Một tuần trôi qua, rồi hai tuần, rồi một tháng. Đó là một tháng đầy những âu lo và bất an tột cùng đối với Trina. McTeague thất nghiệp, chẳng tìm được việc gì làm; còn Trina, nhận thấy rõ sự bất khả thi trong việc tiết kiệm tiền từ thu nhập của mình như trước trong hoàn cảnh hiện tại, đang tìm kiếm một chỗ ở rẻ hơn. Bất chấp những lời kêu la và thái độ kháng cự lầm lì của chồng, Trina vẫn ép được anh đồng ý chuyển nhà, làm anh choáng váng bởi một tràng những lời lẽ cùng những cột con số kỳ diệu mà qua đó cô chứng minh một cách không thể chối cãi rằng họ chỉ còn cách cảnh túng quẫn bần cùng đúng một bước.

Gã nha sĩ vẫn tiếp tục sống cảnh nhàn rỗi. Kể từ thất bại với các nhà sản xuất dụng cụ y khoa, hắn chỉ thử tìm việc thêm đúng hai lần. Trina đã đến gặp chú Oelbermann và xin cho McTeague một vị trí ở bộ phận giao nhận của cửa hàng đồ chơi bán sỉ. Tuy nhiên, đó là một công việc đòi hỏi phải tính toán sổ sách ít mức độ nào đó, và McTeague đã buộc phải bỏ việc chỉ sau hai ngày.

Rồi có lúc họ từng nung nấu một ý tưởng táo bạo rằng có thể xin cho McTeague một chân trong lực lượng cảnh sát. Hắn hoàn toàn có thể vượt qua bài kiểm tra thể lực một cách xuất sắc, và Ryer, người đã trở thành thư ký của Câu lạc bộ Cải thiện Phố Polk, hứa sẽ giúp đỡ phần “thế lực” chính trị cần thiết. Nếu McTeague tỏ ra có chút năng lượng nào trong vụ này thì mọi chuyện có lẽ đã thành công; nhưng hắn quá ngu ngốc, hoặc dạo gần đây đã trở nên quá thờ thẫn để có thể tự gắng sức, và kết quả chẳng mang lại gì ngoài một trận cãi vã kịch liệt với Ryer.

McTeague đã đánh mất tham vọng của mình. Hắn chẳng màng cải thiện hoàn cảnh. Tất cả những gì hắn muốn là một chỗ ngủ ấm áp và ba bữa ăn ngon mỗi ngày. Lúc đầu — ngay từ những ngày đầu tiên — hắn từng bực bội vì sự nhàn rỗi của mình và đã trải qua những ngày tháng cùng vợ trong căn phòng chật hẹp độc nhất, đi qua đi lại với vẻ bồn chồn của một con thú bị nhốt chuồng, hoặc ngồi thừ người ra hàng giờ liền, nhìn Trina làm việc, cảm thấy một nỗi hổ thẹn âm ỉ khi nghĩ rằng cô đang phải nuôi sống mình. Tuy nhiên, cảm giác ấy phai nhạt rất nhanh. Công việc của Trina chỉ vất vả khi cô tự muốn thế, và nhìn chung cô vẫn kiên cường chịu đựng những bất hạnh của họ trong im lặng.

Rồi, thấy chán ngấy cảnh bất động và cảm nhận được nhu cầu cần vận động, tập thể dục, McTeague lại châm tẩu thuốc và đi dạo trên đại lộ lớn cách Phố Polk một dãy nhà. Một tốp công nhân đang đào móng cho một ngôi nhà ốp đá nâu lớn, và McTeague tìm thấy niềm thích thú cùng sự khuây khỏa khi được tì tay lên hàng rào bao quanh công trường để theo dõi tiến độ thi công. Chiều nào hắn cũng đến xem; dần dần hắn còn quen cả người đốc công chỉ huy công việc, và hai người thường trò chuyện với nhau rất lâu. Sau đó, McTeague lại trở về Phố Polk, tìm Heise ở căn phòng phía sau cửa hàng đóng yên cương, và đôi khi ngày hôm ấy kết thúc bằng nửa tá ly whisky tại quán rượu của Joe Frenna.

Thật kỳ lạ khi quan sát tác dụng của chất cồn đối với gã nha sĩ. Nó không làm hắn say mềm, mà làm hắn trở nên hung ác. Hoàn toàn không bị đần độn đi, từ ly thứ tư trở đi, hắn trở nên năng nổ, cảnh giác, nhanh trí, thậm chí nói nhiều; một sự độc ác nào đó trỗi dậy trong người hắn lúc đó; hắn trở nên bất trị, tiểu nhân; và khi uống đậm hơn bình thường một chút, hắn tìm thấy niềm vui trong việc chọc tức và làm Trina phát điên, thậm chí là lăng mạ và hành hạ cô.

Mọi chuyện bắt đầu vào tối ngày Lễ Tạ ơn, khi Heise rủ McTeague đi ăn tối cùng hắn. Dịp đó gã nha sĩ đã uống rất thoải mái. Hắn và Heise trở về Phố Polk vào khoảng mười giờ, và Heise liền đề nghị ghé quán của Frenna làm vài ly.

“Được thôi, được thôi,” McTeague nói. “Làm vài ly, chuẩn đấy. Tao sẽ về nhà lấy ít tiền rồi gặp mày ở quán thằng Joe.”

Trina bị đánh thức bởi hành động cấu véo tay của chồng.

“Ôi, Mac,” cô kêu lên, chồm dậy trên giường với một tiếng thét nhỏ, “anh bóp đau quá! Ối, đau chết mất.”

“Đưa tao ít tiền,” gã nha sĩ vừa đáp, vừa nhe răng cười và cấu cô một cái nữa.

“Em chẳng có xu nào cả. Không còn một — ôi, MAC, anh chịu khó dừng lại đi? Em không thích anh cấu em kiểu đó đâu.”

“Nhanh lên,” chồng cô điềm tĩnh đáp, dùng ngón cái và ngón trỏ bóp mạnh phần thịt trên vai cô. “Heise đang đợi tao đấy.” Trina giật mình vùng ra với một tiếng hít sâu, nhăn mặt vì đau và xoa xoa vai mình.

“Mac, anh không tưởng tượng được nó đau thế nào đâu. Mac, DỪNG LẠI!”

“Vậy thì đưa tiền cho tao.”

Cuối cùng Trina đành phải nhượng bộ. Cô lấy nửa đô la từ túi áo ra, phàn nàn rằng đó là đồng tiền duy nhất cô còn giữ.

“Thêm phát nữa cho có lộc,” McTeague nói, lại cấu cô thêm cái nữa; “và thêm phát này nữa.”

“Sao anh lại có thể — sao anh CÓ THỂ hành hạ một người phụ nữ như thế chứ!” Trina thốt lên, bắt đầu khóc vì đau đớn.

“À, giờ thì KHÓC đi,” gã nha sĩ đáp trả. “Đúng rồi đấy, KHÓC đi. Tao chưa từng thấy đứa ngốc nào như thế.” Hắn bước ra ngoài, sập cửa lại đầy vẻ bực bội.

Nhưng McTeague chưa bao giờ trở thành một kẻ nát rượu theo nghĩa thông thường của từ này. Hắn không uống quá độ quá hai hoặc ba lần trong một tháng, và chưa có dịp nào trở nên lneb hay lảo đảo vì say. Có lẽ thần kinh của hắn vốn dĩ quá trơ lì nên không dễ bị kích thích; có lẽ hắn chẳng thực sự thích whisky, mà chỉ uống vì Heise và những người khác ở quán Frenna uống mà thôi. Trina thường có thể quở trách hắn vì tội uống quá nhiều; nhưng cô chưa bao giờ có thể nói rằng hắn say xỉn. Dù vậy, chất cồn vẫn phát huy tác dụng của nó. Nó đánh thức con người, hay đúng hơn là con thú bên trong con người hắn, và giờ đây không chỉ đánh thức mà còn thôi thúc nó làm điều ác. Bản tính của McTeague đã thay đổi. Không chỉ vì rượu, mà còn vì sự nhàn rỗi và việc rũ bỏ hoàn toàn những ảnh hưởng tốt đẹp mà người vợ từng có đối với hắn trong những ngày tháng sung túc. McTeague không thích Trina. Cô là một sự gai mắt thường trực đối với hắn. Cô làm hắn khó chịu vì quá nhỏ nhắn, vì được tạo hình quá xinh xắn, vì lúc nào cũng đúng mực và chuẩn xác. Sự keo kiệt của cô cứ bức bối hắn không ngừng. Sự chăm chỉ của cô là một lời quở trách liên lửng dành cho hắn. Cô cứ phô bày công việc của mình ra trước mặt hắn một cách thách thức. Nó giống như tấm vải đỏ trước mắt một con bò mót. Có lần khi hắn vừa ở quán Frenna về và ngồi trên chiếc ghế cạnh cô, im lặng quan sát cô làm việc, hắn bỗng thốt lên:

“Dừng làm việc lại. Dừng ngay tao bảo. Cất chúng đi. Cất hết đi, không thì tao cấu mày đấy.”

“Nhưng tại sao — tại sao chứ?” Trina phản đối.

Gã nha sĩ giáng cho cô một bạt tai. “Tao không cho mày làm việc.” Hắn giật lấy con dao và những hộp màu của cô, bắt ngồi thừ ra bên cửa sổ suốt cả buổi chiều hôm đó.

Tuy nhiên, chỉ khi trí óc bị kích thích bởi rượu thì gã nha sĩ mới tỏ ra tàn bạo với vợ. Vào những lúc khác, ví dụ như ba tuần trong mỗi tháng, cô đối với hắn chỉ là một sự vướng víu. Họ thường xuyên cãi nhau về tiền bạc của Trina, những khoản tiền cô dành dụm. Gã nha sĩ nhất quyết đòi cho bằng được ít nhất là một phần trong số đó. Có được tiền rồi hắn sẽ làm gì, hắn cũng không biết chính xác. Chắc chắn hắn sẽ tiêu xài theo lối vương giả, ăn uống tiệc tùng liên miên, sắm sửa cho mình những bộ cánh tuyệt đẹp. Quan niệm của một kẻ đào mỏ về những đồng tiền kiếm được nhanh chóng và vung tay quá trán vẫn cứ bám rễ trong tâm trí hắn. Về phần Trina, chồng càng nổi giận, cô càng siết chặt dây rút của chiếc túi da sơn dương nhỏ xíu mà cô giấu ở tận đáy rương dưới lớp váy cưới. Năm nghìn đô la đầu tư vào việc kinh doanh của chú Oelbermann đối với cô là một giấc mơ lấp lánh, tuyệt vời xuất hiện gần như từng giờ trong ngày để làm nguồn an ủi và bù đắp cho mọi nỗi bất hạnh của cô.

Những lúc biết chắc McTeague đi vắng nhà lâu, cô sẽ khóa cửa phòng lại, mở rương và bày toàn bộ số tiền dành dụm ít ỏi của mình lên mặt bàn. Đến lúc này số tiền đã lên tới bốn trăm linh bảy đô la năm mươi xu. Trina sẽ chơi đùa với số tiền này hàng giờ liền, xếp nó thành chồng rồi lại xếp lại, hoặc dồn tất cả thành một đống lớn rồi lùi ra góc phòng xa nhất để ngắm nghía hiệu quả, đầu nghiêng nghiêng. Cô đánh bóng những đồng tiền vàng bằng hỗn hợp xà phòng và tro cho đến khi chúng sáng loáng, cẩn thận lau sạch chúng bằng tạp dề. Hoặc có khi, cô lại trìu mến kéo đống tiền về phía mình và vùi mặt vào đó, ngây ngất trước mùi hương của nó và cảm giác mượt mà, mát lạnh của kim loại áp lên má. Cô thậm chí còn cho những đồng tiền vàng nhỏ vào miệng, lắc chúng kêu lanh tanh trong đó. Cô yêu tiền của mình bằng một sự mãnh liệt khó lòng diễn tả. Cô sẽ nhúng những ngón tay nhỏ nhắn của mình vào đống tiền với những tiếng lẩm bẩm đầy trìu mến, đôi mắt dài và hẹp nheo lại lấp lánh, hơi thở phát ra thành những tiếng thở dài kéo dài.

“Ôi, những đồng tiền thân yêu, những đồng tiền thân yêu,” cô thì thầm. “Ta yêu các ngươi biết bao! Tất cả là của ta, từng xu một. Sẽ không một ai, không một ai có thể lấy được các ngươi. Ta đã làm việc vì các ngươi biết bao! Ta đã còng lưng làm lũ và dành dụm vì các ngươi biết bao! Và ta sẽ kiếm thêm; ta sẽ kiếm thêm nữa, nữa, nữa; mỗi ngày một ít.”

Cô vẫn đang tìm kiếm một chỗ ở rẻ hơn. Bất cứ khi nào có thể rảnh rỗi đôi chút khỏi công việc, cô lại đội mũ lên và rảo bước khắp vùng từ Phố Sutter đến Phố Sacramento, ghé vào tất cả các con hẻm và ngõ ngách, đầu ngẩng cao, tìm kiếm tấm biển “Cho thuê phòng”. Nhưng cô chỉ thấy tuyệt vọng. Tất cả các khu nhà trọ giá rẻ đều đã có người ở. Cô chẳng thể tìm được căn phòng nào hợp lý hơn căn phòng mà cô và gã nha sĩ đang ở hiện tại.

Thời gian trôi qua, sự nhàn rỗi của McTeague đã trở thành thói quen. Hắn không uống nhiều whisky hơn trước, nhưng sự chán ghét Trina lại tăng lên theo từng ngày nghèo khó, theo từng ngày hà tiện cố hữu của Trina. Thỉnh thoảng — may thay là hiếm khi — hắn càng tỏ ra bạo hành cô hơn trước. Hắn sẽ tát tai cô hoặc đánh cô một cú trời giáng bằng mặt sau của chiếc bàn chải tóc, hay thậm chí bằng cả nắm đấm. Tình cảm thuở nào dành cho “người vợ nhỏ” của mình, không chịu nổi thử thách của sự thiếu thốn, đã phai nhạt dần theo năm tháng, và chút tình cảm ít ỏi còn lại đã bị biến chất, bóp méo và trở nên quái đản bởi hơi men.

Những người xung quanh nhà và các nhân viên ở cửa hàng thực phẩm thường nhận xét rằng đầu ngón tay của Trina bị sưng lên và móng tay thâm tím hệt như bị kẹp vào cửa. Quả thực, đó cũng chính là lời giải thích mà cô đưa ra. Sự thật là McTeague, mỗi khi say xỉn, thường hay cắn chúng, nhai ngấu nghiến và nghiến chúng bằng hàm răng khổng lồ của mình, lúc nào cũng đủ tinh ranh để nhớ ra chỗ nào đang đau nhất đôi khi hắn tống tiền cô bằng cách này, nhưng cũng thường xuyên làm thế chỉ để thỏa mãn sở thích cá nhân.

Và theo một cách kỳ lạ, khó tài nào hiểu nổi, sự tàn bạo đó lại càng khiến Trina trở nên trìu mến hơn; khơi dậy trong cô một thứ tình yêu bệnh hoạn, không lành mạnh dành cho sự phục tùng, một thứ khoái cảm kỳ lạ, phi tự nhiên khi được nhượng bộ, khi được phó mặc bản thân cho ý chí của một thứ sức mạnh nam tính không thể cưỡng lại.

Cảm xúc của Trina đã trở nên nghèo nàn đi cùng với sự thu hẹp của đời sống thường nhật. Cuối cùng chúng chỉ còn lại hai thứ, niềm đam mê tiền bạc và tình yêu lệch lạc dành cho chồng khi hắn hành hung cô. Cô là một người phụ nữ kỳ lạ trong những ngày tháng ấy.

Trina đã trở nên rất thân thiết với Maria Macapa, và cuối cùng thì vợ gã nha sĩ cùng cô hầu phòng đã trở thành những người bạn lớn của nhau. Maria liên tục ra vào phòng Trina, và bất cứ khi nào có thể, Trina lại trùm khăn lên đầu để đáp lại những chuyến viếng thăm của Maria. Trina có thể sang căn nhà tồi tàn của Zerkow mà không cần phải bước ra đường. Sân sau của dãy nhà có một cánh cổng mở ra một khoảng sân nhỏ nơi Zerkow nuôi con ngựa cỗ vfa chiếc xe bò ọp ẹp của hắn, và từ đó Trina có thể đi thẳng vào nhà bếp của Maria. Trina thường ghé thăm Maria dài cổ vào buổi sáng trong bộ đồ ngủ và những lọn tóc uốn giấy, và hai người trò chuyện rôm rả bên tách trà phục vụ ngay trên mép bồn rửa chén hoặc một góc bàn giặt. Chuyện trò toàn là về những ông chồng và cách xử lý thế nào khi họ về nhà với tâm trạng hầm hầm.

“Mày chẳng bao giờ nên cãi lại chúng nó cả,” Maria khuyên. “Chỉ tổ làm chúng nó quạu thêm thôi. Cứ còng lưng chịu trận là qua mau nhất.”

Họ kể cho nhau nghe về những thói bạo ngược của chồng mình, mang theo một thứ niềm kiêu hãnh kỳ lạ khi kể lại một cú đấm tàn bạo nào đó, ai nấy đều cố gắng chứng tỏ rằng chồng mình mới là kẻ tàn nhẫn nhất. Họ săm soi so sánh những vết bầm tím của nhau, ai khoe được vết bầm tệ hơn thì người đó hân hoan. Họ phóng đại, họ bịa đặt thêm chi tiết, và như thể lấy làm tự hào vì những trận đòn roi, như thể vinh quang trong việc bị chồng ngược đãi, họ dối gạt nhau, phóng đại mức độ bị hành hạ của bản thân. Họ có những cuộc tranh luận dài và sôi nổi về việc biện pháp trừng phạt nào là hiệu quả nhất, roi da hay roi vọt mà Zerkow hay dùng, hay nắm đấm và mặt sau bàn chải tóc mà McTeague ưa chuộng. Maria cho rằng quất roi đau nhất; còn Trina lại quả quyết rằng phần cán đánh mới gây tổn thương nhiều nhất.

Maria chỉ cho Trina xem những lỗ thủng trên tường và những tấm ván sàn lỏng lẻo nơi Zerkow từng cào cấu tìm kiếm bộ đồ ăn bằng vàng. Dạo gần đây hắn đã đào bới cả sân sau và xới tung đống cỏ khô trong chuồng ngựa để tìm chiếc rương da giấu kín mà hắn tưởng tượng ra mình sẽ tìm thấy. Nhưng rõ ràng là hắn đang dần mất kiên nhẫn.

“Cách mà hắn ta hành xử ấy,” Maria kể với Trina, “thật là kinh khủng. Hắn sắp phát ốm vì nó rồi — đêm nào cũng bị sốt — chẳng ngủ nổi, mà lúc ngủ thì toàn lẩm bẩm một mình. Cứ nói 'Hơn trăm món, món nào cũng bằng vàng cả. Hơn trăm món, món nào cũng bằng vàng.' Rồi hắn sẽ quất ta bằng roi và thét lên, 'Mày biết nó ở đâu mà. Nói tao nghe, nói mau, con heo kia, không tao giết mày.' Rồi hắn sẽ quỳ sụp xuống van xin ta bảo chỗ giấu đi. Hắn đúng là phát điên rồi. Thỉnh thoảng hắn còn lên cơn giận dữ thực sự, cáu gắt đến mức lăn ra sàn nhà tự cào cấu chính mình.”

Một buổi sáng tháng Mười Một, khoảng mười giờ, Trina dán nhãn “Sản xuất tại Pháp” lên đáy của một chiếc hộp gỗ đựng đồ chơi Noah's Ark, rồi ngả người ra sau ghế với một tiếng thở dài nhẹ nhõm. Cô vừa hoàn thành xong một đơn hàng Giáng sinh lớn cho chú Oelbermann, và sáng hôm đó chẳng còn việc gì khác để làm. Giường chiếu vẫn chưa được dọn dẹp, đồ ăn sáng cũng chưa rửa. Trina ngập ngừng giây lát, rồi hất cằm lên đầy vẻ dửng dưng.

“Xì!” cô lẩm bẩm, “cứ để đấy đến chiều tính. Tôi chẳng thèm quan tâm PHẢI DỌN DẸP phòng lúc nào, và tôi biết chắc lão Mac cũng chẳng bận tâm đâu.” Cô quyết định thay vì dọn giường hay rửa bát, cô sẽ sang thăm cô Baker ở tầng dưới. Cô thợ may nhỏ nhắn có thể sẽ giữ cô lại ăn trưa, và thế là tiết kiệm được một khoản, vì gã nha sĩ sáng nay đã tuyên bố ý định đi bộ một quãng đường dài ra khu Presidio và vắng nhà cả ngày.

Nhưng sáng hôm đó Trina gõ cửa phòng cô Baker vô ích. Cô ấy đi vắng. Có lẽ cô ấy đã ra tiệm hoa mua ít hạt giống phong lữ rồi. Tuy nhiên, cửa phòng của Cụ Grannis hé mở, và khi nghe tiếng Trina ở phòng cô Baker, ông cụ người Anh liền bước ra hành lang.

“Cô ấy đi vắng rồi,” ông nói, giọng ngập ngừng và thì thầm nửa vời, “ra ngoài cách đây khoảng nửa tiếng. Tôi — tôi nghĩ cô ấy ra hiệu thuốc mua mấy viên thức ăn cho cá vàng rồi.”

“Cụ không ra bệnh viện chó của cụ nữa à, Cụ Grannis?” Trina nói, tựa người vào lan can hành lang, sẵn sàng trò chuyện giây lát.

Cụ Grannis đứng ở ngưỡng cửa phòng mình, đi dép lê trong nhà và mặc chiếc áo khoác nhung gân đã phai màu mà ông hay mặc lúc ở nhà.

“Ờ — ờ,” ông ngập ngừng, đưa tay gãi cằm đăm chiêu. “Cô thấy đấy, tôi đang nghĩ đến việc từ bỏ cái bệnh viện nhỏ đó.”

“Từ bỏ ạ?”

“Cô thấy đấy, mấy người ở hiệu sách nơi tôi hay mua mấy cuốn sách mỏng đã phát hiện ra — tôi có kể cho họ nghe về phát minh đóng sách của mình, và một thành viên trong ban giám đốc đã đến xem xét trực tiếp. Ông ấy ngỏ ý trả một khoản khá hời nếu tôi nhượng lại quyền — quyền bằng sáng chế cho ông ấy — một khoản khá lớn. Thực ra — thực ra — vâng, một khoản khá lớn, khá đấy.” Ông run rẩy xoa cằm và nhìn xuống sàn nhà.

“Ối, thế thì tuyệt quá chứ ạ?” Trina xởi lởi nói. “Cháu rất mừng, Cụ Grannis. Giá có cao không ạ?”

“Khá lớn — khá đấy. Thực ra, tôi chưa bao giờ dám mơ tới việc mình có nhiều tiền đến thế.”

“Này, nghe cháu đây, Cụ Grannis,” Trina quả quyết nói, “cháu muốn cho cụ một lời khuyên chân thành. Cụ và cô Baker đây ——” Cụ Grannis giật mình thon thót — “Cụ và cô Baker, hai người đã yêu nhau suốt ngần ấy——”

“Ôi, bà McTeague, chủ đề đó — nếu bà vui lòng — cô Baker là một phụ nữ vô cùng đáng kính.”

“Nhảm nhí!” Trina nói. “Hai người yêu nhau và cả cái khu chung cư này ai cũng biết; thế mà hai người cứ sống ở đây cạnh nhau hết năm này qua năm khác, chẳng hé răng nói với nhau lời nào. Thật vớ vẩn hết chỗ nói. Giờ thế này, cháu muốn ngay khi cô ấy về, cụ cứ đường hoàng bước sang gặp cô ấy, và nói rằng cụ vừa có tiền và muốn cưới cô ấy làm vợ.”

“Không đời nào — không đời nào!” Cụ cụ người Anh hoảng hốt kêu lên, vẻ mặt bối rối. “Hoàn toàn không thể được. Tôi không dám mạo muội đâu.”

“Thế cụ có yêu cô ấy không, hay không?”

“Thực sự thì, bà McTeague, tôi — tôi — xin bà thứ lỗi. Đó là chuyện vô cùng riêng tư — rất — tôi — Ồ, vâng, tôi yêu cô ấy. Ồ, vâng, thực sự là thế,” ông bất ngờ thốt lên.

“Thế thì, cô ấy cũng yêu cụ. Cô ấy nói với cháu thế đấy.”

“Ồ!”

“Thật mà. Cô ấy nói đúng nguyên văn như thế.”

Cô Baker chưa bao giờ nói câu nào tương tự — thà chết chứ cô ấy không đời nào thú nhận như vậy; nhưng Trina đã tự suy diễn theo ý mình, giống như mọi người thuê trọ khác trong tòa nhà, và nghĩ rằng đây là lúc cần phải có hành động quyết đoán.

“Bây giờ cụ cứ làm theo lời cháu dặn, lát nữa cô ấy về, cứ sang thẳng gặp cô ấy rồi giải quyết cho xong chuyện đi. Thôi, không nói nhiều nữa. Cháu đi đây; nhưng nhớ phải làm đúng như lời cháu dặn đấy nhé.”

Trina quay người đi xuống lầu. Cô quyết định rằng, vì cô ấy không có nhà, cô sẽ tạt sang thăm Maria; biết đâu lại được mời ăn trưa ở trển. Dù sao thì Maria cũng sẽ mời cô một tách trà.

Cụ Grannis đứng thừ ra một lúc lâu y nguyên tư thế Trina vừa bỏ đi, đôi bàn tay run rẩy, dòng máu lúc ẩn lúc hiện trên đôi má nhăn nheo của cụ.

“Cô ấy bảo, cô ấy — cô ấy — đã nói với cô ấy — cô ấy nói rằng — rằng ——” cụ chẳng nói thêm được câu nào nữa.

Rồi cụ quay người bước vào phòng, khép cửa lại phía sau. Một lúc lâu sau, cụ ngồi im trên chiếc ghế bành, kéo sát vào bức tường đối diện chiếc bàn bày đầy những chồng sách mỏng và dụng cụ đóng sách nhỏ xíu của mình.

“Không biết,” Trina tự lẩm bẩm khi bước qua khoảng sân phía sau nhà Zerkow, “không biết Zerkow và Maria trả tiền thuê nhà ở đây bao nhiêu nhỉ. Chắc chắn là rẻ hơn chỗ của tôi và lão Mac rồi.”

Trina thấy Maria đang ngồi trước lò sưởi nhà bếp, cằm áp vào ngực. Trina tiến lại gần. Cô đã chết. Và khi Trina chạm vào vai, đầu Maria ngả quỵ sang một bên, để lộ ra một vết rách kinh hoàng ở cổ ngay dưới tai. Toàn bộ phần trước ngực áo đã đẫm máu.

Trina giật nảy người lùi phắt lại, hai tay đưa lên sát vai, mắt trợn trừng mở lớn, một vẻ kinh hoàng khôn tả bóp méo cả khuôn mặt.

“Ối trời ơi!” cô thốt lên một hơi dài, giọng gần như không vượt qua nổi tiếng thì thầm. “Ối trời, kinh tởm quá!” Bất chợt cô quay người, cuống cuồng chạy tháo thân qua phần trước của ngôi nhà ra đến cửa chính mở hướng ra con hẻm nhỏ. Cô ngơ ngác nhìn xung quanh đầy hoảng loạn. Ngay phía bên kia đường, một cậu bé giao thịt đang trèo lên chiếc xe ngựa hai bánh đỗ trước ngôi nhà đối diện, trong khi gần đó một kẻ buôn thú rừng đang đi xuống phố, tay cầm một cặp vịt.

“Này, mau — mau lên,” Trina thở hồng hộc, cố gắng lấy lại giọng, “này, sang đây nhanh lên.”

Cậu bé giao hàng khựng lại, một chân đặt lên bánh xe, trân trân nhìn sang. Trina điên cuồng vẫy gọi.

“Sang đây mau, sang đây nhanh lên.”

Cậu thanh niên trèo phắt lên ghế lái.

“Bà điên này bị cái quái gì thế nhỉ?” cậu ta lẩm bẩm nửa tiếng.

“Có án mạng xảy ra rồi,” Trina kêu lên, lảo đảo ngay bậc cửa.

Cậu thanh niên quất ngựa phóng đi, đầu ngoái lại nhìn Trina với đôi mắt trân trân hoàn toàn vô cảm.

“Bà này bị cái quái gì thế nhỉ?” cậu ta tự lẩm bẩm một lần nữa khi vòng qua góc phố.

Trina tự hỏi sao mình không thét lên, sao cô có thể kìm nén được nó — sao vào thời khắc thế này, cô lại có thể nhớ ra rằng việc làm ầm ĩ và gây náo loạn ngoài đường là điều không đúng đắn. Gã bán thịt rừng đang nhìn cô đầy nghi ngờ. Không thể nói cho hắn biết được. Hắn sẽ bỏ đi mất dạng giống như cậu bé giao hàng khi nãy.

“Nào, chờ một phút,” Trina tự nhủ, cất thành tiếng. Cô đưa tay ôm lấy đầu. “Nào, chờ một phút. Lúc này mà mất trí là chết dở. Mình phải làm gì đây?” Cô nhìn quanh. Khung cảnh Phố Polk vẫn quen thuộc như mọi ngày. Cô có thể nhìn thấy nó ở cuối con hẻm. Khu chợ lớn đối diện dãy nhà, những cỗ xe giao hàng lộc cộc qua lại, những quý bà từ đại lộ đang đi mua sắm buổi sáng, những chuyến xe điện lầm lũi trườn qua, chở đầy hành khách. Cô thấy một cậu bé đội chiếc mũ da phẳng đang huýt sáo gọi một chú chó không nhìn thấy đâu, chốc chốc lại đét vào cái đầu gối nhỏ xíu. Hai người đàn ông bước ra từ quán rượu của Frenna, cười vang sảng khoái. Heise - thợ đóng yên cương - đang đứng ở hiên cửa hàng, một bó dăm bào vắt trên chiếc tạp dề vải sọc vấy mỡ. Và tất cả những điều đó vẫn đang diễn ra, người ta vẫn đang cười nói sống qua ngày, mua bán, dạo bước ngoài kia dưới vỉa hè ngập nắng, trong khi ở ngay đằng sau cô trong đó — trong đó — trong đó ——

Heise giật nảy mình lùi lại trước sự xuất hiện bất ngờ của một người phụ nữ môi trắng bệch mặc chiếc áo ngủ màu xanh hệt như từ dưới bậc cửa chồm lên trước mặt hắn.

“Ơi giời, bà McTeague, bà làm tôi hoảng hồn, vì ——”

“Mau sang đây nhanh lên.” Trina đưa tay ôm cổ; nuốt khan thứ gì đó như thể đang bóp nghẹt cổ họng cô. “Maria bị giết rồi — vợ của Zerkow — tôi tìm thấy cô ấy.”

“Thôi đi!” Heise kêu lên, “bà đùa à.”

“Sang đây — sang nhà bên này — tôi tìm thấy cô ấy — cô ấy chết rồi.”

Heise cắm cổ lao qua đường với Trina bám sát gót chân, để lại một vệt dăm bào rơi vãi dọc đường. Cả hai chạy lao vào con hẻm. Gã bán thú rừng, một phụ nữ đang cọ rửa bậc thềm ở ngôi nhà bên cạnh và một người đàn ông đội mũ rộng vành đang đứng trước cửa nhà Zerkow, chốc chốc lại ngó vào trong và nói chuyện với nhau. Trông họ có vẻ bối rối.

“Có chuyện gì sai trong này à?” gã bán thú rừng hỏi khi Heise và Trina chạy tới. Hai người đàn ông nữa dừng lại ở góc hẻm và Phố Polk, đưa mắt nhìn nhóm người. Một người phụ nữ quấn khăn trên đầu thò đầu ra khỏi cửa sổ đối diện nhà Zerkow gọi với sang người phụ nữ đang cọ bậc thềm, “Chuyện gì thế, bà Flint?”

Heise đã xông thẳng vào trong nhà. Hắn quay lại nhìn Trina, thở dốc sau cú cắm cổ chạy.

“Bà bảo ở đâu — chỗ nào — đâu cơ?”

“Ở trong kia,” Trina đáp, “vào trong nữa — phòng bên cạnh.” Họ xông thẳng vào nhà bếp.

“LẠY CHÚA!” Heise thốt lên, dừng lại cách cái xác chừng một thước và cúi người dòm vào khuôn mặt xám xịt với đôi môi ngả nâu.

“Thề có Chúa! Hắn giết cô ấy rồi.”

“Ai?”

“Zerkow, thề có Chúa! Hắn giết cô ấy. Cắt cổ rồi. Lúc nào hắn cũng bảo hắn sẽ làm thế mà.”

“Zerkow á?”

“Hắn giết cô ấy. Cổ bị cắt rồi. Lạy Chúa, sao mà máu chảy nhiều thế! Mẹ kiếp! phen này thì hắn tống cổ cô ấy đi thật đời rồi.”

“Ôi, tôi đã bảo cô ấy — tôi ĐÃ BẢO rồi mà,” Trina khóc nấc lên.

“Phen này hắn tiêu đời cô ấy CHẮC LUÔN rồi.”

“Cô ấy bảo lúc nào cũng xoay sở được cơ mà — Ối trời! Kinh khủng quá.”

“Chuyến này hắn tiễn cô ấy về chầu trời chắc luôn. Cắt cổ rồi. TRỜI ƠI, máu chảy đầm đìa thế này cơ mà! Đã bao giờ mày thấy từng này máu chưa — đây là án mạng — đây là án mạng lạnh lùng máu lạnh. Hắn giết cô ấy rồi. Này, phải gọi cảnh sát thôi. Đi nào.”

Họ quay ngược trở ra qua đường cũ. Nửa tá người — gã bán thú rừng, người đàn ông đội mũ rộng vành, bà thợ giặt và ba người đàn ông khác — đang đứng ở căn phòng phía trước của tiệm đồ cũ, một đám đông với những khuôn mặt kích động đang chụm lại nghẽn nghẹt trước cửa. Phía ngoài kia, đám đông chen chúc đặc kín từ đầu hẻm này sang đầu hẻm khác. Ngoài Phố Polk, những chiếc xe điện gần như bị tắc nghẽn, đang chậm chạp rúc còi leng keng dọn đường qua đám đông. Cửa sổ nhà nào cũng túm tụm người ngó ra. Và khi Trina cùng gã thợ đóng yên cương cố chen chân qua cửa tiệm đồ cũ, đám đông bỗng rẽ dạt sang hai bên để nhường đường cho hai viên cảnh sát mặc đồng phục xanh đang xắn tay áo húc mạnh qua dòng người. Đi cùng họ là một người thứ ba mặc thường phục.

Heise và Trina quay lại nhà bếp cùng hai viên cảnh sát, người thứ ba mặc thường phục có nhiệm vụ dẹp những kẻ tò mò ra khỏi căn phòng trước của tiệm đồ cũ và chặn đám đông lại, dang tay chắn ngang ô cửa mở.

“Chà!” một viên cảnh sát huýt sáo khi họ bước ra nhà bếp, “vụ rạch dao đâm chém à? Ối giời! Tên nào chơi dao cừ phết đấy.” Hắn quay sang viên cảnh sát kia. “Gọi xe chở xác đi là vừa. Có cái thùng ở góc đường thứ hai về phía nam đấy. Nào,” hắn tiếp tục, quay sang Trina cùng gã thợ đóng yên cương và lôi sổ tay cùng bút chì ra, “tôi cần xin họ tên và địa chỉ của hai người.”

Đó là một ngày đầy náo động đối với toàn bộ con phố. Mãi cho đến khi chiếc xe tuần tra đi khuất, đám đông vẫn chưa chịu giải tán. Thậm chí cho đến tận bảy giờ tối hôm đó, những nhóm người vẫn tụ tập trước cửa tiệm đồ cũ — nơi có cảnh sát đứng gác — đặt ra đủ mọi câu hỏi, đưa ra đủ mọi phỏng đoán.

“Cậu có nghĩ họ sẽ tóm được hắn không?” Ryer hỏi viên cảnh sát. Hàng tá cái cổ rướn dài ra đầy mong đợi.

“Hoh, tóm được hắn chứ lị, dễ ợt thôi mà,” viên cảnh sát kia đáp với vẻ mặt đầy kiêu hãnh.

“Sao? Gì thế? Hắn nói gì thế?” những người đứng ngoài vành đai đám đông hỏi với lên. Những người đứng trước truyền câu trả lời ra phía sau.

“Hắn bảo sẽ tóm được lão ta sớm thôi, dễ ợt ấy mà.”

Đám đông nhìn viên cảnh sát đầy ngưỡng mộ.

“Lão trốn biến sang San Jose rồi.”

Cái tin đồn ấy bắt nguồn từ đâu, và bằng cách nào, chẳng ai hay biết. Nhưng ai nấy đều đinh ninh rằng Zerkow đã chuồn sang San Jose.

“Nhưng tại sao lão lại giết cô ta cơ chứ? Lão say rượu à?”

“Không, lão điên rồi — điên đầu rồi còn gì. Cứ tưởng cô ta giấu tiền của lão.”

Quán của Frenna làm ăn phất lên trông thấy suốt cả ngày hôm đó. Vụ án mạng là đề tài bàn tán duy nhất. Từng nhóm nhỏ tụ tập trong quán rượu của hắn — từng nhóm hai hay ba người — kéo nhau sang nghía qua mặt tiền của tiệm đồ cũ. Heise trở thành nhân vật quan trọng nhất từ đầu chí cuối Phố Polk; đi đến đâu hắn cũng kè kè theo những nhóm người đó, kể đi kể lại không biết chán về vai trò của mình trong vụ việc.

“Lúc đó khoảng mười một giờ. Tôi đang đứng trước cửa tiệm thì bà McTeague — biết đấy, vợ gã nha sĩ — chạy hớt hơ hớt hải băng qua đường,” cứ thế, cứ thế.

Ngày hôm sau mang lại một cơn chấn động mới. Phố Polk đọc được tin đó trên các mặt báo buổi sáng. Tầm nửa đêm ngày xảy ra án mạng, xác của Zerkow được tìm thấy đang lềnh bềnh trên mặt vịnh gần Black Point. Chẳng ai biết liệu hắn tự vẫn hay ngã xuống từ một cầu tàu nào đó. Trong hai bàn tay đang quắp chặt của hắn là một cái bao tải chứa đầy những chiếc chảo cũ gỉ sét, đồ đựng bằng thiếc — phải đến cả trăm món — vỏ lon thiếc cùng dao dĩa sắt nhặt nhạnh được từ bãi rác nào đó.

“Và tất cả những thứ này,” Trina thốt lên, “chỉ vì một bộ đồ ăn bằng vàng vốn dĩ chưa từng tồn tại.”