“Thật vớ vẩn!” Trina đáp.
“Ach Gott! Chuyện gì thế?” bà Sieppe kêu lên, hiểu lầm và tưởng rằng có tai họa xảy ra.
“Cái gì—cái gì—cái gì,” người nha sĩ lắp bắp, bối rối vì ánh đèn, cầu thang đông đúc và những âm thanh hỗn độn. Cả nhóm lên đến chiếu nghỉ. Những người khác vây quanh họ. Chỉ có Marcus tỏ ra là người biết nắm bắt thời cơ.
“Để tôi là người đầu tiên chúc mừng cô,” anh ta kêu lên, nắm lấy tay Trina. Ai nấy đều nói chen vào cùng một lúc.
“Cô Sieppe, cô Sieppe, tấm vé của cô trúng năm nghìn đô la rồi,” Maria hét lớn. “Cô không nhớ tấm vé số tôi đã bán cho cô ở phòng khám của bác sĩ McTeague sao?”
“Trina!” mẹ cô suýt hét lên. “Năm nghìn thaler! Năm nghìn thaler! Phải chi tía có ở đây!”
“Chuyện gì thế—chuyện gì thế?” McTeague thốt lên, đảo mắt liên hồi.
“Cô định làm gì với số tiền đó vậy, Trina?” Marcus hỏi.
“Cháu đúng là một phụ nữ giàu có rồi, cháu yêu,” bà Baker nói, những lọn tóc giả nhỏ rung lên vì xúc động, “và ta rất mừng cho cháu. Để ta hôn cháu một cái nào. Nghĩ lại lúc cháu mua vé mà ta cũng có mặt trong phòng!”
“Ôi, ôi!” Trina ngắt lời, lắc đầu, “có sự nhầm lẫn gì rồi. Chắc chắn là vậy. Sao—sao tôi lại trúng năm nghìn đô la được chứ? Thật vô lý!”
“Không nhầm đâu, không nhầm đâu,” Maria hét lên. “Số của cô là 400.012. Nó có trên tờ báo tối nay đây này. Tôi nhớ rất rõ vì tôi có ghi sổ cơ mà.”
“Nhưng tôi biết chắc là cô nhầm rồi,” Trina đáp, bắt đầu run lên dẫu nàng không muốn thế. “Sao tôi lại trúng được cơ chứ?”
“Hả? Sao lại không chứ?” mẹ cô kêu lên.
Thực ra, sao lại không thể cơ chứ? Ý nghĩ đó chợt lóe lên trong đầu Trina. Suy cho cùng, đây đâu phải là chuyện cố gắng hay tài cán gì của riêng nàng. Sao nàng lại phải cho là nhầm lẫn cơ chứ? Nhỡ đó là sự thật thì sao, cú hích tuyệt vời của vận may giáng xuống nơi này tựa như một tia chớp tình cờ?
“Ôi, cô nghĩ vậy thật sao?” nàng thở dốc.
Người lạ mặt mặc chiếc áo khoác màu xám lông chuột bước lên phía trước.
“Đại lý vé số kìa,” hai, ba giọng nói đồng thanh vang lên.
“Tôi đoán cô là một trong những người may mắn rồi, cô Sieppe,” ông ta nói. “Chắc là cô vẫn giữ tấm vé chứ.”
“Vâng, vâng; bốn ba số không mười hai—tôi nhớ chứ.”
“Đúng thế,” người kia công nhận. “Hãy mang vé đến văn phòng chi nhánh địa phương ngay khi có thể—địa chỉ được in ở mặt sau tấm vé—và cô sẽ nhận được séc rút tiền từ ngân hàng của chúng tôi trị giá năm nghìn đô la. Số của cô sẽ phải được đối chiếu lại trên danh sách chính thức của chúng tôi, nhưng hầu như không có chuyện nhầm lẫn đâu. Tôi xin chúc mừng cô.”
Ngay lúc ấy, một niềm vui sướng dâng trào mạnh mẽ trong lòng Trina. Nàng sắp sở hữu năm nghìn đô la. Nàng bị cuốn đi trong niềm vui của vận may đến với mình, một niềm vui tự nhiên, bột phát—sự hân hoan của một đứa trẻ có món đồ chơi mới tuyệt vời.
“Ôi, tôi trúng rồi, tôi trúng rồi, tôi trúng rồi!” nàng kêu lên, vỗ tay tấm tắc. “Mẹ ơi, nghĩ mà xem. Con trúng năm nghìn đô la chỉ bằng việc mua một tấm vé thôi đấy. Mac, anh thấy thế nào? Em có năm nghìn đô la rồi đây. August, em có nghe chuyện gì xảy ra với chị chưa?”
“Hôn mẹ mau lên Trina,” bà Sieppe bất ngờ ra lệnh. “Con sẽ làm gì với ngần ấy tiền hả Trina?”
“Hừ!” Marcus thốt lên. “Trước mắt là lấy nhau đi đã chứ.” Thế là tất cả bọn họ cười vang khoái trá. McTeague cười toe toét, ngẩn ngơ nhìn quanh một cách ngượng ngùng. “Đúng là vận may,” Marcus lẩm bẩm, lắc đầu nhìn người nha sĩ; rồi anh ta nói thêm ngay sau đó:
“Nào, bộ chúng ta định đứng nói chuyện ngoài hành lang này suốt đêm à? Không định vào ‘Phòng khám’ của Mac sao?”
“Chắc chắn rồi, vào chứ,” McTeague kêu lên, vội vã mở cửa phòng.
“Tất bả gô mờ,” bà Sieppe vui vẻ gọi. “Phải thế không, thưa bác sĩ?”
“Tất cả mọi người,” người nha sĩ lặp lại. “Có—có cả bia đấy.”
“Chúng ta sẽ ăn mừng, thề có Chúa!” Marcus kêu lên. “Đâu phải ngày nào người ta cũng trúng năm nghìn đô la. Chỉ có ngày Chủ nhật và ngày lễ mới thế thôi.” Anh ta lại làm cả bọn cười rộ lên lần nữa. Lúc này thì chuyện gì cũng buồn cười cả. Ai nấy đều cảm thấy phơi phới trong lòng. Vòng quay số phận đã quay sát ngay bên họ. Họ đang ở rất gần số tiền khổng lồ ấy. Cảm giác như chính họ cũng vừa trúng thưởng vậy.
“Chính là chỗ tôi đã ngồi lúc mua tấm vé đó,” Trina kêu lên sau khi họ đã bước vào “Phòng khám” và Marcus bật đèn gas lên. “Ngay đây, trên chiếc ghế này.” Nàng ngồi xuống một trong những chiếc ghế cứng nhắc nằm dưới bức tranh khắc thép. “Và Marcus, anh đã ngồi ở đây——”
“Còn anh thì vừa bước ra khỏi chiếc ghế nha khoa,” tiểu thư Baker chen vào.
“Vâng, vâng. Đúng thế thật; còn chị,” Trina nói tiếp, chỉ về phía Maria, “đã bước đến và bảo, ‘Mua một vé số đi; chỉ một đô la thôi.’ Ôi, tôi nhớ rõ như in cứ như thể chuyện mới xảy ra hôm qua vậy, và ban đầu tôi còn định không mua cơ—”
“Và các người không biết là tôi đã bảo với Maria rằng làm thế là phạm pháp à?”
“Vâng, tôi nhớ chứ, và rồi tôi đưa cho cô ấy một đô la rồi đút tấm vé vào ví. Giờ thì nó đang nằm trong ví của tôi ở nhà, ở ngăn kéo trên cùng của chiếc tủ đựng quần áo—ôi, nhỡ bây giờ nó bị trộm mất thì sao,” nàng bất chợt kêu lên.
“Bây giờ nó đáng giá cả gia tài đấy,” Marcus khẳng định.
“Năm nghìn đô la. Ai mà ngờ được chứ? Thật kỳ diệu.” Mọi người giật mình quay lại. Đó là McTeague. Anh đang đứng giữa phòng, lắc lư cái đầu to tướng. Dường như anh vừa mới ý thức được chuyện gì đã xảy ra.
“Vâng, thưa anh, năm nghìn đô la!” Marcus kêu lên với vẻ vui thích bất thường và khó hiểu. “Năm nghìn đô la! Anh có hiểu không hả? Anh và em họ Trina sẽ trở thành những người giàu có đấy.”
“Tính theo lãi suất sáu phần trăm thì cũng được hai mươi lăm đô la một tháng đấy,” viên đại lý ước chừng.
“Nghĩ mà xem. Thật đáng suy ngẫm,” McTeague lẩm bẩm. Anh tha thẩn đi quanh phòng, mắt mở to, đôi tay vạm vỡ buông thõng hai bên.
“Một người họ hàng của tôi đã từng trúng hai mươi đô la,” tiểu thư Baker nhận xét. “Nhưng cậu ta nướng sạch từng xu để mua thêm vé và chẳng bao giờ trúng thêm lần nào nữa.”
Thế rồi những câu chuyện ôn cố tri tân bắt đầu. Maria kể về người hàng thịt ở khu nhà bên cạnh đã trúng hai mươi đô la trong đợt quay số trước. Bà Sieppe biết một thợ lắp ống nước ở Oakland đã trúng vài lần; có lần trúng tận một trăm đô la. Tiểu thư Baker nhỏ nhắn tuyên bố rằng bà vẫn luôn cho là chơi xổ số là sai trái; nhưng dẫu sao đi nữa, năm nghìn vẫn là năm nghìn.
“Trúng rồi thì cái gì chẳng đúng, phải không tiểu thư Baker?” Marcus nhận xét với một chút châm chọc. Có chuyện gì với Marcus thế nhỉ? Thỉnh thoảng anh ta lại tỏ ra bực bội một cách kỳ lạ.
Nhưng viên đại lý thì đầy ắp những câu chuyện. Ông ta kể về những trải nghiệm của mình, những giai thoại và huyền thoại đã xoay quanh lịch sử của tờ vé số; ông kể về cậu bán báo nghèo phải nuôi người mẹ đang hấp hối đã trúng giải mười lăm nghìn; về người đàn ông bị dồn đến bước đường cùng phải tự sát vì túng quẫn, nhưng lại chính là người nắm giữ (giá như ông ta biết điều đó) tấm số chỉ hai ngày sau khi ông qua đời đã trúng giải độc đắc ba mươi nghìn đô la; về cô thợ làm mũ nhỏ bé đã chơi vé số suốt mười năm không thành công, và có ngày đã tuyên bố rằng cô sẽ chỉ mua một chiếc vé cuối cùng rồi từ bỏ việc thử vận may, để rồi chính chiếc vé cuối cùng ấy đã mang lại cho cô một gia tài đủ để về hưu; về những tấm vé bị mất hoặc bị hủy, mà các con số của chúng lại trúng những khoản tiền khổng lồ trong kỳ quay thưởng; về những tên tội phạm bị bần cùng đẩy vào con đường tội lỗi, rồi hoàn lương sau khi trúng những số tiền đủ sống; về những tay cờ bạc chơi xổ số như chơi bài faro, vừa thắng tiền là ném ngay vào vòng quay mới, mua hàng ngàn tấm vé khắp cả nước; về những trò mê tín dị đoan quanh các con số đầu và đuôi, cũng như những ngày mua vé may mắn; về những sự trùng hợp kỳ diệu—ba giải độc đắc liên tiếp cùng trúng ở một thị trấn; một tấm vé được mua bởi một nhà triệu phú rồi tặng cho người đánh giày của ông, người này đã trúng một nghìn đô la nhờ nó; chính con số ấy lại trúng từng ấy tiền vô số lần; cứ thế kéo dài đến vô tận. Hết lần này đến lần khác, người trúng thưởng luôn là kẻ túng thiếu, những kẻ nghèo khổ chết đói bừng tỉnh trong sự giàu sang sung túc, người lao động chân chính bỗng chốc tìm thấy phần thưởng cho mình từ tấm vé mua tình cờ; xổ số là một việc thiện nguyện lớn lao, là bạn của nhân dân, là cỗ máy nhân ái vĩ đại không màng đến giai cấp, sự giàu nghèo hay địa vị.
Cả nhóm bắt đầu trở nên náo nhiệt. Ghế và bàn từ các phòng bên cạnh được khiêng vào, và Maria được sai đi mua thêm bia và bánh tamales, đồng thời được giao nhiệm vụ mua một chai rượu vang và ít bánh ngọt cho tiểu thư Baker, người vốn ghét cay ghét đắng bia.
“Phòng khám nha khoa” chìm trong cảnh hỗn độn tột cùng. Những vỏ chai bia rỗng nằm ngổn ngang trên chiếc kệ di động đựng dụng cụ; đĩa và khăn ăn nằm chỏng chơ trên chiếc ghế nha khoa và trên kệ tủ ở góc phòng, đặt cạnh chiếc đàn concertina và những tập sách “Nha khoa thực hành của Allen”. Chú chim hoàng yến giật mình tỉnh giấc và kêu rít lên đầy khó chịu với bộ lông xù tung; vỏ bánh tamales vương vãi đầy sàn; bức tượng chú chó pug bằng đá ngồi trước lò sưởi trân trân nhìn khung cảnh bất thường, đôi mắt bằng thủy tinh trợn ngược lên khỏi hốc.
Họ ăn uống và chè chén theo kiểu ngẫu hứng. Marcus Schouler tự phong làm chủ tọa buổi tiệc; anh ta bận rộn mướt mải mồ hôi, chạy ngược chạy xuôi mở nắp chai bia, dọn bánh tamales, vỗ đét vào lưng McTeague, liên tục cười đùa và nói những câu tiếu lâm. Anh ta bắt McTeague ngồi ở đầu bàn, Trina ngồi bên tay phải và viên đại lý ngồi bên tay trái; còn anh ta—khi nào chịu ngồi xuống—thì chiếm lấy vị trí cuối bàn, bên trái là Maria Macapa, cạnh đó là bà Sieppe, đối diện với tiểu thư Baker. Cậu nhóc Owgooste đã được đưa đi ngủ trên chiếc ghế bành kéo thành giường.
“Lão Grannis đâu rồi?” Marcus chợt kêu lên.
Ừ nhỉ, ông lão người Anh đã đi đâu mất rồi? Lúc đầu ông ấy có ở đây cơ mà.
“Tôi đã gọi ông ấy xuống cùng mọi người,” Maria Macapa hét lên, “ngay khi tôi đọc được trên báo rằng cô Sieppe đã trúng giải. Tất cả chúng tôi đã chạy xuống phòng anh Schouler và đợi anh về nhà. Tôi cá là anh sẽ thấy ông ấy đang ngồi khâu lại mấy cuốn sách cho mà xem.”
“Không, không,” tiểu thư Baker nhận xét, “giờ này thì không đâu.”
Hiển nhiên là ông lão rụt rè đã chớp lấy sự hỗn loạn để chuồn đi một cách lặng lẽ.
“Tôi sẽ đi gọi ông ấy xuống,” Marcus la lên; “ông ấy phải tham gia cùng chúng ta chứ.”
Tiểu thư Baker vô cùng bấn loạn.
“Tôi—tôi nghĩ anh không nên làm thế thì hơn,” bà lẩm bẩm; “ông ấy—ông ấy—tôi không nghĩ ông ấy uống bia đâu.”
“Ông ấy giải trí bằng cách khâu sách cơ mà,” Maria kêu lên.
Dù vậy, Marcus vẫn lôi được ông xuống, vì tìm thấy ông khi ông đang chuẩn bị đi ngủ.
“Tôi—tôi phải xin lỗi,” cụ già Grannis lắp bắp khi đứng ở ngưỡng cửa. “Tôi không ngờ trước được... tôi—thấy—thấy mình có chút chưa chuẩn bị kịp.” Ông không đeo cổ cér-vát lẫn cổ áo do sự vội vã hấp tấp của Marcus Schouler. Ông cảm thấy vô cùng bực bội khi bị tiểu thư Baker nhìn thấy trong bộ dạng này. Còn gì có thể ngượng ngùng hơn thế nữa chứ?
Cụ già Grannis được giới thiệu với bà Sieppe và Trina với tư cách là chủ nhà của Marcus. Họ trang trọng bắt tay nhau.
“Tôi dám cá là ông ấy và tiểu thư Baker chưa từng được giới thiệu với nhau bao giờ,” Maria Macapa lanh lảnh kêu lên, “dù họ đã sống cạnh phòng nhau suốt bao nhiêu năm trời.”
Hai con người lớn tuổi chết lặng, tránh né ánh mắt của nhau. Cuối cùng thì khoảnh khắc ấy cũng đến; họ sắp được biết về nhau, được trò chuyện cùng nhau, được chạm vào tay nhau.
Marcus kéo cụ Grannis đi vòng qua bàn đến chỗ tiểu thư Baker, lôi tay áo khoác của ông và la lớn: “Nào, tôi cứ tưởng hai người đã quen nhau từ đời nào rồi chứ. Tiểu thư Baker, đây là ông Grannis; còn ông Grannis, đây là tiểu thư Baker.” Không ai nói câu nào. Họ đối mặt nhau như hai đứa trẻ, lóng ngóng, gượng gạo, cứng họng vì ngượng ngùng. Rồi tiểu thư Baker rụt rè đưa tay ra. Cụ Grannis chạm nhẹ vào nó trong tích tắc rồi buông thõng xuống.
“Bây giờ thì hai người đã biết mặt nhau rồi nhé,” Marcus kêu lên, “và đã đến lúc rồi đấy.” Lần đầu tiên ánh mắt họ chạm vào nhau; cụ Grannis run nhẹ, bối rối đưa tay vuốt cằm. Tiểu thư Baker đỏ bừng mặt, dẫu chỉ một chút xíu, nhưng Maria Macapa bất ngờ chen ngang giữa họ, mang theo một chai bia uống dở. Hai người già lùi lại phía sau, tiểu thư Baker quay về chỗ ngồi của mình.
“Có chỗ cho ông ngồi đây này, thưa ông Grannis,” Marcus gọi, nhường một chỗ cạnh mình cho ông. Cụ Grannis rụt rè luồn người vào ghế, lập tức thu mình lại khỏi sự chú ý của mọi người. Ông chăm chú nhìn vào chiếc đĩa của mình và không nói thêm lời nào nữa. Tiểu thư Baker bắt đầu huyên thuyên nói chuyện qua bàn với bà Sieppe về các loài hoa trong nhà kính và vải flannel tẩm thuốc.
Chính giữa bữa tiệc ngẫu hứng này, lễ đính hôn của Trina và người nha sĩ đã được công bố. Trong một khoảng lặng giữa những câu chuyện phiếm, bà Sieppe chồm người lên và nói với viên đại lý:
“À, chắc ngài cũng biết con gái Trina nhà tôi sắp sửa lấy chồng rồi đấy. Nó với anh nha sĩ, bác sĩ McTeague, phải vậy không ạ?”
Một tiếng reo chung vang lên.
“Tôi vẫn luôn nghĩ thế từ trước,” tiểu thư Baker phấn khích kêu lên. “Ngay lần đầu tiên nhìn thấy họ đi cùng nhau, tôi đã thốt lên rằng, ‘Quả là một cặp trời sinh!’”
“Thật tuyệt vời!” viên đại lý thốt lên, “vừa được kết hôn lại vừa trúng một món gia tài nhỏ kha khá cùng một lúc.”
“Đúng thế—đúng thế,” cụ Grannis lẩm bẩm, gật đầu nhìn vào chiếc đĩa.
“Chúc mừng hai người nhé,” Maria kêu lên.
“Hắn ta may mắn đủ đường rồi còn gì,” Marcus lẩm bẩm trong cổ họng, chìm đắm trở lại trong khoảnh khắc với tâm trạng ủ dột kỳ lạ đã đeo bám anh ta suốt cả buổi tối.
Trina đỏ bừng mặt, thẹn thùng xích lại gần mẹ hơn. McTeague cười toe toét đến tận mang tai, nhìn quanh từ người này sang người khác, thốt lên “Hừm! Hừm!”
Nhưng viên đại lý đã đứng dậy, tay cầm một ly bia mới rót đầy. Ông ta là một người từng trải. Ông hiểu sự đời. Ông lịch thiệp và điềm tĩnh. Trên ngón út của ông có đeo một chiếc nhẫn kim cương.
“Thưa các quý ông quý bà,” ông bắt đầu. Cả phòng lập tức im lặng. “Quả là một dịp vui mừng hạnh phúc. Tôi—tôi rất vui khi có mặt ở đây tối nay; được làm chứng cho một vận may lớn nhường này; được cùng tham gia vào lễ ăn mừng này—vào buổi tiệc này. Chà, tôi cảm thấy vui mừng cứ như thể chính mình vừa trúng bốn ba số không mười hai vậy; cứ như thể năm nghìn đô la ấy là của tôi chứ không phải thuộc về nữ chủ nhân duyên dáng của chúng ta đây. Những lời chúc tốt đẹp nhất của một kẻ tầm thường như tôi xin gửi đến cô Sieppe trong khoảnh khắc may mắn này, và tôi nghĩ—thực ra, tôi chắc chắn rằng mình có thể đại diện cho tổ chức lớn lao, cho công ty vĩ đại mà tôi đang phục vụ. Công ty xin chúc mừng cô Sieppe. Chúng tôi—họ—à—Họ chúc cô ấy mọi hạnh phúc mà khối tài sản mới này có thể mang lại. Đó là nhiệm vụ của tôi, một nhiệm vụ—à—đầy hứng khởi của tôi khi được đến thăm những người trúng giải lớn và mang theo lời chúc mừng từ công ty. Trong kinh nghiệm của mình, tôi đã từng ghé thăm rất nhiều người như thế; nhưng chưa bao giờ tôi thấy vận may lại mỉm cười đẹp đẽ đến thế như trong trường hợp này. Công ty đã ban phước cho cô dâu tương lai. Tôi chắc chắn rằng mình đang nói thay cho tiếng lòng của tất cả mọi người có mặt ở đây khi gửi gắm những lời chúc phúc tốt đẹp nhất đến cặp đôi hạnh phúc này, hạnh phúc vì sở hữu một món gia tài nhỏ ấm cúng, và hạnh phúc—hạnh phúc trong—” ông dừng lại với một nguồn cảm hứng bất chợt—“trong sự hiện diện của nhau; tôi xin nâng ly chúc cho sức khỏe, sự thịnh vượng và hạnh phúc của cô dâu chú rể tương lai. Xin mời tất cả đứng lên nâng ly nào.” Họ uống với sự hào hứng tột độ. Marcus bị cuốn theo sự kích động của khoảnh khắc ấy.
“Tuyệt cú mèo, tuyệt cú mèo,” anh ta hô lớn, vỗ tay bôm bốp. “Nói rất hay. Cạn ly chúc mừng cô dâu nào. McTeague, McTeague, phát biểu đi, phát biểu đi!”
Ngay lập tức, cả bàn ăn đồng thanh hô hào người nha sĩ đứng lên phát biểu. McTeague sợ tái mặt; anh bám chặt lấy bàn bằng cả hai tay, hoảng hốt nhìn xung quanh.
“Phát biểu đi, phát biểu đi!” Marcus la lên, chạy vòng qua bàn và cố gắng kéo McTeague đứng dậy.
“Không—không—không,” người kia lẩm bẩm. “Không phát biểu gì hết.” Cả nhóm gõ cốc bia xuống bàn, kiên quyết đòi một bài phát biểu. McTeague cứng đầu ngồi ì xuống ghế, mặt đỏ tưng bừng, liên tục lắc đầu quả quyết.
“Thôi đi ông tướng!” anh thốt lên; “không phát biểu gì sất.”
“Thôi, đứng dậy nói vài câu đi chứ,” Marcus nài nỉ; “anh phải làm thế chứ. Đó mới là phép lịch sự tối thiểu.”
McTeague gượng đứng phắt dậy; một tràng pháo tay vang lên; anh chậm rãi nhìn quanh, rồi bất ngờ lại ngồi sụp xuống, lắc đầu đầy tuyệt vọng.
“Ôi, nói đi anh Mac,” Trina kêu lên.
“Đứng dậy, nói gì đi chứ,” Marcus giục giã, kéo tay áo anh; “anh BẮT BUỘC phải nói.”
Một lần nữa, McTeague lại gượng đứng dậy.
“Hừm!” anh thốt lên, đăm đăm nhìn xuống mặt bàn. Rồi anh bắt đầu:
“Tôi không biết phải nói gì—tôi—tôi—tôi chưa từng phát biểu bao giờ; tôi—tôi chưa từng phát biểu bao giờ. Nhưng tôi rất mừng vì Trina đã trúng giải—”
“Ừ, tao cá là mày mừng lắm đấy,” Marcus lẩm bẩm.
“Tôi—tôi—tôi rất mừng vì Trina trúng giải, và tôi—tôi muốn—tôi muốn—tôi muốn—muốn nói rằng—mọi người—đều—được chào đón, cứ uống cho thoải mái, và tôi rất cảm ơn ngài đại lý. Trina và tôi sắp sửa kết hôn, và tôi rất mừng vì mọi người đều có mặt ở đây tối nay, và mọi người—đều—được chào đón, cứ uống cạn ly đi, và tôi hy vọng mọi người sẽ ghé lại, và mọi người luôn được chào đón—và—tôi—và—và—Đó—là—tất—cả—những—gì—tôi—phải—nói.” Anh ngồi phịch xuống, lau trán giữa tiếng vỗ tay như sấm dậy.
Ngay sau đó, mọi người đẩy ghế ra xa bàn và tản thành từng cặp từng nhóm nhỏ. Đàn ông, ngoại trừ cụ Grannis, bắt đầu châm thuốc hút, mùi thuốc lá hòa quyện với mùi ether, creosote và ga giường cũ kỹ vốn bao trùm lấy “Phòng khám”. Chẳng mấy chốc, những khung cửa sổ phải được hạ phần trên xuống để thoáng khí. Bà Sieppe và tiểu thư Baker ngồi cạnh nhau bên khung cửa sổ lồi để tâm sự với nhau. Tiểu thư Baker đã vén lớp váy ngoài lên; trên đùi bà đặt một đĩa bánh ngọt; thỉnh thoảng bà lại nhấp ngụm rượu vang với sự tao nhã của một chú mèo trắng. Hai người phụ nữ tỏ ra rất tâm đắc với đối phương. Tiểu thư Baker kể cho bà Sieppe nghe tất cả mọi chuyện về cụ Grannis, không quên thêu dệt thêm câu chuyện về tước hiệu và người cha dượng bất công.
“Thực ra ông ấy là một nhân vật đáng nể đấy,” tiểu thư Baker nói.
Bà Sieppe lái câu chuyện sang những đứa con của mình. “Ach, Trina là một đứa con ngoan tuyệt vời,” bà nói; “lúc nào cũng vui tươi, vâng, và hát ca từ sáng đến tối. Còn Owgooste, nó cũng thông minh lắm cơ, vâng, phải không? Nó có gen thiên tài về máy móc, lúc nào cũng mày mò làm đủ thứ bằng bánh răng và lò xo.”
“Chà, nếu—nếu—tôi có con,” bà lão độc thân lẩm bẩm với chút ít vẻ bâng khuâng nuối tiếc, “một đứa sẽ làm thủy thủ; nó sẽ bắt đầu với tư cách là một sĩ quan tập sự trên tàu của anh tôi; rồi theo thời gian nó sẽ trở thành một sĩ quan thực thụ. Đứa còn lại sẽ làm kiến trúc sư cảnh quan.”
“Ôi, anh Mac!” Trina kêu lên, ngước nhìn lên khuôn mặt người nha sĩ, “anh nghĩ sao khi số tiền này lại đến với chúng ta đúng vào khoảnh khắc này cơ chứ? Thật kỳ diệu phải không anh? Anh có thấy nó hơi đáng sợ không?”
“Kỳ diệu, kỳ diệu thật!” McTeague lẩm bẩm, lắc đầu. “Hay là chúng ta mua một lô vé số đi nhỉ,” anh nói thêm, chợt nảy ra một ý tưởng.
“Đấy, làm sao mà anh có thể nhận biết được một điếu xì gà ngon là thế,” viên đại lý nhận xét với Marcus khi cả hai ngồi hút thuốc ở cuối bàn. “Phần đầu châm lửa phải được vo nhọn lại.”
“Cái lũ thợ làm xì gà người Trung Hoa ấy mà,” Marcus giận dữ kêu lên, vung vẩy nắm đấm. “Chính chúng nó là lũ đang hủy hoại công bằng lao động của người da trắng. Đúng thế đấy, đích thị là chúng nó. Khốn kiếp lũ ăn thịt chó! Đồ lũ chó má hèn nhát mặt trắng!”
Ở góc phòng, cạnh chiếc kệ tủ, cụ Grannis đang lắng nghe Maria Macapa. Người đàn bà gốc Mexico bị kích động mạnh bởi khối tài sản từ trên trời rơi xuống của Trina; tâm trí Maria đã quay trở lại những năm tháng tuổi trẻ. Bà chồm người về phía trước, hai khuỷu tay tì lên đầu gối, cằm chống vào hai bàn tay, đôi mắt mở to trân trân. Cụ Grannis chăm chú lắng nghe bà.
“Không hề có lấy một vết trầy xước dù là nhỏ nhất,” Maria đang nói. “Mỗi món đều sáng bóng như một chiếc gương, láng mịn và rực rỡ; ôi, rực rỡ như một mặt trời nhỏ vậy. Bộ đồ ăn hôm đó thật lộng lẫy—những chiếc đĩa lớn, tô đựng súp và một cái thố pha punch khổng lồ. Năm nghìn đô la thì bõ bèn gì chứ? Cầm riêng cái thố punch đó thôi cũng đủ đáng giá cả một gia tài rồi.”
“Thật là một câu chuyện kỳ diệu!” cụ Grannis thốt lên, chưa từng mảy may nghi ngờ tính xác thực của nó. “Và giờ thì mất hết rồi sao, cô bảo thế phải không?”
“Mất, mất sạch rồi,” Maria lặp lại.
“Chao ôi! Tiếc thật đấy! Tiếc thật đấy!”
Bỗng nhiên viên đại lý đứng dậy và nói lớn:
“Thôi, tôi phải đi đây, nếu không muốn lỡ chuyến xe điện mất.”
Ông ta bắt tay từ người này sang người khác, tặng Marcus một điếu xì gà mang về, chúc mừng McTeague và Trina lần cuối rồi cúi chào bước ra cửa.
“Đúng là một quý ông lịch thiệp,” tiểu thư Baker nhận xét.
“Chà,” Marcus gật đầu nói, “đấy mới là kẻ từng trải chứ. Rất biết điều đấy, thề có Chúa!”
Cả nhóm giải tán.
“Đi nào Mac,” Marcus kêu lên; “đêm nay chúng ta lại phải ngủ với lũ chó rồi đấy, biết không hả.”
Hai người bạn chào “Chúc ngủ ngon” mọi người rồi cất bước ra về hướng bệnh viện thú y nhỏ.
Cụ Grannis lủi thủi bước nhanh về phòng mình, nơm nớp lo sợ lại phải giáp mặt với tiểu thư Baker một lần nữa. Ông cài then cửa lại thật chặt và đứng lắng nghe cho đến khi nghe thấy tiếng bước chân bà ngoài hành lang và tiếng đóng cửa nhẹ nhàng. Bà ở ngay đó, sát vách bên cạnh; có thể nói là ở chung một phòng, bởi vì chính ông cũng đã phát hiện ra sự tương đồng của lớp giấy dán tường. Cách một khoảng thời gian dài, ông lại có thể nghe thấy tiếng sột soạt nhỏ mỗi khi bà di chuyển. Quả là một buổi tối tuyệt vời làm sao đối với ông! Ông đã gặp được bà, đã trò chuyện với bà, đã chạm vào tay bà; ông đang run lên vì xúc động. Ở phía bên kia, nữ thợ may nhỏ nhắn cũng đang lắng nghe và thổn thức. ÔNGRẤY đang ở ngay trong căn phòng chung mà họ chia sẻ, chỉ cách nhau bởi một vách ván mỏng manh như tờ giấy. Ông đang nghĩ về bà, bà gần như chắc chắn là như thế. Họ không còn là người lạ nữa; họ là người quen, là bạn bè. Thật là một sự kiện đáng nhớ trong cuộc đời họ!
Dù muộn màng, tiểu thư Baker vẫn pha một tách trà và ngồi xuống chiếc ghế bập bênh sát vách ngăn; bà nhẹ nhàng đu đưa, nhấp từng ngụm trà, trấn an lại tâm trạng sau những xúc cảm của buổi tối kỳ diệu ấy.
Cụ Grannis nghe thấy tiếng lanh canh của bộ ấm chén và ngửi thấy mùi trà thoang thoảng. Đối với ông, đó là một tín hiệu, một lời mời gọi. Ông kéo ghế sát vào bức vách phía mình, ngồi trước chiếc bàn làm việc. Một chồng tạp chí “Nations” đóng dở đang nằm trong máy ép sách nhỏ; ông xỏ sợi chỉ thô vào cây kim khâu bọc ghế to tướng của mình và bắt đầu cắm cúi làm việc.
Đó là buổi hẹn hò riêng tư của hai người. Theo bản năng, họ cảm nhận được sự hiện diện của nhau, cảm nhận được suy nghĩ của đối phương truyền qua bức vách mỏng. Thật đáng yêu làm sao; họ hoàn toàn hạnh phúc. Nơi không gian tĩnh lặng bao trùm khu chung cư vào nửa giờ sau nửa đêm, hai con người lớn tuổi đang “hẹn hò”, tận hưởng theo cách riêng của họ mối tình lãng mạn muộn màng đã đến với cuộc đời mỗi người.
Trên đường lên căn gác xép phòng mình, Maria Macapa dừng lại dưới bóng đèn gas duy nhất cháy bập bùng ở đầu cầu thang; sau khi chắc chắn rằng chẳng có ai xung quanh, bà rút từ trong túi áo ra một “cuộn” vàng lá không kết dính của McTeague. Đó là món đồ trộm cắp có giá trị nhất mà bà từng thực hiện được ở “Phòng khám” của nhà nha sĩ. Bà tự nhủ rằng nó đáng giá ít nhất vài đô la. Bỗng nhiên một ý nghĩ lóe lên trong đầu, và bà vội vã đi đến ô cửa sổ cuối hành lang, lấy hai tay che mặt để nhìn xuống con hẻm nhỏ ngay phía sau khu chung cư. Vào một số đêm, Zerkow, gã Do Thái người Ba Lan tóc đỏ, thường thức khuya để kiểm kê lại số giẻ rách thu lượm được trong tuần. Hiện tại, cửa sổ phòng gã vẫn đang hắt ra ánh sáng lờ mờ.
Maria trở về phòng, quàng chiếc khăn choàng qua đầu, rồi đi xuống khoảnh sân sau nhỏ của khu nhà qua ngõ cầu thang phía sau. Khi bà vừa đẩy chiếc cửa hậu bước ra con hẻm, Alexander, chú chó Ireland của Marcus, đột ngột tỉnh giấc và gầm gừ một tiếng trầm đục. Chú chó collie sống ở bên kia hàng rào, trong sân sau của bưu điện chi nhánh, liền gầm gừ đáp lại. Thế rồi ngay lập tức, mối thù truyền kiếp giữa hai chú chó lại bùng nổ. Chúng kéo lê những cái chuồng của mình sát vào hàng rào, qua những khe hở lao vào nhau sủa gầm lên trong cơn cuồng nộ căm hận; hàm răng chúng nanh nác va vào nhau kêu lách cách; lớp lông gáy dựng ngược và cứng đờ cả lại. Tiếng tru ghê rợn của chúng có thể văng vẳng nghe thấy từ cách đó cả mấy dãy nhà. Sẽ là một cuộc thảm sát nếu hai con chó này chạm mặt nhau mất!
Trong khi đó, Maria đang gõ cửa căn lều tồi tàn của Zerkow.
“Ai đấy? Ai đấy?” gã thợ nhặt giẻ rách từ bên trong cất tiếng hỏi bằng giọng khàn đặc nửa như thì thầm, giật mình hoảng hốt, vội quét gọn một ném bạc vào ngăn kéo.
“Tôi đây, Maria Macapa đây;” rồi hạ thấp giọng xuống như thể đang lẩm bẩm một mình, “bắt được con sóc bay mà lại thả nó đi rồi.”
“Ái chà, Maria đấy à,” Zerkow khép nép mở cửa, cất giọng niềm nở. “Vào đi, vào đi cô gái của tôi; lúc nào cô ghé qua cũng được chào đón hết, dù có muộn màng thế này đi nữa. Không có đồ đồng nát nào à? Nhưng dù sao cô đến cũng đáng hoan nghênh rồi. Làm ly rượu chứ nhỉ?” Gã dẫn nàng vào căn phòng phía sau, với lấy chai whiskey và chiếc cốc thủy tinh đỏ sứt mẻ.
Sau khi cả hai cùng uống xong một ly, Maria liền chìa “cuộn” vàng lá ra. Đôi mắt Zerkow sáng rực lên ngay lập tức. Cứ nhìn thấy vàng là thể nào gã cũng lên cơn co thắt khắp người; dù cố gắng cách mấy đi nữa, gã cũng không tài nào kìm nén được điều đó. Ngón tay gã run lẩy bẩy, cào cấu vào miệng; hơi thở trở nên gấp gáp.
“Trời ơi, trời ơi, trời ơi!” gã thốt lên, “đưa đây mau, đưa đây mau; đưa cho ta đi, Maria. Cô bé ngoan, đưa nó cho ta nào.”
Họ lại kỳ kèo ngả giá như mọi khi, nhưng tối nay Maria đang quá phấn khích về những chuyện khác nên chẳng buồn mất thời gian đôi co dăm ba xu lẻ.
“Nghe này Zerkow,” nàng nói ngay sau khi việc giao dịch hoàn tất, “tôi có chuyện này muốn kể cho anh nghe. Mới lúc nãy thôi, tôi vừa bán một vé số cho một cô bé ở khu chung cư; kết quả quay số có trên báo tối nay đấy. Anh đoán xem con bé đó trúng được bao nhiêu?”
“Tao không biết. Bao nhiêu? Bao nhiêu cơ?”
“Năm nghìn đô la.”
Nghe xong cứ như thể có một nhát dao vừa đâm xuyên qua người gã Do Thái; một cơn co thắt đau đớn như thể về thể xác bóp méo khuôn mặt gã—cả cơ thể gã. Gã giơ hai nắm đấm lên không trung, nhắm nghiền mắt, hàm răng nghiến chặt lấy môi.
“Năm nghìn đô la,” gã thì thầm; “năm nghìn đô la. Vì cái gì cơ chứ? Chỉ vì không làm gì cả, chỉ vì mua một tờ vé số thôi sao; trong khi tao phải làm việc vất vả nhường nào, vất vả biết bao, vất vả thế cơ mà. Năm nghìn đô la, năm nghìn đô la. Ôi, sao nó không thuộc về tao cơ chứ?” gã kêu lên, giọng nghẹn ngào, nước mắt trào ra khóe mi; “sao nó lại không thể đến với tao? Ở ngay sát sạt, ngay sát cạnh tao, thế mà lại tuột mất—tao, kẻ đã phải lao động vì nó, chiến đấu vì nó, chết đói vì nó, đang phải chết mòn vì nó từng ngày. Thử nghĩ mà xem Maria, năm nghìn đô la, toàn là những đồng tiền vàng sáng lấp lánh và nặng trĩu—”
“Sáng như hoàng hôn ấy,” Maria chen vào, cằm chống lên hai bàn tay. “Thật lộng lẫy và nặng tay. Đúng thế, đồng nào cũng nặng, và anh phải dùng hết sức mới nhấc nổi cái thố punch đó lên. Mà anh biết không, riêng cái thố punch đó thôi cũng đủ đáng giá cả một gia tài rồi—”
“Và nó kêu lanh keng khi mày lấy đốt ngón tay gõ vào đúng không, phải thế không?” Zerkow hồi hộp giục giã, môi run lẩy bẩy, các ngón tay khum lại như móng vuốt.
“Ngọt ngào hơn cả tiếng chuông nhà thờ ấy chứ,” Maria nói tiếp.
“Nữa đi, kể nữa đi, kể nữa đi,” Zerkow kêu lên, kéo ghế xích lại gần hơn và nhắm nghiền mắt trong trạng thái ngây ngất.
“Có hơn một trăm món, và món nào cũng bằng vàng nguyên chất—”
“À, món nào cũng bằng vàng nguyên chất.”
“Mày phải thấy cảnh người ta mở chiếc ráp da đó ra cơ. Không có lấy một vết xước dù là nhỏ nhất; món nào cũng sáng bóng như một chiếc gương, mượt mà và rực rỡ, được đánh bóng đến mức trông như màu đen—mày hiểu ý tao nói gì không.”
“Ồ, tao hiểu, tao hiểu chứ,” Zerkow kêu lên, nuốt nước bọt.
Rồi gã liên tục nã vào nàng hàng loạt câu hỏi—những câu hỏi bao trùm từng chi tiết nhỏ nhất về bộ đồ ăn bằng bạc mạ vàng đó. Nó mềm lắm phải không? Mày có thể cắn ngập răng vào một chiếc đĩa và để lại vết lõm không? Thế còn chuôi dao, chúng cũng làm bằng vàng luôn phải không? Toàn bộ con dao được đúc từ một miếng vàng duy nhất phải không? Cả dĩa nữa chứ? Bên trong chiếc ráp chắc là được lót bông chần phải không? Maria đã từng tự tay đánh bóng những chiếc đĩa đó bao giờ chưa? Khi mọi người dùng bữa bằng bộ đồ ăn này, chắc là nó phải phát ra những âm thanh tuyệt vời lắm nhỉ—những con dao và chiếc dĩa bằng vàng va vào nhau lanh keng trên những chiếc đĩa vàng ấy.
“Nào, kể lại từ đầu đi Maria,” Zerkow nài nỉ. “Bắt đầu từ câu ‘Có hơn một trăm món, và món nào cũng bằng vàng nguyên chất’ đi. Nhanh lên, bắt đầu đi, bắt đầu, bắt đầu!”
Gã người Ba Lan tóc đỏ chìm trong cơn sốt ruột cuồng nộ. Câu chuyện của Maria đã trở thành một nỗi ám ảnh thực sự đối với gã. Khi lắng nghe với đôi mắt nhắm nghiền và đôi môi run rẩy, gã tưởng chừng như mình có thể nhìn thấy bộ đồ ăn tuyệt vời đó ngay trước mặt, ở trên bàn, ngay trước mắt gã, trong tầm tay gã, nặng trĩu, bề thế và lấp lánh. Gã hành hạ Maria bắt nàng phải kể lại câu chuyện đó lần thứ hai—rồi lần thứ ba. Tâm trí gã càng chìm đắm vào đó bao nhiêu, thì ham muốn lại càng trào dâng mãnh liệt bấy nhiêu. Rồi, khi Maria từ chối không kể tiếp nữa, cơn bàng hoàng ập đến. Zerkow bừng tỉnh như thể vừa thoát khỏi một giấc chiêm bao mê hoặc. Bộ đồ ăn đã biến mất, mất vĩnh viễn không tìm lại được nữa. Trong căn phòng tồi tàn này chẳng có gì ngoài những giẻ rách cáu bẩn và những mảnh sắt han gỉ. Thật là sự tra tấn tột cùng! Thật là đau đớn biết bao! Khi ở quá gần—quá gần, nhìn thấy nó trong trí tưởng tượng lệch lạc rõ mồn một như trong gương. Nhận ra từng món đồ quen thuộc như một người bạn cũ; cảm nhận được sức nặng của nó; bị lóa mắt bởi ánh hào quang của nó; tự nhận nó là của riêng mình, của chính mình; ôm ghì lấy nó vào ngực; để rồi giật mình tỉnh giấc, bừng tỉnh đối diện với hiện thực phũ phàng.
“Và mày, MÀY đã từng có nó trong tay,” Zerkow thở hổn hển, cào cấu vào tay nàng; “mày đã từng có nó, tất cả là của riêng mày. Thử nghĩ mà xem, thế mà giờ đây nó đã mất.”
“Mất vĩnh viễn rồi còn đâu.”
“Biết đâu nó được chôn giấu ở đâu đó gần chốn cũ của mày thì sao.”
“Mất rồi—mất rồi—mất rồi,” Maria lặp đi lặp lại bằng một giọng đều đều vô hồn.
Zerkow cắm móng tay vào da đầu, bứt tung mái tóc đỏ của mình.
“Đúng thế, đúng thế, nó mất rồi, mất rồi—mất vĩnh viễn! Mất vĩnh viễn rồi!”
Marcus và người nha sĩ bước đi trên con đường vắng lặng và cuối cùng cũng đến được bệnh viện thú y nhỏ. Trên đường đi họ hầu như chẳng nói với nhau câu nào. Đại não của McTeague đang quay cuồng; lời nói nghẹn lại trong cổ họng. Anh đang bận nghĩ về biến cố lớn lao vừa xảy ra tối nay và đang cố gắng hình dung xem ảnh hưởng của nó sẽ ra sao đối với cuộc đời mình—cuộc đời của anh và Trina. Ngay khi bước ra đường phố, Marcus đã lập tức chìm vào sự im lặng ủ dột mà McTeague đang quá bận tâm để mà có thể chú ý đến.
Họ bước vào văn phòng nhỏ bé của bệnh viện với tấm thảm đỏ, chiếc lò sưởi gas và những bức tranh màu vẽ những chú chó nổi tiếng treo trên tường. Ở một góc phòng kê chiếc giường sắt mà họ sẽ ngủ.
“Anh cứ đi ngủ trước đi Mac,” Marcus cất lời. “Tôi ra xem qua lũ chó thế nào rồi mới đi ngủ.”
Anh ta đi ra ngoài và bước dọc vào khoảnh sân được bao bọc bởi ba dãy chuồng nuôi chó. Một chú chó sục bò đang lâm bệnh nặng nhận ra anh liền cất tiếng ư ử yếu ớt.
Marcus chẳng thèm bận tâm đến lũ chó. Lần đầu tiên trong suốt buổi tối hôm nay, anh ta được ở một mình và có thể trút hết những suy nghĩ trong đầu. Anh ta đi qua đi lại vài vòng trong sân, rồi bất chợt cất giọng trầm thấp thốt lên:
“Đồ ngốc, mày thật là đồ ngốc, Marcus Schouler ạ! Giá như mày giữ Trina lại thì mày đã có số tiền đó rồi. Đáng lẽ mày mới là người nhận được nó. Mày đã tự tay vứt bỏ cơ hội đời mình—đành rằng là buông tay cô gái đó đi, nhưng còn chuyện này,” anh ta giậm mạnh chân xuống đất đầy giận dữ—“ném năm nghìn đô la ra cửa sổ—đút tiền vào túi kẻ khác, trong khi nó đáng lẽ phải là của mày, trong khi mày có thể vừa có Trina VÀ vừa có cả tiền—và tất cả vì cái gì chứ? Chỉ vì chúng ta là bạn thân ư. Ồ, ‘bạn thân’ thì tốt thật đấy—nhưng năm nghìn đô la—lại dâng mỡ tận miệng mèo cho hắn—Mẹ kiếp cái vận may chết tiệt!”
