Đến nay trận đánh trên bờ sông Vôn-ga đã chiếm một địa vị trung tâm trong các nguồn tin tức của Bộ tư lệnh Đức, và tướng E-véc bắt đầu lo lắng. Thật vậy, những ngày thường, thế nào lão cũng cạo qua bộ râu rồi đúng mười giờ sáng mới đủng đỉnh đến phòng tham mưu, nơi làm việc của lão, và đúng một giờ mới đi ra câu lạc bộ để ăn trưa. Thỉnh thoảng lão còn bông đùa với một vài người trong đám sĩ quan nữa, nhưng dạo này thì lão đã trở thành một con người khác hẳn, lo lắng và thờ thẫn, lão làm việc không theo giờ giấc quy định. Chắc là chỉ có mỗi một mình Lút, người thân cận nhất của lão mới nhận thấy sự thay đổi đó. Bây giò E-véc lom khom suốt ngày trên tấm bản đồ mặt trận Sta-lin-gờ-rát, đánh dấu những điểm thay đổi nhỏ nhất trên đó. Lão vốn bị Bộ Tổng tư lệnh của Hít-le ghét bỏ. Nguyên là lão đã viết một tờ tạp chí xuất bản hồi năm 1938. Lão đã phân tích chiến thuật quân sự và chính sách ngoại giao thời kỳ quân chủ và chứng minh rằng, chính cái quan niệm sai lầm cho là nước Đức có thể chiến đấu trên hai mặt trận - phía Đông và phía Tây - đã đưa nước Đức quân chủ đến chỗ diệt vong. Lão nhắc đến Bít-mác1, người luôn luôn lo sợ phải chiến đấu trên hai mặt trận nên đã thi hành chính sách hoà bình với nước Nga. Ý kiến đó đưa ra đã quá muộn. Lúc bấy giờ trong những bộ phận bí mật nhất của Bộ Tổng tham mưu Hít-le đã vạch ra nhiều kế hoạch cho cuộc chiến tranh mới. Ri-ben-trốp2 chạy hết nước này sang nước khác để củng cố lại khối liên minh các nước ở Trung Âu bằng những lời đe dọa và hứa hẹn. Trong lúc ấy thì tên tướng vô danh này lại dám lên tiếng ngăn ngừa cuộc chiến đấu trên hai mặt trận. Bài báo của E-véc có thể mang lại cho lão một kết quả thảm thương, nếu không có cánh bạn bè che chở cho. Để cho tác giả bài báo phạm thượng kia không làm chướng mắt mọi người trong Bộ Tổng tham mưu, người ta đã vội vàng đẩy lão đến một nơi cách xa Béc-lanh và thí cho lão cái chức Trung đoàn trưởng. Sau vụ đó lão không thèm viết báo nữa. Khi cuộc chiến tranh với nước Nga nổ ra, trong một buổi chiều trò chuyện riêng với tướng Bờ-ra, người được bổ nhiệm chỉ huy mặt trận phía đông, lão đã dựa vào lời phát biểu bất hủ của Phi-đơ-rít đệ nhị nói lên tinh thần chiến đấu kiên cường của các chiến sĩ Nga: "Lính Nga bị giết chết chưa đủ, mà cần phải đả nữa để cho chúng quỵ hẳn mới được yên thân". Điều đó cũng đủ để cho lão bị tống cổ trở về hậu phương cho nên người ta đã chuyển lão về miền Nam nước Pháp, giao cho cái chức Tư lệnh sư đoàn, và từ bấy đến nay người ta đã quên bằng lão đi rồi. E-véc không sao có cảm tình được đối với nước Nga. Lão căm ghét dân Nga và lão không hề giấu giếm điều đó, nhưng lòng căm ghét ấy không làm cho lão mù quáng đến mất cả lý trí. Cho nên trong khi trao đổi với bạn bè lão vẫn giữ nguyên ý nghĩ của mình cho rằng gây chiến tranh với nước Nga là con đường nguy hiểm cho nước Đức, E-véc ngờ vực những con số của Bộ Tổng tham mưu Đức tung ra nói về khả năng chiến tranh của nước Nga, lão còn không tin những tin tức về nền công nghiệp và dân cư của bên địch nữa. Thậm chí, lão thực bụng tin là cuộc chiến tranh đơn độc của quân đội Đức với Liên Xô trong trường hợp chiên tranh phải kéo dài sẽ dẫn nước Đức tới chỗ diệt vong, tin là ưu thế và quân số đã nằm trong tay của đối phương. Những ngày gần đây E-véc chỉ bộc lộ những quan điểm riêng của mình cho cánh bạn bè gần gũi nhất mà thôi. Nhưng ngay đối với bọn này lão cũng không hê lộ ra rằng, việc mở chiến dịch hòng chiếm lĩnh Sta-lin-gờ-rát thật là một sai lầm to lớn nhất của Bộ tư lệnh tối cao Đức, vì lúc bấy giờ quân Nga đã thừa sức nghiền nát các đội quân tinh nhuệ nhất của Hít-le trong cái máy thái thịt khổng lồ ấy; thậm chí quân Nga có rút bỏ Sta-lin-gờ-rát đi nữa thì các sư đoàn của Đức vẫn sẽ rã rời và không tài nào có thể thẳng tiến về Mạc-tư-khoa được. Với tất cả lòng mong muốn của mình E-véc chúc cho Pa-u-lút3thắng lợi. Lão sung sướng di chuyển những dấu hiệu riêng của mình đến cây số hai, khi nghe thấy tin báo là các đơn vị của Hít-le trên khắp mặt trận Sta-lin-gờ-rát đều đang tiến chậm như rùa bò. Và ở đâu đây trong tận đáy lòng, nỗi lo sợ cho số phận cuộc chiến tranh đã bùng lên và chiếm hết tâm trí lão.------------------------        1. Bít-mác (Bismark) - Nhà chính trị nước Phổ về cuối thế kỷ thứ XIX (ND        2. Bộ trưởng ngoại giao Đức hồi đó (ND)        3. Thống chế Đức, tư lệnh các đạo quân, ở mặt trận sta-lin-gờ-rát và đã bị bắt sống cùng với toàn thể Bộ tham mưu và đám tàn quân của hắn (ND).

Rồi khi trong bản tin chiến sự, lần đầu thấy những chữ "Cuộc phản công của quân Nga", E-véc suýt lăn ra ốm. Thật vậy, ngoài những chữ vô nghĩa đó thì trong các bản tin tức chẳng có gì đáng lo sợ hết, nhưng E-véc, cũng như mọi người lính khác, đã quá quen thuộc với tình hình trên các mặt trận rồi, lão thừa đoán ra tất cả. Suốt đêm 24-11-1942 lão không ngủ. Gan lão không đau, không có qua một nguyên nhân nào khác khiến lão phải mất ngủ cả, nhưng... lão không ngủ được. "Mình già mất rồi!" - E-véc buồn bã quả quyết như vậy và sau khi nhìn đồng hồ, lão quay lại mở máy thu thanh, lúc ấy đài phát thanh đang truyền đi bản tin buổi sáng. Câu đầu tiên vừa lọt vào tai lão đã khiến lão bật dậy khỏi giường như một chiếc lò xo: Quân đội Liên Xô đã bao vây các tập đoàn quân xe tăng số 4 và số 6 ở gần Sta-lin-gờ-rát... E-véc liền vồ lấy bộ quần áo, lão đã xỏ xong chiếc quần, nhưng rồi lại mỏi mệt gieo mình xuống giường. Lão định chuồn đi đằng nào? Lão có thể xoay xở cách gì, cứu vãn được gì nữa? Phải rồi, đây chính là khởi đầu của một sự kết thúc mà lão đã lo sợ và đã lên tiếng ngăn ngừa từ trước. Giò đây lão rất muốn đứng trước Hội đồng quân sự tối cao để phân tích qua tình thế đã diễn ra ỏ mặt trận phía Đông, và viễn cảnh của việc gây ra chiến tranh. Lão thấy cần phải chứng minh tất cả sự tai hại của đường lối chiến thuật và chiến lược của Hít-le. Nhưng lão có thể làm được gì nữa bây giờ? Vô kế khả thi! Im lặng. Không thốt ra một lời nào hố hênh, không lộ ra một ý nghĩ nào đang lởn vởn trong đầu óc, vì đó là một dự định mà cứ nghĩ đến cũng đủ thấy khủng khiếp rồi. Dự định của lão là: Muốn chiến thắng thì phải hạ thủ Hít-le đi. Đúng, đúng, lão có thể tự thú nhận với mình điều đó. Cần ký một hiệp ước riêng rẽ với Mỹ, Anh và Pháp, phải ngay lập tức, bằng giá nào cũng được để rảnh tay ở phía Tây và dốc toàn lực sang phía Đông. Còn việc hòa giải với Liên Xô thì hắn chẳng hề nghĩ đến. Thế là, hiện nay chỉ cần tìm con đường để giải thoát tình thế ở phía Tây mà thôi. Đó là con đường thoát thân duy nhất lúc này. Như vậy liệu có mang lại kết quả ngay không? Nhưng bắt đầu từ đâu mới được? Kẻ nào dám cả gan lao vào cuộc mạo hiểm to lớn vô cùng gần như một cuộc chính biến đó, mặc dầu với danh nghĩa vị cứu tinh của nước Đức đi nữa? E-véc ôn lại trong trí nhớ họ tên của tất cả đám bạn bè và những người cùng chí hướng. Ngay trong thành phần của Bộ tư lệnh tối cao cũng có mặt họ. Và bây giờ, chắc là họ chui vào đó càng đông hơn. Cần phải gặp gõ, bàn bạc, khuyên bảo nhau mới được. Cần hành động ngay, không thì muộn mất. E-véc đứng lên và đi vào phòng. Trong nhà mọi người còn đang ngủ. Trời đã sáng, chưa có gì phá tan không khí im lặng ban mai ngoài những bước chân của bọn lính nặng nề nện xuống lối đi rải nhựa nhỏ hẹp chạy quanh biệt thự. Tiếng bước chân nghe đều đặn và thận trọng lắm. Chỉ có những kẻ tin ở mình và ở tương lai mới có thể bước được như vậy. Rồi bất thình lình E-véc hình dung ra cái cảnh tượng bọn lính phải lê những đôi giày đinh nặng chịch kia chạy cuông cuồng quanh cái dãy tường để trốn quân Nga. Lão tưởng tượng có đến hàng nghìn, hàng vạn lính tráng mang cái thứ giày đinh nặng nề như thế. Chúng sẽ chạy không kịp thở, giẫm lên nhau, sa lầy trong tuyết rồi lại lóp ngóp chạy, không dám ngoái nhìn lại... E-véc hạ bức mành xuống để cho những tiếng chân bước ngoài cửa sổ không lọt vào phòng. Nhưng, y như những nhát vồ đều đặn, chúng vẫn nện vào khắp các dây thần kinh đang căng thẳng. Không, lão không có quyền ngồi khoanh tay! Phải hành động, vô luận thế nào đi nữa cũng phải hành động! Từ nay sẽ không có cái gì buộc lão phải im lặng phục tùng Bộ tư lệnh tối cao mù quáng đến thảm hại, để phải trông thấy cái vực thẳm mà Hít-le đang đẩy Tổ quốc xuống đó. Nhưng nên hành động thật bình tĩnh và khôn khéo, cẩn thận tìm kiếm những người cùng chí hướng. Không dại gì mà vội, hơn nữa không dại gì mà quá tin vào những người ít quen biết. Nếu không, mọi việc sẽ có thể ra tro ngay từ phút đầu. E-véc còn ngồi lại hồi lâu bên bàn viết để nghĩ kế hoạch. Một tiếng gõ cửa khe khẽ kéo lão ra khỏi mối lo nghĩ miên man. Có tiếng cô hầu phòng hỏi: - Bẩm ông, ông cho phép con dọn cơm sáng chứ ạ? - Được - E-véc đáp lại cộc lốc rồi lấy giấy ra bắt đầu viết báo cáo cho Bộ tư lệnh quân đoàn. Lão vin vào cớ bận việc riêng, xin nghỉ phép hai tuần để về Béc-lanh.

★ ★ ★

Thường thường Hen-rích đến phòng tham mưu chừng mười giờ kém mười phút để tranh thủ chuyện trò với Lút trước khi có mặt E-véc. Vào những lúc đó Lút đã nắm được mọi tin tức mới của phòng tham mưu và sẵn sàng kể lại cho Hen-rích, con người mà gã có cảm tình nhất. Nhưng sáng hôm nay Lút lại không hé răng. Sau vài câu gợi chuyện chả ăn thua, Hen-rích hỏi:

    - Hình như Đại úy có điều gì buồn thì phải?

    - Anh có thấy rằng không có một sự việc nào mà không ảnh hưởng đến tâm trạng của anh không? - Lút chìa cho Hen-rích bản tin tức mới nhất về mặt trận Sta-lin-gờ-rát.

    Đọc qua mấy dòng đầu, Hen-rích khẽ rú lên. Anh áp sát mắt vào tờ tin tức để giấu Lút nét mặt thay đổi của mình.

    - Chắc là anh không nghe bản tin buổi sáng?

    - Tôi ngủ như chết. Và buổi sáng có bao giờ tôi mở ra-đi- ô đâu.

    - Bây giờ thì cần phải nghe cả sáng và chiều nữa...

    Cả hai im lặng. Mỗi người theo đuổi một ý nghĩ riêng.

    - Anh nghĩ thế nào, Lút, tất cả những tin ấy là cái quái gì? - Hen-rích là người đầu tiên phá tan bầu không khí im lặng.

    - Tôi là một nhà chiến lược xoàng thôi, nhưng cũng tìm ra được một vài lối thoát thân. Những lối thoát không lấy gì làm yên tâm lắm. Và không một lời tuyên truyền nào làm cho tôi tin được rằng mọi việc sẽ tốt lành. Anh còn nhớ năm ngoái báo chí của ta giải thích cuộc rút lui ở gần Mạc-tư-khoa như thế nào không? Lúc bấy giờ báo chí cứ lắp đi lắp lại là các đạo quân của ta cần mở đường vào Cung điện Mùa đông. Và có một số người tin vào lời ấy. Còn đối với tôi thì cái chính sách che đậy sự thật đó chỉ tổ làm tôi phát điên. Thế bây giờ ta phải tuyên truyền ra sao về việc đạo quân của Pa-u-lút bị bao vây đây? Phải giải thích là chúng ta quyết định cho quân đội Liên Xô vào tròng để nấp sau lưng chúng mà tránh gió sông Vôn-va hay sao? Chao ôi, Hen-rích!

    Lút chưa kịp nói hết câu thì có người xoay mạnh quả đấm cửa và thiếu tá Mi-le hiện ra tên ngưỡng cửa.

    - Trung tướng có nhà không?- Hắn hỏi mà chả thèm chào ai cả.

    - Ông ta sắp đến bây giờ đấy.

    Mi-le đi đi lại lại khắp phòng, nóng nảy xoa xoa hai bàn tay vào nhau, đôi mắt lúc nào cũng nhìn ra cửa. Nét mặt hắn lộ rõ vẻ lo sợ đến nỗi Lút và Hen-rích không ai dám hỏi xem việc gì đã xảy ra.

    E-véc vừa mối đến, Mi-le bám ngay theo lão vào buồng làm việc. Nhưng chưa được một phút thì E-véc gọi cả hai sĩ quan vào.

    - Thiếu tá vừa báo cho tôi một tin chẳng lành: Đêm hôm qua trên quãng đường từ Sam-bê-ri đến Xanh Rê-mi bọn du kích đã lật đổ cả đoàn xe lửa chở vũ khí cho sư đoàn chúng ta xuống vực rồi. Thượng úy Phen-ne bị trọng thương, đơn vị áp tải bị đánh tan mất một số, còn một số đã bỏ chạy tán loạn.

    - Còn vũ khí, vũ khí? - Hen-rích và Lút kêu lên gần như đồng thanh.

    - Bọn du kích chỉ cướp được một phần thôi. Ước chừng một phần ba thì phải. May mà đội bảo vệ mới kéo đến tiếp viện kịp...

    Tên sĩ quan mật mã bước vào làm gián đoạn câu nói của E-véc.

    - Thế nào, bên ấy có việc gì đấy?- E-véc ôn tồn hỏi, vừa giơ tay đón lấy bản báo cáo mật mã. Đọc xong, lão tức tối ném mảnh giấy con xuống - Chao ôi, chúng úp đúng trung úy Pha- un của tôi rồi !

    - Bẩm Trung tướng, có việc gì nữa đấy ạ?- Không có lệnh của E-véc, Mi-le không dám nhặt bản báo cáo lên.

    - Cũng tối hôm qua bọn du kích đã đột nhập vào tháp canh của đội xạ thủ tiểu liên thứ mười bảy đang chịu trách nhiệm bảo vệ lối vào đường hầm. Một số bị tiêu diệt và một số bị thương.

    - Không biết bao nhiêu việc trong một ngày !- Mi-le than thở.

    - Các anh cho đó là một sự trùng nhau ngẫu nhiên phỏng?- Trong lời nói của E-véc nghe rõ ràng cái giọng châm biếm cay độc - Các anh hãy đối chiếu những sự việc tôi vừa nói xem! - Im lặng khoảng một phút. Mọi người như chò đợi nhau. Ba gã sĩ quan nhìn vào Trung tướng. Cuối cùng lão tiếp - Tôi hoàn toàn tin rằng cuộc đột nhập vào vị trí của đội xạ thủ tiểu liên và đoàn tàu mà bọn du kích ăn chắc chính là vì chúng nắm được những tin tức về cuộc bao vây ỏ Sta-lin-gờ-rát.

    - Đúng thế đấy ạ - Mi-le tán thành.

    - Thiếu tá Mi-le, mời ông hãy thong thả nán lại đây một lát. Chúng tôi sẽ cùng ông bàn bạc vài biện pháp. Ồng mòi hộ ngay Tham mưu trưởng vào đây. Còn ông thượng úy Hen-rích, anh cũng có một nhiệm vụ khẩn cấp: Đáp xe đến Pôn-tê-u, nơi đóng quân của đội xạ thủ tiểu liên thứ mười bảy của chúng ta, điều tra thật tỉ mỉ từng chi tiết một về cuộc đột nhập của bọn du kích, kiểm tra lại trung úy Pha-un và đúng mười chín giờ hôm nay báo cáo cho tôi biết.

- Thưa Trung tướng, xin hoàn thành nhiệm vụ - Hen-rích tất tả ra khỏi phòng trung tướng, nhưng anh còn ghé lại bên buồng của Lút mấy phút.

    - Lút này - Hen-rích thủ thỉ với bạn. - Cậu giúp mình một chuyến đi này vậy. Sau chuyến đi Bông-vin vừa qua tên lính hầu của mình mang xe đi chữa rồi, hắn đã tháo tung vài bộ phận gì đó... Không mượn được xe của Phòng tham mưu à?

    - Cậu biết tính của Trung tướng đấy, bất cứ giờ phút nào ông ta cũng có thể đáp xe đi cả. Cậu lấy mô-tô vậy.

    - Thế càng tốt! Thằng Cuốc sẽ ở lại nhà và gần chiều chắc là nó sẽ chữa xong xe.

    - Tố không biết thế có tốt hơn không! Đi hai người thì vẫn ít nguy hiểm hơn! Cái bọn du kích là chúa ngổ đấy.

    Nhưng Hen-rích đã ra khỏi cửa nên anh không nghe thấy những lời khuyên can ấy. Anh hấp tấp bước, lòng rộn ràng vui sướng, vì anh được ra khỏi thị trấn một mình - cuối cùng được thảnh thơi thả hồn theo những ý nghĩ thầm kín của mình. Anh bình tĩnh suy xét lại tất cả mọi việc xảy ra đêm hôm qua. Chỉ trong một buổi sáng mà biết bao nhiêu những điều mới mẻ tốt lành.

    Hôm nay sao trời đẹp thế! Chiếc mô-tô điên cuồng lao như bay trên mặt đường được tắm sạch, bóng loáng còn không khí thì trong vắt, một mùi thơm thoang thoảng thấm vào lồng ngực như niềm vui sướng dạt dào trong tim Hen-rích. Giá cứ thế này mà phóng, phóng không thèm dừng lại, không nghỉ ngơi, nhưng không phải về phía nam, mà về phía đông, nơi đang quyết định số phận của cuộc chiến tranh nơi mà biết bao thắng lợi đang từng phút một siết chặt lại hàng triệu quả tim, như tim anh, trong niềm dự cảm hân hoan. Nguồn hạnh phúc vô tận tràn lan đến khắp những nơi hang cùng ngõ hẻm, người ta cảm thấy gắn liền với Tổ quốc, người ta biết rằng toàn nhân loại đang hướng mắt về phía đó. Lão trung tướng nhiều lần nhắc đi nhắc lại: "Mỗi một thắng lợi của quân đội Liên Xô đều làm rung chuyển đến tận hậu phương xa xôi của chúng ta, đều nhói thẳng vào tim mỗi người chúng ta". Đúng vậy, nhưng chưa đủ. ở tại đây, tại vùng hậu phương này các đội du kích còn ngang nhiên lật đổ đoàn xe lửa địch xuống vực sâu. May mà họ vớ được chỉ một phần vũ khí thôi. Tiếc rằng họ không cướp sạch. 

    Lạ nhỉ, họ đánh úp vị trí của đội xạ thủ tiểu liên để làm gì? Lão trung tướng có nói đến một đường hầm xe lửa nào đó. Mỗi đường hầm chắc là phải dẫn tới một địa điểm nhất định. Một đường hầm thông thường thì có bao giờ lại được bảo vệ nghiêm ngặt như chỗ này... Vậy thì... Đúng là phải do những nguyên nhân đặc biệt, cho nên ở đây mới đặt tháp canh. Có thể đây là lối vào cái binh công xưởng mà những ngày gần đây tất cả mọi ý nghĩ của anh đều tập trung vào nó. Không, không nên kết luận vội vàng. Có thể theo nhầm dấu vết giả và như thế tức là phí thời gian. Bây giờ mới chỉ biết rằng binh công xưởng mà Lút đã nói cho anh biết nhất định không phải là cái mà anh đang đi tìm. Hãy còn một dấu vết giả nữa, mà anh chưa hề lần theo nó bao giờ! Những đoàn xe vận tải che kín mít, lúc nào cũng dừng lại gần dãy nhà nho nhỏ bên con đường trên cao nguyên đã đánh lạc hướng anh, Lút cũng như nhiều kẻ khác. Nhưng Hen- rích phát hiện ra một điều là những đoàn xe kia không khi nào đỗ ở đấy lâu và không khi nào quay trở lại, mà luôn luôn chạy thẳng về một nơi nào đó ở phía nam. Đối chiếu hàng loạt những sự việc đã xảy ra cũng đủ thấy rằng không phải binh công xưởng ngầm xây ở đây, mà ỏ một nơi nào khác. Trong ban tham mưu ai cũng biết là những loại súng cối và các loại đạn mới do công xưởng ngầm chế tạo đều được mang ra thử trên cao nguyên. Thế thì tại sao những toa xe lửa chở vũ khí đều từ hướng bắc chạy đến? Dò biết được tất cả ngần ấy điều thật vô cùng phức tạp, nhưng không thể làm mất thời gian. Kẻ địch đang lồng lộn lên vì những trận thua liểng xiểng ở Sta-lin-gờ- rát, có thể giở mọi trò mà chúng muốn, quý hồ cố trả thù, gieo tai họa ngay cả đối với người dân vô tội.

    Một giờ sau Hen-rích đã đến tháp canh của đội xạ thủ tiểu liên, đặt tại cây số hai, gần thôn Pôn-chây nhỏ bé. Một con đường lát bằng những tấm bê tông thật lớn chạy dài từ làng tối tháp canh. Nhưng rõ ràng là trên đường ấy ít người qua lại, cỏ dại um tùm lách qua khe hở giữa những tấm bê-tông. Dưới hai chỗ trũng xuống cỏ cũng phủ đầy. Đến gần sát đồn, con đường chạy qua chiếc cầu bắc ngang một miệng hố sâu hoắm. Trại lính là một ngôi nhà xây bằng đá khá dài. Trung úy đồn trưởng Pha-un - một người đã đứng tuổi, với bộ mặt phì nộn và những cử chỉ uể oải, cũng ăn, ngủ ngay tại đó.

★ ★ ★

 Sau khi tự giới thiệu, Hen-rích ra lệnh cho hắn kể lại tỉ mỉ cuộc đột kích bất ngờ đêm hôm qua của du kích.

    Pha-un nói lung tung thao thao bất tuyệt với điệu bộ của một kẻ vừa mới xông pha khói lửa đang khoác lác trước người sĩ quan tham mưu chưa ngửi thấy mùi thuốc súng bao giờ. Điều đó khiến Hen-rích phát cáu.

    - Ông hãy chỉ cho tôi sự việc xảy ra như thế nào tại chỗ bị đánh úp.

    - Chúng tôi đang làm nhiệm vụ bảo vệ đường hầm - Pha-un giơ tay trỏ xuống cái hố rộng trên quả núi chìm trong đám cây cối - và chiếc cầu này. Chung quanh đường hầm và trại lính những tuyến công sự bằng đất xây thành hình bán nguyệt. Những công sự loại ấy được bố trí cả ở hai bên lối lên cầu nữa.

    Pha-un kể tiếp:

    - Bọn du kích thì từ trên núi tràn xuống, còn đơn vị bảo vệ của chúng tôi, ông có biết thế nào không, lại dàn quân dọc rìa làng để chờ địch... Vào khoảng ba giờ đêm, bọn du kích tấn công chúng tôi. Trong khi lính tráng chạy tủa ra các công sự thì chúng dùng súng máy và tiểu liên quét xuống. Trận đánh kéo dài ngót nửa tiếng đồng hồ, mà có lẽ còn chóng hơn thế nữa. Chúng tôi bị tổn thất - ba người bị giết, bảy người bị thương, trong số đó có hai đứa bị nặng. Ngoài ra chúng còn thịt thêm hai đội viên SS

    - Sao lại có cái bọn ấy xen vào đây nữa?

    - Thưa bảo vệ lối ra cửa đường hầm là nhiệm vụ của các đơn vị ss đấy ạ.

    "Thế nghĩa là cửa đường hầm được bố trí canh phòng đặc biệt cẩn thận!" Hen-rích nhận xét thầm điều đó.

    Anh bước theo Pha-un lên cầu.

    - Ông hãy bảo tên lính gác ra lệnh báo động xem.

    Pha-un rút súng lục ra và bắn lên không ba phát.

    - Theo ý kiến của Trung úy thì đêm hôm qua bọn du kích từ phía bắc kéo đến chứ gì?

    - Tôi thấy rằng...

    - Thôi đừng triết lý nữa, bắt tay vào việc đi!- Hen-rích giận dữ ngắt lời tên trung úy, rồi đưa tay chỉ vào đám lính từ trong trại đổ xô ra. Bọn này không biết đầu cua tai nheo ra sao cả, nên chúng chạy lạc đến chỗ dốc cầu đứng xúm vào nhau.

    - Ông Trung úy ạ, nếu như tôi là một kẻ địch và trong tay tôi có hai khẩu tiểu liên thì tôi đủ sức quét sạch cái bọn lính nhà ông, kể cả ông nữa, cũng như chiếc cầu kia tôi sẽ phá sập tan tành một cách rất ung dung.

    Pha-un hoảng hốt nhìn Hen-rích rồi hạ lệnh cho bọn lính bố trí phòng thủ hướng bắc. Chúng nhanh nhẹn nằm rạp xuống. Hen-rích tiến lại gần một tên trong bọn.

    - Anh có trông thấy cái gì ở phía trước mặt anh không?

    - Thưa Thượng úy, tôi không trông thấy cái gì cả - Tên này phải thú thật.

    - Đấy ông xem, một hệ thống phòng ngự mà lính tráng nhà ông chẳng nom thấy cái cóc khô gì hết. Chúng chỉ nhìn thấy đấy, cái mô đất cao lên đấy thôi; nếu bọn du kích tiến đến gần hơn, chúng có lọt hẳn vào trận địa đi nữa thì cũng chả có một viên đạn nào làm sước da chúng cả.

    Pha-un lặng thinh, mồ hôi trán toát ra ướt đầm. Hen-rích cũng im lặng quay về căn phòng vừa là phòng giấy vừa là phòng ngủ của Pha-un.

    - Mang sổ trực nhật ra đây!- Hen-rích hạ lệnh cho Pha-un và rút bút máy để ghi vào sổ những nhận xét về cuộc kiểm tra vừa rồi.

    Pha-un hoảng hốt. Hen-rích hỏi tiếp với giọng mềm mỏng hơn.

    - Ông luyện tập cho bọn lính này từ bao giờ đấy?

    - Thưa Thượng úy, ông cũng biết đấy, tôi đến đây mới được một tuần lễ thôi. Trước kia tôi công tác trên Ban tham mưu trung đoàn. Mọi tai vạ xảy ra chung qui đều tại vì tôi vừa mới đến đây, chân ướt chân ráo, nên chưa kịp luyện tập cho lính chiến thuật phòng ngự bằng tiểu liên, mà đại đa số bọn này đều là lính mới, chúng tập trung về đây sau khi đã bị thua bên mặt trận phía Đông.

    - Tại sao ông bị thuyên chuyển đến đây?

    - Thưa Thượng úy, vài tuần trước đây thằng em trai của tôi từ mặt trận phía Đông trở về đã bị mất một chân... Đúng vậy, nó trót nói lỡ mồm điều gì đó, nên đã bị tống vào trại tập trung. Còn tôi thì họ chuyển về đây... Bây giờ mà cấp trên thấy những lời nhận xét này của ông, thì tôi sẽ không được ở lại đây nữa, mà nhất định sẽ bị đẩy sang mặt trận phía Đông mất thôi... Pha-un nặng nề thở dài rồi ngồi phịch xuống giường.

Hen-rích ghi ngoáy vào quyển sổ mấy dòng:

    "Theo lệnh của Trung tướng E-véc - Tư lệnh sư đoàn ngày 24-11-1942 tôi đã tiến hành kiểm tra tháp canh số 17. Việc bảo vệ khá chu đáo. Đã báo động thử. Tinh thần chuẩn bị chiến đấu của toàn thể binh sĩ và việc bô trí hỏa lực thật là tuyệt vời. Phái viên kiểm tra - thượng úy Hen-rích".

    - Ông đọc xem! - Hen-rích đẩy quyển sổ cho Pha-un.

    Hắn đọc hết rồi nói:

    - Kính thưa Thượng úy! Tôi không biết nói gì để tỏ lòng biết ơn Thượng úy!

    - Tôi khuyên ông nên sửa chữa tất cả những thiếu sót mà tôi đã không nêu lên đây, hãy chú ý đến thời gian ở tại đồn này quá ngắn ngủi của ông... Có lẽ, tôi có thể về được rồi.

    - Xin Thượng úy bỏ quá cho sự đường đột này, giá mà được hầu tiếp Thượng úy một bữa cơm thì tôi sung sướng quá.

    Hen-rích nhận lời mời.

    Trong bữa ăn, đặc biệt là sau khi đã chếnh choáng hơi men, Pha-un than thở:

    - Thưa Nam tước, ông không tưởng tượng được ở đây nó buồn như thế nào! Không có chỗ nào đi chơi cả; mà cũng chẳng có ai để mà tâm sự... Lại còn cái nạn mưa nữa chứ!... Chỉ độc có mỗi một thú vui là rượu mà thôi.

    - Ông có mấy người bạn láng giềng đấy, các ông sĩ quan SS kia kìa.

    - Chúng tôi chỉ liên hệ với nhau bằng dây nói, vì chúng tôi không có quyền sang phía bên kia đường hầm. Mà cái bọn ấy chúng không nói đến một tiếng thừa cơ. Đồ quỷ tha ma bắt! Mà nguyên tắc bên ấy cũng nghiêm ngặt lắm! Ít ra cũng để bảo vệ cái gì đó. Suốt cả tuần chẳng có một chiếc ô-tô nào chui vào đấy được...

    - Bất cứ lúc nào ở đây cũng vắng vẻ thế này à?

    - Cái lão trưởng đồn ngày trước cho tôi biết là luôn luôn thê đấy ạ. Cả đường hầm này chỉ có mỗi một lối cổng hậu đi vào thung lũng Ma mà thôi. Ỏ đâu cách đây chừng mười cây số. Không, ông chỉ cần nghe qua cái tên này: Ma...a...a! Là đủ để phát điên lên được rồi. Ông cứ ở đây mà xem, chẳng hiểu được cái quái gì đâu!

    - Nhưng ông có thể tự hào là được bảo vệ một địa điểm quan trọng.

    - Tôi bảo với ông là có trời mà biết chúng tôi đang bảo vệ cái gì! Họ ra lệnh bảo vệ là chúng tôi bảo vệ... mà bảo phá đi là chúng tôi phá đi. Cái bổn phận nhỏ bé của chúng tôi, là cúi đầu vâng lệnh...

    Pha-un đã say khướt nên hắn nói linh tinh mỗi lúc một hăng, nhưng Hen-rích thấy chẳng có gì đáng chú ý nữa. Anh bèn đứng lên:

    - Thôi, tôi phải đi đây. Mong rằng tôi sẽ không phải xấu hổ vì ông, nếu như bất thình lình Trung tướng E-véc ghé qua đây, có thể được thế không?

    - Thưa Thượng úy, mọi việc sẽ đâu vào đấy cả! Và tôi xin cảm tạ lòng tốt của Thượng úy cho tôi được hầu một bữa cơm thanh đạm của con nhà lính chúng tôi! ở câu lạc bộ, chắc là họ phục vụ Thượng úy khá hơn!... Có lẽ, Thượng úy nghỉ đêm lại đây chăng? ở miền núi trời lâu tối lắm, nhưng cũng khá muộn rồi đấy. Tối trời là cơ hội rất tốt của bọn du kích.

    - Không sao, tôi sẽ phóng thẳng một mạch!- Hen-rích vui vẻ trả lòi rồi ngồi lên mô-tô.

    Bóng chiều tà đọng lại trên các đỉnh núi, nhưng Hen-rích quên bẵng cả nguy hiểm. Tất cả mọi ý nghĩ của anh đều xoay quanh cái điều mà anh vừa khai thác được ở Pha-un. Anh nghĩ: "Nếu con đường hầm bí mật mà được bảo vệ cả hai đầu như vậy, nghĩa là gần đấy phải có một mục tiêu vô cùng quan trọng. Mà hơn nữa nếu nó được giấu kỉn đến thế, thì..."

    Bỗng một loạt tiểu liên quét ngay phía sau lưng, rồi lại quét ngang trước mặt. Hen-rích dận ga, chiếc mô-tô nhảy chồm lên, và cả xe lẫn người va phải một vật gì đó, ít ra anh cũng cảm thấy như thế khi sắp ngã xuống.

    Tại đồn 17 đã nghe thấy tiếng súng, nên ngay lập tức một đoàn mô-tô do tên Trung úy nhát gan dẫn đầu hớt hải lao thẳng về phía ấy. Pha-un hạ lệnh bao vây cả một vùng, còn hắn đích thân chạy đến chỗ ngài thượng úy, người mới với vui vẻ từ giã hắn mà giờ đây đang nằm im như chết dưới rãnh cách chiếc mô- tô mấy bước.

    Suốt dọc đường đi đến Xanh Rê-mi, Pha-un tự nguyền rủa mình là đã không cho lính theo bảo vệ Hen-rích và hắn chỉ cầu mong sao cho đừng gặp mặt Trung tướng E-véc. Nhưng Trung tướng đã hộc tốc đến phòng tham mưu ngay sau khi được tin người ta chở viên sĩ quan đặc trách của lão về và anh chưa tỉnh. Lão trút hết bao nhiêu cơn tức giận cả ngày hôm nay lên đầu Pha-un.

    Đến khi bác sĩ bảo là Hen-rích không hề gì, chỉ bị thương nặng vì đầu va vào đá, E-véc mới hơi nguôi giận và cho tên trưởng đồn ra về.