Một Đại Quý Tộc Hungary

Lượt đọc: 35 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 7

❊ ❊ ❊

Ngày sinh nhật của ông John sắp đến gần, và đây luôn là một ngày trọng đại, đáng chú ý đối với toàn bộ quận Szabolcs. Các vị mục sư ở tất cả những ngôi làng lân cận đều đặt may áo khoác mới từ Debreczin hoặc Nagy-Kun-Madaras từ trước cả tháng, đồng thời dặn dò thợ may phải làm túi "cực kỳ rộng". Những người làm pháo hoa ở Lemberg thu gom rơm rạ khắp nơi cho những quả tên lửa; các sinh viên ở Debreczin học thuộc những bài thơ chúc tụng hay ho và phổ nhạc cho những bản ballad dân gian cổ xưa; nghệ sĩ vĩ cầm của đoàn gipsy vét sạch nhựa thông trong mọi cửa hàng mà anh ta có thể tìm thấy, còn Hội Diễn viên Lưu động bắt đầu âm thầm lên kế hoạch xem làm cách nào để trốn khỏi Nyiregyháza một cách êm thấm nhất.

Trong những giới thượng lưu hơn, nơi các bà vợ đảm đang có thói quen "quản lý" những ông chồng bất hạnh của mình, và thực thi cái thiên chức mà các thiên thần hộ mệnh làm trên thiên đàng, còn cảnh sát thì làm ở dưới trần gian, thì sự xuất hiện của lễ mừng sinh nhật ông John chính là tín hiệu cho những trận cuồng phong gia đình. Lễ hội này thường kéo dài suốt một tuần. Vào ngày đầu tiên, mọi người phụ nữ nề nếp đều trốn khỏi nơi này, còn đến ngày cuối cùng, những người đàn ông thuộc dòng giống cao quý còn sót lại trở về nhà trong trạng thái xiêu vẹo – kẻ thì nửa sống nửa chết, kẻ thì say khướt, và tất cả đều ít nhiều bầm dập và cháy túi.

Bản thân ông John đã quá quen với những thú vui của ngày hôm ấy đến nỗi ông coi như mất trắng cả năm nếu không được tổ chức ăn mừng đúng lễ. Bất kỳ người quen nào lỡ quên không ra mắt ông vào đúng ngày đó đều sẽ bị ông coi là kẻ thù không đội trời chung kể từ đó về sau. Cái chết là lý do duy nhất được coi là hợp lệ.

Năm nay, lễ hội sẽ được tổ chức tại Lâu đài Kárpátfalva, nơi ở ưa thích của ông John, nơi chẳng có ai sinh sống ngoại trừ đám bạn nhậu, gia nhân và lũ chó của ông. Ông đã xin phép đặc biệt Hoàng thân Palatine cho mình được nghỉ mười bốn ngày, tạm rời xa các nhiệm vụ lập pháp tại Pressburg để, với tư cách là một người chủ tốt, ông có thể dành trọn thời gian cho khách khứa của mình.

Khi ngày ấy đến gần, một sự sùng đạo lạ thường thường xâm chiếm ông John. Những tên hề và đám con gái nông dân bị đuổi khỏi lâu đài, thay vào đó là vị mục sư của làng đến ở cùng và thường xuyên họp kín với ông; chó và gấu đều bị nhốt bên ngoài sân để chúng không xé xác những người ăn mày đến gần như mọi khi. Ông Nabob và toàn bộ gia nhân cùng đi nhà thờ để dự thánh lễ, ông quỳ gối trước bàn thờ thề rằng sẽ đánh dấu ngày này bằng việc trao tay hữu hữu nghị và sự tha thứ cho tất cả kẻ thù của mình. Sau đó là cuộc gặp gỡ theo quy định giữa ông Nabob và quản gia, ông Peter Varga. Ông Peter này khờ đến mức không chỉ không biết cách ăn cắp, mà còn tuyệt nhiên không muốn nhận quà nếu không phải là tiền công cho những dịch vụ đã thực hiện. Bất kỳ ai khác ở vị trí của ông hẳn đã trở thành triệu phú từ lâu; nhưng ông ta chẳng làm được gì nhiều ngoài việc gắn một cặp cựa bạc vào đôi ủng da Kordovan của mình và sử dụng một chiếc xe ngựa cũ kỹ ọp ẹp, kéo bởi hai con ngựa mà chính tay ông đã tự huấn luyện từ khi chúng còn là ngựa con. Hơn nữa, ông chỉ dùng chiếc xe này khi muốn làm dáng.

Và bây giờ, chúng ta thấy ông đang bước xuống từ phương tiện cổ kính này. Ông không dám đánh xe vào hẳn bên trong, sợ rằng những bánh xe cọc cạch của chiếc xe ngựa sẽ làm hỏng lớp sỏi tròn đẹp đẽ trải khắp sân.

Bên trong xe chất đầy những xấp tài liệu được buộc lại, mà ông Peter trước tiên đã dúi vào tay hai gã vệ sĩ đang vội vã chạy đến đón, rồi sai họ mang đi trước, trong khi ông, cẩn thận từng bước, với đôi chân mang cựa giữ khoảng cách lịch sự với nhau, thong thả bước vào nơi ông chủ Jock đang đợi trong văn phòng lưu trữ của gia đình. Những chiếc rương khổng lồ quét vôi trắng và mạ vàng, nằm trong những chiếc tủ bị mối mọt ăn, cao vút lên tận trần nhà, bên trong chứa đầy những xác ướp của các khế ước cũ và các bản quyết toán đã thanh lý, những thứ mà trong nhiều năm qua chưa từng có ai đụng đến ngoại trừ một hai con chuột bị ruồng bỏ; và chỉ có Trời mới biết cái cơn thèm khát chết tiệt hay sự lệch lạc di truyền nào đã buộc chúng phải ăn cái món ăn đạm bạc như vậy, trong khi những kho thóc và kho thịt xông khói lại ở gần ngay bên cạnh một cách đầy cám dỗ.

Khi thấy người quản gia tiến lại gần, ông chủ Jock nhoài người về phía trước trên chiếc ghế bành và chìa tay ra. Tuy nhiên, thay vì tiến thẳng về phía bàn tay đang chìa ra ấy, Peter lại lùi bước vòng quanh chiếc bàn gỗ sồi lớn để tránh sự thất lễ khi tiếp cận ông chủ từ phía tay trái; và ngay cả khi đã đứng ở vị trí mà ông cho là phù hợp, ông vẫn đứng đó, cách ba bước chân, và cúi chào đầy kính trọng.

"Nào, nào, anh bạn! Lại gần đây!" gã vệ sĩ tâm phúc Palko, cũng có mặt ở đó, hét lên. "Anh không thấy ông chủ đã chìa 'cái chân trước' ra nãy giờ rồi sao?"

"Xin ông thứ lỗi," người quản gia đáng kính đáp, rút tay lại, "Tôi không xứng đáng với vinh dự lớn lao này!"

Và dù có đánh chết, ông cũng không đời nào chịu chìa tay ra với ông chủ Jock, người duy nhất trên thế giới này ông gọi đúng tước hiệu. Cũng không thể nào bắt ông ngồi xuống bên cạnh ông chủ được. Palko phải dùng sức ấn ông xuống ghế, nhưng ngay khi Palko buông tay, ông lại bật dậy ngay lập tức và đứng nghiêm chỉnh trước mặt chủ nhân.

Quả thực, ông chủ, người quản gia và gã vệ sĩ tạo thành một bộ ba trông thật kỳ quặc. Gương mặt của Kárpáthy vào những lúc như vậy luôn vô cùng thanh thản, vầng trán hói toát lên vẻ bóng loáng như mái vòm của một ngôi đền, vài lọn tóc xám sót lại quăn quanh trán và gáy thành những sợi bạc; ông cạo râu nhẵn nhụi, ngoại trừ bộ ria mép được chăm sóc kỹ lưỡng uốn cong lên một cách thanh lịch ở cả hai đầu; sắc đỏ rực của đôi mắt đã biến mất, và không còn dấu vết nào của những nếp nhăn biến dạng nữa.

Đối diện với ông là người quản gia đáng kính, với dáng vẻ tôn kính cũ kỹ, cẩn trọng đến mức khúm núm và sự kính trọng tuyệt đối của một thế hệ đi trước được khắc họa rõ nét trên từng nét mặt trên khuôn mặt rám nắng của ông. Bộ ria mép của ông được cắt tỉa sát để đỡ phiền phức, nhưng ông lại dành sự chăm chút gấp bội cho búi tóc bột tuyệt đẹp của mình—một di tích còn sót lại—cái đỉnh cao đáng kính mà người đàn ông tốt bụng này để lộ ra cho ánh sáng ban ngày, được buộc gọn gàng bằng một dải ruy băng đen. Đứng sau ông là gã vệ sĩ già Palko trong chiếc áo dolman có viền ren. Ông ta cũng già bằng hai người kia. Cả ba đã cùng lớn lên, cùng già đi; và giờ đây, Palko cũng thân thiết với ông chủ như những ngày họ còn chơi đùa và đánh lộn cùng nhau trong sân. Đầu gã già giờ đã bạc trắng, nhưng không rụng một sợi nào, mái tóc dày bồng bềnh được chải ngược ra sau và cố định bằng một chiếc lược tròn; ria mép của gã nhọn hơn cả dùi của thợ đóng giày, và được vuốt sáp kỹ lưỡng đến mức đáng sợ ở cả hai đầu; những đường nét trên gương mặt gã đơn giản đến mức một nghệ sĩ tài năng chỉ cần ba nét vẽ là xong, chỉ có màu sắc là khiến người ta phải suy nghĩ, vì quả thật hơi khó để vẽ màu đỏ máu lên trên nền màu đỏ tươi.

"Ông chủ," Peter nói, khi đang đứng bên bàn, "có muốn vui lòng xem qua những bản quyết toán này không ạ? Tôi đã mạnh dạn tóm tắt lại một cách ngắn gọn nhất, để ông có thể dễ dàng kiểm tra hơn." Vừa nói, ông vừa ra hiệu cho Palko đặt đống tài liệu xuống.

Gã vệ sĩ đập mạnh cả xấp tài liệu xuống bàn một cách đầy hằn học, nhưng không thể kìm lòng mà lẩm bẩm: "Thật là phí phạm khi làm bẩn cả một xấp giấy sạch sẽ thế này bằng những dòng chữ nguệch ngoạc!"

"Anh nói như một thằng khờ ấy," ông chủ Jock gầm gừ.

"Với ông thì cũng vậy thôi, nếu người ta đặt giấy trắng trước mặt ông; vì ông chẳng bao giờ buồn chú ý đến những gì người ta viết. Chỉ biết rằng họ ăn cắp của ông là chưa đủ; tôi còn muốn biết họ ăn cắp của ông bao nhiêu nữa kìa."

"Nào, nào, đứa con cưng của ta, sao con lại nói chuyện với chủ của mình như thế? Nhìn này! Con sẽ cùng ta xem qua tất cả các bản quyết toán, từ đầu đến cuối, nên cứ đứng sau ghế của ta và im lặng đi."

"Tôi sẵn sàng 'ăn' hết những gì ông xem qua đấy," gã gia nhân già lẩm bẩm một mình.

Sau đó, ông chủ Jock, với quyết tâm đáng khen ngợi, vươn tay về phía xấp tài liệu trên cùng, vốn chứa các quyết toán của đại lý János Kárláts, và bắt đầu lục lọi cho đến khi nhận ra mình chẳng thể hiểu đầu cua tai nheo gì cả, thế là ông trả lại cho ông Peter, người ngay lập tức tìm thấy bảng kê mà ông đang cần.

"Đây là bảng kê thu chi của điền trang Kakadi của ông."

Và bây giờ, thưa độc giả, hãy lắng nghe. Có lẽ quý vị sẽ thấy hơi tẻ nhạt, nhưng quý vị sẽ không có cơ hội nào tốt hơn để thấy cách các điền trang của ông Nabob được quản lý như thế nào.

"Với sự cho phép của ông, tôi xin phép được lưu ý ông về một vài ghi chú bên lề liên quan đến tình hình thực tế, nếu ông muốn nghe."

Ông chủ Jock ra hiệu rằng ông sẽ làm như vậy.

"Để bắt đầu, điền trang Kakadi năm nay thu hoạch mười hai nghìn giạ lúa mì nguyên chất, kết quả là, loại đất màu mỡ nhất cũng hiếm khi sản xuất đủ ngũ cốc để trả cho chi phí canh tác."

"Anh biết đấy, đó là một năm tồi tệ," ông chủ Jock phản đối. "Ngô bị mưa đá san phẳng vào mùa xuân, và sau đó mưa nhiều đến nỗi nó nảy mầm ngay trong đống lúa."

"Thật vậy, đó là điều đại lý của ông đã nói," ông Peter đáp; "nhưng anh ta lẽ ra có thể mua bảo hiểm mưa đá ở Pressburg, và trên điền trang lại có một cái kho thóc to khủng khiếp, toàn bộ mùa màng có thể được cất giữ an toàn, và khi đó sẽ không còn nỗi lo bị nảy mầm."

"Được rồi, ông Peter, tiếp tục đi! Lần sau mọi chuyện sẽ khác; anh có thể tin vào tôi."

"Mười hai nghìn giạ ngô đã được bán với giá chín florin một giạ cho một thương lái ngô ở Raab, tôi thấy thế, tổng cộng là một trăm lẻ tám nghìn florin, mặc dù tôi thấy trên báo chí rằng lúa mì tốt vẫn luôn được bán ở Pest với giá mười hai florin một giạ, và số ngô đó lẽ ra có thể dễ dàng vận chuyển đến đó, vì do lũ lụt, lũ bò không có việc gì để làm."

"Phải; nhưng chính lũ lụt đó đã cuốn trôi cây cầu, nên không thể băng qua sông Theiss."

"Đúng là đáng tiếc khi nước cuốn trôi cây cầu, nhưng nếu con đê được giữ gìn đúng cách, nước sẽ không thể chạm tới cây cầu đó."

"Thôi được rồi; hãy tin vào tôi trong tương lai. Tiếp tục đi!"

"Hạt kê, nghe nói đã bị mốc do chờ đợi người mua quá lâu, nên chúng ta chỉ thu được tám nghìn florin. Đó là một sự sai lệch. Tôi biết thực tế là lúc đó không hề có mưa; nhưng gã đại lý, để kịp đi dự lễ rửa tội, đã chất đống vụ mùa vội vã đến nỗi nó bị đen và chua do nhiệt."

"Không, thực sự sao! Và tôi hỏi anh này, anh có phải là một Kitô hữu không, anh lại muốn đại lý hoãn lễ rửa tội của con trai mình chỉ vì tất cả số hạt kê trên thế giới ư? Để đó cho tôi, tiếp tục đi!"

"Nước cuốn trôi cỏ khô vì, ngay giữa mùa thu hoạch, ông yêu cầu tất cả những người đàn ông có khả năng cầm chĩa cỏ phải phục vụ cho một cuộc đi săn lớn. Nếu không thì những khoản tiền lớn như thường lệ đã được ghi vào tài khoản của ông rồi."

"Chà, vậy thì lần này đơn giản là lỗi của tôi; những gã tội nghiệp đó không đáng trách. Hãy tin vào tôi trong tương lai."

"Tuy nhiên, vì lý do đó, doanh thu lại tăng thêm một khoản mới, đó là da cừu và bò, những con vật đã lăn ra chết hàng loạt vì thiếu thức ăn."

"À, anh thấy đấy, 'cái rủi lại là cái may' cho người này người kia."

"Mặt khác, doanh thu của chúng ta lại giảm, đối với khoản len cừu, vốn thường là đáng kể."

"Phải, tôi biết, giá thấp; hầu như không có nhu cầu."

"Hơn nữa——"

"Thôi được rồi, Peter. Chúng ta biết anh là người trung thực, đáng kính, và mọi thứ đều ổn. Xấp tài liệu kia là gì vậy?"

"Đó là quyết toán của Taddeus Kajáput, giám sát điền trang Nyilasi."

"À! Đó thường là một bài đọc thú vị. Có khám phá gì mới không?"

Người đàn ông đó là một tâm hồn đầy hoài bão, đã bắt đầu làm nông nghiệp kiểu mẫu trên điền trang được giao phó, nhưng kiểu làm nông này tốn kém hơn nhiều so với lợi nhuận mang lại. Hơn nữa, ngoài những thứ khác, ông ta còn bắt đầu mở xưởng thủy tinh, xưởng đường, nhà máy lụa, bưu điện, trồng rừng linh sam trên đất cát, chưa kể nhiều điều kỳ diệu khác, tất cả đều đã thất bại thảm hại.

"Vậy đó là kết quả khi những quý ông khoa học của anh bắt tay vào các vấn đề kinh tế," ông chủ Jock nhận xét đầy vẻ châm biếm khi đã cười hả hê trước từng mục riêng biệt.

"Tôi xin ông tha lỗi," Peter nói, "nhưng không phải các nhà khoa học mà là những người bán khoa học mới là những kẻ gây ra rắc rối. Khoa học là một trong những loại thuốc độc mà dùng nhiều thì chữa bệnh, nhưng dùng ít thì lại gây chết người."

"Thôi được rồi, hãy tiếp tục với những phần còn lại. Xấp mỏng mảnh đằng kia là gì?"

"Đó là báo cáo của người thuê mỏ đá opal. Anh ta đã trả bốn nghìn florin tiền thuê bằng đá quý, thứ mà chúng ta có thể đã mua trên thị trường với giá một nghìn florin, nếu chúng ta trả bằng tiền mặt."

"Nhưng người đàn ông tội nghiệp đó phải làm gì đây? Anh ta phải sống chứ. Tôi biết anh ta còn có con phải nuôi."

"Nhưng cách đây một thời gian có một thương gia từ Galicia đến xem mỏ và đề nghị trả ngay hai mươi nghìn florin tiền thuê."

"Cái gì? Anh muốn tôi trao mỏ cho một người từ Galicia—một người nước ngoài ư? Không bao giờ, kể cả khi hắn trả bằng các vì sao trên trời! Hãy cứ giữ theo thỏa thuận cũ. Xấp tài liệu kia là gì?"

"Đó là quyết toán của Rừng Talpadi."

"Rừng Talpadi! Tại sao, đã mười hai năm rồi tôi chưa thấy bất kỳ bản quyết toán nào từ khu vực đó. Anh có nhớ cách đây không lâu cậu và tôi đi săn không, và trời mưa bất chợt? Không sao, tôi nói. Chúng ta chắc phải gần rừng Talpadi của tôi rồi; hãy phi ngựa tới đó trú ẩn cho đến khi bão tan. Thế là chúng ta phi nước đại tới đó và khi đến nơi, chẳng thấy dấu vết gì của khu rừng cả. Cuối cùng, tôi hỏi một người thu hoạch ngô mà tôi gặp, rừng Talpadi ở đâu? Đằng kia, anh ta nói, chỉ vào một chỗ nơi có khoảng năm mươi cây bạch dương đang héo hon trong cát như những cây chổi, tất cả được trồng thẳng hàng đẹp đẽ. Và đó, nếu anh muốn biết, chính là rừng Talpadi mà tôi đã trồng với chi phí rất lớn! Tốt hơn là anh nên bảo người đó trồng thêm vài cái 'cây chổi' nữa nếu muốn tôi thấy rừng của mình trong tương lai."

"Đây, một lần nữa, là quyết toán của người thợ xay Tarisa. Anh ta luôn trộn cám vào bột."

"Để anh ta yên; anh ta có cô vợ xinh đẹp."

"Xinh đẹp, nhưng hư hỏng, thưa ông."

Trước nhận xét đạo đức này, ông chủ Jock thấy cần phải đưa ra bình luận triết học sau đây:—

"Anh bạn ạ, đàn bà hư hỏng là một sự cần thiết trên thế giới này. Vì chừng nào còn đàn ông phóng đãng, thì cũng cần phải có đàn bà phóng đãng, vì nếu không, những người đàn ông phóng đãng đó chắc chắn sẽ đổ dồn ánh mắt vào những người phụ nữ đức hạnh. Anh cứ để đó cho tôi."

"Vâng, ông cứ để vợ của người thợ xay Tarisa cho ông chủ," Paul nhận xét từ phía sau ghế của chủ nhân.

"Cái gì, anh lại dám lên tiếng nữa hả?"

"Tôi? Tôi đâu có nói lời nào."

"Nào, Peter, hãy nhanh chóng kết thúc đống quyết toán này đi. Chắc chắn là không cần phải làm ầm ĩ thế đâu. Còn gì nữa không?"

"Các khoản quyên góp và từ thiện của ông."

"Đừng hủy bỏ chúng. Anh chỉ cần nói cho tôi biết cái nào đã trả rồi. Còn yêu cầu mới nào không?"

"Vâng. Trường cao đẳng tại A—— vẫn chưa nhận được quà tặng hàng năm."

"Nó không nhận được vì năm ngoái nó không gửi đơn thỉnh cầu vào ngày sinh nhật của tôi."

"Vậy nếu năm nay nó gửi đơn, tôi cho rằng ông sẽ trao khoản quyên góp đó chứ?"

"Phải, và cho cả năm ngoái nữa."

"Ngoài ra còn một đống đơn thỉnh cầu và tờ rơi."

"Để làm gì?"

"Đây là lời mời đóng góp cho việc thành lập một hội học thuật Hungary."

"Ta sẽ không cho dù chỉ một xu. Vương quốc đã đủ hạnh phúc trước khi lũ giáo điều chui vào đó. Chúng ta học đủ nhiều ở trường rồi."

"Đây là tờ mẫu của một tờ báo sắp khởi chạy."

"Báo chí!—toàn một đống dối trá! Ta sẽ không làm bẩn hang ổ của mình bằng thứ rác rưởi đó đâu, ta đảm bảo với anh đấy."

"Đây là đề xuất thành lập một nhà hát Hungary cố định tại Buda-Pest."

"Ai muốn xem kịch thì đến đây với ta. Ở đây có nhà hát và nhiều đồ ăn, họ có thể ở lại đây, nếu họ muốn, suốt đời."

"Đây là gợi ý để cải thiện vị thế của Bảo tàng Quốc gia."

"Ta cá là ta có bộ sưu tập tốt hơn nhiều ở đây so với những gì có trong Bảo tàng Quốc gia."

Và đây là cách vị đại phú hào người Hungary kiểm tra các bản quyết toán của mình mỗi năm.

Khi người quản gia đáng kính rút lui, ông Nabob cho gọi fiskal, hay luật sư gia đình, người tìm thấy ông đang nhìn ra cửa sổ, bất động, với hai tay sau lưng.

Luật sư đứng đợi chủ nhân quay lại. Ông đợi đúng nửa giờ, nhưng cuối cùng ông Nabob quay lại và nói với người quản lý công việc của mình, "Xin hãy ngồi xuống, thưa ông, và viết."

Một sự bối rối bất thường có thể nhận thấy trong giọng nói của ông Nabob, điều chắc chắn sẽ khiến bất cứ ai khác ngạc nhiên trừ ông luật sư.

"Em trai thân mến của ta," ông Kárpáthy già bắt đầu đọc chính tả, "vì hiện tại em đang sống trong vương quốc này, và ta không muốn cái tên Kárpáthy bị coi thường vào ngày đặc biệt này khi ta đã hòa giải với tất cả những ai từng làm ta giận dữ, vì vậy bây giờ, như bổn phận của một người thân tộc, ta cũng đưa tay ra với em, em trai của ta, với hy vọng rằng em sẽ không từ chối; và đồng thời, ta gửi cho em, em trai của ta, hai trăm nghìn florin, mà em sẽ nhận từ ta, chừng nào ta còn sống, từ năm này qua năm khác. Và ta hy vọng rằng từ nay về sau chúng ta sẽ tiếp tục là những người thân tốt."

Đôi mắt ông lão ươn ướt khi đọc những dòng này, và nếu một người đồng cảm hơn ông luật sư có mặt ở đó, có lẽ đã có một cảnh tượng cảm động.

"Bọc nó lại và viết bên ngoài: Gửi Honorable Bélá Kárpáthy của Kárpát, tại Pressburg. Một người chăn ngựa phải leo lên ngựa ngay lập tức, và giao bức thư này tận tay."

Sau đó, ông thở phào nhẹ nhõm, như thể hai trăm nghìn hòn đá đã được nhấc khỏi trái tim ông với hai trăm nghìn florin này. Ông chưa bao giờ cảm thấy hạnh phúc như lúc đó.

Làm thế nào Abellino đón nhận thiện chí cao quý muốn chìa bàn tay hữu nghị và tha thứ này, chúng ta sẽ sớm biết.

Ông chủ Jock khó lòng chờ đợi bình minh của Ngày Thánh Gioan Tẩy Giả; ông vui sướng như một đứa trẻ biết rằng một trò tiêu khiển được mong đợi từ lâu đang chờ đón mình. Ông bị đánh thức từ rất lâu trước khi mặt trời mọc bởi tiếng chó sủa và tiếng xe chở hành lý lọc cọc vào sân. Những thợ săn đang trở về từ khu rừng với thịt thú rừng mới bắn; trên các cạnh của những chiếc xe cao ngất, những cái đầu có sừng của những con hươu đực cao quý nhấp nhô lên xuống; những đống chim trĩ được mang giữa hai cây sào; những con gà rừng béo mầm được khoác lên vai những người đánh dậm. Người đầu bếp bước ra gặp họ trong bộ áo trắng kantus, và vỗ vào hàng loạt con thú béo mầm, gương mặt rạng rỡ vì hài lòng. Bản thân ông chủ Jock cũng đang nhìn xuống từ cửa sổ lưới vào sân; ngay cả lúc đó ngày cũng chỉ mới bắt đầu rạng, và bức màn phía đông của bầu trời đang rực cháy với những sắc tím, hồng, đỏ thắm và vàng nghệ. Toàn bộ vùng đồng bằng xung quanh vẫn tĩnh lặng và bình yên; và màn sương bạc nằm đây đó trên các cánh đồng như những hồ nước thần tiên.

Và bây giờ ông Nabob nằm xuống để chợp mắt thêm một chút. Chúng ta biết, tất nhiên, những giấc mơ sáng sớm là ngọt ngào nhất. Và ông mơ rằng mình đang nói chuyện với người cháu Bélá khao khát của mình, ngồi bên cạnh ông, và uống chén rượu yêu thương với anh ta; và thế là trời đã cao quá đầu khi Palko lay ông dậy khỏi giấc ngủ bằng cách hét vào tai: "Dậy đi! Giày của ông đây!"

Ông chủ Jock nhảy ra khỏi giường với sự mạnh mẽ của một chàng trai nhanh nhẹn. Câu hỏi đầu tiên ông đặt ra là: "Có ai đến chưa?"

"Đông như rác ấy," người gia nhân già trả lời; qua đó thể hiện sự đánh giá của mình về những người mới đến.

"Mike Kis có ở đây không?" ông chủ Jock tiếp tục khi xỏ giày vào.

"Cậu ta là người đầu tiên trong tất cả. Cha cậu ta hẳn không phải là một quý ông; không quý ông nào có thể có một đứa con trai thức dậy và đi lại hai giờ sau bình minh cả."

"Còn ai ở đây nữa?"

"Có Mike Horhi. Ngay khi đến cửa, cậu ta chợt nhớ ra mình đã để quên túi thuốc lá ở quán trọ tại Szabadka, và đã quay lại lấy nếu tôi không lôi cổ cậu ta ra khỏi xe bằng vũ lực."

"Thằng khờ! Còn ai ở đó nữa?"

"Tất cả những con chim tốt của tầng lớp quý ông đã xuất hiện rồi. Friczi Kalotai cũng ở đây, trên phương tiện riêng của hắn. Tôi tự hỏi hắn đã lấy cắp nó ở đâu?"

"Nhưng anh cũng khờ như hắn thôi, Palko. Còn thêm nữa không?"

"Thêm!—thêm nữa! Tất nhiên là không bao giờ dứt. Làm sao ông nghĩ tôi có thể nhớ hết tên của tất cả bọn họ trong đầu? Hãy đến và tự mình nhìn xem; tôi đảm bảo ông sẽ sớm chán ngấy chúng cho mà xem."

Trong khi đó, gã vệ sĩ trung thành đã thay quần áo cho chủ nhân, chải chuốt và vuốt ve ông, cho đến khi không còn một vết bẩn hay nếp nhăn nào trên bất kỳ phần nào trên trang phục của ông.

"Nhưng chẳng lẽ không có người nào khác, một vị khách lạ, khác thường, ý ta là loại người không có thói quen ghé thăm ta sao? Hửm?"

Palko nhìn chủ nhân một lúc với miệng và mắt mở to, không biết phải trả lời thế nào.

"Ta muốn biết," Kárpáthy tiếp tục, bằng giọng trang nghiêm, "liệu em trai nhỏ Bélá của ta có ở đây không?"

Palko nhăn mặt trước những lời này, và đánh rơi chiếc bàn chải nhung mà gã vừa chuẩn bị để làm phẳng cổ áo mente của chủ nhân.

"Cái gì! Gã gió chiều nào theo chiều ấy đó ư?"

"Nào, nào! Đừng có nói thế! Anh không biết rằng một người mang họ Kárpáthy luôn phải được nhắc đến một cách tôn trọng sao?"

"Cái gì!" Palko kêu lên, "người đàn ông đã xúc phạm ông một cách quá đáng đó sao?"

"Việc đó có liên quan gì đến anh?"

"Ồ, không liên quan gì đến tôi cả, tất nhiên là không một chút nào! Tôi chỉ là một gã vệ sĩ già vô dụng. Tôi có quyền gì để chọc mũi vào công việc của ông chứ? Hãy làm hòa với hắn đi! Tôi quan tâm làm gì. Hãy hôn và ôm nhau nếu ông muốn, tôi không quan tâm. Không phải tôi mà chính ông mới là người bị gã đàn ông đáng kính đó xúc phạm, và nếu ông thích điều đó, thì sao cũng được—thế thôi!"

"Nào, nào, đừng làm trò hề, Palko," ông chủ Jock nói, giọng đùa cợt hơn. "Các diễn viên hài đã đến chưa?"

"Tôi cho là họ đã đến rồi. Có gã Lokodi đó với bốn người khác. Bản thân hắn đóng các vai anh hùng; một gã hình dáng như thằng tập sự tiệm cắt tóc, nhận đóng vai người cha già; và có một bà mụ, đã lớn tuổi, đóng vai các cô gái trẻ. Họ đang chuẩn bị để diễn một vở vào tối nay. Khi các ông đang dùng bữa trong Đại Sảnh, họ định diễn vở 'Cuộc hôn nhân của Dobozy' trong mười hai cảnh, với sự hỗ trợ của lửa Hy Lạp, ở phòng trước."

"Nhưng tại sao lại ở phòng trước, mà không phải là trong nhà hát?"

"Nó quá nhỏ."

"Nhưng họ chỉ có năm người."

"Đúng; nhưng tất cả các gã vệ sĩ chúng ta đều phải có mặt ở đó, với tư cách là người Thổ hoặc người Hungary. Chúng ta đã mang tất cả trang phục và vũ khí từ bảo tàng cổ vật của chúng ta xuống rồi. Các sinh viên trong khi đó sẽ ngâm thơ lịch sử Dobozy; nhà thơ Gyárfás hiện đang viết những vần thơ cho nó, và vị nhạc trưởng đang sáng tác nhạc. Nó sẽ rất tuyệt!"

Ông lão cũng thích thú với vở hài kịch như một đứa trẻ.

Trong khi đó, gã đã hoàn thành việc ăn mặc cho ông chủ Jock—chải và chải tóc cho ông, cắt móng tay, cạo râu, thắt cà vạt và cài khuy áo cho ông một cách hoàn hảo.

"Và bây giờ, thưa ông, ông có thể xuất hiện trước mặt mọi người rồi."

"Tẩu thuốc của ta đâu?"

"Tẩu! Xì xì! Ông không biết rằng, trước hết, ông phải đến nhà thờ để cầu nguyện sao? Không ai hút thuốc cho đến sau khi làm việc đó cả."

"Anh nói đúng. Nhưng tại sao họ không rung chuông?"

"Chờ đã! Tôi phải nói với vị mục sư rằng ông đã dậy rồi."

"Và còn một điều nữa anh phải nói với ông ta—xúc xích thì phải dài, bài giảng đạo thì phải ngắn."

"Tôi biết," Palko nói; và chạy lon ton đi tìm vị mục sư, người có khuyết điểm và đặc điểm chính không phải là giảng những bài giảng dài, mà là mắng nhiếc ông chủ Jock một cách thẳng thừng, nhân danh Chúa, vào đúng dịp duy nhất trong năm khi ông gặp ông ta mặt đối mặt, đến sự thích thú tột độ của những vị khách tập trung ở đó, những người tiếp tục trò đùa sau đó cho đến giờ ăn tối. Tuy nhiên, một sự quan phòng đặc biệt đã cứu ông chủ Jock khỏi trò đùa cay đắng này trong dịp đó, vì vị mục sư đáng kính bỗng nhiên ngã bệnh nặng đến mức không thể thực hiện nhiệm vụ của mình.

"Trưởng giáo hạt ở đây rồi," Palko nói thêm, sau khi truyền đạt tin buồn.

"Người không bao giờ biết khi nào nên dừng phun chữ," ông chủ Jock bình luận. "Nếu ông ta tóm được chúng ta, chúng ta phải chuẩn bị tinh thần để ăn tối vào giờ ăn khuya; và ông ta bắn phá tai Chúa với những lời ca tụng ta đến nỗi ngay cả ta cũng thấy xấu hổ. Hãy để supplikans hoàn thành buổi lễ."

Supplikans, xin giải thích, là một sinh viên năm thứ năm (tất nhiên không tính từ ngày sinh, mà từ đầu khóa học học thuật)—một sinh viên togatus, như họ gọi, người kể từ khi bị nhốt trong trường đại học chưa bao giờ nhìn thấy một con người. Do đó, chúng ta có thể tưởng tượng nỗi kinh hoàng của chàng thanh niên đáng thương khi được thông báo rằng, trong vòng một phần tư giờ, anh phải giảng một bài giảng giáo huấn vì lợi ích đặc biệt của cả một hội những kẻ thoái hóa quý phái.

Anh ta rất muốn bò vào một cái lỗ nào đó, nhưng họ canh chừng anh ta quá kỹ để làm điều đó, và, nhận thấy nỗi sợ hãi và đau khổ của anh ta, đám đông vô nguyên tắc đã chơi đủ trò quỷ quái với anh ta. Họ khâu khăn tay của anh vào túi áo toga, để anh không thể rút ra khi mũi cần sự trợ giúp; họ làm anh tin rằng người gipsy Vidra là nhạc trưởng; và cuối cùng xoay xở thay thế cuốn sách cầu nguyện của anh bằng một cuốn sách về thú y.

Người supplikans đáng thương, khi nhận ra mình đã mang một cuốn sách gia súc lên bục giảng, đã chết lặng đến mức thậm chí không thể nhớ bài "Lạy Cha" bắt đầu bằng những từ nào, vì vậy anh lại bước xuống khỏi bục giảng mà không thốt ra một lời nào. Do đó, họ phải quay lại nhờ trưởng giáo hạt, sau tất cả; nhưng họ trói buộc ông ta không được giảng đạo, mà chỉ được cầu nguyện; và ông ta đã cầu nguyện—ít nhất là trong một giờ rưỡi. Vị mục sư đáng kính đã chất lên gia đình Kárpáthy và tất cả các thành viên của nó, nam và nữ, cả trong ascendenti et descendenti, cả ở thế giới này và thế giới tiếp theo, quá nhiều phước lành đến nỗi, dù họ sống hay chết, không có bất hạnh nghiêm trọng nào có thể xảy ra với bất kỳ ai trong số họ.

Tất cả các vị khách đều có mặt tại buổi lễ sùng đạo này, vì ông chủ Jock đặt ra một quy tắc là không nói chuyện với ai vào ngày sinh nhật của mình cho đến khi ông đã nâng linh hồn mình lên với Chúa, và vào những dịp như vậy, không có dấu vết nào trên gương mặt ông về bất kỳ cảm xúc nào làm ông lay động mạnh mẽ vào những ngày bình thường. Khi ông quỳ xuống cầu nguyện, một sự sùng kính sâu sắc, không giả tạo có thể đọc được trên từng đường nét; và khi nghe sự tóm tắt các công lao của mình, ông cúi mắt xuống như thể ông coi tất cả những gì mình đã làm trong đời cho đến nay chỉ là một việc nhỏ bé so với những gì ông có thể và phải làm trong tương lai. "Chúa hãy ban cho con chỉ một năm nữa ngoài những năm Ngài đã ban cho con," ông thở dài, "và con sẽ bù đắp cho sự bỏ bê của mình trong phần còn lại." Nhưng liệu ông có thể tính đến một năm nữa được ban cho mình? Ông có chắc chắn về một tháng nữa, hay một ngày nữa, hay thậm chí là ngày mai?

Bị lay động sâu sắc, ông rời nhà thờ, và chỉ có những lời chúc mừng của bạn bè mới đưa ông trở lại với con người bình thường của mình.

Cảm xúc bất thường của ông chủ Jock không gây trở ngại chút nào cho tâm trạng vui vẻ của đám đông tinh quái, những người đã cười đùa suốt dọc đường từ nhà thờ đến lâu đài, một số người đi đến đó bằng ngựa, và một số đi bộ. Thông thường, ông chủ Jock sẽ rất thích thú với những trò đùa thực tế của họ, nhưng giờ đây ông chỉ lắc đầu với chúng. Mike Horhi đã nghĩ ra mọi trò đùa có thể tưởng tượng được để làm ông cười sảng khoái. Hắn lấy trộm cuốn sách của mục sư; hắn bôi nhựa đường lên ghế của nhạc trưởng, để ông ta dính chặt vào đó; hắn thay thuốc súng bằng bột anh túc trong bếp, và đổ đầy bột anh túc thay vì thuốc súng vào các bình thuốc súng của đám vệ sĩ, để khi họ chuẩn bị bắn loạt đạn để vinh danh chủ nhân, khi ông trở về từ nhà nguyện, không có khẩu súng nào nổ, trong khi những chiếc bánh anh túc dành cho bữa tiệc đều nổ tung trên lò sưởi. Nhưng ông chủ Jock không chỉ không cười trước những điều buồn cười này, mà còn thực sự quở trách Miska Horhi vì đã làm một kẻ ngốc như vậy, và bảo hắn hãy tự giải trí một cách đàng hoàng hơn trong tương lai. Ông cũng bắt nhà thơ cho xem trước những vần thơ hắn sẽ ngâm tại bàn, trong trường hợp chúng có thể chứa bất kỳ biểu hiện phù phiếm hoặc không phù hợp nào; ông bảo người gipsy rằng khi hắn say rượu, hắn tuyệt đối không được hôn tất cả các vị khách lần lượt, như thường lệ; lũ chó bị đá ra sân, và không được phép vào phòng tiệc và nhặt những miếng thịt béo trên đĩa của các vị khách, như chúng thường làm; những người gipsy, diễn viên và sinh viên được bảo phải cư xử đàng hoàng; và những người dân thường được cho hiểu rằng, mặc dù một con bò sẽ được quay và rượu sẽ chảy từ máng cho họ, nhưng họ vẫn không được phép đánh nhau hoặc cãi vã, vì điều đó sẽ không được dung thứ. Và mọi người hỏi người hàng xóm của họ trong sự kinh ngạc ý nghĩa của hiện tượng kỳ lạ này là gì.

Trên thực tế, sự thay đổi hành vi đột ngột này là do một ý tưởng duy nhất. Ông tin rằng người thân trẻ tuổi Bélá của ông chắc chắn sẽ đến vào ngày sinh nhật của mình. Anh ta có thể đến muộn, nhưng chắc chắn anh ta sẽ đến. Ông không thể đưa ra bất kỳ lý do nào cho niềm tin của mình, nhưng ông mong đợi anh ta, ông tin tưởng vào anh ta; và bất cứ khi nào đám bạn nhậu bắt đầu thực hiện bất kỳ sự vô lý nào, suy nghĩ ngay lập tức hiện lên trong đầu ông: Nếu hậu duệ trẻ nhất của gia đình Kárpáthy nhìn thấy điều này, anh ta sẽ nói gì về nó? Không! Một lần anh ta đã nhìn thấy chú mình giữa những trò tiêu khiển không xứng đáng với ông; giờ anh ta sẽ thấy ông tận hưởng niềm vui như một quý ông.

Sau những lời chúc mừng lễ hội thông thường, các vị khách quý xuống vườn, nơi đám đông nông dân đang đợi chủ nhân của họ.

Những lúc khác, bất cứ khi nào ông chủ Jock bước lên hoặc bước xuống các bậc thang, ông đều phải được đỡ cả hai bên, vì, giống như một đầu máy xe lửa, ông chỉ có thể di chuyển trên mặt đất bằng phẳng; nhưng giờ đây ông gạt tay Palko ra, và dễ dàng đi xuống ba mươi hai bậc đá cẩm thạch dẫn vào vườn. Không nghi ngờ gì nữa, sáu tháng sống điều độ mà ông phải chịu đựng trong khi tham gia các nhiệm vụ nghị viện tại Pressburg đã khôi phục phần nào sự đàn hồi của các dây thần kinh và cơ bắp của ông.

Bên dưới, một đám trẻ học sinh, xếp thành một hàng, chào đón ông bằng những tiếng hô "Éljen!" Và ngay khoảnh khắc ông bước xuống giữa đám đông lễ hội đang chờ đợi mình ở đó, tất cả những người gipsy có mặt đều thổi ba tiếng kèn lớn, và hai gia nhân già nua tiến về phía ông, dẫn theo, bằng cặp sừng, một con bò đực tơ đã được vỗ béo cho dịp này, và người mạnh dạn hơn trong hai người, bước tới, tháo mũ, ho khẽ, nhìn chằm chằm vào mũi giày của chính mình, và ngâm những vần thơ chúc tụng vinh danh ông chủ, mà không hề do dự hay vấp váp chút nào, điều này, có lẽ, không phải là điều đáng ngạc nhiên, khi xét đến việc anh ta đã ngâm chính những vần thơ đó chín năm liên tiếp.

"Và xin Chúa ban cho ông sống lâu, điều con cầu chúc cho ông từ tận đáy lòng!" người đàn ông tốt bụng kết luận, như thể anh ta nghi ngờ sự đón nhận mà những vần thơ sùng đạo anh vừa ngâm có thể nhận được trên thiên đường, và quyết tâm chốt lại vấn đề bằng văn xuôi do chính anh ta tạo ra.

Ông chủ Jock, theo phong tục tốt đẹp cũ, đã chuẩn bị sẵn năm mươi đồng ducat, ông đưa cho những cựu chiến binh đã mang con bò đến. Còn về con bò, ông ra lệnh quay ngay lập tức để làm lợi cho đám đông nông dân.

Sau họ là những thanh niên trong thị trấn, lăn trước mặt họ một thùng mười firkin đầy rượu vang Hegyalja. Họ đưa thùng rượu đến dừng lại dưới chân ông Nabob, và đặt Martin, cựu Vua Lễ Hiện xuống, lên trên đầu nó, vì anh ta là người có cái lưỡi nhanh nhảu nhất trong số họ. Anh ta lấy một cái cốc và, đổ đầy rượu, nâng cốc chúc mừng ông chủ:

"Với ý muốn của Chúa, con khao khát và cầu nguyện rằng Sự Uy Nghiêm của Thiên Đàng có thể cho phép ông, cả hôm nay và mai sau, đi lại trong trang phục nhung được vá kỹ bằng vàng ducat, và cưỡi một con ngựa tốt đóng móng bạc. Con cầu nguyện rằng ông không thể đếm được số tóc trên đầu mình, và rằng những phước lành có thể được ban xuống đôi vai ông nhiều bằng số tóc ông đã mất từ đỉnh đầu. Con cầu nguyện rằng tất cả các thiên thần phục vụ trên thiên đàng có thể không có việc gì khác để làm ngoài việc quét sạch mọi nỗi lo toan trần thế khỏi con đường của ông. Con cầu nguyện rằng đôi ủng csizmas gót vàng của niềm hạnh phúc của ông không bao giờ bị vấy bẩn bởi những vũng lầy của sự thống khổ. Con cầu nguyện rằng bình rượu dã chiến của niềm vui của ông luôn được đổ đầy rượu vang đỏ Eger. Và, cuối cùng, khi người gặt không thương tiếc đó đến, người biến mọi người thành cỏ khô, và cắt ông cùng với phần còn lại của họ, con cầu nguyện rằng những cỗ xe của thiên đường không để linh hồn ông phải chờ đợi, mà những con ngựa của thế giới bên kia sẽ đến nhanh chóng, và, với một âm thanh kèn lớn, đưa ông đến tiền sảnh vĩ đại đó nơi Abraham, Isaac, và các tộc trưởng Do Thái khác, sánh vai với ba mươi ba nghệ sĩ vĩ cầm gipsy mặc quần đỏ, thăng thiên, nhảy điệu Kálla trong đôi giày nhung. Chúa ban cho ông thêm nhiều ngày nữa! Con cầu chúc điều đó từ tận đáy lòng."

Ông chủ Jock hào phóng thưởng cho chàng thanh niên đã tuôn ra lời chào kỳ lạ này mà không bỏ sót một từ nào. Tuy nhiên, người ta quan sát thấy ông không còn thấy thích thú với nó như xưa nữa.

Và bây giờ một cô gái trẻ xinh đẹp tiến lại gần—cô trinh nữ đáng yêu nhất có thể tìm thấy trong phạm vi bảy ngôi làng. Cô mang đến cho ông một con cừu trắng làm quà sinh nhật, và còn làm một bài diễn văn gì đó nữa; nhưng đó là về điều gì thì không ai có thể nói, cô ấy nói quá nhỏ. Họ cứ bảo cô đừng giữ tạp dề trước miệng, vì họ không thể nghe thấy một từ nào; nhưng cũng vô ích.

Đó là một phong tục tốt đẹp vào ngày sinh nhật của ông chủ Jock khi nhận cô gái đã có bài diễn văn hay vào dịp này vào số các vị khách, và cho cô ngồi bên cạnh ông chủ Jock tại bàn; và vì vậy cô là người phụ nữ duy nhất có mặt tại bữa tiệc. Và lời đồn đại nói thêm rằng những điều tồi tệ hơn vẫn xảy ra vào cuối bữa tiệc, khi rượu đã bốc lên đầu các vị khách, và cô gái chăn cừu đã bị cuốn vào vòng xoáy của một cuộc chè chén không bình thường. Nhưng sau đó cô luôn được gả cho một ai đó; vì ông chủ Jock thường cho cô một của hồi môn giàu có, và cô còn nhận được sáu con bò từ chính cha mình nữa để bắt đầu cuộc sống. Vì vậy, những người nông dân tốt bụng không quá lo lắng về viễn cảnh đưa con gái mình đến Lâu đài Kárpáthy.

Ông chủ Jock, với sự hạ mình của một gia trưởng, tiến lại gần cô gái, véo má cô, vỗ đầu cô, và hỏi cô một cách tử tế—

"Tên con là gì, con gái của ta?"

"Susie," cô trả lời, bằng giọng hầu như không nghe thấy.

"Con có người yêu chưa?"

"Dạ chưa, con chưa có," cô gái trả lời, cúi đầu xuống.

"Vậy hãy chọn cho mình trong số tất cả những thanh niên có mặt người con thích nhất, vì con sẽ phải kết hôn ngay trong giờ này."

"Ông chủ Jock có tỉnh táo không?" một vài người bạn nhậu của ông thì thầm với nhau. "Tại sao, ông ấy thường hoãn buổi lễ nhỏ này sang buổi chiều ngày hôm sau cơ mà."

"Nào, các chàng trai của ta, ai trong số các con có ý định lấy cô trinh nữ trẻ này làm vợ ngay tại chỗ nào?"

Mười chàng trai nhảy ra, Martin trong số đó. Miska Horhi, như một trò đùa, cũng tham gia cùng họ, nhưng ông chủ Jock gạt hắn sang một bên bằng chiếc gậy của mình.

"Ta sẽ không có con dê nào giữa bầy cừu cả," ông nói. "Nào, con gái, nhanh lên. Con không thể chọn cho mình một người chồng trong số bao nhiêu chàng trai xinh đẹp này sao?"

"Cha thân yêu của con——" cô gái ấp úng, không ngẩng đầu lên.

"Ồ, vậy con muốn cha thân yêu của con chọn cho con phải không, hửm?" ông chủ Jock hỏi, giải thích mong muốn của cô. "Vậy cha của cô gái đâu rồi?"

Một người đàn ông có mái tóc xám loạng choạng bước tới, tay cầm mũ.

"Nào, anh kia! Hãy nhìn cho kỹ và chọn cho con gái mình một người chồng."

Người nông dân có vẻ muốn dành thời gian cho mình. Anh ta bắt đầu kiểm tra từng ứng cử viên một.

"Một—hai—ba! Không ai trong số các anh có nhiều thứ để tự chúc phúc cho mình cả." Cuối cùng, anh ta chọn được một người con rể vừa ý mình—một gã lùn, chắc nịch tình cờ có một người cha khá giả.

"Nào, con có hài lòng với anh ta không?" ông chủ Jock hỏi cô gái.

Susie đỏ mặt đến tận mang tai và trả lời bằng giọng hầu như không nghe thấy—

"Con muốn chọn Martin hơn!"

Trước điều này, cả công ty cười sảng khoái.

"Vậy tại sao lại gọi cha con đến?" họ nói.

Martin không đợi để suy nghĩ về điều đó, mà lao tới và nắm lấy tay cô gái. Ông chủ Jock ban phước cho họ và năm mươi đồng ducat, và khuyên Martin hãy chăm sóc vợ mình thật tốt.

"Ồ, con sẽ chăm sóc cô ấy," Martin kêu lên, và liếc nhìn đầy thách thức về phía các quý ông.

"Tại sao, điều gì đã xảy ra với ông lão thế nhỉ?" các vị khách lầm bầm với nhau; "ông ấy bỗng trở nên rất đức hạnh một cách đột ngột!"

Sau đó là một hồi kèn khác, các vị khách quý bước lên lâu đài, những người nông dân tự tìm thú vui của riêng mình, những thanh niên nam nữ chơi trò bịt mắt bắt dê, vòng tròn hôn, và các trò chơi ngây thơ khác, đối với những người già thì có rượu vang và rượu mạnh, còn những bà già thì chỉ biết nói chuyện về cả người già lẫn trẻ.

Khi đến lâu đài, một thú vui mới đang chờ đón ông chủ Jock. Bandi Kutyfalvi, người mà ai cũng đã từ bỏ hy vọng, vừa nhảy xuống khỏi ngựa, và vài phút sau họ đã trong vòng tay của nhau.

"Vậy ra chỉ là cậu thôi sao!" người ông lão đáng kính kêu lên, vô tình lau những giọt nước mắt trên mắt mình.

"Vâng, nhưng chỉ là sự tình cờ may mắn nhất mà một người khác mà ông mong đợi ít nhất lại không đến cùng."

"Ai đó?" ông chủ Jock hỏi, với khuôn mặt rạng rỡ niềm vui.

"Nào, đoán thử xem!"

"Em trai nhỏ Bélá của ta!" ông lão nói.

"Tại sao, quỷ tha ma bắt, ông bị làm sao thế?" Bandi Kutyfalvi kêu lên. Anh đã mong đợi ông Nabob tức giận, chứ không phải vui mừng trước tin này.

"Anh ấy đâu? Anh ấy đang dừng chân ở đâu? Tại sao anh lại để anh ấy ở lại?" ông chủ Jock hỏi, làm Bandi ngạc nhiên hơn nữa bởi sự hăng hái trong niềm vui của ông.

"Anh ấy đã ở với tôi trong ngôi làng kế tiếp; anh ấy đang trên đường đến với ông cùng một lời chúc mừng sinh nhật, vừa mới rời khỏi Pressburg, nhưng bị ốm trên đường, và phải ở lại nhà tôi. Tuy nhiên, anh ấy đã mang theo quà của mình, và sẽ gửi nó vào tối nay. Tôi lẽ ra đã mang nó theo, nhưng tôi đi ngựa, và món quà lớn đến mức nó sẽ làm đầy một chiếc xe tải, ít nhất là vậy."

Ông chủ Jock run lên vì sung sướng. Ông đã quyết tâm đến mức cháu trai của mình phải đến, rằng ông coi sự hiện diện của anh ta ở đó là một đặc điểm không thể thiếu của cuộc giải trí.

"Nhanh lên, Palko, nhanh lên!" ông hét lên; "chuẩn bị xe cho cậu ấy! Phái bốn con ngựa đi trước, để các anh có thể có một tốp ngựa thay đổi mới tại Rukadi Csárda đang chờ các anh! Tự mình đi! Không, anh ở lại đây, và gửi một người có cái bụng ít tự phụ hơn anh! Gửi viên luật sư! Nói với ông Bélá rằng ta tôn trọng, rằng ta ôm anh ấy! Hãy đưa anh ấy đến đây bằng vũ lực nhanh nhất có thể! Chạy! Ta bảo chạy đi!"

"Chạy, hử?" Palko lẩm bẩm một mình. "Tôi sẽ đi, tất nhiên, nhưng đừng nghĩ rằng tôi có thể bay!"

Và ông chủ Jock không nói thêm một lời nào với bất kỳ ai cho đến khi thấy viên luật sư đánh xe đi trong chiếc xe ngựa tốt nhất để đón cháu trai mình. Sau đó, ông bắt đầu thực hiện một phép tính nhỏ: Bốn giờ đi và bốn giờ về, đó là tám giờ; bây giờ là hai giờ, anh ấy sẽ ở đây lúc mười giờ. Chắc chắn anh ấy nghĩ ta giận dữ và phái Kutyfalvi đi trước. Thật tử tế khi anh ấy thể hiện sự tôn trọng như vậy với ta. Chà, ta sẽ không tụt hậu trong việc bày tỏ sự hối tiếc vì sự nóng nảy của mình—xin lỗi anh ấy; và từ nay về sau chúng ta sẽ là những người thân và họ hàng tốt, và ta sẽ có thể an nghỉ trong Chúa với một lương tâm thanh thản.

"Nhìn đây, các bạn của ta!" cuối cùng ông hét lên, quay sang những người đứng xung quanh mình, trong sự tràn đầy niềm vui chân thành, "đây sẽ là lễ kỷ niệm của một lễ hội kép, vì vào ngày này, hai thành viên nam cuối cùng còn sống sót của gia đình Kárpáthy, sau một thời gian dài xa cách, sẽ trao cho nhau bàn tay hữu nghị, như một dấu hiệu của sự hòa giải hoàn toàn."

Trong khi đó, đám vệ sĩ đã bắt đầu đi xung quanh mời rượu szilvorium và rượu öszibaraczk, mười năm tuổi, với bánh mì lúa mì, điều đó có nghĩa là giờ ăn tối đang đến gần, và ai cũng nên có một cảm giác thèm ăn tốt. Nửa giờ sau, chuông reo, báo hiệu bữa tối thực sự đã được bày trên bàn. Nó được lặp lại ba lần, để gọi lại bất kỳ vị khách nào có thể, có lẽ, đã đi lạc quá xa, và sau đó đám vệ sĩ mở toang những cánh cửa lớn dẫn vào phòng tiệc.

Căn phòng rộng lớn và lộng lẫy được lấp đầy từ đầu này đến đầu kia bằng những chiếc bàn dài, như thường lệ được bày cho số lượng khách gấp đôi số người thực sự có mặt, để bất kỳ ai đến muộn đều có thể dễ dàng tìm thấy chỗ ngồi.

Mỗi chiếc bàn cong xuống dưới sức nặng của bánh nướng và bánh tart; những loại trái cây tráng lệ nhất—dưa vàng, dứa có vảy, từng chồng lớn—ở khắp nơi tỏa ra mùi hương của chúng; những chiếc bánh pasty với kích thước và hình dạng khủng khiếp vươn lên giữa những vị khách ngồi đối diện và xung quanh chúng, và những con cá khổng lồ, to lớn như những con cá voi thực sự, được nhúng trong lá nho, khiến những kẻ muốn nuốt chửng chúng phải tuyệt vọng. Những vòng hoa và bó hoa trong bình sứ đặt giữa tất cả các món ăn.

Cả một bảo tàng đĩa vàng và bạc được chất đống trên bàn. Ngay cả những sinh viên hát cũng phải uống bằng những chiếc cốc bạc. Ở giữa phòng là một chậu bạc, từ đài phun nước được thiết kế khéo léo của nó, rượu vang Tokay tinh khiết phun lên cao trong một tia màu vàng topas.

Mọi người ngồi vào chỗ của mình trong khi ông chủ Jock tiến về phía đầu bàn. Khi đến đó, ông nhận thấy một chỗ ngồi khác đang đứng đó bên cạnh chỗ của mình. Nó vẫn ở đó vào những ngày sinh nhật khác nữa, vì ở đó, từ năm này qua năm khác, cô gái nông dân mang những con cừu lễ vật thường ngồi. Nhưng bây giờ, ông chủ Jock, trong cơn giận dữ, hét lên với Palko, người đứng sau ghế của ông—

"Cái gì đây? Đây là chỗ của ai?"

"Chắc chắn không cần phải la hét nhiều như vậy! Ông không thấy chiếc cốc của gia đình đã được đặt ở đó sao? Tôi nghĩ rằng nếu người đó đến, anh ấy có thể có chỗ để ngồi."

Trước những lời này, khuôn mặt dài thượt của ông chủ Jock trở nên tròn trịa trở lại một cách xinh đẹp. Sự chú ý nhỏ này làm ông hài lòng. Ông vỗ vai Palko, và sau đó giải thích với tất cả các vị khách rằng chỗ trống đã được để lại cho cháu trai Bélá của ông. Sau đó ông ca ngợi Palko trước mặt tất cả bọn họ.

"Ta thấy anh, dù sao đi nữa, vẫn có một trái tim tốt," ông kêu lên.

"Chẳng có gì cả," gã gia nhân già càu nhàu, hờn dỗi.

Món súp bây giờ, trong một khoảnh khắc, khiến các vị khách im lặng. Mọi người chúc người hàng xóm của mình ngon miệng, và sau đó bắt đầu phần ăn của mình. Ở đầu bàn, ông chủ Jock ngồi, với Trưởng giáo hạt bên cạnh; ở đầu kia của bàn, Bandi Kutyfalvi chủ trì, được hỗ trợ bởi Mike Kis. Không ai dám ngồi bên cạnh Mike Horhi, vì hắn thường thực hiện những trò đùa vô đạo đức nhất—đốt pháo lửa dưới bàn, đổ giấm vào ly rượu của người hàng xóm khi họ không nhìn, v.v. Những quý tộc nhỏ hơn chiếm một bàn khác.

Ở phía sau là một hành lang có cột, ở trung tâm là sân khấu được trang trí, nơi trong bữa tối, ông Lakody lần đầu tiên trình diễn đèn chiếu ma thuật, và sau đó, với sự hỗ trợ của các sinh viên, diễn một vở kịch có tên là Dr. Faust do chính Lakody dịch từ Goethe, mặc dù ngay cả Goethe cũng khó có thể nhận ra kiệt tác của chính mình. Sau đó là mười hai cảnh, giữa lửa Hy Lạp, mô tả chuyến bay của Dobozy, và ở cuối cảnh cuối cùng, các cánh cửa gập ở phía sau sẽ được mở ra, tiết lộ một màn trình diễn pháo hoa tráng lệ, sẽ kết thúc cuộc giải trí.

Bữa tiệc diễn ra rất tuyệt vời. Âm nhạc, ca hát, tiếng ly tách chạm vào nhau, và cuộc trò chuyện vui vẻ hòa quyện vào nhau thành một sự ồn ào vui vẻ. Không có một vị khách nào mà, chừng nào họ còn làm chủ được lưỡi của mình, lại không cầu chúc phước lành cho người chủ nhà. Và ông ấy cũng có một tâm trạng tuyệt vời, và khuôn mặt ông rạng rỡ, mặc dù ông uống ít rượu hơn bình thường rất nhiều. Buổi tối đã buông xuống. Các vệ sĩ mang vào những giá nến lớn, tiếng chạm ly không ngừng nghỉ. Ngay lúc đó, tiếng ầm ầm của một cỗ xe có thể nghe thấy trong sân.

Viên luật sư đã trở về từ nhiệm vụ của mình—nhưng một mình.

Ông chủ Jock gục xuống một cách chán nản trên ghế khi biết từ miệng người đưa tin rằng Abellino thực sự không thể đến, vì anh ấy bị ốm; nhưng anh ấy đã gửi những gì anh ấy đã hứa, dù sao đi nữa—một món quà sinh nhật cho người chú thân yêu của mình, với lời chúc chân thành rằng ông có thể tìm thấy niềm vui lớn nhất trong đó.

Phải mất sáu gã trai lực lưỡng mới có thể mang vào cái hộp dài chứa món quà sinh nhật, và họ kéo nó lên bàn để tất cả các vị khách có thể nhìn thấy nó.

Bốn đầu của chiếc hộp được đóng chặt bằng những chiếc kẹp sắt chắc chắn, và những thứ này trước hết phải được tháo ra với sự hỗ trợ của những chiếc kìm chắc chắn.

Cái gì có thể ở trong hộp này? Các vị khách chụm đầu lại về nó, nhưng không một ai trong số họ có thể đoán được.

Đột nhiên cả bốn chiếc kẹp vỡ tan, bốn mặt của chiếc hộp rơi ra theo bốn hướng khác nhau, và ở đó trên bàn đứng—một chiếc quan tài được phủ khăn!

Một tiếng kêu phẫn nộ vang lên từ mọi góc của căn phòng.

Một món quà tuyệt đẹp cho sinh nhật lần thứ bảy mươi! Một chiếc quan tài đen phủ bằng vải nhung; ở phía đầu nó là huy hiệu cổ xưa của gia đình Kárpáthy, và ở bên cạnh, được làm nổi bật với những chiếc đinh bạc lớn, cái tên—J-o-h-n K-á-r-p-á-t-h-y.

Sự kinh hoàng đóng chặt mọi miệng, chỉ có một tiếng than khóc là có thể nghe thấy—một tiếng khóc nức nở nặng nề, giống như tiếng của một con thú hoang bị trúng tim. Nó phát ra từ môi của ông John Kárpáthy già, người đã bị chế nhạo một cách tàn nhẫn như vậy. Khi ông nhìn thấy chiếc quan tài, khi ông đọc tên mình trên đó, ông đã nhảy ra khỏi ghế, dang rộng vòng tay, khuôn mặt trong khi đó méo mó bởi một cái nhăn nhở gớm ghiếc, và những người quan sát ông thấy các nét mặt của ông dần dần chuyển sang màu xanh khủng khiếp. Rõ ràng, từ sự run rẩy của đôi môi, rằng ông muốn nói điều gì đó; nhưng âm thanh duy nhất phát ra từ chúng là một tiếng lạch cạch đau đớn, kéo dài. Sau đó ông giơ tay lên thiên đường, và bất ngờ đập trán mình bằng hai nắm đấm, gục xuống ghế với đôi mắt mở to, nhìn chằm chằm.

Máu đóng băng trong huyết quản của tất cả những ai nhìn thấy cảnh tượng này. Trong vài phút, không ai cử động. Nhưng sau đó một sự ồn ào hoang dại nổ ra giữa các vị khách, và trong khi một số người trong số họ lao về phía nhà tài phiệt và giúp mang ông lên giường, những người khác đi tìm bác sĩ. Chiếc quan tài đã được mang ra khỏi bàn.

Đội quân khách hàng sợ hãi không mất nhiều thời gian để phân tán theo mọi hướng. Cuối đêm đó, tất cả các con đường dẫn từ lâu đài Kárpáthy đều chật kín những cỗ xe lao đi với tốc độ phi nước đại. Sự kinh hoàng và Hy vọng là những vị khách duy nhất còn lại trong chính lâu đài. Nhưng những quả pháo hoa vẫn tiếp tục bay cao từ màn pháo hoa rực rỡ và viết tên "Kárpáthy" trên bầu trời bằng những chữ cái lửa khổng lồ có thể nhìn thấy từ xa.

Bây giờ, còn gì tự nhiên hơn việc đám đông các vị khách thở không ra hơi, rời đi không mất thời gian để bày tỏ sự kính trọng của họ, và nịnh hót người thừa kế dự bị của những tài sản khổng lồ của gia đình Kárpáthy, Ngài Abellino Kárpáthy?

Tất cả họ đều đã nhìn thấy John Kárpáthy gục xuống ghế, bị đột quỵ. Ông ấy không chết tại chỗ, đúng là vậy; tuy nhiên, ông ấy cũng đã coi như chết rồi, dù sao đi nữa, và có nhiều người đã mang sự cảm thông thân thiện của họ đối với người cháu trai được kính trọng cao của ông đến mức thúc giục anh ta một cách quyết liệt phải nhanh chóng—vâng, ngay đêm đó—đến Kárpátfalva, chiếm quyền sở hữu, và niêm phong mọi thứ, để ngăn chặn bất kỳ sự ăn cắp lén lút nào về tài sản của mình. Nhưng vị quý tộc trẻ tuổi nghi ngờ tất cả những tin đồn sớm, và quyết định chờ thời cơ của mình, chờ đợi thông tin đáng tin cậy hơn, và chỉ xuất hiện khi nhận được tin tức về đám tang. Sáng sớm hôm sau, Trưởng giáo hạt đến chào anh. Vị mục sư đáng kính đã ở lại Kárpátfalva cuối cùng, để đảm bảo rằng ông chủ Jock thực sự ký vào phần bổ sung di chúc ủng hộ trường cao đẳng mà ông quan tâm. Ông mang theo tin tức buồn bã rằng ông lão thực sự chưa trút hơi thở cuối cùng, nhưng chắc chắn là rất gần với hơi thở cuối cùng, vì giờ đây hoàn toàn không thể trao đổi một lời hợp lý với ông, điều đó có nghĩa là Trưởng giáo hạt đã không thể bắt ông ký vào phần bổ sung di chúc.

Trưởng giáo hạt được theo sau cùng ngày bởi một số đại lý và quản gia gắn liền với các điền trang Kárpáthy, những người vội vã giới thiệu bản thân với Ngài, người thừa kế và người bảo trợ tương lai của họ. Họ mang thêm những thông tin chi tiết về tình trạng cơ thể của người đứng đầu gia đình sắp qua đời. Một thợ cắt tóc trong làng đã trích máu cho ông, sau đó ông đã hồi phục trí tuệ đôi chút. Họ sau đó đã đề nghị gửi người đi mời bác sĩ, nhưng ông đã đe dọa bắn chết gã đó nếu hắn bước qua ngưỡng cửa của ông. Tuy nhiên, thợ cắt tóc phải ở lại. Ông nói, ông tin tưởng gã hơn, vì gã sẽ không dám giết ông. Ông sẽ không uống thuốc, cũng không gặp ai, và Mike Kis là người duy nhất được phép vào phòng của ông. Nhưng ông chắc chắn không thể kéo dài hơn sáng sớm ngày mai, về điều đó tất cả bọn họ đều chắc chắn.

Abellino coi sự xuất hiện của các đại lý và quản gia là một điềm báo rất tốt: nó cho thấy rằng họ đã coi anh là chủ nhân của họ, người mà sự tôn kính là xứng đáng. Ngày hôm sau, cả một đám quản lý, thủ quỹ, thư ký, người chăn cừu, người thuê nhà, và những kẻ nhỏ bé khác, đã đến để giới thiệu bản thân với sự ưu ái của Abellino. Những khoảnh khắc của người chủ cũ của họ, họ nói, chắc chắn đã được đếm. Không ai trong số họ có thể hứa với anh dù chỉ một ngày sống nữa.

Vào ngày thứ ba, đám vệ sĩ và người gác cửa cũng di cư hàng loạt sang Abellino, người bắt đầu bị kích động bởi quá nhiều sự nịnh hót. Vì vậy, anh nói với họ một cách khá cộc lốc, và khi biết từ họ rằng từ nay về sau họ sẽ coi anh là Sự Quan Phòng trần thế của họ, vì chú của anh vào lúc này đã trút hơi thở cuối cùng, anh bất ngờ thông báo rằng anh sắp giới thiệu một loạt các cải cách triệt để giữa các gia nhân gắn liền với điền trang Kárpáthy, cải cách đầu tiên trong số đó là mọi gia nhân nam để ria mép phải ngay lập tức nhổ bỏ nó như một sự phát triển không đứng đắn. Các quản gia và đại lý đã tuân theo ngay lập tức, chỉ một hoặc hai gã vệ sĩ từ chối làm cho mình trở nên gớm ghiếc; nhưng khi anh bắt đầu hứa với các gia nhân cấp dưới mỗi người bốn đồng ducat hoàng gia nếu họ làm tròn nghĩa vụ của mình, họ cũng tiến hành cắt bỏ những gì họ đã chăm sóc cẩn thận nhất trong nhiều năm.

Vào ngày thứ tư, trong tất cả những người bạn tốt, quan chức, gia nhân và kẻ hề của ông, Mike Kis, Martin cựu Vua Lễ Hiện, Quản gia Varga người đại diện điền trang, Palko gã vệ sĩ già, và Vidra người gipsy, là những người duy nhất vẫn ở lại với John Kárpáthy khi ông đứng ở bến phà của Thần Chết. Ngay cả nhà thơ Gyárfás cũng đã bỏ rơi ông, và vội vã đến chúc mừng người bảo trợ mới.

Vào ngày thứ năm, không có ai mang tin tức từ Lâu đài Kárpáthy; có lẽ họ đã bận rộn chôn cất gã khốn khổ đáng thương đó rồi.

Tuy nhiên, vào ngày thứ sáu, một người cưỡi ngựa phi nước đại vào sân của Abellino, người mà họ ngay lập tức nhận ra là Martin.

Khi anh ta xuống ngựa, người quản lý điền trang Pukkancs, một trong những kẻ đào ngũ đầu tiên, nhìn xuống từ tháp, và, cười toe toét, hét lên với anh ta—

"Chà, vậy là cậu cũng đến rồi sao, Martin, con trai của ta? Cậu đến đúng lúc đấy, ta có thể nói với cậu. Nếu đám cưới của cậu được tổ chức muộn một tuần, địa chủ mới của cậu đã khôi phục một số phong tục cũ có lợi cho riêng mình rồi. Có tin tức gì từ Kárpátfalva không?"

Anh ta đến, tất nhiên, để mời các quý ông đến dự đám tang. Đó là giả định tự nhiên nhất.

"Tôi mang một bức thư cho ông, ông Quản lý," Martin nói, một cách thản nhiên; và, trước sự ghê tởm lớn của người quản lý, anh ta thậm chí không tháo mũ trước Abellino, người đang đứng trên ban công.

"Để ý cái mũ của cậu đi, đồ nhà quê! Tại sao cậu không tháo nó ra, đồ ngốc? Ai đã gửi bức thư này?"

Trước câu hỏi đầu tiên, Martin chỉ nhún vai; để trả lời câu thứ hai, anh nói rằng quản lý của điền trang đã đưa nó cho anh.

Người quản lý mở bức thư ra, và những bánh xe màu xanh nhảy múa trước mắt anh khi anh nhìn vào nó. Bức thư, vốn bằng chính nét chữ của John Kárpáthy già, xin thông báo cho các quản lý, vệ sĩ, và gia nhân tập trung xung quanh Abellino rằng ông đã hồi phục đủ để có thể rời khỏi giường và viết cho họ một lá thư, và rằng ông rất vui khi biết rằng họ đã tìm thấy một người chủ tốt hơn nhiều so với chính ông, vì lý do đó ông khuyên họ nên ở lại nơi họ đang ở, vì không có lý do gì họ lại nghĩ đến việc quay trở lại với ông.

Người quản lý mang vẻ mặt mà một người đàn ông đương nhiên sẽ có nếu bị buộc phải vui vẻ trên một chế độ ăn uống của táo chua, và vì anh ta không có mong muốn giữ tin vui cho riêng mình, anh ta chuyền lá thư từ tay này sang tay khác giữa các đồng nghiệp của mình, những quản lý khác, đại lý, người gác cửa, người chăn cừu, thư ký, và vệ sĩ, cho đến khi nó đã đi một vòng qua tất cả bọn họ. Trong những hoàn cảnh tương tự, đàn ông thường tìm thấy một sự an ủi lớn trong việc xoay ria mép của họ; nhưng giờ đây, ôi thôi! không còn một sợi ria mép nào để xoay trong số bọn họ cả. Họ không còn chỗ ở cũng chẳng còn ria mép nữa. Một số người trong họ gãi đầu, một số bật khóc, những người khác chửi rủa. Trong cơn thịnh nộ đầu tiên, họ không biết nên quay sang ai trước, Abellino vì không được thừa kế, hay ông chủ Jock vì đã không chết như ông ấy đáng lẽ phải làm. Biến bao nhiêu người vô tội thành những kẻ ngốc như vậy! Thật là tai tiếng!

Abellino là người cuối cùng mà họ mang tin vui đến với khuôn mặt đẫm lệ. Chàng thanh niên triết học, người tình cờ đang nhấp một quả trứng đánh tan trong trà của mình vào khoảnh khắc đó, đã đón nhận tin tức với sự bình thản tối đa.

"Enfin!" anh kêu lên, "ta thực sự tin rằng lão già đó có ý định sống mãi mãi!"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.