Trời rất oi bức, và sự tĩnh lặng của buổi trưa đứng bóng bao trùm đậm đặc, ngột ngạt giữa những sườn hẻm núi dốc đứng tựa như một thứ chất lỏng vô hình làm nghẹt thở vạn vật. Thỉnh thoảng, tiếng vo ve của một loài côn trùng xé toạc bầu không khí rồi chìm dần vào sự tĩnh mịch. Khắp nơi tràn ngập những mùi hương hăng nồng, thơm ngát. Hơi nóng mênh mông, tĩnh lặng dường như chưng cất vô số hương thơm từ đám bụi rậm — mùi nhựa cây ấm áp, mùi lá thông, mùi cỏ nhựa, và trên hết là mùi thuốc của cây phỉ. Tầm mắt vươn tới đâu, vô số cây cối và bụi manzanita vẫn lặng lẽ, bất động lớn lên, lớn lên, lớn lên. Một sức sống mãnh liệt, khôn lường cứ đều đặn vươn lên tầng trời không một tiếng động, không một cử động. Tại những khúc cua của con đường trên các điểm cao hơn, những hẻm núi hiện ra từ đằng xa, trông như những rãnh khổng lồ trên cảnh quan, xanh thẳm ở chốn xa xăm, nối tiếp nhau sâu thẳm như đại dương, tĩnh lặng, to lớn, gợi lên những sức mạnh nguyên thủy khổng lồ đang được kìm giữ. Ở phần đáy, chúng thật vững chãi, đồ sộ; trên đỉnh, chúng vỡ òa thành những đường viền răng cưa tinh tế, nơi hàng triệu ngọn thông và gỗ đỏ phác họa nên hình ảnh của mình trước đường chân trời trắng xóa và cao vợi.

Đâu đó, những ngọn núi vươn mình khỏi lòng sông hẹp thành từng cụm giống như những con sư tử khổng lồ ngẩng đầu sau khi uống nước. Toàn bộ vùng đất vẫn còn hoang sơ. Ở một vài nơi phía đông sông Mississippi, thiên nhiên mang nét ấm cúng, gần gũi, nhỏ nhắn và đầm ấm như một bà nội trợ hiền lành. Nhưng tại hạt Placer, California, thiên nhiên lại là một con mãnh thú khổng lồ chưa được thuần hóa từ kỷ Pliocene, hoang dã, lầm lì và thờ ơ đến mức vĩ đại trước con người.

Nhưng vẫn có những con người ở chốn núi non này, nhỏ nhoi như những con rận bám trên tấm da loài voi mamut, đang chiến đấu một cách ngoan cường với chúng, lúc thì dùng những chiếc “vòi rồng” thủy lực, lúc thì dùng mũi khoan và thuốc nổ, khoét sâu vào tận tâm can của chúng, hay xé toạc những vết sẹo sỏi đá vàng óng trên sườn chúng, hút máu chúng và khai thác vàng.

Rải rác đây đó ở những khoảng cách xa trên các sườn hẻm núi là giàn khoan của một mỏ vàng, xung quanh là dăm ba ngôi nhà không sơn phết, với ngọn cờ khói đen luôn luôn cuồn cuộn bay trên đỉnh. Khi đến gần, người ta nghe thấy tiếng sấm rền kéo dài của cối xay quặng, chiếc máy nghiền, con quái vật vô tận đang nghiền nát đá thành bột bằng những chiếc răng bằng sắt dài, rồi nôn chúng ra trong một dòng bùn xám nhão nhoét. Cái mõm khổng lồ của nó, được nhồi đầy ngày đêm bằng những toa xe chở quặng, ngấu nghiến sỏi đá và nhổ ra những hạt vàng, nghiền nát những khối đá trong hàm, tựa như đang thỏa mãn với chính ruột gan của trái đất, và gầm gừ bên bữa ăn bất tận của mình giống như một loài dã thú hung dữ, một con rồng trong truyền thuyết, hay một sinh vật thần thoại, biểu tượng của sự phàm ăn vô độ và quái gở.

McTeague đã xuống tàu tuyến Overland tại Colfax, và vào cùng buổi chiều hôm ấy, anh đã đi ngựa chừng tám dặm băng qua núi trên chiếc xe ngựa nối liền Colfax với Iowa Hill. Iowa Hill là một thị trấn nhỏ chỉ có một con đường, nơi đặt tổng hành dinh của các mỏ trong vùng. Ban đầu, thị trấn được xây dựng trên đỉnh một ngọn núi, nhưng các sườn núi này từ lâu đã bị các tia nước thủy lực xói mòn, khiến thị trấn giờ đây chỉ bám víu vào một sống núi trơ trọi, và những ô cửa sổ phía sau của các ngôi nhà ở cả hai bên đường đều nhìn xuống những vách đá dựng đứng, hướng vào những hố sâu thăm thẳm hàng trăm bộ.

Người nha sĩ ở lại qua đêm tại thị trấn, và sáng hôm sau lại lên đường đi bộ sâu hơn vào núi. Anh vẫn mặc chiếc áo liền quần và áo khoác xanh; chiếc mũ len sụp xuống che khuất một bên mắt; dưới chân là đôi giày đinh tán mua ở cửa hàng tại Colfax; cuộn chăn vắt trên lưng; tay trái lủng lẳng chiếc lồng chim bọc trong bao tải.

Ngay sát bìa thị trấn, anh khựng lại như thể chợt nhớ ra điều gì.

— Lẽ ra phải có một con đường mòn ngay ở góc đường này chứ nhỉ, — anh lẩm bẩm. — Trước đây từng có một lối tắt mà.

Ngay khoảnh khắc tiếp theo, chẳng cần di chuyển vị trí, anh đã nhìn thấy lối mòn mở ra ngay trước mặt. Bản năng đã dừng chân anh đúng ngay tăm tắp chỗ đó. Con đường mòn ngoằn ngoèo đi xuống đoạn dốc đứng của hẻm núi, dẫn ra một lòng sông đầy sỏi.

— Sông Indian, — người nha sĩ lẩm bẩm. — Mình nhớ rồi... Mình nhớ rồi. Lẽ ra mình phải nghe thấy tiếng cưa của mỏ Morning Star từ đây chứ. — Anh nghiêng đầu lắng nghe. Một tiếng gầm trầm và liên tục, tựa như tiếng thác nước ở xa, vọng đến tai anh từ bên kia sông. — Đúng rồi, — anh mãn nguyện nói. Anh băng qua sông và bắt lại con đường ở phía bên kia. Sườn dốc đội lên dưới chân anh; đi thêm một đoạn nữa, anh ngang qua mỏ Morning Star đang nhả khói và gầm rú. McTeague kiên định bước tiếp. Con đường dốc dần theo độ cao của ngọn núi, ngoặt lại ở một khúc cua gắt nơi có một cây sồi lớn sừng sững, rồi chạy bằng phẳng gần một phần tư dặm. Thêm hai lần nữa, người nha sĩ rời khỏi đường cái để rẽ vào lối mòn cắt ngang qua những bãi khai thác thủy lực bỏ hoang. Anh biết chính xác phải tìm những con đường mòn này ở đâu; bản năng chưa từng đánh lừa anh dù chỉ một lần. Anh nhận ra ngay những điểm quen thuộc. Kia là hẻm núi Cold, nơi quanh năm suốt tháng gió lạnh thổi lồng lộng; kia là ngã ba rẽ vào đường đi Spencer; kia là chốn cũ của Bussy, nơi từng có rất nhiều chó; kia là căn lợn của Delmue, nơi từng bán rượu lậu; kia là cây cầu ván có một tấm ván đã mục; và kia là bãi đất bằng phẳng mọc đầy cây manzanita, nơi anh từng bắn được ba con gà gô.

Vào buổi trưa, sau khi đã đi bộ chừng hai tiếng đồng hồ, anh dừng lại ở một khúc đường đột ngột hạ thấp xuống. Hơi chếch về bên phía tay phải, nằm kề bên con đường, một hố sỏi vàng khổng lồ trông giống như một cái hồ cạn nước đang ngoác miệng nhìn lên bầu trời. Xa hơn nữa ở phía chân trời, một hẻm núi uốn lượn ngoằn ngoèo, gập ghềnh với những đỉnh núi phủ đầy thông. Gần hơn, ngay sát đường đi, là một cụm lúp xúp những căn lều không sơn phết. Một tiếng gầm trầm đục và kéo dài rung chuyển bầu không khí. McTeague gật đầu ra chiều thỏa mãn.

— Đúng chỗ này rồi, — anh lẩm bẩm.

Anh xốc lại cuộn chăn trên vai và bước xuống dốc. Cuối cùng anh cũng dừng bước. Anh đang đứng trước một ngôi nhà trệt thấp, khác với những ngôi nhà khác ở chỗ nó được sơn phết đàng hoàng. Xung quanh nhà là một cái hiên được che kín bằng lưới chống muỗi. McTeague ném cuộn chăn xuống đống gỗ xẻ bên ngoài, bước lên thưa và gõ cửa mở toang. Có tiếng ai đó gọi anh cứ vào.

McTeague bước vào, đảo mắt nhìn quanh, ghi nhận những thay đổi đã diễn ra kể từ lần cuối anh đặt chân đến đây. Bức vách ngăn đã bị phá bỏ, biến hai căn phòng nhỏ trước kia thành một phòng lớn. Một chiếc quầy bar và hàng rào chắn nằm ngay phía trong cửa ra vào. Có một chiếc điện thoại treo trên tường. Ở một góc phòng, anh cũng nhận thấy một chồng dụng cụ trắc địa; một chiếc bàn vẽ lớn chân cao chõi ra ở một đầu phòng, trên đó trải một bản vẽ kỹ thuật nào đó, chắc hẳn là bản đồ của mỏ; một bức tranh in màu vẽ cảnh đôi vợ chồng nông dân trên cánh đồng cày bừa (bức “Angelus” của Millet) được đóng đinh không khung lên tường, và treo chung trên một chiếc đinh ghim giữ một góc tranh là một chiếc túi đựng vàng thỏi cùng một băng đạn có cài sẵn khẩu súng lục trong bao.

Người nha sĩ tiến lại quầy và tỳ tay lên đó. Trong phòng có ba người — một thanh niên cao, gầy với mái tóc dày bạc phơ đến ngạc nhiên, đang đùa giỡn với một con chó Đại Đan non lớn cỡ nửa năm tuổi; một anh chàng khác cũng trẻ tầm ấy, nhưng có chiếc cằm bạnh gần bằng McTeague, đang đứng cạnh máy ép thư để sao lưu một bức văn bản; người thứ ba, lớn tuổi hơn hai người kia một chút, đang hí hoay cúi bên chiếc máy kinh vĩ. Người sau này có vóc dáng lực lưỡng, mặc áo liền quần và giày cổ thấp bị bôi bẩn, vấy vẩn và lấm tấm bùn xám ở mọi góc cạnh. Người nha sĩ chầm chậm đưa mắt nhìn từ người này sang người khác; rồi cuối cùng cất tiếng hỏi:

— Quản đốc có đây không?

Người đàn ông mặc chiếc quần lấm bùn bước tới.

— Mày muốn gì?

Ông ta nói với giọng đặc sệt tiếng Đức.

Câu hỏi quen thuộc từ thuở nào bỗng trào lên cửa miệng McTeague trong tích tắc.

— Còn việc nào trống không?

Lập tức, người quản đốc người Đức tỏ ra bận tâm, thẫn thờ nhìn ra ngoài cửa sổ. Cả căn phòng chìm trong im lặng.

— Mày từng làm thợ mỏ chưa?

— Rồi, rồi.

— Biết cầm cuốc xẻng chứ?

— Vâng, tôi biết.

Người kia có vẻ chưa vừa lòng. — Mày có phải là dân "cousin Jack" không?

Người nha sĩ nhe răng cười. Anh vẫn nhớ thành kiến đối với người vùng Cornwall này.

— Không. Người Mỹ.

— Mày bỏ nghề mỏ bao lâu rồi?

— Ờ, khoảng một hai năm.

— Đưa tay đây tao xem. — McTeague chìa ra lòng bàn tay chai sần của mình.

— Khi nào mày có thể đi làm? Tao đang cần một thợ gác cần khoan cho ca đêm.

— Tôi có thể gác cần. Tôi sẽ làm từ tối nay.

— Tên mày là gì? — Người nha sĩ giật mình. Anh quên mất chưa chuẩn bị cho tình huống này.

— Hả? Gì cơ?

— Tên là gì?

Ánh mắt McTeague chợt bắt gặp một cuốn lịch tàu hỏa treo trên bàn làm việc. Không còn thời gian để suy nghĩ nữa.

— Burlington, — anh đáp lớn.

Lão người Đức rút một tấm thẻ từ tập hồ sơ ra rồi ghi chép lại.

— Đưa tấm thẻ này cho bếp trưởng ở nhà ăn, rồi sáu giờ ra mỏ tìm tao ở xưởng, tao sẽ phân việc cho mày.

Tựa như một con bồ câu đưa thư bay thẳng về tổ, và nương theo một bản năng mù quáng chẳng cần suy luận, McTeague đã quay trở lại mỏ Big Dipper. Chỉ trong vòng một tuần, anh có cảm giác như mình chưa từng rời đi nơi này bao giờ. Anh nhặt lại cuộc sống của mình đúng tại nơi anh đã bỏ dở vào cái ngày người mẹ sai anh đi theo gã nha sĩ lưu động, kẻ từng dựng lều bên cạnh dãy nhà ngủ tập thể. Ngôi nhà mà McTeague từng sinh sống vẫn còn ở đó, nay do một trong các tổ trưởng ca và gia đình anh ta cư ngụ. Người nha sĩ đi ngang qua nó mỗi khi ra vào mỏ.

Chính anh thì ngủ trong dãy nhà tập thể cùng khoảng ba mươi anh em thợ mỏ trong ca của mình. Vào lúc năm rưỡi chiều, người đầu bếp ở nhà ăn gióng lên một hồi kẻng kéo dài bằng một thanh xà beng uốn cong hình tam giác treo hiên nhà. McTeague thức dậy, mặc quần áo, rồi cùng ca làm dùng bữa tối. Cơm hộp của họ được phát cho từng người. Sau đó, anh tiến về phía cửa hòm thư, trèo lên một chiếc toa trong đoàn tàu chở quặng đang chờ sẵn, và được kéo sâu vào trong mỏ.

Một khi đã vào bên trong, bầu không khí oi bức ban chiều chuyển thành cái lạnh ẩm ướt, và mùi hương của núi rừng nhường chỗ cho mùi khói thuốc nổ lâu ngày, gợi ta liên tưởng đến mùi cao su cháy. Một làn hơi nước bốc ra từ miệng McTeague; dưới chân, dòng nước vỗ ì oạp và gợn sóng quanh những bánh xe trạm, trong khi ánh sáng từ những cây nến của thợ mỏ hắt lên những vệt vàng nhạt loang lổ trên phần vòm và vách đá thạch anh mục nát màu xám. Thỉnh thoảng, McTeague lại cúi gập đầu để tránh những thanh xà chống mái hoặc các phần nhô ra của máng trượt. Suốt dọc đoàn tàu, từ toa này sang toa khác, những người thợ mỏ gọi với nhau khi tàu lăn bánh, trêu chọc và cười nói rôm rả.

Cách cửa hầm một dặm, đoàn tàu đến nơi làm việc của nhóm McTeague. Những người đàn ông trèo ra khỏi toa và bắt tay vào công việc mà ca ngày đã bỏ dở, miệt mài đào xới xuyên qua lòng sông nguyên thủy.

Những ngọn nến cắm vào các khe hở của tầng sỏi đá rọi ánh sáng mờ ảo lên nửa tá bóng người đang chuyển động, nhuốm đầy mồ hôi và lớp bùn xám ướt át. Những chiếc cuốc đâm phập vào lớp sỏi rời với một tiếng động đầy sức nặng. Những chiếc xẻng cán dài lanh lảnh va vào những đống đá cuội và cào đục ngầu trên những gò thạch anh mục. Chiếc máy khoan Burly khoét đá để chuẩn bị đặt mìn thỉnh thoảng lại phát ra những tiếng chục-chục, chục-chục ngắt quãng, trong khi cỗ máy bơm nước khỏi mỏ cứ ho sặc sụa từng hồi ngắn.

McTeague làm nhiệm vụ gác cần khoan. Xét theo mộth khía cạnh nào đó, anh chính là phụ tá cho người vận hành máy Burly. Trách nhiệm của anh là thay thế các mũi khoan cho máy Burly, lắp những mũi dài hơn khi lỗ khoan ngày càng sâu xuống. Thỉnh thoảng, anh lại dùng chiếc búa cán dài gõ vào mũi khoan khi nó bị kẹt cứng.

Có lúc anh còn chợt nhận ra sự tương đồng giữa công việc hiện tại và nghề nghiệp mà anh từng buộc phải từ bỏ. Ở chiếc máy khoan Burly, anh nhìn thấy một hình bóng kỳ lạ của chiếc ghế nha sĩ thời xưa; và những mũi khoan với đầu kẹp kia nào có khác chi những chiếc dụng cụ nạo vét, mũi mài và đầu mài khổng lồ? Đó chính là công việc anh từng làm không biết bao nhiêu lần trong “Phòng khám” của mình, chỉ có điều nó đã được phóng đại, trở nên quái dị, méo mó và lố bịch, như một bức biếm họa về ngành nha khoa.

Anh cứ thế trải qua những đêm dài giữa vô số những sức mạnh thô mộc và nguyên thủy — những đợt tấn công mãnh liệt của máy khoan Burly; những nỗ lực tột cùng của những tấm lưng trần cong gập cuồn cuộn cơ bắp; sức mạnh bùng nổ, không thể cưỡng lại của thuốc nổ; và thứ lực lượng Titanic thầm lặng, vô biên, vừa bí ẩn vừa chậm chạp, đủ sức làm nứt gãy những thanh xà chống đỡ vòm hầm, và dần dần ép bẹp những tấm ván trần mỏng manh như tờ giấy.

Cuộc sống ấy khiến người nha sĩ vô cùng mãn nguyện. Những ngọn núi tĩnh mịch, hùng vĩ một lần nữa ôm ấp lấy anh như đứa con hoang đàng trở về, và một cách mơ hồ, chẳng cần hiểu vì sao, anh buông mình xuôi theo ảnh hưởng của chúng — sự mênh mông, sức mạnh khổng lồ đầy bản năng và mù quáng ấy như phản chiếu chính bản chất của anh: to lớn, mạnh mẽ, thô kệch trong sự đơn giản của nó. Và điều đó diễn ra ngay cả khi anh chỉ nhìn thấy núi non vào ban đêm. Lúc ấy, chúng trông hoàn toàn khác so với ban ngày. Khi đồng hồ điểm mười hai giờ đêm, anh bước ra khỏi mỏ và ăn phần cơm hộp của mình, ngồi trên bờ kè của đường ray, ăn bằng cả hai tay và đưa đôi mắt ngốc nghếch, điềm tĩnh nhìn ngắm xung quanh. Những ngọn núi sừng sững mọc lên từ mọi phía, vươn những đỉnh núi khổng lồ cao vút vào màn đêm, những chóp núi đen kịt chen chúc nhau, giờ đây trông ít giống thú dữ hơn mà tựa như một hội đồng những gã khổng lồ trùm áo choàng kín đầu. Ban ngày chúng im lìm; nhưng khi đêm xuống, chúng dường như cựa mình và thức tỉnh. Thỉnh thoảng cối xay quặng ngừng hoạt động, tiếng gầm rú của nó bỗng chốc tắt lịm. Khi ấy, người ta có thể lắng nghe những âm thanh phát ra từ sự sống của núi non. Từ hẻm núi, từ những đỉnh núi chen chúc, từ toàn bộ khung cảnh bao la, một âm thanh đều đặn và kéo dài vang lên từ mọi phía cùng một lúc. Đó chính là tiếng gầm trầm đục và không ngớt phát ra từ mọi thể với vóc khổng lồ, từ đại dương, từ những thành phố, từ những khu rừng, từ những đạo quân đang ngủ say, tựa như hơi thở của một con quái vật vĩ đại vô tận, đang sống và đang phập phồng.

McTeague quay lại với công việc. Sáu giờ sáng, ca của anh tan ca, anh bước ra khỏi mỏ và trở về khu nhà tập thể. Suốt cả ngày dài anh vùi mình vào giấc ngủ, dang tay chân trên những tấm chăn nồng nặc mùi mồ hôi — chìm vào giấc ngủ không mộng mị của sự kiệt quệ, bị đè bẹp và khuất phục bởi công việc, nằm sấp sát mặt đất cho đến tận chiều tối khi tiếng kẻng làm bằng thanh xà beng uốn cong hình tam giác lại vang lên.

Cứ cách một tuần, ca làm lại được đổi một lần. Vào tuần thứ hai, ca của McTeague làm việc ban ngày và ngủ ban đêm. Đêm thứ Tư của tuần thứ hai ấy, người nha sĩ bỗng choàng tỉnh giấc. Anh ngồi bật dậy trên giường ở khu nhà tập thể, đảo mắt nhìn quanh từ bên này sang bên phía kia; chiếc đồng hồ báo thức treo trên tường, phía trên ngọn đèn lồng, chỉ ba giờ rưỡi.

— Cái quái gì thế nhỉ? — người nha sĩ lẩm bẩm. — Không biết có chuyện gì vậy ta. — Những người thợ khác trong ca vẫn đang ngủ say, lấp đầy căn phòng bằng những tiếng ngáy khò khè. Mọi thứ vẫn ở nguyên vị trí quen thuộc; chẳng có gì chuyển động cả. Thế nhưng McTeague vẫn đứng dậy, thắp sáng cây nến của thợ mỏ và cẩn thận đi quanh phòng, rọi ánh sáng vào những góc tối, soi mói dưới gầm tất cả các giường, kể cả giường của anh ta. Sau đó, anh đi ra cửa và bước ra ngoài. Đêm ấm áp và tĩnh lặng; mặt trăng treo rất thấp, nghiêng hẳn sang một bên trông giống như một chiếc thuyền buôn bị đắm. Trại giam chìm trong tĩnh mịch; bóng người vắng ngắt. — Không biết có chuyện gì nữa, — người nha sĩ lẩm bẩm. — Vừa có cái gì đó... sao mình lại tỉnh giấc nhỉ? Hả? — Anh đi một vòng quanh dãy nhà tập thể, sự cảnh giác cao độ hiện rõ, đôi mắt nhỏ lơ láo đảo nhanh, thu trọn mọi thứ vào tầm ngắm. Mọi thứ vẫn yên tĩnh. Một con chó già thường hay ngủ trước thềm nhà tập thể thậm chí còn chẳng mảy may tỉnh giấc. McTeague quay trở lại giường, nhưng không tài nào chợp mắt được.

— ĐÃ CÓ CÁI GÌ ĐÓ, — anh lẩm bẩm, nhìn chằm chằm với vẻ đầy khó hiểu về phía con chim hoàng yến trong chiếc lồng treo trên tường cạnh giường ngủ; — có cái gì đó. Là gì nhỉ? BÂY GIỜ vẫn có cái gì đó. Nó lại thế nữa rồi... đúng cái cảm giác ấy. — Anh ngồi bật dậy trên giường, tai và mắt căng cứng. — Là gì chứ? Mình chẳng biết đó là cái gì nữa. Chẳng nghe thấy gì, mà cũng chẳng thấy gì hết. Mình cảm thấy có điều gì đó... ngay lúc này đây, đang cảm nhận được nó. Tự hỏi không biết... mình không biết... mình không biết.

Một lần nữa anh đứng dậy, và lần này anh mặc quần áo chỉnh tề. Anh đi một vòng quanh trại, mắt nhìn tai nghe, nhưng chẳng biết mình đang tìm kiếm thứ gì. Thậm chí anh còn đi ra tận rìa trại và mất gần nửa tiếng đồng hồ để quan sát con đường dẫn vào trại từ hướng Iowa Hill. Anh chẳng thấy gì cả; đến một con thỏ cũng chẳng chuyển động. Anh quay về giường.

Nhưng kể từ thời điểm đó, mọi thứ đã thay đổi. Người nha sĩ trở nên bồn chồn, bất an. Sự hoài nghi về một điều gì đó, mà anh chẳng thể thốt lên lời, cứ dằn vặt anh không dứt. Anh đi vòng thật xa qua những khúc cua khuất. Mỗi giây mỗi phút, anh đều ngoái lại nhìn qua vai đầy cảnh giác. Thậm chí anh còn mặc cả quần áo và đội mũ đi ngủ, và cứ mỗi tiếng một lần trong đêm, anh lại vùng dậy lang thang quanh dãy nhà tập thể, một tai hướng ra phía có gió, đôi mắt sắc như dao cau khoét sâu vào bóng tối. Thỉnh thoảng anh lại lẩm bẩm:

— Có cái gì đó. Là gì nhỉ? Không biết là cái gì thế không biết.

Thứ giác quan thứ sáu kỳ lạ nào đã trỗi dậy trong con người McTeague vào lúc này? Sự ranh mãnh của loài thú, bản năng hoang dã nào đang gào thét đòi được công nhận và tuân thủ? Năng lực nguyên thủy nào đã đánh thức sự nghi ngờ trong anh, đẩy anh lao vào màn đêm tối mịt mờ từ chạng vạng đến bình minh hết lần này đến lần khác, với cái đầu ngẩng cao, đôi mắt và đôi tai vô cùng nhạy bén?

Một đêm nọ, khi anh đang đứng trên bậc thềm của nhà tập thể, nheo mắt nhìn vào những bóng râm của khu trại, anh thốt lên một tiếng kêu đầy kinh ngạc như của một kẻ vừa bừng tỉnh. Anh quay ngoắt vào nhà, kéo từ gầm giường cuộn chăn nơi anh giấu số tiền của mình, rồi nhấc lồng chim hoàng yến xuống khỏi tường. Anh sải bước ra cửa và hòa mình vào màn đêm. Khi vị cảnh sát trưởng hạt Placer cùng hai phó cảnh sát từ San Francisco đến mỏ Big Dipper, McTeague đã rời đi được hai ngày.