nhà đó – thế mà đêm nào cô chẳng giật mình thức giấc rồi thét lên chỉ vì nghĩ đến nó.

– Em biết chứ. Em biết lúc đầu sẽ rất tệ, nhưng rồi em sẽ quen thôi, với lại giá thuê ở đây rẻ bằng nửa chỗ chúng ta đang ở bây giờ. Em vừa xem một căn phòng; chúng ta có thể thuê được với giá siêu rẻ. Đó là căn phòng phía sau bếp. Một gia đình người Đức sẽ thuê phần trước nhà và cho thuê lại phần còn lại. Em quyết định lấy nó. Tiết kiệm được khối tiền đấy anh ạ.

– Nhưng tôi thì chẳng bớt được xu nào vào túi, – gã nha sĩ bực bội quát lên. – Tôi sẽ phải sống trong cái hang chuột bẩn thỉu đó chỉ để cô tiết kiệm tiền chắc. Tôi chẳng được lợi cái có khỉ gì đâu.

– Tìm việc mà làm đi, rồi hẵng hay, – Trina tuyên bố. – Em phải dành dụm ít tiền phòng thân lúc ốm đau; và nếu sống ở đây mà tiết kiệm được nhiều hơn thì em cứ làm thế, dẫu cho đây có là ngôi nhà Maria từng bị sát hại đi nữa. Em mặc kệ.

– Tùy cô, – McTeague nói, và không phản đối gì thêm nữa. Vợ gã ngạc nhiên nhìn gã. Nàng không thể hiểu nổi sự dễ dãi đột xuất này. Có lẽ thời gian gần đây McTeague đi vắng suốt nên đã chẳng còn bận tâm đến việc mình sống ở đâu hay ra sao nữa. Dù vậy, sự thay đổi đột ngột này vẫn khiến nàng hơi lo lắng.

Hôm sau, vợ chồng McTeague dọn nhà lần thứ hai. Chẳng mất mấy thời gian. Họ buộc phải mua lại chiếc giường từ chỗ bà chủ nhà, một hoàn cảnh suýt làm Trina đứt từng khúc ruột; và chiếc giường này, đôi chiếc ghế, chiếc rương của Trina, dăm ba món đồ trang trí, chiếc bếp dầu, cùng ít đĩa la liệt và đồ dùng nhà bếp là tất cả những gì họ có thể gọi là của riêng mình vào lúc này; và căn phòng phía sau trong ngôi nhà khốn khổ với những ký ức rợn gáy ấy, với duy nhất một ô cửa sổ nhìn ra một mê cung nhọ nhem của những khoảng sân sau và nhà kho đổ nát, chính là nơi mà giờ đây họ gọi là nhà.

Vợ chồng McTeague bắt đầu trượt dốc không phanh, ngày càng lún sâu vào cảnh túng quẫn. Họ dần quen với môi trường sống xung quanh. Tệ hại nhất là Trina đã đánh mất đi dáng vẻ xinh xắn ngày nào cùng nhan sắc của mình. Tác động kết hợp của công việc nặng nhọc, tính hà tiện, những bữa ăn đạm bạc cùng sự bạo ngược của chồng đã giáng những đòn chí mạng lên nàng một cách nhanh chóng. Thân hình nhỏ nhắn quyến rũ ngày nào nay trở nên thô kệch, cộc cằn và nặng nề. Người từng có sự ngăn nắp gọn gàng như loài mèo nay lê la suốt ngày trong phòng với chiếc áo choàng flannel bẩn thỉu, đôi dép lê đập lẹt đẹt theo từng bước chân. Cuối cùng, nàng thậm chí còn bỏ bê cả mái tóc của mình, thứ vương miện sẫm màu tuyệt đẹp, mái tóc của một bà hoàng từng che chở cho chiếc trán nhỏ nhắn xanh xao. Buổi sáng, nàng bện vội vàng khi tóc chưa chải nổi một nửa, rồi cuộn tròn trên đầu một cách cẩu thả. Tóc cứ tuột ra nửa tá lần một ngày; đến chiều tối thì nó đã thành một mớ rối bù lu bù loa, chẳng khác nào tổ quạ thực thụ.

Ạh, không, cuộc đời nàng chẳng lấy gì làm vui vẻ cho cam, khi mà người ta phải chèo chống cho hai miệng ăn, vừa nấu nướng vừa làm việc lại giặt giũ, chưa kể đến chuyện trả tiền thuê nhà. Lôi thôi, bẩn thỉu, thô kệch thì đã sao chứ? Liệu có còn thời gian để tút tát cho ra dáng người khác nữa không, và khi đã trau chuốt rực rỡ thì làm ơn cho ai xem chứ? Chắc chắn không phải là một gã chồng vũ như lôi, kẻ sẵn sàng cắn bạn như chó và đá đấm bạn như thể bạn làm bằng sắt. Thôi nào, tốt hơn là cứ buông xuôi, được ngày nào hay ngày nấy cho nhẹ thân. Cứ cúi đầu chịu đựng rồi mọi chuyện cũng sẽ qua mau.

Căn phòng duy nhất ngày càng trở nên bẩn thỉu kinh khủng, nồng nặc mùi nấu nướng và mùi sơn "không độc hại". Chiếc giường mãi xế chiều mới được dọn, đôi khi chẳng thèm dọn luôn. Đồ sành sứ bẩn thỉu chưa rửa, những con dao dính mỡ, những mảnh thức ăn nhão nhoét từ bữa hôm trước chất đống trên bàn, trong khi ở một góc là đống đồ vải dơ dáy bốc mùi khó chịu. Gián xuất hiện trong các kẽ hở của ván tường, giấy dán tường phồng rộp vì ẩm mốc rồi bắt đầu bong tróc. Trina từ lâu đã thôi chẳng còn quét dọn hay dùng giẻ lau chùi đồ đạc nữa. Lớp cáu bẩn dày bịch bám trên các ô cửa sổ và ở những góc phòng. Toàn bộ sự nhơ nhớp của con hẻm tràn vào không gian sống của họ hệt như một thủy triều bùn đang dâng cao.

Tuy nhiên, ở giữa hai ô cửa sổ, bức ảnh phai màu chụp cặp vợ chồng trong bộ đồ cưới vẫn nhìn xuống khung cảnh khốn cùng ấy, Trina vẫn ôm bó hoa cưới bất động trước ngực, McTeague đứng cạnh bên, chân trái bước lên phía trước theo tư thế của một vị Bộ trưởng Ngoại giao; trong khi ở gần đó là chiếc lồng chim, vật duy nhất mà gã nha sĩ ngoan cố bám víu lấy, cứ ríu rít hót ca suốt cả ngày trong nhà tù mạ vàng bé nhỏ của nó.

Và chiếc răng giả, chiếc răng hàm khổng lồ mạ vàng kiểu Pháp to lớn và kệch cỡm, đang toe toét những cái chân rễ tua tủa ở một góc phòng, ngay chân giường. Vợ chồng McTeague đã dùng nó như một thứ thay thế cho chiếc bàn. Sau bữa sáng và bữa tối, Trina thường chất đống bát đĩa và chén dĩa dính mỡ lên đó để chúng khỏi vướng víu.

Một buổi chiều nọ, Gã Nha Sĩ Khác, tình địch một thời của McTeague, kẻ chuyên diện những chiếc áo ghi-lê lộng lẫy, đã hết sức kinh ngạc khi nhận được chuyến ghé thăm từ McTeague. Lúc đó Gã Nha Sĩ Khác đang ở trong phòng khám, bận rộn với một khuôn thạch cao. Đáp lại tiếng gọi "Vào đi chứ. Không thấy tấm biển 'Vào không cần gõ cửa' à?", McTeague bước vào. Gã nhận ra ngay căn phòng thoáng đãng và tươi vui nhường nào. Một đốm lửa nhỏ đang nổ lép bép và lách tách trong lò sưởi, một chú chó greyhound vện đang ngồi chồm hỗm chăm chú nhìn ngắm nó, chiếc gương lớn trên lò sưởi trưng bày một loạt ảnh các nữ diễn viên được cài giữa mặt kính và khung, cùng một bình hoa violet tươi rói cắm trong chiếc lọ thủy tinh trên chiếc bàn gỗ anh đào được đánh bóng loáng. Gã Nha Sĩ Khác bước tới nhanh nhẹn, vui vẻ thốt lên:

– Ồ, Bác sĩ... Ông McTeague, khỏe không? Khỏe chứ?

Tên này thực sự đang mặc một chiếc áo khoác hút thuốc bằng nhung. Một điếu thuốc lá ngậm trên môi; đôi bốt da bóng phản chiếu ánh lửa. Còn McTeague thì mặc chiếc áo sơ mi lụa surah màu đen chẳng có cà vạt; đôi giày thô kệch to đùng có khóa, đóng đinh tán dưới đế bao bọc lấy đôi chân; gấu quần dính đầy những vệt bùn; chiếc áo khoác sờn cả tay và mất một chiếc cúc. Đã ba ngày gã chưa cạo râu; mái tóc vàng dày rối bù ló ra khỏi vành chiếc mũ len, sà xuống tận trán. Gã đứng đó với đôi chân vụng về, ngượng ngập đổi trụ liên tục và ánh mắt đầy vẻ bất định trước mặt anh chàng bảnh chọe sực nức mùi tiệm hớt tóc mà ngày xưa gã từng tống cổ khỏi phòng mình.

– Sáng nay tôi giúp được gì nào, ông McTeague? Răng cỏ có vấn đề gì à?

– Không, không. – McTeague, luống cuống trong việc diễn đạt, quên mất toi những lời đã dạo đầu được chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc gặp này.

– Tôi muốn bán lại tấm biển cho anh, – gã ngây ngô nói. – Cái răng mạ vàng to đẹt kiểu Pháp ấy... anh biết đấy... cái mà có lần anh từng ngỏ ý mua ấy.

– Ồ, giờ tôi đâu còn cần cái đó nữa, – gã kia kiêu kỳ đáp. – Tôi thích một tấm biển nhỏ nhã nhặn hơn, chẳng cần phô trương gì sất – chỉ tên với chữ "Nha sĩ" ở dưới là được. Mấy tấm biển to tổ bố thế này quê mùa lắm. Không, tôi không mua đâu.

McTeague đành đứng ngây ra, nhìn chằm chằm xuống sàn nhà, vô cùng lúng túng, chẳng biết nên đi hay nên ở.

– Mà cũng chẳng biết thế nào, – Gã Nha Sĩ Khác trầm ngâm nói. – Nếu nó giúp được gì cho anh... chắc dạo này anh túng thiếu lắm nhỉ... thôi được, tôi bảo thế này – tôi trả anh năm đô-la cho nó vậy.

– Được thôi, được thôi.

Sáng thứ Năm tuần sau, McTeague tỉnh giấc bởi tiếng nước mái hiên nhỏ giọt và tiếng mưa rơi rả rích kéo dài trên mái nhà.

– Lại mưa, – gã càu nhàu với vẻ chán ghét tột độ, ngồi bật dậy trên giường và chớp chớp mắt nhìn ô cửa sổ nhòe nhoét.

– Mưa suốt đêm rồi đấy, – Trina nói. Nàng đã thức dậy và mặc quần áo từ lâu, đang nấu bữa sáng trên chiếc bếp dầu.

McTeague vừa mặc quần áo vừa làu bàu: – Thôi kệ, đằng nào tao cũng đi. Trời mưa cá lại càng dễ cắn câu ấy chứ.

– Này anh Mac, – Trina vừa thái vài miếng thịt xông khói mỏng nhất có thể vừa nói. – Này, sao thỉnh thoảng anh không mang ít cá anh câu được về nhà nhỉ?

– Hả! – gã nha sĩ hừ mũi, – để có cái mà ăn sáng phỏng? Tiết kiệm cho cô được năm xu chứ gì?

– Ờ thì, có thì sao nào! Hoặc anh có thể đi câu đem bán ngoài chợ. Bác hàng cá bên kia đường thế nào cũng mua lại của anh cho xem.

– Câm mồm! – gã nha sĩ quát lên, và Trina ngoan ngoãn im bặt.

– Này, – chồng nàng tiếp lời, vừa thọc tay vào túi quần lấy ra một đô-la, – tao phát ốm và ngấy tận cổ mấy thứ cà phê với thịt xông khói và khoai tây nghiền này lắm rồi. Ra chợ mua ít thịt gì đó về làm bữa sáng đi. Mua một miếng bít-tết, hay thịt sườn, hay thứ gì vào đi.

– Ơ hay anh Mac, cả một đô-la đấy, trong khi người ta chỉ đưa anh có năm đồng cho cái biển hiệu. Chúng ta làm sao kham nổi. Thật đấy, Mac. Để em cất số tiền đó đi phòng khi túng thiếu còn hơn. Không ăn thịt buổi sáng thì anh cũng có sao đâu.

– Cứ làm theo lời tao bảo đi. Đi mua ít bít-tết, sườn, hoặc thứ gì đi.

– Thôi mà anh Mac, mình ơi.

– Đi ngay đi. Không tao lại cắn mấy ngón tay của cô nữa đấy.

– Nhưng mà...——

Gã nha sĩ bước một bước về phía nàng, chộp lấy tay vợ.

– Được rồi, em đi đây, – Trina kêu lên, co rúm và né tránh. – Em đi đây.

Tuy nhiên, nàng không hề mua thịt sườn ở khu chợ lớn. Thay vào đó, nàng vội vã chạy đến một cửa hàng thịt rẻ tiền hơn nằm ở con phố nhỏ cách đó hai dãy nhà, và mua chỗ thịt sườn cừu trị giá mười lăm xu từ một con cừu đã mổ được hai, ba ngày. Nàng đi mất một lúc.

– Đưa tiền thối đây, – gã nha sĩ vừa về đến nhà đã giục ngay. Trina đưa cho gã một đồng xu hai mươi lăm xu; và khi McTeague định càu nhàu phản đối, nàng liền tuôn ra một tràng huyên thuyên liên hồi khiến gã bối rối ngay tức khắc. Mà phải công nhận một điều, việc lừa gạt gã nha sĩ chưa bao giờ là khó đối với Trina. Gã chẳng bao giờ thèm tìm hiểu tận gốc rễ vấn đề. Gã thậm chí sẽ tin sái cổ nếu nàng bảo chỗ thịt sườn đó tốn tới một đô-la.

– Dù sao cũng tiết kiệm được sáu mươi xu, – Trina thầm nghĩ, tay siết chặt số tiền trong túi để nó không kêu lủng củng.

Trina nấu chỗ thịt sườn, và họ dùng bữa sáng trong im lặng. – Giờ thì, – McTeague vừa đứng dậy vừa nói, dùng lòng bàn tay quệt đám cà phê dính trên bộ ria mép rậm rạp, – giờ tôi đi câu đây, trời mưa hay nắng mặc kệ. Tôi đi cả ngày đấy.

Gã đứng ngập ngừng giây lát ở cửa, tay cầm cần câu, đu đưa qua lại khối chì nặng trịch. Gã nhìn Trina đang dọn dẹp bữa sáng.

– Đi nhé, – gã nói, gật đầu cái đầu vuông vức to lớn. Sự niềm nở khi chào từ biệt này là điều hiếm thấy. Trina đặt bát đĩa xuống rồi bước lại gần gã, cái cằm nhỏ nhắn ngày nào từng đáng yêu nay ngẩng cao:

– Hôn em một cái trước khi đi nào, Mac, – nàng nói, vòng tay ôm lấy cổ gã. – Anh CÓ còn yêu em chút nào không hả Mac? Rồi có ngày chúng ta sẽ lại hạnh phúc thôi. Dạo này khó khăn thật, nhưng rồi qua hết. Chẳng mấy chốc anh sẽ tìm được việc làm cho mà xem.

– Chắc vậy, – McTeague càu nhàu, để mặc cho nàng hôn.

Con chim hoàng yến đang nhảy nhót thoăn thoắt trong lồng, bỗng cất tiếng hót réo rắt, cổ họng nhỏ xíu phồng lên và rung bần bật. Gã nha sĩ trân trân nhìn nó. – Này, – gã chậm rãi cất lời, – tao nghĩ tao sẽ mang theo con chim này đi cùng.

– Mang bán à? – Trina hỏi.

– Ừ, ừ, bán nó.

– Thấy chưa, cuối cùng thì anh cũng khôn ra rồi đấy, – Trina hồ hởi đáp. – Nhưng đừng để tay chủ tiệm chim lừa đấy nhé. Nó là con chim hót hay đấy; tính cả lồng nữa, anh phải bắt hắn trả năm đô-la mới được. Cứ kiên quyết đòi từng đó trước đã, hiểu chưa.

McTeague nhấc chiếc lồng ra khỏi móc, cẩn thận bọc nó lại bằng một tờ báo cũ, lầm bầm: – Nó mà bị cảm lạnh thì khổ. Thôi, đi nhé, – gã lặp lại, – đi đây.

– Tạm biệt anh Mac.

Khi gã đi rồi, Trina lôi số sáu mươi xu trộm được từ túi ra đếm lại. – Đúng sáu mươi xu rồi, – nàng tự hào nói. – Nhưng mà em CỨ thấy đồng hào này nhẵn thín thế nào ấy nhỉ. – Nàng săm soi nó một cách krit. Chiếc đồng hồ trên trạm điện của tuyến cáp treo phố Sutter đánh tám tiếng. – Tám giờ rồi ư, – nàng thốt lên. – Phải bắt tay vào việc thôi. – Nàng dọn dẹp đĩa ăn trên bàn, kéo ghế và hộp đựng dụng cụ lại gần rồi bắt đầu tô màu cho bầy thú đồ chơi trong chiếc hộp của Noah mà nàng đã gọt đẽo từ ngày hôm qua. Nàng cặm cụi làm việc suốt cả buổi sáng. Đến trưa, nàng ăn trưa bằng cách hâm lại chỗ cà phê thừa buổi sáng và rán đôi chiếc xúc xích. Đúng một giờ, nàng lại còng lưng bên chiếc bàn. Môi trường ngón tay nàng – dăm ngón bị chính răng của McTeague cắn rách – cứ thế thoăn thoắt bay lượn, và chồng đồ chơi giá rẻ trong chiếc giỏ bên khuỷu tay cứ thế cao dần lên.

– Mấy thứ đồ chơi này rốt cuộc đi đâu hết nhỉ? – nàng lẩm bẩm. – Hàng nghìn hàng vạn cái thuyền Noah này do chính tay tôi làm ra – ngựa, gà, voi – vậy mà lúc nào cũng thấy thiếu. Trẻ con cứ làm hỏng đồ chơi thế này lại là phúc cho tôi đấy, với lại đứa nào cũng phải có sinh nhật và Giáng sinh chứ bộ. – Nàng nhúng cọ vào hũ màu nâu Vandyke rồi tô nhanh chiếc ngựa đồ chơi vừa gọt trong hai nhét cọ. Sau đó, một chấm màu đen ngà bằng chiếc cọ dẹt nhỏ tạo thành phần đuôi và bờm, còn những chấm trắng Trung Hoa tạo nên đôi mắt. Chất thông turp trong sơn khô hầu như ngay lập tức, và nàng ném chú ngựa nhỏ vừa hoàn thành vào chiếc giỏ.

Đến sáu giờ mà gã nha sĩ vẫn chưa về. Trina đợi đến bảy giờ, rồi cất đồ nghề đi, lủi thủi ăn tối một mình.

– Không biết cái ông Mac này la cà đi đâu nữa, – nàng thốt lên khi chiếc đồng hồ ở trạm điện phố Sutter điểm bảy rưỡi. – TÔI BIẾT là hắn đang chè chén ở xó xỉnh nào rồi, – nàng hoảng hốt kêu lên. – Hắn mang theo cả tiền bán tấm biển cơ mà.

Đến tám giờ, nàng choàng chiếc khăn lên đầu rồi chạy sang tiệm làm yên cương. Nếu có ai biết McTeague ở đâu thì chắc chắn là Heise. Nhưng tay thợ làm yên cương chẳng thấy bóng dáng gã từ hôm qua tới giờ.

– Chiều hôm qua hắn có ghé qua đây, rồi anh em tôi làm vài ly bên chỗ Frenna. Biết đâu hôm nay hắn lại vào đó thì sao.

– Ồ, anh sang hàng bên cạnh xem giúp tôi với được không? – Trina nói. – Lúc nào anh Mac cũng về ăn tối – hắn chẳng bao giờ thích bỏ bữa đâu – mà tôi thì đang lo cho hắn quá.

Heise bước sang quán rượu bên cạnh, rồi quay về mà chẳng mang theo tin tức gì cụ thể. Frenna không hề nhìn thấy gã nha sĩ kể từ khi gã vào cùng tay thợ làm yên cương vào chiều hôm trước. Trina thậm chí còn hạ mình đi hỏi nhà Ryer – những người mà họ từng cãi vã – xem có biết tung tích của gã nha sĩ ở đâu không, nhưng chỉ nhận lại những cái lắc đầu đầy khinh miệt.

– Biết đâu lúc mình vắng nhà hắn lại về rồi thì sao, – Trina tự nhủ. Nàng lại đi dọc phố Polk, hướng về phía căn hộ. Trời đã tạnh mưa, nhưng những vỉa hè vẫn còn long lanh nước. Những chiếc xe điện cáp trôi qua, nườm nượp khách đi xem kịch. Các tiệm hớt tóc đang chuẩn bị đóng cửa. Tiệm bán kẹo ở góc phố sáng rực ánh đèn và đang đông dần lên, trong khi những ngọn đèn xanh đỏ từ hiệu thuốc ngay đối diện hắt những ánh sáng vạn hoa sâu thẳm xuống bề mặt nhựa đường sáng loáng. Một nhóm cứu thế quân bắt đầu ca hát và cầu nguyện trước quán rượu của Frenna. Trina vội vã rảo bước trên con phố nhộn nhịp, ngập tràn ánh đèn đêm và những hoạt động nhỏ nhặt, chiếc khăn trùm đầu, một tay nhấc vác tà váy phai màu tránh vũng nước trên vỉa hè. Nàng rẽ vào con hẻm, bước qua cánh cửa luôn mở của ngôi nhà cũ của Zerkow, rồi chạy ù lên lầu vào căn phòng. Chẳng có ai cả.

– Ơ hay, sao mà LẠ thế nhỉ, – nàng thốt lên nửa thành tiếng, đứng ngay ngưỡng cửa, trán trắng sữa nhăn lại thành một mối bực dọc, ngón tay đau nhức đặt lên môi. Rồi một nỗi sợ hãi lớn lao chợt bủa vây lấy nàng. Nàng không sao tránh khỏi việc liên tưởng ngôi nhà này với một kịch bản chết chóc bạo lực.

– Không, không, – nàng nói với bóng tối, – anh Mac vẫn ổn mà. ANH ẤY tự lo cho mình được cơ mà. – Dù vậy, trong đầu nàng vẫn hiện lên rõ mồn một hình ảnh thi thể người chồng trương phềnh vì nước biển, mái tóc vàng bết lại như tảo biển, trôi bập bềnh vô tri giữa làn nước xoáy.

– Chẳng lẽ anh ấy ngã khỏi vách đá, – nàng quả quyết tự nhủ. – Kìa... KÌA anh ấy về rồi kìa. – Nàng thở phào nhẹ nhõm khi nghe thấy tiếng bước chân nặng nề vang lên ở hành lang phía dưới. Nàng chạy ra cầu thang ngó xuống, gọi lớn: – Ồ, anh Mac! Có phải anh đấy không, Mac? – Hóa ra đó là ông lão người Đức có gia đình ở tầng dưới. Đồng hồ trạm điện điểm chín giờ.

– Trời đất ơi, Mac đang ở đâu thế này? – Trina kêu lên, dậm chân thình thịch.

Nàng lại trùm khăn lên đầu, đi ra đứng ở góc hẻm và phố Polk, ngóng trông và chờ đợi, vươn dài cổ nhìn dọc con đường. Thậm chí có lúc nàng còn ra vỉa hè trước tòa nhà chung cư, ngồi bệt xuống khối đá gắn liền trước cửa nhà một lát. Nàng không tài nào quên được cái ngày mình từng được chở đến khối đá này trên một chiếc xe ngựa. Bố mẹ nàng, Owgooste và cặp sinh đôi đều đi cùng. Đó là ngày cưới của nàng. Chiếc váy cưới được đặt trong một cái rương thiếc to đùng trên ghế ngồi của người đánh xe. Chưa bao giờ trong đời nàng cảm thấy hạnh phúc đến thế. Nàng nhớ lại lúc mình bước xuống xe, đứng lại giây lát trên khối đá, ngước nhìn lên những cửa sổ của McTeague. Nàng đã thoáng thấy gã đang cạo râu, bọt xà phòng vẫn còn dính trên má, và họ vẫy tay chào nhau. Theo phản xạ, Trina ngước nhìn lên căn hộ phía sau lưng; nhìn lên ô cửa sổ lồi nơi từng là "Phòng Khám Răng" của chồng. Mọi thứ tối thum thủm; những ô cửa sổ mang vẻ đờ đẫn, mù lòa của những căn phòng bỏ hoang, không người ở. Một thanh sắt rỉ sét nhô ra một cách thảm hại từ gờ cửa sổ.

– Kia là chỗ tấm biển của chúng ta từng treo đấy, – Trina nói. Nàng quay đầu nhìn xuống phố Polk, hướng về nơi Gã Nha Sĩ Khác đặt phòng khám, và kìa, vươn ra khỏi cửa sổ nhà hắn, được tút tát và làm sáng bóng hoàn toàn, chính là chiếc răng khổng lồ, món quà sinh nhật nàng tặng chồng, đang lấp lánh rực rỡ dưới ánh đèn điện trắng lóa hệt như một ngọn hải đăng của sự thách thức và chiến thắng.

– Thôi nào; thôi nào, – Trina thì thầm, nấc nghẹn một tiếng khóc. – Đời đâu có vui vẻ gì. Nhưng em chẳng bận tâm đâu, vâng, em chẳng bận tâm gì hết, miễn là anh Mac bình an vô sự trở về nhà. – Nàng đứng dậy khỏi khối đá trước cửa, lại ra đứng ở góc hẻm ngóng trông và lắng nghe.

Trời càng lúc càng khuya. Thời gian trôi qua. Trina vẫn kiên trì bám trụ ở vị trí của mình. Tiếng bước chân qua lại thưa dần rồi thớt. Phố Polk chìm dần vào sự tịch mịch. Đồng hồ trạm điện điểm mười một giờ; đèn đóm đều tắt phụt; đến một giờ thì tuyến cáp ngừng chạy, để lại một khoảng không gian tĩnh lặng đến điếng người và tê tái bao trùm bầu không khí. Bỗng nhiên mọi thứ vắng ngắt. Âm thanh duy nhất lúc này là tiếng bước chân thưa thớt của viên cảnh sát đi tuần cùng tiếng kêu râm ran không ngớt của đàn vịt ngỗng trong khu chợ đóng cửa phía bên kia đường. Cả con phố đã chìm vào giấc ngủ.

Khi màn đêm buông xuống tối mịt, và người ta thao thức đơn độc một mình, những suy nghĩ cũng theo đó mà nhuốm màu hoàn cảnh; trở nên u ám, ảm đạm và vô cùng thê lương. Bỗng chốc một ý nghĩ lóe lên trong đầu Trina, một ý nghĩ đen tối, khủng khiếp; thậm chí còn tồi tệ hơn cả ý nghĩ về cái chết của McTeague.

– Ồ, không, – nàng kêu lên. – Ồ, không. Không thể nào có chuyện đó. Nhưng nhỡ đâu – nhỡ đâu chứ.

Nàng rời khỏi vị trí, vội vã chạy thục mạng về nhà.

– Không, không, – nàng lẩm bẩm trong miệng, – không thể nào đâu. Biết đâu hắn thậm chí đã về nhà theo một lối khác rồi thì sao. Nhưng nhỡ đâu – nhỡ đâu – nhỡ đâu chứ.

Nàng chạy ào lên cầu thang, mở cửa phòng rồi khựng lại, thở không ra hơi. Căn phòng tối thui và trống hoác. Với đôi bàn tay lạnh ngắt, run rẩy, nàng châm ngòi đèn, rồi quay phắt lại nhìn chiếc rương của mình. Ổ khóa đã bị cạy tung.

– Không, không, không, – Trina kêu lên, – không phải sự thật đâu; không phải sự thật đâu. – Nàng quỳ sụp xuống trước chiếc rương, hất tung nắp lên, thọc hai tay vào góc rương phía dưới chiếc váy cưới, nơi nàng vẫn thường cất giấu tiền tiết kiệm. Hộp đựng diêm bằng đồng và chiếc túi da sơn dương vẫn nằm ở đó. Chúng trống rỗng.

Trina ngã sấp người xuống sàn nhà, vùi mặt vào hay tay, lắc lư đầu qua lại. Tiếng khóc của nàng cất lên thành một tiếng rên rỉ.

– Không, không, không, không phải sự thật đâu; không phải sự thật đâu; không phải sự thật đâu. Ồ, anh ấy không thể làm thế được. Ồ, sao anh ấy lại nhẫn tâm làm thế chứ? Toàn bộ tiền của tôi, toàn bộ số tiền dành dụm ít ỏi của tôi – và bỏ rơi tôi ư. Anh ấy đi rồi, tiền của tôi mất tiêu rồi, số tiền thân yêu của tôi – những đồng tiền vàng quý giá mà tôi đã phải đổ mồ hôi sôi nước mắt mới kiếm được. Ồ, sao lại nỡ bỏ rơi tôi chứ – đi hẳn rồi – đi mãi không về – đi cùng những đồng tiền vàng của tôi. Đi rồi – đi rồi – đi rồi. Tôi sẽ chẳng bao giờ gặp lại chúng nữa, và tôi đã phải vất vả, vất vả biết bao vì anh ấy – vì chúng cơ mà. Không, không, KHÔNG, không phải thế đâu. ĐÚNG là thế thật rồi. Giờ tôi biết sống sao đây? Ồ, chỉ cần anh quay về, anh lấy hết tiền cũng được – một nửa thôi cũng được. Ồ, trả tiền lại cho tôi đi. Trả lại tiền cho tôi, rồi tôi sẽ tha thứ cho anh. Lúc đó anh muốn bỏ đi đâu thì tùy. Ồ, tiền của tôi. Mac, Mac ơi, anh đi hẳn rồi. Anh không còn yêu tôi nữa, và giờ tôi chỉ là một kẻ ăn xin. Tiền của tôi mất rồi, chồng tôi đi mất rồi, đi rồi, đi rồi, đi rồi!

Nỗi đau đớn của nàng thật khủng khiếp. Nàng cào cấu những móng tay vào da đầu, bứt rứt những búi tóc đen dày rậm ra từng mảng. Nàng đấm thùm thụp vào trán bằng những nắm đấm siết chặt. Thân hình nhỏ bé run lập cập từ đầu đến chân vì những tiếng nấc nghẹn ngào bạo liệt. Nàng nghiến ken két những chiếc răng nhỏ và đập đầu xuống sàn nhà bằng tất cả sức lực.

Mái tóc buông xõa thành một mớ rối bù, tả tơi thòng thợt bên dưới vòng eo; chiếc váy rách tơi tả; một vết máu vấy trên trán; đôi mắt sưng húp; hai má đỏ bừng rực như lửa cháy bởi cơn sốt đang hoành hành trong huyết quản. Cụ bà Miss Baker đã phát hiện ra nàng trong tình trạng ấy vào khoảng năm giờ sáng hôm sau.

Những gì đã xảy ra trong khoảng thời gian từ một giờ sáng cho đến lúc rạng đông của đêm đáng sợ ấy là thứ mà Trina chẳng bao giờ nhớ nổi. Nàng chỉ có thể nhớ lại bản thân mình, như trong một bức ảnh, đang quỳ sụp trước chiếc rương bị phá tung và lục lọi sạch sẽ, rồi thì – vài tuần sau, theo cảm giác của nàng – nàng bừng tỉnh để thấy mình đang nằm trên chiếc giường quen thuộc với một dải băng đá chườm trên trán cùng cụ thợ may già đang ngồi bên cạnh, vỗ về lòng bàn tay nóng hô hố, khô khốc của nàng.

Sự thật là người phụ nữ Đức ở tầng dưới đã bị đánh thức vài giờ sau nửa đêm bởi những tiếng khóc lóc của Trina. Bà đã bước lên lầu, vào phòng và thấy Trina đang nằm sấp trên sàn, nửa tỉnh nửa mê và nức nở trong những cơn cuồng phong hysteria chẳng có cách nào dập tắt nổi. Quá hoảng sợ, người phụ nữ đã gọi chồng dậy, và hai người cùng nhau khiêng Trina lên giường. Sau đó, bà cụ người Đức chợt nhớ ra Trina có quen biết vài người ở khu chung cư lớn gần đó, liền sai chồng đi gọi bà thợ may về hưu, trong khi bà ở lại cởi đồ và mặc quần áo ngủ cho Trina. Miss Baker đã sang ngay lập tức, và bản thân bà cũng bật khóc khi nhìn thấy người vợ bé nhỏ đáng thương của gã nha sĩ. Bà không màng gặng hỏi nguyên do chuyện gì đã xảy ra, và thực tế thì có cố gắng gặn hỏi một lời giải thích mạch lạc nào từ Trina vào lúc ấy cũng bằng thừa. Miss Baker đã sai chồng người phụ nữ Đức đi mua ít đá ở một trong những nhà hàng "mở cửa suốt đêm" trên phố; ngày đêm chườm khăn lạnh, ướt lên đầu Trina; chải đi chải lại mái tóc dày tuyệt đẹp của nàng; rồi ngồi phắt bên cạnh giường, nắm lấy bàn tay nóng rực với những ngón tay tật nguyền tội nghiệp, kiên nhẫn đợi chờ cho đến khi Trina có thể cất nên lời.

Gần sáng, Trina tỉnh giấc – hoặc có lẽ đó chỉ là lúc ý thức vừa hồi phục trở lại – nàng ngước nhìn Miss Baker một thoáng, rồi đưa mắt nhìn quanh phòng cho đến khi ánh mắt chạm vào chiếc rương với ổ khóa bị bẻ gãy. Thế rồi nàng quay mặt vào gối và lại bắt đầu nức nở. Nàng nhất quyết không chịu trả lời bất kỳ câu hỏi nào của bà thợ may già, cứ lắc đầu nguây nguẩy, vùi mặt vào gối.

Đến giờ ăn sáng, cơn sốt của nàng đã tăng cao đến mức Miss Baker phải tự mình đứng ra quyết định, nhờ người phụ nữ Đức gọi bác sĩ giúp. Khoảng hai mươi phút sau ông đã tới. Ông là một người đàn ông to lớn, phúc hậu, sống ngay trên hiệu thuốc ở góc phố. Ông có giọng nói trầm ấm cùng sải bước chân vô cùng dứt khoát, trông giống một trung sĩ kỵ binh hơn là một vị bác sĩ.

Lúc ông vừa đến nơi, cụ Miss Baker đã trực giác đoán ra toàn bộ sự tình. Bà nghe thấy tiếng bước chân huỳnh huỵch của bác sĩ ở lối vào phía dưới, và nghe tiếng người phụ nữ Đức đang chỉ đường:

– Lên thẳng trên gác, ở cuối hành lang nhé thưa bác sĩ. Căn phòng có cửa mở toang ấy ạ.

Miss Baker đón vị bác sĩ ngay chiếu nghỉ, thì thầm kể cho ông nghe đầu đuôi câu chuyện.

– Tôi e là chồng nó đã bỏ đi rồi thưa bác sĩ, và cuỗm theo toàn bộ số tiền – một khoản không nhỏ đâu ạ. Nó gần như giết chết đứa nhỏ tội nghiệp này rồi. Suốt đêm qua nó mê sảng mãi, và giờ thì lên cơn sốt cao dữ dội.

Bác sĩ và Miss Baker quay trở lại phòng, bước vào rồi khép cửa lại. Vị bác sĩ to lớn đứng lặng giây lát nhìn xuống Trina đang vật vã lắc đầu qua lại trên gối, khuôn mặt đỏ lựng như gấc, mái tóc dày khủng xõa tung sang hai bên. Cụ thợ may đứng nép bên khuỷu tay ông, lúc nhìn ông, lúc nhìn Trina.

– Tội nghiệp người phụ nữ nhỏ bé! – bác sĩ thốt lên. – Tội nghiệp quá!

Miss Baker chỉ tay về phía chiếc rương, thì thầm:

– Kìa bác sĩ, đó là nơi nó cất tiền tiết kiệm đấy ạ. Nhìn xem, hắn đã cạy tung ổ khóa rồi.

– Nào, bà McTeague, – vị bác sĩ nói, ngồi xuống mép giường và bắt lấy cổ tay Trina, – hơi sốt một chút phải không nào?

Trina mở bừng mắt nhìn ông, rồi lại nhìn sang Miss Baker. Nàng có vẻ chẳng hề ngạc nhiên trước những gương mặt lạ hoắc. Nàng dường như coi tất cả những chuyện này là điều hiển nhiên.

– Vâng, – nàng cất giọng với một tiếng thở dài đứt quãng, run rẩy, – em bị sốt, và đầu em... đầu em cứ đau buốt mãi thôi.

Bác sĩ kê đơn thuốc nghỉ ngơi và thuốc an thần nhẹ. Rồi ánh mắt ông vô tình rơi xuống những ngón tay bàn tay phải của Trina. Ông săm soi chúng đầy chăm chú. Một vết đỏ sẫm, thứ mà không thể nhầm lẫn vào đâu được qua con mắt y khoa, đang lan tràn trên một số ngón tay, kéo dài từ các đầu ngón lên đến tận khớp đốt thứ hai.

– Ồ, – ông thốt lên, – cái gì thế này? – Quả thực có điều gì đó vô cùng bất ổn đang diễn ra. Đã mấy ngày nay Trina nhận ra điều đó. Các ngón tay bàn tay phải của nàng sưng phồng chưa từng thấy, vừa nhức nhối vừa đổi màu. Dù bị tàn phá nặng nề bởi sự tàn bạo của McTeague là thế, nàng vẫn cặm cụi tiếp tục công việc làm thú đồ chơi trên hộp Noah, liên tục tiếp xúc với lớp sơn "không độc hại". Nàng thuật lại chừng ấy cho bác sĩ nghe để trả lời những câu hỏi của ông. Ông lắc đầu đầy quan ngại.

– Này cô biết chứ, đây là nhiễm trùng máu rồi, – ông nói với nàng; – loại nặng nhất đấy. Chắc chắn cô sẽ phải cắt bỏ mấy ngón tay đó, hoặc là mất toi cả bàn tay – thậm chí còn tồi tệ hơn nữa.

– Cả công việc của em nữa chứ! – Trina kinh hoàng kêu lên.