Thế là chuỗi ngày gian khổ bắt đầu. Đối với vợ chồng McTeague, mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn biết mấy nếu tai họa ập đến ngay sau ngày cưới, lúc tình yêu đôi lứa vẫn còn nồng thắm, tinh khôi, khi họ còn tìm thấy niềm hạnh phúc nhất định trong việc giúp đỡ lẫn nhau và cùng nhau sẻ chia gian khó. Trina, không còn nghi ngờ gì nữa, vẫn yêu chồng hơn bao giờ hết, theo nghĩa là cô cảm thấy mình thuộc về anh. Nhưng tình cảm mà McTeague dành cho vợ lại nguội lạnh đi một chút mỗi ngày — thực chất, nó ĐÃ nguội lạnh từ lâu rồi. Giờ đây, anh đã quen với sự hiện diện của cô. Cô chỉ là một phần trong cái trật tự quen thuộc vây quanh cuộc đời anh. Anh chẳng còn thấy ở vợ mình có điều gì đặc biệt nữa; việc ôm cô vào lòng và hôn cô không còn mang lại cho anh niềm vui như trước; cô đơn thuần chỉ là vợ anh. Anh không ghét cô; anh cũng chẳng yêu cô. Cô là vợ anh, thế thôi. Nhưng anh vô cùng thương nhớ và tiếc nuối những sự thoải mái nhỏ nhặt mang tính thụ hưởng mà trước đây, trong cuộc sống sung túc, Trina đã lo liệu cho anh. Anh nhớ những món súp bắp cải và ly sô-cô-la bốc khói mà Trina từng tập cho anh thói quen thưởng thức; anh nhớ loại thuốc lá hảo hạng mà Trina đã dìu dắt anh quen dùng; anh nhớ những buổi chiều Chủ nhật đi dạo mà cô bắt anh thay thế cho giấc ngủ trưa trên chiếc ghế nha khoa; và anh nhớ cả những chai bia đóng chai mà cô đã xúi anh uống thay vì bia tươi ở quán Frenna. Cuối cùng, anh trở nên cáu kỉnh, lầm lì, và đôi khi phớt lờ chẳng thèm trả lời khi vợ nói chuyện. Bên cạnh đó, bản tính keo kiệt của Trina là nỗi bực dọc thường trực đối với anh. Rất nhiều lần, chỉ cần bỏ ra năm hay mười xu là có thể làm giảm bớt đáng kể sự bất hạnh này, thế nhưng Trina lại tiếc tiền với một vẻ hờn dỗi thật đáng ghét.

“Không, không,” cô thường thốt lên. “Đi xe ra công viên vào chiều Chủ nhật, điều đó ngốn mất mười xu, và tôi thì không kham nổi.”

“Vậy thì chúng ta đi bộ đến đó đi.”

“Tôi còn phải làm việc.”

“Nhưng cả tuần này sáng nào chiều nào em cũng làm việc rồi còn gì.”

“Tôi mặc kệ, tôi vẫn phải làm việc.”

Đã từng có thời Trina vô cùng căm ghét việc McTeague uống bia tươi vì cho rằng đó là thứ đồ uống tầm thường, thô tục.

“Này, tối nay chúng ta uống một chai bia nhé. Đã ba tuần nay chúng ta chẳng chạm tới một giọt bia nào rồi.”

“Chúng ta không có tiền mua đâu. Mười lăm xu một chai đấy.”

“Nhưng đã ba tuần nay anh không được uống lấy một ngụm bia nào.”

“Vậy thì uống bia TƯƠI đi. Anh đang có năm xu đấy thôi. Em đã đưa cho anh một tư ba hôm trước rồi còn gì.”

“Nhưng giờ thì anh không thích uống bia tươi nữa.”

Mọi chuyện đều như vậy cả. Trớ trêu thay, chính Trina là người đã hun đúc cho McTeague những sở thích mà giờ đây không sao thỏa mãn được nữa. Anh từng rất tự hào về chiếc mũ phớt lụa và chiếc áo khoác kiểu “Prince Albert” của mình, và rất thích diện chúng vào những ngày Chủ nhật. Trina đã bắt anh bán cả hai đi. Anh thích hút thuốc pha trộn hiệu “Yale mixture”; Trina đã buộc anh phải hạ cấp xuống dùng loại “Mastiff”, một thứ thuốc lá năm xu mà có lúc anh từng thấy vừa lòng, nhưng giờ thì lại căm ghét. Anh thích mang cổ tay áo sạch sẽ; Trina chỉ cho phép anh dùng một đôi mới vào mỗi Chủ nhật. Ban đầu, những sự thiếu thốn này khiến McTeague tức giận. Nhưng rồi, đột nhiên, anh lại trượt dài về với những thói quen cũ (từng gắn bó với anh trước khi quen Trina) một cách dễ dàng đến ngạc nhiên. Những ngày Chủ nhật, anh lại đến ăn tối ở quán cơm bình dân của nhân viên xe điện, rồi dành cả buổi chiều nằm dài trên giường, bụng căng tròn, ngây dại, ấm áp, nhả khói từ chiếc tẩu thuốc to tướng, nhấm nháp bia tươi và tấu lên sáu giai điệu thê lương bằng chiếc đàn phong cầm xếp, để rồi chìm dần vào giấc ngủ khi chiều xế bóng lúc bốn giờ.

Số tiền thu được từ việc bán đồ đạc trong nhà, sau khi đã trừ tiền thuê nhà và các hóa đơn còn nợ, vị chi là khoảng một trăm ba mươi đô-la. Trina tin rằng tên chủ tiệm đấu giá đồ cũ đã lừa gạt và bịp bợm họ, cô đã làm ầm lên nhưng chẳng ích gì. Thế nhưng, chính cô đã tự mình sắp xếp mọi thỏa thuận với tay chủ tiệm đấu giá, và để bù đắp cho sự thất vọng trong thương vụ đó, cô đã lừa dối chồng về số tiền thực tế thu về. Thật dễ dàng để nói dối McTeague, kẻ luôn coi mọi chuyện là hiển nhiên; và kể từ sau vụ đánh tráo số tiền lẽ ra phải gửi về cho mẹ, Trina càng thấy việc thốt ra những lời dối trá trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

“Tên chủ tiệm đấu giá chỉ đưa cho em có bảy mươi đô-la thôi,” cô nói với chồng; “và sau khi trả nốt tiền thuê nhà còn thiếu cùng hóa đơn tiền tạp hóa, thì chỉ còn lại vỏn vẹn năm mươi.”

“Chỉ năm mươi thôi ư?” McTeague lầm bầm, lắc đầu, “chỉ năm mươi thôi sao? Thử nghĩ mà xem.”

“Chỉ năm mươi thôi,” Trina cả quyết. Sau đó, cô thầm nghĩ với một chút tự mãn về sự khôn ngoan của mình:

“Kiếm đâu ra cách tích cóp sáu mươi đô-la dễ dàng hơn thế này chứ,” và cô đã bỏ thêm một trăm ba mươi đô-la đó vào cái túi da sơn dương cùng chiếc hộp quẹt bằng đồng giấu ở đáy chiếc rương của mình.

Trong những tháng đầu tiên gặp hoạn nạn, nhịp sống thường ngày của vợ chồng McTeague diễn ra như sau: Họ thức dậy lúc bảy giờ và ăn sáng ngay trong phòng, Trina tự tay nấu bữa ăn vô cùng đạm bạc trên một chiếc bếp dầu. Ngay sau bữa sáng, Trina ngồi vào bàn làm việc, cặm cụi đẽo gọt các con thú cho bộ mộc-sơn (Noah's ark), còn McTeague thì đi bộ ra khu thương mại trung tâm. Thật là may mắn khôn xiết khi anh đã kiếm được một chân làm việc cho một cơ sở sản xuất dụng cụ y khoa, nơi sự khéo léo của đôi tay trong việc chế tác các dụng cụ nạo vét, trám răng và các thiết bị nha khoa khác đã giúp anh kiếm sống khá ổn thỏa. Anh ăn trưa tại một nhà trọ dành cho thủy thủ gần bờ cảng, và làm việc đến tận sáu giờ chiều. Anh về đến nhà lúc sáu giờ rưỡi, hai vợ chồng cùng nhau ăn tối tại “phòng ăn dành cho nữ”, một phần phụ của quán cơm bình dân phục vụ nhân viên xe điện. Trong khi đó, Trina đã cặm cụi đẽo gọt suốt cả ngày dài, chỉ nghỉ vỏn vẹn nửa tiếng để ăn trưa do chính cô tự nấu trên bếp dầu. Đến tối, cả hai đều kiệt sức đến mức chẳng còn chút tâm trí nào để trò chuyện, và họ đi ngủ từ sớm trong trạng thái rã rời, bực bội, căng thẳng và cáu kỉnh.

Trina giờ đây không còn giữ được vẻ ngăn nắp chỉn chu đến mức câu nệ như những ngày xưa cũ. Đã có lúc, khi ngồi đẽo gọt các con thú cho bộ mộc-sơn, cô còn đeo cả găng tay. Giờ thì cô chẳng bao giờ đeo nữa. Cô vẫn còn chút tự hào khi chải chuốt và cuộn gọn gàng mái tóc đen tuyệt đẹp của mình, nhưng qua ngày tháng, cô thấy mặc chiếc áo choàng bằng vải flannel xanh khi làm việc là thoải mái hơn cả. Những mảnh gỗ đẽo và dăm bào chất đống dưới bệ cửa sổ nơi cô làm việc, và cô cũng chẳng bận tâm lắm đến việc thanh lọc không khí trong căn phòng vốn đã ngột ngạt vì mùi bếp dầu và nồng nặc mùi thức ăn. Cuộc sống ấy chẳng có gì là vui vẻ. Bản thân căn phòng cũng chẳng vui vẻ gì. Chiếc giường đôi quá khổ chiếm gần một phần tư diện tích căn phòng; những góc nhọn của chiếc rương đựng đồ và chiếc bàn rửa mặt nhô ra từ các bức tường, chực chờ làm bầm dập cẳng chân và trầy xước khuỷu tay. Những vệt và đốm sơn “không độc hại” mà Trina hay dùng dính đầy trên tường và các khung cửa gỗ. Thế nhưng, ở một góc phòng, sát bên cửa sổ, vẫn sừng sững hiện diện tấm biển hiệu nha sĩ — to lớn, méo mó, rực rỡ, tự tỏa ra thứ ánh sáng của riêng mình — chiếc răng vàng khổng lồ, chiếc răng của người khổng lồ xứ Brobdingnag.

Vào một buổi chiều tháng Chín, khoảng bốn tháng sau khi vợ chồng McTeague rời khỏi căn hộ cũ, Trina đang ngồi làm việc bên cửa sổ. Cô đã đẽo xong khoảng nửa tá bộ thú, và giờ đang bận rộn sơn phết chúng cũng như làm những chiếc thuyền mộc-sơn. Những hũ sơn “không độc hại” nhỏ xíu đặt ngay tì tay trên bàn, bên cạnh là một hộp nhãn ghi dòng chữ “Made in France” (Sản xuất tại Pháp). Con dao nhíp to bản của cô được cắm phập vào mặt dưới của chiếc bàn. Giờ đây, cô chỉ tập trung vào những chiếc cọ vẽ và lọ keo dán. Cô xoay trở những con vật nhỏ xíu trong tay với sự linh hoạt và khéo léo đến kỳ lạ, sơn những con gà màu vàng Naples, những con voi màu xám xanh, những con ngựa màu nâu Vandyke, chấm thêm một điểm trắng Trung Hoa cho đôi mắt rồi gắn tai và đuôi vào bằng một giọt keo. Sau khi hoàn thành các con vật, cô tiến hành lắp ráp và sơn những chiếc thuyền mộc-sơn, độ chừng một tá chiếc, cái nào cũng chỉ có cửa sổ mà chẳng có cửa ra vào, mỗi chiếc chỉ mở được bằng một nắp đậy chiếm phân nửa phần mái. Dạo này cô nhận được bao nhiêu việc cũng làm không hết, bởi vì từ nay cho đến tận một tuần trước lễ Giáng sinh, chú Oelbermann có thể thu mua bao nhiêu “bộ mộc-sơn” tùy ý cô làm ra.

Đột nhiên, Trina khựng lại trong công việc, ngẩng lên nhìn ra cửa với vẻ chờ đợi. McTeague bước vào.

“Ơ kìa, Mac,” Trina thốt lên. “Mới có ba giờ chiều mà. Sao anh về sớm thế? Họ sa thải anh rồi à?”

“Họ đuổi việc anh rồi,” McTeague vừa nói vừa sụp xuống mép giường ngồi.

“Đuổi việc anh á! Vì cái gì cơ chứ?”

“Anh không biết. Họ bảo thời buổi khó khăn nên phải cho anh nghỉ.”

Trina buông thõng hai bàn tay dính đầy sơn rơi xuống đùi.

“ÔI!” cô kêu lên. “Sao mà số phận hai vợ chồng mình lại đen đủi nhất trần đời thế này không biết. Giờ thì anh làm được gì đây? Liệu còn chỗ nào làm dụng cụ y khoa giống như thế nữa không?”

“Hả? Không, anh không biết. Còn ba chỗ nữa cơ mà.”

“Thế thì anh phải đến đó thử ngay lập tức đi. Ra đó ngay bây giờ đi chứ.”

“Hả? Đi ngay bây giờ á? Không, anh mệt lắm. Sáng mai anh hãy đi.”

“Mac,” Trina hoảng hốt kêu lên, “anh đang nghĩ cái quái gì thế hả? Anh nói năng cứ như thể chúng ta là triệu phú không bằng. Anh phải đến đó ngay lập tức cho em. Cứ ngồi ì ra đấy là anh đang ném tiền qua cửa sổ từng giây từng phút đấy.” Cô lùa gã đàn ông to lớn đứng dậy lần nữa, nhét chiếc mũ vào tay rồi đẩy anh ra cửa, trong khi anh vẫn răm rắp vâng lời, ngoan ngoãn và lầm lì như một con ngựa kéo xe hạng nặng. Anh vừa ra đến cầu thang thì cô lại hớt hải chạy theo.

“Mac, khi sa thải, họ đã thanh toán tiền công cho anh rồi chứ nhỉ?”

“Rồi.”

“Thế thì chắc anh có tiền rồi. Đưa đây cho em.”

Gã nha sĩ bứt rứt nhún vai.

“Không, anh không muốn đưa.”

“Em buộc phải có số tiền đó. Hết dầu bếp rồi, với lại tối nay em phải mua thêm vé ăn nữa.”

“Lúc nào cũng tiền với nong,” gã nha sĩ lầm bầm; dẫu vậy, anh vẫn dốc sạch túi đưa hết cho vợ.

“Em—em lấy hết của anh rồi còn gì,” anh càu nhàu. “Ít ra cũng phải để lại cho anh ít tiền mua vé xe chứ. Trời sắp mưa đến nơi rồi kìa.”

“Xí! Đi bộ có sao đâu. Thân hình to xác thế kia mà lại sợ đi một quãng đường ngắn à; với lại trời có mưa đâu nào.”

Trina lại nói dối, cả chuyện hết dầu nấu bếp lẫn chuyện vé tháng ăn uống ở nhà hàng. Nhưng linh tính mách bảo cô rằng McTeague đang dắt tiền trong người, và cô quyết định không để số tiền ấy lọt khỏi nhà. Cô đứng chôn chân lắng nghe cho đến khi chắc chắn McTeague đã đi khuất. Ngay lập tức, cô vội vã mở rương và cất giấu số tiền vào chiếc túi da sơn dương ở tận đáy.

Chiều hôm đó, gã nha sĩ đã đi đến từng cơ sở sản xuất dụng cụ y khoa nhưng đều bị từ chối phũ phàng. Đúng lúc đó trời bắt đầu mưa, một làn mưa lất phất buốt giá thấu xương thấu thịt. Anh không có ô, và Trina thậm chí còn chẳng cho nổi anh năm xu để mua vé xe bus. Anh đành lủi thủi đi bộ về nhà trong mưa. Quãng đường từ chỗ xưởng sản xuất tận tuốt bên kia phố Folsom — sát phía bờ vịnh — về đến phố Polk thực sự rất dài.

Lúc McTeague lết được về đến phố Polk thì hàm răng anh đã đánh vào nhau lập cập vì lạnh. Toàn thân anh ướt sũng từ đầu đến chân. Khi đi ngang qua cửa tiệm đóng yên cương của Heise, một trận mưa xối xả bỗng trút xuống khiến anh buộc phải nép vào hiên cửa để trú ẩn. Vốn là kẻ thích được ấm áp, thích ngủ ngả ngơi và ăn uống ngon lành, giờ đây anh đang lạnh thấu xương, kiệt sức và đau buột cả bàn chân sau khi lê la khắp thành phố. Trước mắt anh chẳng có gì khá khẩm hơn một bữa tối nấu nướng qua loa ở quán cơm bình dân — thịt nóng trên đĩa lạnh, bánh pudding mỡ cục chưa chín tới, cà phê đục ngầu và bánh mì dở tệ — trong khi anh thì đang lạnh, lạnh đến thấu xương thấu thịt và ướt sũng. Đột nhiên, một cơn giận dữ bùng lên ngút trời đối với Trina. Tất cả là tại cô ta. Cô ta thừa biết trời sắp mưa, vậy mà lại chẳng chịu cho anh nổi năm xu tiền xe — kẻ đang nắm trong tay tận năm ngàn đô-la. Cô ta mặc sức để anh lang thang ngoài đường phố trong giá lạnh và mưa gió. “Đồ keo kiệt,” anh gầm gừ sau hàng ria mép. “Con mụ keo kiệt bủn xỉn đáng ghét. Mày còn tệ hơn cả lão Zerkow, lúc nào cũng lải nhải chuyện tiền với nong, trong khi mày có tận năm ngàn đô-la. Mày còn có nhiều hơn thế, vậy mà lại sống trong cái ổ chuột hôi hám này, và đến một ngụm bia tử tế mày cũng tiếc không dám uống. Tao đéo thèm chịu đựng cảnh này lâu hơn nữa đâu. Nó thừa biết trời sắp mưa. Nó BIẾT rõ ấy chứ. Chẳng phải tao đã BẢO nó rồi sao? Thế mà nó lại đuổi tao ra khỏi chính ngôi nhà của mình trong cơn mưa gió, để tao đi kiếm tiền cho nó; kiếm thêm tiền, rồi nó hốt sạch. Nó đã cướp số tiền do chính tay tao kiếm được. Đâu phải của nó; đó là của tao, tao tự làm ra thế mà — đến một xu tiền xe cũng không có. Nó chẳng thèm bận tâm xem tao có bị ướt, có bị cảm lạnh hay CHẾT quách đi hay không. Không, nó chẳng quan tâm đâu, miễn là bản thân nó được ấm áp và giữ được đống tiền của nó.” Càng nghĩ về cảnh ngộ đáng thương của mình, anh càng thấy uất ức tột cùng. “Tao không thèm chịu đựng cái cảnh này nữa đâu,” anh lặp lại. “Ơ kìa, chào bác sĩ. Anh đấy à?” Heise vừa nói vừa đẩy cửa tiệm yên cương phía sau bước ra. “Vào đây tránh mưa mau lên nào. Ơ hay, người anh ướt sũng nước rồi kìa,” hắn nói thêm khi cùng McTeague bước vào trong tiệm nồng nặc mùi da thuộc được đánh dầu. “Anh không mang ô à? Lẽ ra phải đi xe điện chứ.”

“Chắc vậy — chắc vậy,” gã nha sĩ lúng túng lầm bầm. Hàm răng anh vẫn đang đánh lập cập.

“Anh sắp cảm lạnh đến nơi rồi đấy,” Heise kêu lên. “Nói cho mà nghe này,” hắn vừa nói vừa với lấy chiếc mũ, “sang ngay quán Frenna bên cạnh làm ly gì cho ấm người đi. Để tôi gọi bà xã ra canh tiệm hộ.” Hắn gọi vợ từ trên lầu xuống rồi kéo McTeague vào quán rượu của Joe Frenna, nằm cách tiệm yên cương của hắn hai căn nhà.

“Cho hai ly rượu whiskey pha kẹo cao su, Joe,” hắn bảo người pha chế khi cùng gã nha sĩ tiến lại quầy bar.

“Hả? Gì cơ?” McTeague đáp. “Whiskey á? Không, tôi không uống nổi whiskey đâu. Nó không hợp với cái dạ dày của tôi.”

“Ôi dào, xó quỉ!” Heise thản nhiên đáp. “Cứ coi như uống thuốc đi. Anh mà đứng ngâm nước mưa ướt sũng thế này thì có mà chết toi à. Hai ly whiskey pha kẹo, Joe.”

McTeague ngửa cổ nốc cạn ly rượu nhỏ chỉ trong một ngụm duy nhất.

“Phải thế chứ,” Heise gật đầu tán thưởng. “Tốt cho sức khỏe đấy.” Hắn từ từ nhấm nháp ly của mình.

“Tôi — tôi lẽ ra phải mời anh một ly chứ, Heise,” gã nha sĩ nói, trong đầu thoáng mường tượng ra những phép xã giao chốn quán rượu, “chỉ có điều,” hắn ngượng ngùng nói thêm, “chỉ có điều... anh thấy đấy, hình như tôi chẳng còn nổi một đồng tiền lẻ nào trong người.” Cơn giận với Trina, vốn bị hơ nóng bởi ly whiskey vừa nện vào bụng, bỗng bùng lên dữ dội hơn bao giờ hết. Thật là một hoàn cảnh nhục nhã khi bị Trina đẩy vào bước đường này, đến tiền uống một ly nước với bạn mà cô ta cũng không chừa lại cho một xu, trong khi cô ta có tận năm ngàn đô-la trong tay!

“Xí! Có sao đâu bác sĩ,” Heise vừa nói vừa nhấm nháp một hạt cà phê. “Làm ly nữa nhé? Hả? Lượt này tôi mời. Cho hai ly giống thế nữa, Joe.”

McTeague chần chừ. Quả thực là whiskey không hề hợp với dạ dày của anh; thừa hiểu điều đó chứ. Tuy nhiên, lúc này anh cảm thấy vùng thượng vị ấm lên rất dễ chịu. Máu bắt đầu lưu thông ở các đầu ngón tay tê cóng và đôi bàn chân sũng nước của anh. Hôm nay quả là một ngày tồi tệ đối với anh; thực ra thì tuần vừa rồi, tháng vừa rồi, hay ba bốn tháng vừa qua đều tồi tệ cả. Anh xứng đáng nhận được một chút an ủi. Hơn nữa, Trina cũng chẳng thể phàn nàn gì được. Có tốn xu nào của cô ta đâu cơ chứ. Anh lại cạn ly cùng Heise.

“Lại đây đứng gần lò sưởi mà sưởi ấm người đi,” Heise giục giã, kéo hai chiếc ghế ra rồi gác chân lên thanh chắn. Cả hai bắt đầu trò chuyện trong lúc chiếc áo khoác và quần sũng nước của McTeague bốc khói nghi ngút.

“Cái trò bẩn thỉu mà Marcus Schouler chơi xỏ anh thật là quá đáng!” Heise lắc đầu chê bai. “Lẽ ra anh phải đấu tranh đến cùng chứ bác sĩ, chắc chắn thế. Anh đã hành nghề lâu năm quá mà.” Họ thảo luận về vấn đề này chừng mười lăm phút rồi Heise đứng dậy.

“Thôi, đứng đây thế này chẳng kiếm ra tiền được đâu. Tôi phải về tiệm đây.” McTeague cũng đứng dậy theo, và hai người cùng hướng về phía cửa. Vừa lúc họ bước ra thì Ryer chạm mặt.

“Chào, chào,” hắn kêu lên. “Lạy Chúa, trời gì mà mưa gió thế này! Hai người đang đi ngược hướng rồi kìa. Phải làm với tôi một ly đã. Cho ba ly punch whiskey, Joe.”

“Không, không,” McTeague lắc đầu từ chối. “Tôi phải về nhà đây. Tôi nốc hai ly whiskey rồi còn gì.”

“Xí!” Heise vừa nói vừa kéo giật tay áo anh lại. “Một thằng to xác vạm vỡ thế này mà lại sợ dăm ba ly whiskey chắc.”

“Thì... thì... tôi phải về ngay đây,” McTeague phân bua.

Khoảng nửa tiếng sau khi gã nha sĩ rời nhà đi xuống phố, Maria Macapa đã sang thăm Trina. Thỉnh thoảng Maria vẫn tạt qua phòng Trina như thế và ngồi trò chuyện tầm một tiếng đồng hồ trong lúc cô làm việc. Ban đầu, Trina vốn chẳng mặn mà gì với những vị khách không mời mà đến này từ người phụ nữ gốc Mexico, nhưng dạo gần đây cô bắt đầu thấy bình thường. Những ngày của cô dài đằng đẵng và tẻ nhạt vô cùng, chẳng có lấy một ai để trò chuyện. Trina thậm chí còn tưởng tượng rằng ngay cả cụ bà Baker dạo này cũng trở nên lạnh nhạt hơn kể từ sau tai họa của họ. Maria thường kể cho cô nghe toàn bộ chuyện phiếm trong tòa nhà và cả khu phố, và thú vị hơn nhiều là những rắc rối giữa bà ta và lão Zerkow.

Trina tự nhủ rằng Maria đúng là kẻ tầm thường, thô tục, nhưng con người ta thế nào cũng phải tìm chút giải trí cho qua ngày, với lại Trina vừa có thể trò chuyện vừa lắng nghe mà chẳng cần phải ngẩng đầu hay dừng tay công việc. Trong lần ghé qua này, Maria tỏ ra vô cùng hào hứng khi kể về thái độ kỳ quặc dạo gần đây của Zerkow.

“Lão ta ngày càng tệ hơn rồi,” bà ta vừa nói vừa ngồi mép giường, chống cằm nhìn Trina. “Lão bảo lão biết tao đang cất giấu mấy món đồ bằng vàng và không chịu đưa cho lão. Hôm nọ tao cứ ngỡ lão đánh xe đi vắng rồi nên tranh thủ ngồi ủi ít quần áo, thế mà lúc sau ngước lên bỗng thấy lão đang dòm ngó tao qua khe cửa. Tao vờ như không thấy gì, và thề có Chúa, lão cứ đứng lì ở đấy hơn hai tiếng đồng hồ, săm soi từng động thái của tao. Tao cứ có cảm giác như sống lưng mình đang bị cặp mắt của lão dán chặt vào suốt buổi. Chủ nhật tuần trước, lão đập thủng một mảng tường, vì lão bảo nhìn thấy tao vạch mấy con số trên đó. Ờ thì tao có vạch thật, nhưng đấy chỉ là danh sách đồ giặt giũ thôi chứ có gì đâu. Lúc nào lão cũng hăm dọa sẽ giết tao nếu không khai ra.”

“Ơ hay, thế sao chị vẫn cứ sống chung với lão làm gì?” Trina thốt lên. “Tôi mà thế thì chết khiếp với một kẻ như vậy mất; với lại lão đã từng cầm dao định đâm chị rồi còn gì.”

“Hoh! Lão KHÔNG dám giết tao đâu, cứ yên tâm đi. Nếu lão giết tao thì đời nào còn biết được chỗ giấu mấy món đồ bằng vàng ấy ở đâu nữa; lão ta nghĩ thế đấy.”

“Nhưng tôi vẫn không thể hiểu nổi, Maria; chính chị là người đã kể cho lão ta nghe về bộ đồ ăn bằng vàng đó cơ mà.”

“Chưa bao giờ, chưa bao giờ nhé! Tao chưa từng thấy đám người nào điên khùng như tụi mày.”

“Nhưng chị bảo thỉnh thoảng lão vẫn đánh chị cơ mà.”

“Ái chà!” Maria hất đầu khinh bỉ, “tao có thèm sợ lão đâu. Lão thỉnh thoảng cũng dùng roi ngựa quất tao, nhưng tao thừa sức trị được lão. Tao cứ bảo rằng: ‘Mày mà dám đụng vào tao bằng cái roi đấy, thì đời kiếp này tao ĐẾN CHẾT cũng không thèm nói cho mày biết nữa.’ Chỉ dọa thế thôi, hiểu không, thế là lão vứt ngay cái roi xuống như thể nó đang nồng nặc lửa đỏ ấy. Này cô McTeague, nhà cô có trà không? Pha một ấm uống bên bếp dầu chơi đi.”

“Không, không,” Trina bủn xỉn lên tiếng từ chối với nỗi lo mất mát; “không, tôi chẳng có lấy một nhúm trà nào đâu.” Tính keo kiệt của Trina ngày càng trầm trọng đến mức vượt ra ngoài ranh giới tích cóp tiền nong đơn thuần. Cô tiếc nuối cả thức ăn mà hai vợ chồng ăn hằng ngày, thậm chí còn nhét đầy túi những nửa ổ bánh mì, cục đường và trái cây lấy từ quán cơm bình dân của nhân viên xe điện mang về. Cô giấu giếm những thứ ăn cắp vặt này lên chiếc kệ sát cửa sổ, và thường xuyên xoay sở để có được một bữa trưa khám khá từ mớ đồ ấy, thưởng thức món ăn với một niềm khoái trá lớn lao chỉ vì nó chẳng tốn một xu nào.

“Không, Maria, tôi chẳng có lấy một nhúm trà nào đâu,” cô vừa dứt khoát lắc đầu vừa nói. “Ơ kìa, tiếng bước chân Mac đấy phỏng?” cô nói thêm, cằm ngẩng lên nghe ngóng. “Chắc chắn là tiếng bước chân của anh ấy rồi.”

“Thế thì tao lượn đây,” Maria nói. Bà ta vội vã chuồn ra ngoài, sượt qua gã nha sĩ ngay tại hành lang sát cửa phòng. “Sao rồi?” Trina cất lời hỏi dò khi chồng bước vào. McTeague không đáp. Anh treo chiếc mũ lên móc sau cửa rồi nặng nhọc thả người xuống ghế.

“Sao thế anh,” Trina lo lắng hỏi, “mọi chuyện thế nào rồi, Mac?”

Gã nha sĩ vẫn làm như điếc không sợ súng, trừng mắt lườm nguýt đôi bốt dính đầy bùn đất của mình.

“Nói cho em biết với chứ, Mac, em muốn biết lắm. Anh có tìm được việc không? Có bị mắc mưa không?”

“Có không á? Có chứ sao không?” Gã nha sĩ cộc cằn đáp, thái độ và giọng điệu nhanh nhẹn đến mức Trina chưa từng thấy bao giờ.

“Nhìn tôi này. Nhìn tôi cho kỹ vào,” anh tiếp tục tuôn một tràng với tốc độ bất thường, đầu óc minh mẫn, ý nghĩ này xọ ý nghĩ kia bay vèo vèo. “Nhìn tôi đây này, ướt sũng từ đầu đến chân, lạnh cóng run lập cập đây này. Tôi lết qua khắp cái thành phố này rồi. Mắc mưa á! Ừ, chắc chắn là tôi mắc mưa rồi, và việc tôi không bị cảm lạnh lăn đùng ra chết tươi thì chắc chắn không phải nhờ phúc đức của cô đâu; đến năm xu tiền xe bus cô cũng tiếc đéo cho tôi nổi một đồng.”

“Nhưng mà, Mac,” Trina phân bua, “em đâu có biết trời sắp mưa đâu.”

Gã nha sĩ ngả đầu ra sau cười khẩy đầy khinh miệt. Khuôn mặt anh đỏ lựng, đôi mắt nhỏ híp lại lém lỉnh. “Hoh! Không, cô không biết trời sắp mưa. Chẳng phải lúc đi tôi ĐÃ bảo cô rồi sao?” anh chợt nổi cơn thịnh nộ trở lại. “Ôi dào, cô đúng là một CON NGỐC tài giỏi thật đấy. Tưởng tôi chịu đựng cái thói dở người của cô MÃI được chắc? Ai mới là chủ nhà đây, cô hay tôi hả?”

“Ơ hay, Mac, em chưa bao giờ thấy anh thế này bao giờ. Anh nói năng cứ như biến thành một con người khác ấy.”

“Ừ, thì tôi LÀM MỘT CON NGƯỜI KHÁC rồi đấy,” gã nha sĩ hung dữ vặn lại. “Cô đừng có hòng coi thường tôi MÃI được.”

“Thôi, đừng nói chuyện đó nữa. Anh biết là em chẳng có ý coi thường anh mà. Nhưng gác chuyện đó lại đi. Anh có tìm được việc không?”

“Đưa tiền đây cho tôi,” McTeague vừa quát vừa lật đật đứng phắt dậy. Gã khổng lồ tóc vàng bỗng trở nên lanh lẹ, thoăn thoắt đến lạ thường; thậm chí vẻ đần độn và sự trì trệ trong bộ não của anh dường như cũng được kích thích một cách bất thường.

“Đưa tiền đây cho tôi, số tiền tôi đưa cho cô lúc đi ấy.”

“Em không đưa được,” Trina kêu lên. “Lúc anh đi vắng, em dùng nó trả tiền hàng tạp hóa mất rồi.”

“Đéo thèm tin cô.”

“Thật mà, thật mà, Mac. Anh nghĩ là em dám nói dối anh á? Anh nghĩ là em lại tự hạ thấp mình làm cái trò đó sao?”

“Được rồi, lần sau tao kiếm được đồng nào tao sẽ tự giữ lấy.”

“Nhưng nói cho em biết đi, Mac, ANH CÓ TÌM ĐƯỢC VIỆC KHÔNG?”

McTeague quay lưng phắt đi.

“Nói cho em biết đi, Mac, làm ơn đi, có tìm được không?”

Gã nha sĩ chồm tới áp sát mặt vào mặt cô, phần hàm nặng nề bặm lại, đôi mắt nhỏ nheo lại đầy nham hiểm.

“Không,” anh hét toáng lên. “Không, không, KHÔNG. Nghe rõ chưa? KHÔNG.”

Trina co ro né tránh trước mặt anh. Rồi bỗng nhiên cô bật khóc nức nở, một phần vì sự thô bạo kỳ lạ của chồng, phần vì sự thất vọng ê chề khi anh không tìm được việc làm.

McTeague đảo mắt nhìn quanh phòng đầy vẻ khinh miệt, ánh mắt lướt qua căn phòng xập xệ lạnh lẽo, những giọt mưa xối xả đập vào khung cửa sổ đơn độc, và bóng dáng người vợ đang nức nở.

“Ôi, thế cái cảnh này TUYỆT VỜI lắm phỏng?” anh gằn giọng. “Đẹp đẽ lắm phỏng?”

“Đâu phải lỗi tại em,” Trina sụt sùi.

“Chính lỗi tại cô chứ sao,” McTeague gầm lên. “Chính lỗi tại cô. Chúng ta thừa sức sống như những con người đàng hoàng tử tế nếu cô muốn. Cô có trong tay tận hơn năm ngàn đô-la, vậy mà lại keo kiệt chó chết đến mức thà rúc vào cái ổ chuột này — rồi bắt cả tao phải rúc theo — còn hơn là nhả ra dù chỉ một xu. Nói cho cô biết là tao đã phát bệnh và ngấy đến tận cổ cái trò này rồi đấy.”

Nhắc đến số tiền trúng vé số chính là đòn chí mạng chạm đến giới hạn của Trina.

“Và tôi cũng nói cho anh hay điều này luôn nhé,” cô vừa hét vừa gạt phắt những giọt nước mắt. “Bao giờ anh thất nghiệp rồi thì đừng hòng mơ đến chuyện sống trong cái ổ chuột của anh nữa, đúng như anh gọi đấy. Chúng ta còn phải tìm một nơi tồi tàn hơn CẢ NƠI NÀY nữa cơ.”

“Cái gì!” gã nha sĩ tím mặt vì giận dữ gầm lên. “Cái gì, chui vào cái lỗ rách nát tồi tàn hơn thế này nữa á? Xí, cứ ĐỢI ĐẤY xem có được không nhé. Để xem tao có làm thế không. Từ nay trở đi cô chỉ có nước răm rắp nghe lời tôi thôi, Trina McTeague ạ,” và anh lại một lần nữa áp sát mặt mình vào mặt cô.

“Tôi biết thừa chuyện gì rồi,” Trina nấc nghẹn nói; “tôi biết, tôi ngửi thấy mùi nồng nặc từ hơi thở của anh kìa. Anh đã đi uống rượu whiskey chứ gì.”

“Đúng, tao đã uống whiskey đấy,” chồng cô đốp chát lại. “Tao đã uống whiskey đấy. Cô có ý kiến gì không? À đúng rồi, cô NÓI ĐÚNG đấy, tao đã uống whiskey đấy. Cô muốn nói gì về chuyện tao uống whiskey nào? Nói cho tao nghe xem nào.”

“Ôi! Ôi! Ôi!” Trina nức nở, hai tay che kín mặt. McTeague túm chặt lấy cổ tay cô bằng một bàn tay kéo giật xuống. Gương mặt tái nhợt của Trina đẫm nước mắt; đôi mắt dài nheo lại ngấn nước; chiếc cằm nhỏ nhắn đáng yêu ngẩng lên run lẩy bẩy.

“Nói cho tao nghe xem cô có gì muốn ho hoe nào,” McTeague gầm lên.

“Không, không có gì,” Trina nghẹn ngào giữa tiếng nấc.

“Thế thì ngậm cái mồm lại đi. Im ngay, nghe thấy chưa? IM NGAY.” Anh giơ cao bàn tay mở rộng đe dọa. “CÂM MIỆNG!” anh gầm lên.

Trina sợ hãi ngước nhìn anh, hai mắt mờ đục vì khóc. Mái tóc vàng dày rối bù xù trên cái đầu vuông vức của chồng; đôi tai đỏ quạch nay càng đỏ hơn; khuôn mặt tím tái; đôi lông mày rậm rịt thắt lại phía trên đôi mắt nhỏ hẹp; hàng ria mép vàng rộm nồng nặc mùi cồn rủ xuống phần cằm bạnh ra đồ sộ, trông hung hãn chẳng khác gì loài mãnh thú ăn thịt; những đường gân trên cổ sưng phồng giật giập; trong khi ngay trên đỉnh đầu, Trina thấy bàn tay đang giơ cao — chai sần, to lớn khủng khiếp.

“Im!” anh thét lên. Và Trina, nín thở kinh hãi nhìn theo, thấy bàn tay ấy bỗng cuộn chặt lại thành một nắm đấm, một cú đấm cứng ngắc như cái vồ gỗ, thứ vũ khí của gã lơ xe ngày nào. Rồi nỗi sợ hãi nguyên thủy dành cho hắn, thứ bản năng sợ hãi giống cái trước giống đực, bùng cháy trở lại trong cô. Cô sợ hắn. Từng dây thần kinh trong người cô run rẩy và co rúm lại trước mặt hắn. Cô nấc nghẹn, cố nuốt những tiếng khóc vào trong.

“Đấy,” gã nha sĩ gầm gừ buông cổ tay cô ra, “thế có phải ngoan không. Giờ thì,” hắn tiếp tục, trừng đôi mắt nhỏ xíu nhìn cô, “nghe cho rõ đây. Tao rã rời hết cả người rồi. Tao lết khắp cái thành phố này — chắc cũng tầm chục dặm — và giờ tao đi ngủ, không muốn bị ai làm phiền nghe chưa? Hiểu chưa hả? Muốn được yên thân một mình.” Trina im thít.

“CÓ NGHE KHÔNG?” hắn gầm lên.

“Rồi, Mac.”

Gã nha sĩ cởi áo khoác, cởi cổ áo và cà vạt, bung cúc áo ghi-lê rồi tuột đôi bốt dày cộp khỏi đôi bàn chân to tướng. Sau đó, anh ta ngả người nằm dài lên giường, quay mặt vào vách tường. Chỉ vài phút sau, tiếng ngáy khò khò của anh đã vang lên tràn ngập căn phòng.

Trina rướn cổ nhìn chồng qua thành giường. Cô thấy khuôn mặt đỏ bừng, bầm dập; chiếc miệng rộng hoác; chiếc áo sơ mi bẩn thỉu với phần cổ tay áo đã sờn rách; và đôi bàn chân to lớn bị giam trong đôi tất len dày cộp. Thế rồi nỗi buồn tủi cùng cực và sự bất hạnh bỗng dội về cào xé tâm can cô dữ dội hơn bao giờ hết. Cô dang rộng hai tay trên bàn làm việc, vùi mặt vào đó và khóc nức nở như thể trái tim đã vỡ vụn ra từng mảnh.

Trận mưa vẫn cứ rả rích kéo dài. Tấm kính của chiếc cửa sổ đơn độc nhễu nhão những dòng nước; mái hiên rỏ nước xuống tí tách không ngừng. Trời mỗi lúc một tối sầm lại. Căn phòng nhỏ bé bám đầy bụi bẩn, nồng nặc mùi thức ăn nấu nướng và mùi sơn “không độc hại”, chìm vào một vẻ tiêu điều thê lương đến độ không bút nào tả xiết. Chú chim hoàng yến trong chiếc lồng mạ vàng thỉnh thoảng lại cất tiếng kêu líu ríu yếu ớt. Nằm dài ngổn ngang trên giường, gã nha sĩ vẫn ngáy vang trời, vô cảm, bất động, hai chân dang rộng, ngửa hai bàn tay lên trời ở hai bên sườn.

Cuối cùng Trina ngẩng đầu lên, hít một hơi thật sâu run rẩy. Cô đứng dậy, bước tới bàn rửa mặt, múc ít nước từ chiếc bình vào chậu rồi rửa mặt cùng đôi mắt sưng húp, sau đó chải lại mái tóc. Bỗng nhiên, khi cô định quay trở lại công việc, một ý nghĩ lóe lên trong đầu.

“Tự hỏi không biết,” cô lẩm bẩm với chính mình, “tự hỏi không biết lấy đâu ra tiền mà lão ta mua whiskey uống nhỉ.” Cô lục lọi các túi áo khoác mà hắn vừa ném vạ vật vào một góc phòng, thậm chí còn tiến lại gần cái xác đang nằm lì trên giường để sờ soạng các túi áo ghi-lê và quần của hắn. Chẳng tìm thấy gì sất.

“Lạ thật,” cô lầm bầm, “không khéo lão ta vẫn còn giấu món tiền nào đó mà không thèm khai với mình đây. phen này phải canh chừng vụ này mới được.”