Mùa đông ập đến. Mùa của cái lạnh giá buốt, của tuyết rơi trắng xóa bắt đầu; nhìn về bất cứ hướng nào trên vùng Alföld bằng phẳng, người ta cũng chỉ thấy những cánh rừng trắng xóa, những cánh đồng trắng xóa. Ngay từ bốn giờ chiều, bầu không khí xám tối, tím sẫm đã bắt đầu bao phủ khắp chân trời, chốc chốc lại dâng cao, cao mãi cho đến khi chạm đến vòm trời và bóng đêm tràn xuống. Chỉ có sắc trắng của tuyết trên đồng bằng mới giữ lại được chút ánh sáng le lói cho phong cảnh.
Những vệt đất hoang nhợt nhạt như được vẽ lên trên vùng tuyết trải dài; đó là lối mòn của những chiếc xe trượt tuyết, kéo dài từ ngôi làng này sang ngôi làng khác.
Lâu đài Kárpáthy dường như càng làm cho cảnh sắc đồng nhất, đơn điệu này thêm phần ảm đạm. Những buổi tối khác, cửa sổ lâu đài tỏa sáng lung linh xa gần, và những nhóm người đi săn vui vẻ nhộn nhịp quanh sân trong đầy ắp tiếng cười; nhưng giờ đây, chỉ còn le lói chút ánh sáng ở hai hay ba ô cửa sổ, và chỉ làn khói xanh từ ống khói mới cho thấy nơi đây vẫn có người ở.
Một mình trên những con đường màu nâu xám, vào lúc chiều đông dài dặc đang buông xuống, một chiếc xe trượt tuyết của người nông dân, không gắn chuông, lặng lẽ lướt qua vùng hoang dã mịt mờ không dấu vết để tiến về phía lâu đài Kárpáthy.
Phía sau xe ngồi một người đàn ông choàng chiếc áo choàng giản dị; phía trước, một người nông dân mặc áo lông cừu bunda đang đánh cặp ngựa ốm yếu.
Người ngồi phía sau thỉnh thoảng đứng dậy trên xe, đưa mắt nhìn bao quát đồng bằng, như thể đang tìm kiếm điều gì. Khu đất bảo tồn của gia tộc Kárpáthy lờ mờ hiện ra trong bóng tối phía trước mặt, và khi họ đến một cây cầu gỗ cũ kỹ ọp ẹp, người khách đã nhìn thấy điều mình cần tìm.
"Đó là những cây thông, phải không?" anh ta hỏi người đánh xe.
"Vâng, thưa cậu; người ta có thể nhận ra chúng từ xa, vì khi những loài cây khác đã rụng lá, chúng vẫn giữ màu xanh."
Đó là những cây duy nhất thuộc loại này trong cả vùng. Tất cả chúng đều được trồng từ thời Địa chủ John.
"Chúng ta sẽ dừng ở đây, bác bạn già. Bác hãy quay lại quán csárda bên đường; tôi sẽ đi dạo quanh đây một mình. Tôi sẽ không đi quá một giờ đâu."
"Nếu cậu muốn tản bộ, tốt hơn là tôi nên đi cùng cậu, thưa cậu, vì sói hay lảng vảng ở đây lắm."
"Không cần đâu, người bạn tốt, tôi không sợ."
Nói rồi, người lạ mặt bước xuống xe, cầm chiếc rìu trên tay, băng qua cánh đồng tuyết tiến về phía những cây thông đang nổi bật trong bóng tối trên nền tuyết trắng xóa.
Điều gì nằm dưới những cây thông kia?
Đó là hầm mộ của gia tộc Kárpáthy, và người đến thăm nó vào giờ này chính là Alexander Boltay.
Chàng thợ thủ công trẻ đã nghe Teresa kể lại khi bà trở về nhà rằng Fanny đã qua đời. Quý bà cao quý ấy đã bị hạ huyệt cho lũ giun dế giống hệt như vợ của một người thợ thủ công nghèo khổ nhất, và ngôi mộ của bà có lẽ còn bị bỏ bê hơn cả mộ của vợ người thợ thủ công kia.
Sau đó, Alexander đã thổ lộ nỗi lòng mình với hai ông bà già. Anh nói, anh muốn thực hiện một cuộc hành hương đến mộ người thương đã khuất, người mà anh tôn thờ cả khi sống lẫn lúc chết, và giờ đây, khi nàng đã nằm dưới đất, anh có thể thú nhận tình yêu của mình; giờ đây, anh có quyền với trái tim lạnh giá của nàng như bất cứ ai khác trên thế giới này. Hai ông bà già không cố ngăn cản anh; họ nghĩ, cứ để anh đi; hãy để anh mang nỗi đau đến đó và chôn vùi nó; biết đâu khi đã khóc cạn nỗi lòng ở đó, trái tim anh sẽ nhẹ nhàng hơn.
Trong mùa băng giá, chàng trai trẻ lên đường, và dựa theo những mô tả mà Teresa đã kể, anh nhận ra rừng thông tang tóc mà John Kárpáthy đã cho trồng quanh hầm mộ gia tộc, để nơi đó vẫn xanh tươi khi mọi thứ khác đều trắng xóa và chết lặng.
Anh rời khỏi xe trượt tuyết và băng qua cánh đồng, trong khi người đánh xe quay trở lại quán csárda ven đường.
Trong khi đó, có thể thấy hai kỵ sĩ đang chậm rãi tiến đến từ hướng ngược lại. Một người đi hơi tụt lại phía sau, dắt theo bốn con chó săn khỏe mạnh trên một sợi dây dài.
"Tôi thấy dấu vết của một con cáo, Martin," kỵ sĩ đi trước nói, thu hút sự chú ý của người phía sau vào dấu vết. "Chúng ta có thể dễ dàng theo dấu nó qua lớp tuyết mới nếu nhìn kỹ, và có thể bắt được nó trước khi đến Kárpátfalva."
Người tùy tùng có vẻ đồng tình với khẳng định của chủ nhân.
"Hãy theo dấu thật chuẩn xác, và đưa cho tôi hai con chó săn trong khi tôi đi một vòng quanh cánh rừng đằng kia."
Nói rồi, ông ta nhận lấy hai con chó, ra hiệu cho người tùy tùng đi trước, rồi rẽ sang một bên, chậm rãi lội qua tuyết. Nhưng ngay khi người kia khuất tầm mắt, ông ta đột ngột đổi hướng và sải bước nhanh về phía rừng thông.
Khi đến con hào bao quanh khu rừng, ông ta xuống ngựa, buộc ngựa vào một bụi cây và buộc lũ chó vào yên ngựa, rồi lội qua con mương hẹp. Nhờ ánh sáng phản chiếu từ tuyết, thật dễ dàng để tìm thấy mục tiêu của mình.
Một đài tưởng niệm bằng đá cẩm thạch trắng lớn sừng sững bên cạnh cái cây xanh, trên đỉnh là biểu tượng buồn bã của cái chết: một thiên thần với ngọn đuốc dốc ngược.
Người kỵ sĩ đứng một mình trước đài tưởng niệm—vị khách này chính là Rudolf.
Vậy là cả hai người họ đã đến cùng một lúc, và ý của Định mệnh là họ phải gặp nhau tại đó, trước ngôi mộ.
Rudolf tự tin bước nhanh về phía đài tưởng niệm có hàng cột trắng, nhưng rồi đứng chôn chân vì kinh ngạc khi nhìn thấy dáng hình của một người đàn ông, dường như đang trong trạng thái suy sụp, nửa ngồi nửa quỳ trên bệ đá. Nhưng người đàn ông kia cũng kinh ngạc không kém khi nhìn thấy ông.
Cả hai đều không nhận ra đối phương.
"Anh làm gì ở đây?" Rudolf hỏi, là người lấy lại bình tĩnh trước, rồi tiến lại gần bệ đá.
Alexander nhận ra giọng nói, anh biết đó là Rudolf, và không thể hiểu tại sao ông lại đến nơi này vào giờ này.
"Bá tước Szentirmay," anh dịu dàng nói, "Tôi là người thợ thủ công mà ông từng đối xử tử tế một lần; mong ông hãy làm ơn một lần nữa là để tôi lại đây một mình và đừng hỏi gì cả."
Lúc này Rudolf mới nhận ra chàng trai trẻ, và trong đầu ông đột ngột lóe lên ký ức rằng người phụ nữ đã khuất, trước khi trở thành Bà Kárpáthy, đã từng đính ước với một chàng thợ thủ công nghèo, người đã dũng cảm, hào hiệp đến mức bất chấp cái chết vì nàng.
Giờ đây ông đã hiểu mọi chuyện.
Ông nắm lấy bàn tay chàng trai và siết chặt.
"Anh yêu người phụ nữ này? Anh đến đây để thương tiếc nàng?"
"Vâng, thưa ông. Chẳng có gì đáng xấu hổ trong chuyện đó cả. Người ta có thể yêu cả những người đã khuất. Tôi đã yêu người phụ nữ ấy, tôi vẫn yêu nàng, và tôi sẽ không bao giờ yêu thêm ai khác nữa."
Trái tim Rudolf hướng về phía chàng trai trẻ.
"Anh cứ ở lại đây," ông nói, "Tôi sẽ để anh một mình. Tôi sẽ đợi ở khu nghĩa trang bên ngoài, và nếu tôi có thể giúp được gì, hãy ra lệnh cho tôi."
"Cảm ơn ông, tôi cũng sẽ đi ngay thôi; tôi đã làm xong việc mình cần làm rồi."
Tên của người quá cố yêu dấu được khắc trên mộ bằng những chữ cái vàng, và những chữ cái này lấp lánh dưới ánh sáng phản chiếu từ tuyết: "Madame Kárpáthy, nhũ danh Fanny Meyer."
Chàng thợ thủ công bỏ mũ xuống, và với sự kính trọng, sự tôn nghiêm y như khi người ta chạm môi vào người chết, anh hôn lên từng chữ cái của từ "Fanny".
"Tôi không xấu hổ vì sự yếu đuối này trước mặt ông," Alexander vừa nói vừa đứng dậy, "vì ông có một trái tim cao quý, và sẽ không cười nhạo tôi đâu."
Rudolf không đáp, chỉ quay mặt đi. Chúa mới biết tại sao, nhưng lúc đó ông không thể nhìn vào mắt chàng trai trẻ.
"Và bây giờ, thưa ông, chúng ta có thể đi được rồi."
"Anh sẽ qua đêm ở đâu? Hãy đi với tôi đến Szentirma!"
"Cảm ơn ông; ông rất tốt với tôi, nhưng tôi phải quay về ngay trong giờ này. Trăng sắp lên rồi, và sẽ đủ ánh sáng để tôi nhìn đường. Tôi phải vội thôi, vì ở nhà tôi còn nhiều việc phải làm lắm."
Ông không thể thuyết phục anh; nỗi đau của con người không cần sự an ủi.
Rudolf tiễn anh ra quán csárda ven đường, nơi chiếc xe trượt tuyết đang đợi sẵn. Ông không nén nổi lòng mình mà siết chặt tay chàng thợ thủ công, thậm chí còn ôm lấy anh.
Và Alexander không hề đoán ra ý nghĩa của cái nắm tay nồng ấm đó, hay tại sao vị quý tộc lớn này lại đối xử tốt với anh đến vậy.
Chẳng bao lâu sau, chiếc xe trượt tuyết biến mất trong màn đêm đen tối trên chính con đường nó đã đến. Rudolf quay lại những cây thông, và viếng thăm đài tưởng niệm trắng một lần nữa. Ông đứng đó và nghĩ về người phụ nữ đã chịu đựng quá nhiều, và có lẽ, đang nghĩ về ông ở nơi dưới kia. Gương mặt nàng hiện lên trước mắt ông như khi nàng nhìn theo bông hoa rau dền bị khước từ; như khi nàng phi ngựa vụt qua ông trên con tuấn mã hoang dã; như khi nàng vùi mặt vào ngực ông trong nỗi tuyệt vọng của tình yêu đầy đau đớn, để được khóc cho nỗi đau khổ của mình, giữa những ngọt ngào hành hạ và niềm vui đầy xót xa, nỗi đau thầm kín mà nàng đã mang theo suốt bao năm trời. Và khi nghĩ đến những điều này, đôi mắt tinh anh của ông nhòa lệ.
Ông nhận thấy những vết đầu gối của chàng trai trẻ để lại trên tuyết, nơi anh đã quỳ trên bệ đài tưởng niệm, và ông trầm tư.
Người phụ nữ đã chịu đựng, sống và chết như thế kia, chẳng phải xứng đáng được như vậy sao? Và chính ông cũng quỳ xuống trước đài tưởng niệm.
Và ông đọc cái tên ấy. Như một lời mời gọi đầy ma mị, năm chữ cái, F-a-n-n-y, lấp lánh trước mắt ông đầy quyến rũ.
Ông chìm đắm trong những suy tư của riêng mình rất lâu, và nghĩ—rồi lại nghĩ—
Cuối cùng, ông cúi xuống và hôn lên năm chữ cái ấy, từng chữ một, y như chàng trai trẻ kia đã làm.
Sau đó, ông nhảy lên ngựa. Người tùy tùng lang thang của ông, không thấy chủ đâu, đang sốt ruột thổi tù và khắp các ngả. Rudolf sớm bắt kịp anh ta, và nửa giờ sau, họ đã ở trong sân lâu đài của John Kárpáthy. Kárpáthy đã mời Rudolf đến gặp ngay trong đêm đó.