Mô-níc không còn nữa. Tin sét đánh ngang tai khiến Hen-rích choáng váng. Anh sững sờ rời khỏi phòng bưu điện, thất thểu bước đi giữa phố phường đông đúc, quên cả chiếc xe tắc-xi đang đợi mình. Xung quanh, cuộc sống đang sôi nổi muôn tiếng ồn ào của thành phố lớn ập vào tai. Sự náo nhiệt thật quen thuộc với người Pa-ri mà thật bỡ ngỡ đối với những người tỉnh xép mới đặt chân tới thủ đô. Ban nãy, dọc đường đến bưu điện, Hen-rích đã tò mò nhìn ngắm cảnh tượng xung quanh thèm khát lắng nghe bản hoà âm muôn thuở của Pa-ri. Pa-ri đấy, Pa-ri hoa lệ mà Hen-rích nhiều lần nghe nói, nhiều lần đọc trong sách báo nhưng nay mới thấy lần đầu. Giờ thì anh không nghe thấy xung quanh nữa. Hai dòng chữ trong bức điện cứ lởn vởn trước mắt anh. Hen - rích thấm thía hết ý nghĩa kinh khủng của nó. Anh chưa thể tưởng tượng được rằng quanh mình cuộc sống vẫn sôi nổi, mặt trời vẫn rực sáng, mọi người vẫn sống, nhưng Mô-níc đã chết rồi. Hen-rích tưởng như mình chỉ cần tiến lên vài bước nữa là nhất định sẽ trông thấy Mô-níc giữa dòng người cuồn cuộn: nàng mặc áo trắng, tóc trần với nụ cười tươi thắm trên môi và tay ôm bó hoa, đúng là hình ảnh nàng mà anh đã thấy lần cuối cùng khi đứng trên toa xe lửa trước ga Xanh Rê-mi. "Ô-tô chẹt chết!" Không, không có lẽ! Không thể thế được. - Thưa ngài sĩ quan! Ngài sĩ quan! Ngài còn đi xe nữa hay thôi ạ? Không! không phải giấc mơ! Sự thật đấy chứ! Kìa người tài xế chở anh từ ga đến đây vẫn đang cho xe chạy từ từ lẽo đẽo theo sau. Hen-rích lên xe ngồi và thò thẫn bảo buông sõng: - Đến ủy ban quân chính! Người tài xế liền quay ngoắt xe lại, chiếc xe khi lao nhanh vun vút với tốc độ tối đa, khi chậm chậm lăn bánh, len lỏi qua những phố đông người. Hen- rích cứ ngồi yên chả buồn động đậy, mắt trừng trừng nhìn vào một chỗ, không thấy gì xung quanh. - Thưa ngài, đã đến ủy ban quân chính- Người tài xế nói khẽ. Hen-rích tiến về phía cửa lớn có hai tên lính Đức đang đi đi lại lại, lăm lăm tiểu liên trong tay. - À! Thượng úy đã đến! Tôi cũng vừa mới đến thôi ạ! - Ai đấy nhỉ? À, Cuốc! Hen-rích chả buồn chào lại, lặng lẽ chìa bức điện đã nhàu nát cho Cuốc xem. Mắt Cuốc tròn xoe lộ vẻ kinh hãi. Gã lắp bắp trực hỏi, nhưng rồi cứ há hốc mồm ra mà nhìn mảnh giấy tàn nhẫn. Tay gã run lẩy bẩy. Hen-rích muốn gục vào lòng Cuốc mà nức nở. Lúc đau khổ này anh cảm thấy thiếu hẳn một thứ cần thiết nhất, một người bạn thực sự, người bạn cần thiết để có thể thô lộ hết tâm tình. - Thưa Thượng uý!... Dĩ nhiên không thể đứng mãi trước trụ sở ủy ban quân chính. Hen-rích yên lặng đáp lễ tên lính gác rồi bước vào cửa lớn. Tên trực ban trong ủy ban quân chính báo cho anh biết địa điểm lớp học và đưa cho anh bản danh sách các khách sạn riêng của sĩ quan Đức, và còn đưa cả ba bản đánh máy hướng dẫn một số vấn đề gì đó. - Nên nghiên cứu kỹ tài liệu này- Khi Hen-rích sắp quay ra, tên trực ban dặn anh. Anh lại ngồi lên xe và hình ảnh Mô-níc lại lởn vởn trước mắt. Như một cái máy tự động, Hen-rích vào văn phòng lớp học trình giấy tờ, làm quen với một người nào đó, trả lời những câu hỏi của một người khác. Máy tự động do một loại máy tinh vi điều khiển, còn tất cả những hành động của Hen-rích thì do một tế bào óc nhỏ xíu, vô hình điều khiển, cần có thái độ điềm nhiên bề ngoài như thế nào, cần lịch thiệp nhũn nhặn ra sao, phải chú ý tới công việc nào, nó điểu khiển rất chính xác. Chiếc ô-tô xinh xắn vẫn bon trên đường phố của Pa-ri đô hội mà Hen-rích thì tưởng như đang đi giữa sa mạc hoang vu, chỉ ngồi ôm ấp đau khổ cùng cực của mình. Anh tài xế luôn luôn ngạc nhiên liếc mắt nhìn tấm gương trước mặt, bí mật theo dõi người hành khách lạ lùng này: Hắn cứ nói cộc lốc có hai tiếng "Đi nữa!", và bắt xe rong ruổi khắp phố phường. Người khách lạ này là ai? Một gã say rượu, một kẻ điên hay là một tên phạm tội đội lốt sĩ quan? Hắn định đánh lạc hướng cảnh sát chăng? Không khéo mình bị vạ lây mất! Anh ta vội ấn phanh cho xe dừng lại. - Thưa ngài, chúng ta đi đã đúng một tiếng đồng hồ rồi, mà xe thì chạy từ sáng sớm, xăng sắp hết. - Xăng ư? Xăng gì nhỉ? À hiểu rồi! Đưa tôi đến khách sạn Pi- e-mông. Mãi tới giờ Hen-rích mới sực nhớ ra là bảo Cuốc đi trước thuê phòng ở khách sạn và mang đồ đạc đến đấy. Hẳn cậu ta đợi đã lâu và sốt ruột lắm. Cuốc đang hoang mang lo lắng thì vừa gặp Hen-rích ở hành lang khách sạn. Đợi đến một tiếng đồng hồ rồi... Đã thuê được một chỗ ở gồm ba phòng, đủ tiện nghi... có nước nóng tắm.

Cuốc dẫn Thượng úy lên căn phòng trên gác đã xếp dọn xong. Cuốc chỉ còn đợi anh đến nghỉ ngơi thôi. Nhưng Hen-rích không để ý đến điều đó. Sự có mặt của Cuốc, vẻ thiểu não của gã, những cái nhìn tỏ ý thông cảm của gã bây giờ chỉ tổ làm anh thêm bực mình. Nhanh lên mà ngồi một mình cho dễ chịu! Hen-rích ngồi vào bàn, thảo điện tín gửi Lút để nhờ Lút viết thư kể cho anh tỉ mỉ về cái chết của Mô-níc. - Gửi bức điện này cho đại úy Lút- Anh bảo Cuốc. Gã vừa ra khỏi cửa là anh chả buồn cởi quần áo nữa, nằm vật ngay xuôrig giường, úp mặt vào gối. Bây giờ chẳng cần giấu giếm làm gì, có thể nức lên mà khóc, nói to lên với vong hồn nàng, gào lên... Song nước mắt đã khô cạn, môi không mấp máy nổi, tim đã tê dại. Chỉ còn đầu óc vẫn căng thẳng, nóng bừng lên như cơn sốt. "Ba tiếng đồng hồ sau khi ông ra đi..." Lạ lùng quá! Tại sao Cu-bít lại có ý liên hệ cái chết của nàng với việc anh ra đi! Một sự ăn khớp ngẫu nhiên thôi ư? Có thể như thế không? Nhất là khi sở Giét-ta-pô đã theo dõi Mô-níc từ lâu rồi. "Sau khi anh đi được ba giờ"...Nghĩa là nàng đã về nhà, rồi lại lên xe đạp đi đâu đấy. Bởi vì Mô-níc có hứa rằng, tối hôm ấy nàng sẽ không còn ở Xanh Rê-mi nữa...Nhưng ô-tô làm thế nào mà chẹt nàng được? Đường ô-tô gần Xanh Rê-mi bằng phẳng, rộng thênh thang như vậy và Mô-níc lại là một người đi xe đạp rất thạo! Đường ấy thì tránh cả một đoàn xe vận tải lớn còn được nữa là tránh một chiếc xe đạp. "Anh đi được ba giờ thì...". Tại sao dòng chữ này nó cấu xé tâm can anh đến thế? Hình như Cu-bít nói xa xôi về một điều gì đó! Trời ơi! Hen-rích muốn bay ngay về Xanh Rê-mi gục đầu vào nấm mồ chưa xanh cỏ của nàng! Nấm mồ ấy cô đơn biết bao! Bỗng một cảnh trong cuốn phim xem ngày xưa vụt hiện lên trong ký ức anh. Chàng thanh niên Sóc đứng trước ngôi mộ của bạn chiến đấu, nói với các chiến sĩ: "Các đồng chí! Chúng ta không cần bắn chào vĩnh biệt người đã chết! Ta sẽ bắn thẳng vào đầu quân địch để trả thù cho đồng chí ấy!" Hen-rích cũng bắn vào đầu kẻ thù đế vĩnh biệt nàng. Bắn vào đầu kẻ đã giết nàng, vết thương lòng sẽ dịu dần, giờ đây anh chưa có quyền đau khổ. Anh chưa được quyền nghĩ tới đời tư, đến vui sướng, đau khổ, tình yêu nhớ thương. Nhất là nhớ thương, vì nó sẽ làm rã rời ý chí, giết chết ý chí. "Mô-níc ơi, em sẽ giúp anh vượt qua đau khổ nhé! Dầu có chuyện gì không hay đến với anh, với những người thân yêu của anh, với bạn bè anh, anh vẫn luôn luôn phải tự chủ và bình tĩnh. Vì hiện nay anh không được hưởng những quyền thông thường của con người nữa. Trước mắt anh chỉ có nhiệm vụ! Chính anh đã tự nguyện chọn lấy con đường đó. Khi anh tự nguyện khoác bộ quân phục vào người không kể mấy năm, anh đã rõ mình sẽ đi đâu, sẽ làm gì. Và đồng thời lúc đó anh cũng đã khoác một tấm giáp vô hình lên tâm hồn, khối óc, trái tim, ngăn cách nó với những xúc động và tình cảm riêng tư. Tấm giáp đó không thể hở một khe nào để cho cái "tôi" nó luồn vào. "Mô-níc em, em giúp anh việc này nhé!" Khi anh mặc vào người bộ quân phục Đức, quân thù đang ào ạt tiến về Mạc-tư-khoa. Chúng đinh ninh rằng mùa đông ấy sẽ gặp nhau ở thủ đô Liên Xô. Sau khi bị đánh tan ở Mạc-tư-khoa, ở Sta-lin-gò-rát và bây giờ ở Cuốc, chúng chạy dài tới sông Đờ- nhép-pơ-rơ, hòng dựa vào chướng ngại vật thiên nhiên này và phòng tuyến cố thủ mới để tránh khỏi bị tiêu diệt hoàn toàn. Cuộc chiến đấu bước sang giai đoạn quyết định. Số phận của chiến thắng nay mai phụ thuộc vào anh, sĩ quan tình báo Liên Xô, phụ thuộc vào từng người lính Xô-viết. Cũng như các chiến sĩ, anh phải dốc hết sức, phải giáng cho địch những đòn đích đáng, những đòn chí tử. "Giúp anh một tay trong việc này, Mô-níc nhé! Bởi vì kẻ thù của anh chính là kẻ thù của em, vì vận mệnh nước Pháp hiện giờ do mặt trận phía Đông quyết định. Không, anh không quên hiện giờ anh đang sống ở đâu, sống để làm gì! Hãy hiện lên trong mắt anh là hình ảnh người con gái mặc áo trắng, khi anh phải tán tỉnh con Lô-ra kinh tởm, mà anh căm ghét như căm ghét cha nó. Nhưng phải làm thế! Làm thế để moi những kế hoạch tiêu diệt loài người của Béc- gôn. Hãy hiện lên đôi mắt ngời sáng của Mô-níc, khi anh nén căm thù, ngồi cùng bàn chè chén với Mi-le và tán chuyện với hắn. Đây cũng là một việc cần thiết - đây là vũ khí của anh dùng đánh kẻ thù". Mong rằng lòng thương nhớ tấm linh hồn trong trắng của nàng sẽ giúp anh duy trì tình bạn với thằng Cu-bít rỗng tuếch và vô liêm sỉ. Bình thường có lẽ Hen-rích ghê tởm chẳng dám bắt tay hắn. Nhưng làm sao được, phải thế thôi.

Hôm nay lòng tan nát vì đau khổ, thế mà buổi tối lại phải đến gặp tướng E-véc, vâng dạ ngọt ngào với lão. Phải đóng vai trò này không biết mệt mỏi, không ngừng một phút. Người tình báo cũng như người đánh mìn, chỉ có thể sai lầm một lần thôi, lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng. Buổi tối, Hen-rích y hẹn đến gặp E-véc. Trung tướng E-véc nghỉ tại biệt thự của bạn lão là E-ríc Gun-đe. Thượng tướng Gun-đe trước chiến đấu ở mặt trận phía Đông nhưng đã bị mất tín nhiệm: trong một trận chiến đấu đáng lẽ ra lệnh tấn công thì y lại ra lệnh rút lui. Y bị tống sang Pa-ri, hạ tầng công tác rất nặng. Chị hầu gái dẫn Hen-rích vào phòng làm việc rộng rãi, giống như một phòng khách mà tạm thời đặt bàn giấy ở đó. E-véc ngồi uống rượu bên chiếc bàn con đặt trong góc phòng. Rõ ràng không phải lão mới nhấp một chén: đôi mắt đỏ ngầu, môi dưới trề ra, thành thử bộ mặt lão nom như đang giận ai. - Ngồi xuống đây, ngồi xuống đây, Nam tước!- Tướng E-véc mời Hen- rích như mời khách chứ không phải nói với cấp dưới, rồi rót rượu đầy một cốc khác. - Thưa Trung tướng, ngài có khỏe không ạ? Ngài đã đến khám bác sĩ chưa ạ?- Hen-rích ân cần hỏi. - Đến bác sĩ à? Tôi tránh họ như tránh quan ôn! Bụng dạ đâu mà đến bác sĩ nữa. Nam tước đọc thông báo mấy hôm nay chưa? Tôi muốn nói về mặt trận phía Đông đấy. - Tiếc rằng nó cũng không có điểu gì đáng phấn khỏi lắm, cũng như tất cả các thông báo khác trong những ngày gần đây! - Không phấn khởi lắm à? Nói trắng ra là rất nhục nhã! Nhục nhã cho quân đội Đức. Tôi đặt bao nhiêu hy vọng vào cái chiến dịch mùa hè này... Anh có biết lực lượng tham gia chiến dịch bao nhiêu không? Gần bảy ngàn khẩu pháo, hơn ba mươi ngàn súng cối. Gần hai ngàn máy bay! Và kết cục là thất bại nhục nhã và thiệt hại nặng! Hen-rích yên lặng nghe, không nói nửa lời. Con số mà E-véc nói đó không còn gì là bí mật nữa. Song điều đáng để ý và thú vị là sự đánh giá chiến dịch Cuốc-rơ-scơ của tên tướng già quân đội Đức. - Báo hiệu cáo chung rồi! Bất ngờ thật, nhưng không tránh khỏi được - Lão tướng im lặng nhìn sắc rượu trong đáy cốc. Hen-rích vẫn lễ phép chờ xem cấp trên sẽ thăm dò ý kiến của người trẻ hơn, như thế nào. - Này Nam tước, anh là người yêu nước chứ? Đừng ngạc nhiên tại sao tôi lại hỏi kỳ cục như vậy! Tôi không muốn nói cái kiểu yêu nước "anh hùng rơm" mà đa số sĩ quan ta thường gào thét đâu. - Vâng, tôi rất yêu Tổ quốc mình và sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc!- Hen-rích trả lời thành thực. - Tôi chờ đợi một câu trả lời như thế đấy! - Thưa Trung tướng, ngài đã vạch ra một chương trình gì có liên quan đến tôi hay sao ạ? - Chưa phải lúc, chưa phải lúc này nhưng chả bao lâu nữa đâu sẽ đến lúc mà anh có thể phải chứng minh lòng trung thành của mình đối với Tổ quốc. - Tôi xin luôn sẵn sàng! - Tôi sẽ trông cậy vào Nam tước đấy! Còn bây giờ thì xin lỗi nhé, tôi phải nghỉ ngơi một tí, đi đường mệt lắm. Đối với bọn trẻ các anh thì đi từ Xanh Rê- mi đến Pa-ri thật là một thú vui, còn tôi già rồi, mỏi lưng đau xương lắm, phải nghỉ ngơi mới được. - Vậy xin Trung tướng cho phép tôi về, và xin Trung tướng nhớ cho rằng tôi rất sung sướng được hoàn thành bất cứ việc gì ngài giao cho. - Tôi tin tưởng như thế đấy, Nam tước thân mến ạ! À mà anh trọ ở đâu thế? Hen-rích xé sổ tay ghi địa chỉ, số điện thoại rồi đưa cho lão. - Cảm ơn Thượng úy. Tôi sẽ không quên sự có mặt của anh đâu. Trên đường về khách sạn cho đến lúc vào phòng riêng ngồi một mình, Hen-rích cố suy đoán những lời nói của lão già. Rõ ràng tình hình gần đây ở mặt trận phía Đông đang gây nên tâm trạng bất mãn trong đám người đã hiểu thấu ý nghĩa cuộc đại bại lần này. Thật là một bước khổng lồ để kết thúc chiến tranh và kết thúc hoàn toàn trái ngược với những tuyên truyền huênh hoang của Gơ-ben. Chắc chắn những lời nói của tướng E-véc không phải chỉ xuất phát từ những ý nghĩ thầm kín của riêng cá nhân mình. Phải cố gắng giữ vững lòng tin cậy của lão. Biết đâu lão ta và đám bạn hữu đã dự tính một mưu đồ to lớn. Tinh thần mệt mỏi, Hen-rích đi nằm sớm nhưng không tài nào chợp mắt được. Tất cả những thử thách mấy năm gần đây đã lùi vào dĩ vãng, trước mắt chỉ có Mô-níc... Chợt chuông điện thoại réo, lôi anh trở về thực tại. E-véc gọi với giọng hồi hộp, không có một tí gì tỏ ra vừa đây mới say rượu, lão ra lệnh: - Đến gặp tôi ngay! Khi Hen-rích tới nơi thì đã ba giờ sáng. Người ta lại dẫn anh vào căn phòng cũ, nhưng ở đấy ngoài E-véc ra còn có chủ nhân, một người cao lớn, hơi còng, đó là Thượng tướng Gun-đe. Hai bên chào nhau, Gun-đe sống sượng nhìn Hen-rích xoi mói từ đầu đến chân và đi ra.

- Một giờ nữa tôi đáp phi cơ đi Xanh Rê-mi - E-véc báo tin... - Sao lại đột ngột thế ạ? - Ở Ý vừa có một cuộc đảo chính, Mút-xô-li-ni đã bị bắt. Ba- đô-lô nắm cả chính phủ lẫn quân đội. Rất có thể sư đoàn ta sẽ được lệnh điều chuyển sang đấy... Nếu có lệnh thật thì tôi sẽ gọi anh thôi học về ngay. Nhận được điện, trước khi về, anh ghé qua tướng Gun-đe, ông ấy sẽ nhắn mồm hoặc gửi thư cho tôi đấy. Việc này đặc biệt quan trọng, tôi mong rằng ngoài anh. không một ai được biết nữa. - Thưa Trung tướng, tôi xin chấp hành. - Còn cái sự kiện vừa xảy thì Nam tước đánh giá như thế nào? - Thưa Trung tướng, vể chính trị thì tôi non kém lắm, cho nên tôi thường giữ nguyên tắc: Biết thì thưa thốt không biết thì dựa cột mà nghe những người sáng suốt, giàu kinh nghiệm hơn mình. - Một nguyên tắc rất hay! Tôi rất ưa tính khiêm tốn của anh, Nam tước ạ. Nhưng ban tối khi nói chuyện với anh, ở đây tôi đã quá vui miệng và hình như có nói điều gì suồng sã... - Qua câu chuyện đó, thưa Trung tướng, tôi chỉ thấy một điều: ngài là một nhà ái quốc cho nên ngài rất đau xót trước những thất bại của quân đội Đức. - Thất bại của quân đội ư? Thế thì anh chưa hiểu tôi rồi. Không phải của quân đội, Nam tước ạ, mà của Bộ tổng tư lệnh! Hen-rích vội chữa: - Xin Trung tướng thứ lỗi, chính tôi hiểu như vậy, nhưng không dám "bạo miệng". - Những sự hiểu lầm như vậy có thể khiến một vài người nghĩ rằng: Khi đắm tàu thì trước hết phải lo thoát thân đã. - Vâng phải chạy như chuột. E-véc cười chua chát: - Với tình hình ở Ý, tôi cũng nhận định như vậy đấy. - Xin Trung tướng tha cho tội mạo muội và những lời nói thẳng "ruột ngựa" này, theo tôi thì sự lo lắng ấy sớm quá; chưa có cơ sở gì để nhìn tương lai một cách bi quan đến thế. - Nhưng nếu ta không khoanh tay ngồi đợi kết quả mà có chuẩn bị, - lão vừa nói rất ý nhị vừa đưa mắt dò la Hen-rích - Thôi, đến giờ ra sân bay rồi. Một giờ sau tướng E-véc đã đáp máy bay riêng từ Pa-ri về Xanh Rê-mi. Câu chuyện trao đổi với E-véc làm Hen-rích suy nghĩ và hồi hộp. Những lời bóng bẩy của lão ngụ nhiều ý nghĩa. Sự thực lão chưa lật hẳn tất cả các quân bài ra đâu, nhưng có một điều không thể chối cãi được là sự bất mãn với cấp trên đã đến mức độ mà lão không cần giấu giếm nữa, mặc dầu lão vốn là con người kín đáo. Nhưng, cây mới ra hoa thôi! Muốn ăn quả còn phải vun bón nữa! Sáng hôm sau đúng chín giờ, Hen- rích đến trình diện thủ trưởng lớp học là đại tá Ken-le. - Phải hoãn ngày khai giảng lớp học lại trong một thời gian - Ken-le báo tin - Anh có thể trở về đơn vị và đợi lệnh triệu tập. - Thưa Đại tá, trung tướng E-véc đêm qua đã về Xanh Rê- mi bằng máy bay và lệnh cho tôi đợi ở đây; theo dự kiến thì có thể sư đoàn chúng tôi sẽ nhận nhiệm vụ đặc biệt và di chuyển nay mai. - Khi nào anh nhận được điện tín, báo cho tôi biết. - Thưa Đại tá, tôi xem nó là một nhiệm vụ. - À, anh có phải là con trai Trung đoàn trưởng trung đoàn 117 E-rơ-nét Gôn-rinh không? - Không ạ, ba tôi là Đi-gơ-phơ-rít Phôn Gôn-rinh. Người đã hy sinh. Cha nuôi tôi là thiếu tướng Béc-gôn, công tác trong Tổng hành dinh ở Béc-lanh. - Vin-ghen Béc-gôn ư? - Đúng thế ạ! - Ô, thế cho tôi gửi lời kính thăm ông nhà nhé. Chúng tôi là bạn cũ từ hồi đại chiến thế giới thứ nhất đấy. - Cha tôi chắc sẽ rất vui mừng! - Mong rằng anh không buồn trong thời gian ở Pa-ri. Còn phải nán lại đây chừng nào thì không nên lãng phí thời gian một cách vô ích. Nếu anh cần, tôi sẽ bảo gửi cho anh bản tóm tắt những bài giảng. Như thế anh đỡ mất thòi giờ ghi chép tóm tắt sau này. - Thưa Đại tá, không dám phiền Đại tá nhiều quá. - Vẽ! Nam tước ạ, tôi rất vui mừng được biết anh, và rất sung sướng được giúp đỡ cậu con trai của người bạn cũ một việc nhỏ mọn. Tôi rất tiếc nếu Thượng úy được lệnh gọi về sớm... Nhưng như thế thì bản tóm tắt càng có ích cho anh sau này. Anh có thể nhận tài liệu vào cuối tuần này. Đã lâu lắm rồi, bây giờ Hen-rích mới có một vài ngày rảnh rang. Nghĩ đến chuyện đó mà vừa buồn nôn vừa lo sự, Anh có cảm giác như là một người đang cắm đầu cắm cổ chạy bỗng dừng hẳn lại, mọi vật xung quanh liên tiếp nối đuôi nhau quay tít như chong chóng. Anh nhìn ngắm đô thành Pa-ri mà chả thèm để ý tới cái gì cả: phố xá, quảng trường, đài kỷ niệm chỉ tổ làm gai mắt anh, không gây nên một ấn tượng gì, không gợi lên một hứng thú gì hết.

Cuốc đã mất công hãm bớt tốc độ, cho xe đi từ từ qua những đài kỷ niệm kỳ diệu, những công trình kiến trúc bất hủ. Cuốc đã tốn công dừng xe lại trên những quảng trường thênh thang tráng lệ, trầm trồ trước những tủ kính bóng lộn của các hiệu bán đồ cổ ở phố Ri-vô-li. Hen-rích đi qua Khải hoàn môn một cách lãnh đạm, nhìn phớt qua cột Văng-đôm, cũng không thèm ngoái đầu ngắm dinh tổng thống ở quận Ê-li-dê. Anh cứ cho xe đi, đi mãi thậm chí có đường phố quanh quẩn đi đi lại lại hai, ba lần mà không hay. Một hôm, không hỏi anh, Cuốc rẽ vào cánh đồng Mác-xô-vô đến cầu Y-en gần tháp Ép-phen. Thang máy không chạy, Hen- rích theo cầu thang xoáy ốc leo lên tầng thứ hai. Anh lơ đãng nghe lời thuyết minh của người hướng dẫn đang giới thiệu với anh rằng người xây dựng nên công trình vĩ đại cao ba trăm thước này chính là kỹ sư Ép-phen, rồi rời khỏi căn phòng kính đi ra sân thượng tựa lan can nhìn xuống đô thành ở dưới. Cho đến bây giờ anh mới thật sự trông thấy Pa-ri. Không phải anh chỉ trông thấy bằng cặp mắt thường mà còn bằng cặp mắt nội tâm nữa. Chỉ có cái nhìn ấy mới truyền linh hồn cho mọi vật, mới tô thắm thêm cho chúng bằng những trang hồi ký kiệt tác của bao nhiêu văn hào Pháp ưu tú ca ngợi cái thành phố tuyệt đẹp này. Đây là Nốt-tơ-rơ Đam, nhà thờ Đức mẹ của Pa-ri mà thuở thơ ấu ngòi bút thiên tài của Víc-to Huy-gô đã dẫn anh vào với nàng Ét-mê-ran-đa xinh đẹp có con dê trắng. Kia là chướng ngại vật phố Săng-vê-ri nơi chú bé Ga-vơ-rốt vui nhộn lém lỉnh, đã chết một cách vô tư và anh dũng. Biết đâu lại không phải theo những đại lộ này, ông già Hô- ri-ô đã bí mật lén đến biệt thự bọn con gái xinh đẹp nhưng vô ơn của mình. Đâu đây, hẳn là trên đảo Xi-tê, đã vang tiếng một thời những người lính ngự lâm can đảm và tếu quấy của Đuy-ma. Xa xa nghĩa trang Pi-e La Se-đơ và bức thành vinh quang của chiến sĩ Ba-lê công xã, ở đó những nghĩa quân cuối cùng đã bị đánh gục. Rực rỡ chan hoà trong ánh nắng của một ngày tươi đẹp, Pa- ri vươn mình đỡ lấy trời xanh, những gác chuông nhà thờ, những tháp, những vòm nhà đồ sộ, những đài kỷ niệm nguy nga như trăm ngàn bàn tay giơ lên hứng lấy những tia nắng huy hoàng. Hen-rích còn muốn leo lên cao nữa, lên tầng ba nhưng trên ấy đặt đèn chiếu nên đường bị cấm. Trên đường về nhà qua những đại lộ rộng thênh thang, lần đầu tiên, Hen-rích cảm thấy chúng có nhiều nét đặc sắc lạ lùng khó tả. Mãi anh vẫn chưa nghĩ ra cái gì đó đã cám dỗ anh như vậy nhưng rồi bỗng anh vụt nhớ ra: những cây dẻ. Đúng rồi, những cây dẻ quen thuộc thân yêu: màu sắc và niềm tự hào của thành phố quê hương anh! Đêm trước, anh nằm mơ thấy mình đang sông giữa một mùa hoa dẻ. Bầu trời xuân thanh bình, bao la, như màu ngọc bích. Mô-níc cùng anh dạo bước trên đường Lê-nin. Gió tung những cánh hoa trắng muốt lên không trung và lất phất rơi xuống đầu phủ lên mái tóc mây đen óng của nàng. Sáng hôm sau, Hen-rích đến quán sách cũ dọc bò sông Xen, tìm mua cuốn sách hướng dẫn tham quan Pa-ri và bắt đầu cuộc du lịch vào quá khứ, để tránh những ám ảnh nặng nề trong tâm trí và cốt nhất là để khỏi phải nghĩ đến bức thư mà anh đang đau đớn chờ đợi. Cuối tuần, Cuốc đưa cho anh một phong bì lớn. Đây là lệnh điều anh về sư đoàn bộ ở địa điểm mới. Ngoài ra còn có thư của Lút trong đó viết: "Bạn thân mến, tớ không biết gì hơn để kể tỉ mỉ cho cậu nghe về cái chết của cô Mô-níc. Chỉ biết có một điều: Cô ấy bị một chiếc xe vận tải nhà binh húc chết. Rất thông cảm với cậu, Hen- rích ạ, và tin rằng cậu củng đủ can đảm chịu đựng nỗi đau đớn đó. Tớ xin chia sẻ đau thương cùng cậu: Cậu cũng đã rõ những tình cảm chân thành kính mến của tớ đối với cô ấy. Bây giờ cho cậu biết tin tức chúng tớ. Sư đoàn chuẩn bị di chuyển đến địa điểm khác thì bỗng có lệnh mới. Trung tướng bảo cậu rời Pa-ri ngay đi về Mô-ga-na, rồi từ đó đi qua Pi-ne-rô-nô đến Cát-sten La Phông. Có lẽ sẽ đóng quân ở đấy. Đi ô-tô dọc đường phải hết sức cẩn thận đấy. Khí hậu ở vùng này không tốt lắm đâu có thể bị cảm lạnh nặng hơn hồi cậu đi với Phai-phe. Cậu hiểu chứ? Muôn viết dài nhưng sắp gặp nhau rồi. Lúc ấy tha hồ tâm sự. Mi-le gửi lời hỏi thăm cậu, tớ chuyển một cách miễn cưỡng. Thú thật tớ không hiểu sao cậu lại chơi bời với hắn. Không phái ghen tị đâu. Cậu cũng hiểu tại sao tớ đối với hắn như vậy rồi. Mong cậu! Đừng quên chuyện khí hậu xấu đấy nhé! Thân

Chập tối, chuông điện thoại reo. Một giọng quen thuộc vang lên trong ống nghe. - Có phải Nam tước Phôn Gôn-rinh đấy không ạ? - Vâng. - Ngài còn thích những mỹ phẩm Erô-đen nữa không? - Nếu ông cho xem thì hay quá! - Xin phép ngài đến ngay bây giờ nhé? - Và thế nào ông cũng nhớ mang theo những tác phẩm điêu khắc mới đấy. Hen-rích đặt ống nghe xuống. Lúc này anh đang mong gặp người bán đồ cổ hơn lúc nào hết. Anh ngồi đợi người ấy, không dám rời khỏi phòng. Phải hoãn việc lên đường lại một ngày nữa. - Cuốc đem giấy tờ lại Bộ tư lệnh xin chứng thực sáng sớm mai chúng ta lên đường sớm. Sau khi Cuốc đi được mười phút, "người bán đồ cổ" bước vào phòng. Hen-rích mừng rõ: - Đợi đồng chí gọi điện thoại mãi! - Có việc gì thế? - Sư đoàn tôi sắp sang Ý. Tôi chưa biết đích xác vị trí đóng quân nhưng có lẽ là ở Cát-sten La Phông. - Tốt lắm! Chính ở Bắc Ý bọn Hít-le đang gặp khó khăn. Hễ đến địa điểm mới là phải nắm tình hình ngay và báo ngay địa chỉ cho biết... Sẽ có chỉ thị cụ thể. Đừng làm quá phạm vi nhiệm vụ, phải hết sức cẩn thận. Phong trào du kích ở Bắc Ý mạnh hơn vùng đóng quân trước, không khéo thì anh em du kích họ "thịt" đấy. Bây giờ anh không được liều mạng trong bất cứ trường hợp nào. Nên nhớ rằng, có thể anh sẽ nhận nhiệm vụ rất quan trọng... Có tin gì nữa không? Hen-rích đưa những bản tóm tắt mà Ken-le trao cho anh. "Người bán đồ cổ" phì cười: - Chúng tôi có rồi, mà có những mấy bản kia. Cái quan trọng nhất trong tài liệu này là bọn Đức đã nắm được những số liệu về xe tăng Anh, Mỹ. Thậm chí chúng còn biết rõ được cả loại "Se-men"1 lừng danh của Mỹ là thứ được chế tạo một cách hết sức bí mật. - Lão Trung tướng có trao đổi với tôi những điều rất đáng chú ý. Hen-rích thuật lại tỉ mỉ cuộc gặp gỡ với E-véc ở Pa-ri, những lời bóng bẩy khá rõ ràng của lão về sự cần thiết phải cứu vãn tình thế. Người bán đồ cổ nhận định: - Rất quan trọng! Sự bất mãn đối với việc chỉ đạo chiến lược của Hít-le càng ngày càng phát triển trong giới tướng tá chỉ huy quân đội Đức. Có khả năng đảo chính. Có thể có những bọn sẵn sàng hy sinh Hít-le đi để cứu lấy chủ nghĩa Hít-le. Chúng tôi rất chú ý tới câu chuyện giữa lão Trung tướng với anh và những điều mà thượng tướng Gun-de sẽ nhờ anh chuyển. Lão ấy cũng như tên thống chế Đe-nút, vốn bị Hít-le bạc đãi. Rất có thể đó là đầu mối của một cuộn chỉ lớn. - Tôi sẽ làm tròn nhiệm vụ! - Có lẽ càng ngày anh càng có triển vọng sắp được về nước thực. Tình hình biến chuyển nhanh lắm. - Tôi không cho phép mình nghĩ đến điều đó. Nhưng tôi có thể đổi tất cả để ngay bây giờ được trở về trong hàng ngũ quân đội ta cùng với mọi người chiến đấu ở hỏa tuyến. - Tôi hiểu lắm... Song anh và tôi là những người đã bác bỏ câu châm ngôn "Một mình trên chiến trường không phải là chiến sĩ". Chúng mình đã gánh lấy phần khó khăn nhất. Chúng mình đơn độc trên chiến trường nhưng chúng mình phải tìm mọi cách chiến đấu bằng được! Từ phòng bên vọng sang tiếng bước chân của Cuốc. - Nam tước chớ tiếc tiền: Chả nơi nào có một tác phẩm điêu khắc như thế này đâu. Ngài hãy nhìn mấy đường cong này... - Người bán đồ cổ vừa nói vừa vuốt ve pho tượng mỹ nữ. Hen-rích đứng dậy, nheo mắt, ra bộ ngắm nghía bức tượng: - Ông nói đúng, quả là quyến rũ thật! - Hen-rích trầm trồ và móc trong túi ra mấy đồng tiền vàng đưa cho ông già. Người bán đồ cổ cúi chào và lui ra. Sáng hôm sau, Hen-rích gọi điện thoại báo cho Ken-le biết là anh phải đi gấp, rồi đáp xe đến nhà Gun-đe. Y tiếp anh ngay không nề hà còn sớm. - Nhờ anh chuyển hộ Trung tướng rằng sức khỏe tôi đã khá lắm rồi, nhưng vẫn phải tiếp tục chữa bệnh. Tôi sẽ viết thư tỉ mỉ cho ông ta sau - Y nói với Hen-rích. - Thượng tướng cho phép tôi đi ạ? - Hẵng gượm! Gun-đe suy nghĩ, thỉnh thoảng lại liếc mắt dò xét người sĩ quan đang đứng nghiêm trước mặt y với nét mặt điềm nhiên. Gun-đe nhìn đăm đăm vào đáy mắt Hen-rích. - Nói hộ thêm là: Tôi thấy khí hậu Bắc Ý rất tốt cho sức khỏe của ông ta. Tôi khuyên ông ấy nên lợi dụng cơ hội đó mà chữa bệnh cho khỏi. - Tôi xin nói lại không sót một lời của ngài. - Bây giờ anh đi nhé... Hen-rích lặng lẽ giơ tay chào. Mười giờ sáng chiếc xe hơi do Cuốc cầm lái rời khỏi Pa-ri, bon bon trên đường đi Li-ông. Hen-rích không kịp ăn sáng cho nên Cuốc cho xe lao thật nhanh để đến một cái quán tươm tươm nào đó dọc đường.-------------------        1. Chairman: Tiếng Anh, nghĩa là Tổng thống (ND).

Đến thị trấn Gioăng. - Thưa Thượng úy, có dừng lại không ạ? Hôm đi Pa-ri tôi ăn bữa trưa ở đây. Cái quán kia tốt lắm .- Cuốc đưa mắt trỏ ngôi nhà một tầng duyên dáng, ngay đầu thị trấn. Hen-rích lơ đãng nhìn sang bên phải, bỗng giằng lấy tay lái và cố hãm xe lại. Một chiếc ô-tô quen quen đang đỗ trước quán ăn. - Thiếu tướng đâu? - Hen-rích hỏi tên lái xe mang lon Thượng sĩ. - Không biết. - Tên lính SS càu nhàu đáp lại và hắn nghi ngờ nhìn anh chàng Thượng úy mà hắn cho là quá tò mò này. Hen-rích bước lên thềm định vào trong quán nhưng một tên SS khác mang lon trung úy đã ngăn lại. - Muốn gì? - Hắn hỏi cộc lốc và suýt đẩy Hen-rích ra khỏi cửa. - Báo cáo với tướng Béc-gôn có Nam tước Phôn Gôn-rinh xin gặp. Tên trung úy ngắm nghía Hen-rích khá lâu rồi mới lặng lẽ quay vào quán. Chưa đầy một phút đã thấy Béc-gôn đi ra cửa, khăn ăn giắt vào cổ áo sơ mi. - Từ đâu tới thế? Nhờ dịp may nào vậy? - Lão đâm bổ tới ôm choàng lấy Hen-rích mà hôn. Tên trung úy láo xược ban nãy và tên thượng úy đi bên Béc- gôn liền vội vàng đứng nghiêm ở hai bên cửa. - Vệ binh của ba đấy - Lúc đi qua mặt chúng Béc-gôn nói, Hen-rích chỉ khẽ gật đầu chào mà không thèm nhìn hai đứa. - Ba mặc thường phục trông nền lắm - Hen-rích cố tình nói to lên và ngắm nghía thân hình bệ vệ của Béc-gôn trong bộ thường phục đắt tiền màu xám nhạt. Mấy tên sĩ quan đứng khép nép, tò mò, vểnh tai lên chực nghe lỏm hai người trò chuyện. Nhưng Béc-gôn vừa đi vừa hạ lệnh: - Này các ông, yêu cầu các ông ở đây trong lúc ba con tôi ăn sáng. Lần này bữa ăn sáng của thiếu tướng Béc-gôn kéo dài khiến bọn sĩ quan bảo vệ phải thèm thuồng lắng nghe tiếng bát đĩa lách cách, tiếng cười vang của thủ trưởng mình đang tỏ vẻ rất hoan hỉ về cuộc gặp gỡ giữa đường này. - Nếu con đến Bắc Ý thì tốt lắm - Béc-gôn gật gù khi nghe Hen-rích nói với lão anh từ đâu tới và đi đâu - Ngày nay đi xa cái đất Đức được chừng nào thì hay chừng ấy. Nhưng ở đấy cũng phải cẩn thận nhé! Ba đã cho mẹ con và em Lô-ra sang Thụy Sĩ được hai hôm rồi. Hẵng sang bên ấy đợi... - Mẹ và em con đi có lâu không? Hôm qua con mới gửi thư cho Lô-ra. - Người ta sẽ chuyển tiếp. Máy bay địch quấy rối luôn, để cho đàn bà họ ở bên ấy tốt hơn. Ba đã dặn hai mẹ con tìm một cái biệt thự. Con còn nhớ không? Ba đã nói chuyện với con rồi. - Con muốn được góp phần... - Cứ yên trí, ba đã bán nhà máy bột mì và em Lô-ra đã bán cái ấp của con. Hơn nữa số tiền để dành từ hồi mặt trận phía Đông của ba cũng đủ. Tiền của con đã đổi thành đô-la rồi cơ mà! Như thế mà hay! Sau chiến tranh sẽ cần dùng đến nó. - Mong sao cho chóng kết thúc! Con chỉ ước ao được quây quần trong tổ ấm gia đình. - Hen-rích khẽ thốt ra. Béc-gôn thở dài sườn sượt: - Sự việc nó không diễn biến như mình mong muốn, - cuối cùng lão mới mở mồm được sau khi đã thanh toán xong một khúc cá lớn và chuyển sang món thịt, - bọn Nga chó má đã làm rối hết ván bài của mình! - Nhưng con vẫn hy vọng rằng, ta đủ sức để chặn đứng cuộc tấn công của chúng! Béc-gôn nhún vai nhưng giọng hắn đã mất cái vẻ nhai sống nuốt tươi hồi trước. - Kết quả chiến tranh do việc chế tạo thứ vũ khí mới của chúng ta có nhanh không, có đủ số cần thiết không, quyết định. - Nghĩa là vũ khí mới là chuyện có thật chứ không phải chuyện tuyên truyền? - Hen-rích tò mò hỏi. - Sự thật đó chẳng bao lâu nữa kẻ thù của nước Đức sẽ được nếm mùi. - Con chưa hình dung được loại vũ khí gì nhưng con tin rằng đó là một loại đặc biệt... - Hen-rích làm bộ ngây thơ. Béc-gôn liếc nhìn xung quanh mặc dầu thừa biết rằng chẳng có ai lạ mặt trong quán cả. Lão hạ giọng nói thầm: - Đó là một thứ mà chỉ một đại đội pháo đặt trong rừng Ba- va-ri1 có thể giã cho thành phố Luân-đôn nát vụn ra như cám. Thấy Hen-rích ngây người ra, Béc-gôn cười. - Thế đấy con trai tôi ạ! Bom bay! Người ta ngồi ở Béc-lanh và dùng vô tuyến điện điều khiển nó. Với thứ vũ khí đó chúng ta buộc tất cả kẻ thù phải đầu hàng... Những điều ba nói đây hết sức "bem" đấy hiểu chưa? Đối với bạn bè thân thiết nhất cũng không được hở ra đâu đấy! - Thưa ba, con hầu như là không có bạn thân nào cả! Lão giơ chiếu nĩa lên dọa: - Thế con bé người Pháp ở Xanh Rê-mi? Anh định lấy vải thưa che mắt thánh phỏng? - Cô ấy chỉ mê hoa thôi chứ vũ khí thì cô ấy chú ý làm gì. Cũng như bất cứ cô gái nào... Mà cô ấy đã chết cách đây mấy hôm rồi còn đâu nữa. - Chết à? Sao thế? - Ô-tô húc chết... Nếu lúc đó Béc-gôn đừng vờ chũi mũi xuống đĩa thì lão đã nhận thấy chàng rể tương lai tái mặt đi khi bắt gặp nụ cười nham hiểm thoáng qua trên môi ông bố nuôi. - Biết làm thế nào hơn, ta hãy uống chúc cho linh hồn cô ấy được yên giấc ngàn năm - Béc-gôn nốc rượu liên tiếp.-----------------        1. Một vùng gần Béc-lanh (ND.).

Hen-rích chỉ chạm môi vào cốc. - Thưa ba từ nãy đến giờ ba chỉ hỏi mà chưa giải đáp gì cả. Tại sao ba đi Pháp đột ngột như thế này? - Hoàn cảnh mới thì phải có những hình thức làm việc mới. Không thể đưa những thằng ngốc vào làm SS được. Việc gì mà phải hầu bọn du kích như vú em hầu trẻ con, giữ con tin hàng tháng ròng! Cứ lôi cổ chúng ra mà bắn hàng loạt hoặc treo cổ chúng lên trước mặt dân chúng! Đấy, vì thế cho nên ba phải thân hành đi để chỉnh bộ óc lại cho họ. Ba sẽ ghé Pa-ri rồi từ Pa-ri vể thẳng. Ba đợi địa chỉ mối của con. Ở Bắc Ý bạn bè của ba cũng nhiều, ba muốn giới thiệu con với họ. Xem nào, con nói sư đoàn sẽ đóng ở đâu? - Ở Cát-sten La Phông... - Cát-sten La Phông à?...ở đáy ba có một người quen cũ, tốt, rất có thế lực. Nếu bá tước Ra-mô-ni hiện giờ không ở La-mã mà ở lâu đài của ông ta thì con có thể đến làm quen được đấy. Ba sẽ viết cho ông ta vài dòng. Béc-gôn lấy sổ tay viết thư. - Phải làm quen với Ra-mô-ni. Con có thể tưởng nhầm rằng ông ta nằm ngoài đảng phái và chính trị nhưng thực tế chính Bá tước là một trong những nhà lãnh đạo "phong trào sơ mi đen"1. Chúng ta quý ông ấy lắm. Lúc ăn tráng miệng, Béc-gôn lại trở lại câu chuyện về tình hình mặt trận. Lão nhấn mạnh rằng lão tin tưởng nhiều ở vũ khí tối tân, nhưng khuyên Hen-rích nên sẵn sàng chờ đón mọi việc bất trắc, tùy tình hình mà đặt kế hoạch cho tương lai. Khi chia tay, Béc-gôn nhắc: - Con phải nhớ rằng dù tình hình biến diễn như thế nào chăng nữa, ba con mình vẫn phải lo liệu cho tương lai với con mắt của những người nhìn xa trông rộng, tùy cơ ứng biến. Bớt hoang phí đi cần tiết kiệm từng đô-la. Cũng có thể chúng ta phải sang Thụy Sĩ cả. Lúc đó tiền dành dụm, có rất ít. "Lại một con chuột nữa chuẩn bị chuồn khỏi tàu" - Hen-rích tự nhủ thầm. Rồi bố vợ và chàng rể tương lai ôm hôn nhau. Như lệ thường trong giây phút tạm biệt, Béc-gôn bùi ngùi dặn dò: - Hãy giữ thân con ạ. Không những phải để phòng đạn của du kích mà còn phải đề phòng bọn con gái Ý nữa đấy. Nghe nói con gái Ý đẹp lắm. Còn chuyện cô thiếu nữ Pháp, cứ tin rằng ba không hé răng với Lô-ra đâu. Cùng hội cùng thuyền cả thôi, nhưng nên có chừng có mực, vợ trẻ nó đang chờ con ở nhà. Béc-gôn cùng bọn vệ binh lên đường trước. Hen-rích còn phải đợi Cuốc ăn sáng xong đã. Rồi chiếc xe "O-pen ca-pi-tan" lại phóng về phía Nam.-----------------        1. Bọn sơ mi đen là bọn đảng viên đảng phát xít của Mút-sô-li-ni, chúng mặc đồng phục sơ mi đen (ND).