Điều khiến Abellino có cớ phải run sợ đã thực sự xảy ra. Bà John Kárpáthy đã làm mẹ. Bà sinh được một cậu con trai.
Vào một buổi sáng sớm, thầy thuốc của gia đình xông vào tận chốn riêng của vị Nabob, mang theo tin vui: "Bà nhà đã sinh cho ngài một cậu con trai!"
Ai có thể tả nổi niềm vui của ông John lúc ấy? Điều mà bấy lâu nay ông chỉ dám hy vọng, dám mơ tưởng, nay đã thành sự thật: vợ ông có con trai! Một đứa con trai sẽ nối dõi ông, sẽ giữ mãi tên tuổi dòng họ! Một đứa trẻ sinh ra trong thời buổi tốt đẹp hơn, sẽ sửa chữa những lỗi lầm của cha, và nhờ những đức hạnh của tuổi trẻ mà chu toàn những món nợ mà dòng họ Kárpáthy vốn mang với đất nước và với loài người.
Giá như ông được sống đủ lâu để nghe đứa trẻ nói, để đọc ra một ý nghĩa trong những tiếng bập bẹ ngọt ngào của nó, để nói với nó những lời mà nó có thể hiểu và không bao giờ quên — để rồi về sau, khi nó đã thành người hùng được tung hô của mọi tư tưởng lớn lao và cao thượng, nó có thể nói: "Những điều ấy, chính ta đã nghe lần đầu từ ông già tốt bụng John Kárpáthy kia."
Đứa trẻ sẽ mang tên gì? Phải là tên của một trong những ông vua đã cùng nâng chung chén rượu với thủy tổ dòng Kárpáthy trên những cánh đồng tươi đẹp của xứ Hunnia. Nó phải là Zoltán — Zoltán Kárpáthy — nghe mới đẹp làm sao!
Chẳng mấy chốc người ta mang đến cho ông vị công dân mới của thế gian này; ông ôm nó trong tay, hôn và xiết chặt lấy nó. Lệ vui tuôn trào khiến ông chẳng nhìn rõ được nó, vậy mà ông khát khao được thấy nó biết bao! Ông nhìn đứa bé với đôi mắt long lanh: một thằng bé kháu khỉnh, khỏe mạnh, hệt như một thiên thần nhỏ hai má hồng; đôi tay nhỏ xíu và cái cổ của nó nần nẫn những nếp gấp vì bụ bẫm, cái miệng nó chẳng lớn hơn quả dâu tây là mấy, nhưng đôi mắt lấp lánh — chẳng có loại đá quý nào xanh hơn thế — lại càng to hơn nhờ sự tương phản ấy; mỗi khi nó rũ mi xuống, hàng lông mi dài hiện rõ trên đôi má phúng phính. Nó không khóc, nó rất nghiêm trang, cứ như thể nó biết rằng lúc này mà tỏ ra yếu ớt thì thật là xấu hổ; và khi ông John, trong cơn ngây ngất, nâng nó lên ngang môi và hôn mãi khuôn mặt nhỏ đỏ hồng ấy bằng bộ ria cứng, xù xì của mình, thì nó bắt đầu mỉm cười và phát ra những tiếng ừ ử vui vẻ mà những người đứng quanh ông John đều quả quyết rằng đó là một lần cố nói.
"Nói đi, nói đi, con yêu của ta," ông John lắp bắp, khi thấy đứa trẻ cứ mím tròn đôi môi nhỏ theo đủ mọi kiểu, như thể nó biết rõ mình muốn nói gì mà không tìm ra được lời, "nói đi, nói đi! Đừng sợ, chúng ta hiểu con mà. Nói lại lần nữa nào."
Nhưng thầy thuốc và các bà vú thấy nên diễn giải bài diễn văn của đứa trẻ còn đỏ hỏn ấy thành ý muốn trở về với mẹ nó. Thế là tạm đủ những vuốt ve, họ nói vậy, rồi đỡ lấy nó từ tay ông John, mang nó về với mẹ. Bấy giờ ông già tốt bụng kia đành lén lút bước sang căn phòng bên cạnh, lắng nghe xem đứa trẻ có khóc không; mỗi lần có người bước ra, ông lại hỏi đang có chuyện gì, từ đó đến giờ đã xảy ra chuyện gì; còn mỗi lần có người bước vào, ông lại nhắn gửi theo một lời gì đó.
Đến chiều, thầy thuốc lại bước ra và bảo ông theo mình sang một phòng khác.
"Sao vậy? Tôi thích ở đây hơn; ít ra thì tôi còn nghe được người ta nói chuyện gì."
"Vâng; nhưng tôi không muốn ngài nghe thấy chuyện người ta đang nói trong đó."
John trợn mắt nhìn ông ta. Ông bắt đầu thấy bất an khi bắt gặp cái nhìn lạnh lùng của thầy thuốc; và ông máy móc đi theo ông ta sang phòng bên.
"Thôi được, thưa ngài, ngài muốn nói gì với tôi mà người khác không được nghe?"
"Thưa ngài, hôm nay nhà ngài đã đón nhận một niềm vui lớn."
"Tôi biết. Tôi hiểu mà. Đội ơn Chúa!"
"Quả thật Chúa đã ban cho ngài một niềm vui lớn, nhưng Người cũng như muốn thử thách ngài bằng một nỗi đau."
"Ngài nói thế là ý gì?" Kárpáthy gầm lên trong cơn khiếp sợ, mặt ông tím ngắt.
"Ngài xem đấy, thưa ngài, đây chính là điều tôi e ngại, và vì thế tôi mới gọi riêng ngài sang phòng bên. Hãy tỏ ra mình là một người Kitô hữu, và hãy học cách đón nhận bàn tay của Chúa."
"Đừng hành hạ tôi nữa; nói thẳng đi, chuyện gì đã xảy ra."
"Vợ ngài sẽ chết."
Nghe xong điều ấy, Kárpáthy đứng đó, không thốt ra được lời nào.
"Nếu trên đời này có cách gì cứu được bà ấy," thầy thuốc nói tiếp, "thì tôi đã bảo rằng còn hy vọng; nhưng bổn phận tôi là phải nói với ngài rằng giờ của bà ấy, từng phút của bà ấy, đã được đếm; vậy ngài hãy tỏ ra là người đàn ông, hãy đến bên bà ấy và từ biệt, vì chẳng bao lâu nữa bà ấy sẽ không nói được nữa."
Kárpáthy để mặc cho người ta dẫn mình vào gian phòng của người vợ đang hấp hối. Cả thế giới nhòe đi trước mắt ông, ông không thấy ai, không nghe thấy gì; ông chỉ thấy nàng nằm đó, xanh xao, tiều tụy, mồ hôi tử thần đọng trên khuôn mặt rạng rỡ, sắc chết đã phủ quanh đôi môi thân yêu, và trong đôi mắt đẹp đẽ, linh hoạt của nàng đã ánh lên cái phản quang lạnh lẽo của thần chết.
Ông đứng đó, bên cạnh giường, không nói được một lời. Mắt ông khô ráo. Trong phòng đầy những người hầu và các bà vú. Đâu đó vang lên một tiếng nấc nghẹn. Ông không thấy, không nghe thấy gì cả. Ông chỉ nhìn trừng trừng, đờ đẫn, sững sờ nhìn người đàn bà đang hấp hối. Hai bên giường, hai dáng người thân thuộc đang quỳ — Flora và Teresa.
Bà cô già tốt bụng, hai tay chắp lại, đang cầu nguyện, mặt vùi trong gối. Flora bế thằng bé trong tay; nó đang ngủ, đầu gục trên ngực nàng.
Người bệnh nâng đôi mắt đã vỡ tan nhìn chồng, chìa ra bàn tay run rẩy vì sốt, nắm lấy tay chồng, kéo về phía đôi môi đang thở dốc, và thều thào bằng một giọng hầu như không nghe được: "Hãy nhớ đến em!"
Ông John không nghe thấy, không hiểu nàng nói gì với mình; ông chỉ nắm lấy bàn tay vợ trong cả hai tay mình, như thể tin rằng như vậy là có thể kéo nàng ra khỏi tay Thần Chết.
Sau một giờ chống chọi nặng nề, cơn mê sảng vì sốt của người bệnh bắt đầu lắng xuống, máu nàng chảy không còn dữ dội nữa, đôi tay không còn nóng bỏng như trước, hơi thở nàng trở nên dễ chịu hơn.
Nàng bắt đầu nhìn quanh một cách bình thản và nhận ra từng người. Nàng nói với những người quanh mình bằng một giọng nhẹ nhàng, êm ái; mồ hôi hành hạ đã biến mất khỏi khuôn mặt nàng.
"Chồng yêu của em, chồng yêu dấu của em!" nàng nói, đưa mắt nhìn ông John với tất cả tấm lòng.
Người chồng mừng rỡ trong lòng, tưởng đó là dấu hiệu nàng đang khá lên; nhưng thầy thuốc lắc đầu, ông biết đó là dấu hiệu của cái chết.
Rồi người bệnh quay về phía Flora. Bạn nàng đoán được ý nghĩa của cái nhìn dò hỏi ấy, bèn đưa đứa trẻ nhỏ đang rúc vào lòng mình kề lên môi người bệnh. Fanny dịu dàng ép nó vào bộ ngực đang phập phồng của mình và hôn lên khuôn mặt đứa trẻ đang ngủ; mỗi nụ hôn, nó lại mở đôi mắt xanh thẫm ra, rồi lại rũ xuống và ngủ tiếp.
Người mẹ đặt nó trở lại lòng Flora, nắm chặt tay bạn, thì thầm: "Hãy làm mẹ của con tôi."
Flora không trả lời được, nhưng nàng gật đầu. Không một âm thanh nào thoát ra khỏi môi nàng, và nàng quay mặt đi, sợ rằng người hấp hối sẽ thấy lệ trong mắt mình.
Rồi Fanny chắp hai tay trước ngực và thì thầm lời cầu nguyện duy nhất mà nàng đã được dạy từ thuở ấu thơ: "Lạy Chúa, Chúa của con, xin thương xót con, con bé tội lỗi tội nghiệp này, bây giờ và mãi mãi. Amen."
Rồi nàng nhẹ nhàng rủ mắt xuống và ngủ thiếp đi.
"Nàng ngủ rồi," người chồng thì thầm.
"Nàng đã khuất rồi," thầy thuốc lắp bắp, với vẻ thương xót.
Và vị Nabob già tốt bụng quỳ sụp xuống bên cạnh giường, vùi đầu vào đống gối của người vợ đã chết, và khóc nức nở, ôi, khóc nức nở đến đau lòng!