Sang ngày thứ hai rồi thứ ba mà Hen-rích vẫn chưa trả lòi cho Mi-le. Biết là tên này phát cáu nên anh viện ra nhiều lý do tựa hồ như chúng đã làm chậm sự quyết định dứt khoát của mình. Hen-rích rất sốt ruột. Lời đề nghị của Mi-le có thể giúp anh bám sát cái công trình rất quan trọng kia nhưng nó lại trở ngại cho việc hoàn thành những nhiệm vụ khác. Mà anh chưa đoán biết được mình sẽ phải nhận những trách nhiệm gì. "Người bán đồ cổ" vẫn chưa báo tin gì cả. Sang ngày thứ tư, Hen-rích dậy sớm hơn một chút và theo lệ thường, anh đi bộ vào nội thành. Chuyến cuốc bộ buổi sáng này là giờ nghỉ ngơi duy nhất của anh vì công việc trong phòng tham mưu đã chiếm hết cả thời gian từ mờ sáng đến tối mịt. Hàng ngày, khi rời khỏi tòa lâu đài, Hen-rích cứ thấp thỏm hy vọng rằng dọc đường sẽ gặp cái người mà mình đang bồn chồn mong ngóng hay ít ra cũng gặp đại diện của người ấy. Nhưng bao nhiêu lần anh ngó vào mặt từng khách qua đường đều vô ích. Ngày hôm nay cũng vậy, sắp tới Cát-sten La Phông rồi mà chưa thấy ai trên đường cả. Chỉ có bóng một tên "sơ mi đen" thấp thoáng đằng trước. Bực mình vi mối hy vọng lại bị tiêu tan, Hen-rích liền dấn bước lên. Anh đã đến gần kẻ đi trước. Quái lạ! Có cái vẻ gì quen quen trong đôi vai hơi so, trong cái cổ... Chả nhẽ?... Muốn kiểm tra điều phỏng đoán của mình, Hen-rích bèn huýt sáo một câu nhạc của Sô-panh. Đó là ám hiệu để làm cho người khác chú ý đến mình. Gã sơ mi đen bước chậm dần lại. Hen-rích sắp đuổi kịp gã... Đúng quá! "Người bán đồ cổ". Tuy hai bên đã quen biết nhau nhưng đối với họ mật khẩu giống như một lời chào bằng tiếng mẹ đẻ. Bây giờ gã thượng úy quân đội Đức cùng gã sĩ quan sơ mi đen đang đi song song cạnh nhau. - Chúng ta có rất ít thời giờ, anh hãy chú ý lắng nghe và đừng ngắt lời tôi. - Người bạn đồng hành nói với Hen-rích - Theo tin tức chúng tôi lượm lặt được thì ở đâu đây quanh vùng này có một nhà máy chế tạo bộ máy vô tuyến điện cho bom bay. Đó chính là loại vũ khí mới mà báo chí đã bàn tới nhiều. Nhiệm vụ của anh là điều tra xem nhà máy ở đâu và tìm đủ mọi cách lấy cho bằng được các bản vẽ, hay ít nhất là các tài liệu về hệ thống điều khiển và chiều dài của làn sóng. Vì coi nhiệm vụ này hết sức khó khăn và quan trọng cho nên hiện nay chúng tôi sẽ không giao cho anh công việc nào khác nữa. Việc cần thiết duy nhất của anh là làm thế nào để tự bảo đảm an toàn cho mình, tránh khỏi đạn du kích. Cứ tuỳ cơ ma ứng biến nhưng nên thận trọng hơn lúc ở Xanh Rê-mi. - Bọn chúng đề nghị tôi chuyển sang sở mật thám SS, lĩnh trách nhiệm bảo vệ cái công trình vô cùng bí mật đến nỗi tên chánh mật thám SS cũng chả biết ở đó chế tạo cái gì. vả lại tôi chỉ bảo vệ phía ngoài thôi, còn phần bên trong thì giao cho đội vệ binh đặc biệt gồm toàn lính SS Người kia ra chiều suy nghĩ: - Đừng nhận lời. Số là hiện nay ở miền Bắc Ý còn có một nhà máy nữa chuyên sản xuất các bộ phận cho bom bay. Nhưng đối với chúng ta nó không quan trọng bằng cái nhà máy mà tôi vừa nói với anh. Nếu anh nhận lời chúng thì chẳng khác tự mình trói chặt chân tay mình lại. Thế cái công trình mà bọn chúng định giao cho anh bảo vệ ấy nằm ở đâu? Hen-rích kể hết những điều mà mình biết. - Khó mà cả quyết rằng có phải đó chính là cái nhà máy mà chúng ta đang chú ý tới không. Hãy từ chối phăng lời yêu cầu ấy đi và nên nhớ là chưa bao giờ anh nhận một nhiệm vụ quan trọng như vậy. Thôi, đã đến lúc phải chia tay rồi. Liên lạc vẫn như cũ. Tạm biệt nhé. Chúc anh thành công! Gã sĩ quan sơ mi đen giơ tay chào và rẽ ngay vào ngõ phố đầu tiên. Hen-rích vừa lững thững bước, vừa suy tính công việc mới. Bắt đầu từ đâu bây giờ? Do chỗ ở miền Bắc Ý có hai nhà máy tương tự cho nên công việc đâm ra phức tạp hơn nhiều. Nếu bị nhầm lẫn từ đầu thì có thể bị mất rất nhiều thời gian vô ích để làm quen, kết bạn, để tìm nguồn cung cấp tin tức. Rồi về sau mới biết rằng nhà máy ấy không chế tạo máy vô tuyến điện, mà lại làm những bộ phận khác. Không, không thể lãng phí thời gian như thế được. Phải điểu tra đích xác xem nhà máy làm gì, sau đó hãy hành động. Nhưng làm thế nào? Có lẽ Mi-le cũng biết chút ít nhưng hắn giở trò xảo quyệt. Hay có lẽ hắn không xỏ xiên mà chỉ muốn trốn tránh trách nhiệm? Hắn dại gì mà liều mạng trong khi có thể đùn được cho người khác? Chuyện ấy rất hợp với bản chất Mi-le. Vả lại không nên đoán trước, lúc chưa nắm được trong tay những sự việc cụ thể để có thể đi tối kết luận chính xác. Hiện nay anh chỉ biết một tài liệu đã được thẩm tra chắc là ở gần Cát-sten La Phông có một nhà máy bí mật. Quá ít. Đây mới chỉ là điểm xuất phát. Bây giờ cần phải phát hiện tại sao Mi-le lại cứ giẫy lên đành đạch để trốn tránh nhiệm vụ bảo vệ nhà máy? Nhất thiết phải làm quen với Sten-ghen. Đó là hai mắt xích của chuỗi dây chuyền.

Buổi trưa, Hen-rích tranh thủ mấy phút rỗi tạt qua Mi-le. - Tôi lại vừa gọi dây nói cho ông - tên chánh mật thám SS không chào mà bảo anh vậy. - Rõ ràng linh tính của tôi cũng nhậy lắm, tôi ghé vào đây chỉ là việc bất ngờ chứ bản thân cũng chả có ý định gì. Có gì mới không nhỉ? - Tiếc rằng có mới chết chứ. - Tại sao lại "tiếc rằng"? Mi-le chẳng trả lời mà chỉ chìa ra mảnh giấy. Đây là tài liệu mật do cấp trên trực tiếp của Mi-le ở trên Bộ tham mưu quân đoàn gửi xuống, trong đó nghiêm cấm không được giao nhiệm vụ bảo vệ công trình cho bất cứ kẻ nào khác và nhấn mạnh rằng nhiệm vụ ấy cực kỳ quan trọng và bản thân Mi-le phải gánh vác lấy. - Ồng viết thư lên Bộ tham mưu thật là vô ích, bởi vì tôi đã nhận lời đâu, bây giờ tôi đâm khó xử, như thế hóa ra tôi muốn ôm lấy trách nhiệm này mà bị từ chối. - Xin lấy danh dự sĩ quan mà cam đoan rằng tôi không hề đả động đến cả họ tên ông lẫn họ tên của Cu-bít. Mà tôi chỉ vin vào cớ bận nhiều công việc khác nên đề nghị giải quyết vấn đề này. - Tôi chả hiểu tại sao lại chia sẻ trách nhiệm bảo vệ ra làm hai? Cứ để mặc xác gã thiếu tá Sten-ghen nào đó mà tiện đây cũng xin nói là tôi chưa thấy mặt hắn bao giờ. - Ông thử tưởng tượng xem, tôi cũng thế chứ khác gì! Một lần tôi đã gọi dây nói cho hắn, đề nghị gặp nhau và đặt mối liên hệ nhưng hắn lấy cớ yếu mệt nên từ chối cuộc gặp mặt trong những ngày sắp tới. Hắn hứa sẽ gọi dây nói cho tôi mà chẳng thấy... - Đó chỉ là một cử chỉ bất lịch sự. - Người thứ nhất được gặp hắn là E-véc. Ồ, không đâu, tôi nói sai rồi. Nghe đâu hắn đã mấy lần đến gặp bác sĩ chủ nhiệm có việc gì có đấy. - Đến cái gã lai Đức, lai Ý ấy à? Hình như tên gã là Ma-ti-ni thì phải? Tôi không nhớ là ai đã nói với tôi về gã này, nhưng có bảo rằng đó là một con người tế nhị và là một bác sĩ phẫu thuật rất cừ. Đúng không? - Quả thực hắn là một tay phẫu thuật cứng, còn những phẩm chất khác thì... nếu một kẻ đã tránh xa sĩ quan Giét-ta- pô chúng tôi thì chúng tôi có đủ căn cứ để chú ý tới kẻ ấy. Tôi đang thường xuyên theo dõi hắn. Nhân tiện khi ông làm quen với tên Ma-ti-ni này, nhờ ông giúp tôi một việc quan trọng là cho biết ý kiến nhận xét tỉ mỉ về hắn. - Sợ rằng còn lâu mới có thể giúp ông được vì hiện nay tôi chưa cần đến bác sĩ. Hay có lẽ mai kia bọn du kích sẽ thịt tôi chăng? Sao ông cứ nói mãi về gã Ma-ti-ni này thế? - Tựa hồ như tôi chả còn việc gì khác đáng để ý ngoài cái nhà máy... - Bây giờ khi vấn đề bảo vệ nhà máy đã được giải quyết dứt khoát và ông không có cớ để mà giấu giếm nữa thì mong ông nói cho tôi biết tại sao ông lại cứ tìm cách trốn tránh trách nhiệm này như vậy? - Chả là trong khi giao cho tôi nhiệm vụ bảo vệ bên ngoài, cấp trên đã báo trước rằng tôi phải tiến hành mọi biện pháp để tăng cường việc bảo vệ. Trước lúc chúng ta đến đây, thì truyền đơn của cộng sản đã bay vào tận nhà máy. Lưới bảo vệ dày đến nỗi con chim cũng không lọt ra được. Thế thì kẻ nào đã mang truyền đơn vào trong ấy mà rải? Một con người biết suy xét sẽ kết luận thế nào đây? Tôi cho rằng nếu chúng đã mang được cái gi đó vào nhà máy thì chúng cũng có thể mang được cái khác trong nhà máy ra ngoài. "Cái khác" đó có thể là điểu tối mật mà đội bảo vệ đang đêm ngày canh giữ. Và Mi-le này phải đưa thân ra đứng mũi chịu sào. - Và ông bạn vàng định đùn cho tôi cái vạ ấy, định xui tôi ôm rơm chứ gì? - Ông Hen-rích, ông chớ quên rằng nhà máy này được đặt dưới sự theo dõi đặc biệt của chính thiếu tướng Béc-gôn. Do đó, đối với ông người ta sẽ nới tay hơn đối với tôi. - Do đâu mà ông biết rằng ba tôi chịu trách nhiệm giám sát nhà máy? - Tôi đã bảo phải nộp bản báo cáo tăng cường bảo vệ bên ngoài nhà máy lên hai nơi: lên trưởng phòng tình báo của quân đoàn và lên văn phòng của thiếu tướng Béc-gôn. - Có thể ba tôi sẽ rộng lượng đối với ông, vì ông đã giúp ba tôi nhiều việc. - Ngài nói với ông rồi à?- Mi-le nhìn Hen-rích bằng cặp mắt khác lạ. - Lô-ra cho tôi biết. Đúng hôm nay tôi vừa nhận được lá thư, trong đó có mấy dòng trực tiếp hên can đến ông.

Hen-rích bóc lá thư, đưa mắt tìm chỗ cần thiết rồi đọc to, giọng thản nhiên: - "Gửi ông Mi-le lời chào thân ái". - Ông Mi-le, ông có đoán vì sao mà cô vợ chưa cưới của tôi lại gửi lời chào ông không? - Tất nhiên, tôi đoán được. Còn ông? - Thật lạ lùng nếu Lô-ra định giữ bí mật cả với người yêu - Hen-rích nói ra vẻ cả quyết. - Ồ, tôi rất mừng vì ông đã hiểu như vậy... Ông nên đồng ý đó chỉ là chuyện công tác thuần tuý. Bởi vì ngoài tôi và tên tài xế ra, thậm chí cho đến giờ phút này, chưa một ai mò ra được đầu mối câu chuyện đó. Tên tài xế đã bị tống sang mặt trận phía Đông. Cố nhiên là thiếu tướng Béc-gôn có biết chuyện. Hen-rích cảm thấy trong người lạnh toát. - Ông thật là tay thợ lành nghề vê những việc này, tuy nhiên tôi không hiểu ông bố trí thế nào mà tài thế? - Từ khi tôi nhận được thư của Thiếu tướng bảo phải thủ tiêu cô ả Mô-níc mà không cần bắt giam, tôi không hề rời mắt khỏi ả. Tiểu thư nhà ta thường cưỡi xe đạp mà lị! - Rồi sao nữa?- Hen-rích cố nén giận. - Thậm chí bản thân tôi cũng không ngờ rằng mọi việc xảy ra dễ dàng và đơn giản như thế. Đúng cái hôm mà ông vừa lên đường đi Pa-ri, cô ả buộc một chiếc túi dết lớn vào xe đạp để sửa soạn đi đâu. Vừa nhận được tin báo là ả đã rời khỏi khách sạn, tôi liền lập tức bám theo ả... bao giờ tôi cũng có một chiếc xe vận tải để sẵn ngoài sân để làm những việc ấy. Bây giờ khi mọi việc đã xảy ra rồi và ông đã có thể nhìn sự việc một cách sáng suốt thì ông nên đồng ý là tôi đã cứu ông ra khỏi vòng nguy hiểm. Nếu tôi mà ra lệnh bắt con bé du kích ấy, thế nào tên tuổi của ông cũng bị vết nhọ. Hen-rích yên lặng cắn răng, anh không còn đủ sức để mà thở dài nữa. Đây mới là lần thử thách đáng sợ. Cuộc thử thách thực sự đối với nghị lực và ý chí của anh. Giá lúc đó có ai bước vào khiến Mi-le chú ý sang chuyện khác thì hay quá! Chỉ cần được nghỉ ngơi trong giây phút để lấy lại sự tự chủ. Một hồi chuông điện thoại vang lên hình như để đáp lại sự cầu khẩn của anh. Mi-le vớ lấy ống nghe. - "Thầy dòng" đang nghe đây!... Vâng, ông ấy ở đây... tôi sẽ bảo ngay. Hen-rích giằng lấy ông nghe trong tay Mi-le và chưa hiểu được ngay rằng người kia nói chuyện về "bác" nào, tại sao anh chàng "chồng chưa cưới" nào lại hỏi anh, tại sao hắn lại gọi anh là "chàng trai trẻ". Nhưng giọng nói quen thuộc của Lút đã đưa anh trở về thực tại. - Cậu bảo là "bác" gọi tớ gấp à? Sẽ có mặt ngay... Không không, không nán lại phút nào đâu... đi ngay. Hen-rích ném ống nghe lên giá, hấp tấp bước ra cửa nhưng cố nén lòng căm hờn và đứng lại trên ngưỡng cửa. - Xin lỗi, tôi quên chào ông, Trung tướng đang gọi tôi gấp. Tuy vậy khi vừa ra khỏi phòng khi không còn cần phải che đậy cặp mắt nghi ngờ cú vọ của Mi-le, những nghị lực cuối cùng hình như cũng rời khỏi người anh. Anh đang ngồi xuống trên ghế đá trong công viên để cho chân tay hết run và đầu óc tỉnh táo hơn. "Thằng Mi-le đã giết cô Mô-níc theo lệnh của lão Béc-gôn. Trời ơi!..." Sau khi hút xong điếu thuốc lá và uống hết một cốc rượu chanh trong quán giải khát, Hen-rích mối lê bước đi nổi. - Thượng úy, anh làm sao vậy? Trông như người mất hồn thê kia!- Nhác thấy người sĩ quan đặc trách của mình, E-véc kinh ngạc kêu lên. - Cậu ốm đấy à, Hen-rích?- Lút đang ngồi trong phòng tư lệnh cũng lo lắng hỏi. - Vâng tôi cảm thấy trong người khó ở lắm - Hen-rích thú thực. - Thế thì chưa nên bàn chuyện công tác vội! Hãy về nhà nằm nghỉ đi thôi. Còn ông Lút thì nên lập tức tìm bác sĩ ngay - Lão trung tướng ra lệnh. Lút sang phòng làm việc của mình gọi dây nói cho Cuốc và bảo lái xe đến. Sau đó gã lại gọi về bệnh viện. - Tớ đề nghị anh Ma-ti-ni thân hành đến khám cho cậu. Anh ấy nhất định sẽ vui lòng ngay vì có biết cậu qua lời tớ kể lại và muốn làm quen. Hen-rích không trả lời. - Cậu làm sao thế?- Lút bước tới gần và nhìn vào tận mắt Hen-rích - Mắt cậu có ngấn lệ! Hen-rích giật mình như vừa tỉnh giấc mơ. - Lút, cậu có biết là thằng nào giết Mô-níc không? Thằng Mi- le!!! Không phải xe húc vô tình đâu, mà là cố ý đấy. Hắn đã lấy một chiếc xe riêng để làm việc này... Chiếc xe ấy luôn luôn được chuẩn bị sẵn sàng! - Giời đất! Chả nhẽ đúng như vậy ư? - Thì chính mồm hắn mới thú thực với tớ ban nãy. Thậm chí hắn còn khoe khoang cái sáng kiến đó của hắn.

Lút rít lên: - Thật... không thể tưởng tượng được. Cậu bảo là hắn sắp sẵn chiếc xe riêng à? Sao cậu không bắn vỡ óc nó ngay tại chỗ như bắn một con chó ghẻ đi?... Giời đất ơi, tớ lại nói thế à... Để cho cậu cũng chết về tay thằng đê tiện ấy sao! Nghe đây này, cậu phải hứa rằng, nếu chưa bàn bạc với tớ thì chưa được hành động gì hết! Tớ yêu cầu, tớ van cậu như vậy! Cậu phải hứa với tố... Chiều nay tớ sẽ đến chỗ cậu rồi chúng mình sẽ bàn bạc mọi việc. Nhưng tớ van cậu là đừng có nóng nảy. Cậu có hứa với tớ không nào? - Xin hứa! Mười lăm phút sau, Hen-rích đã về tới lâu đài. Ngạc nhiên vì thấy anh về sớm, Lu-y-da liền bảo con sen cầm giấy đến. Nữ Bá tước băn khoăn chả hiểu Nam tước có ốm đau gì không và trách móc anh cứ lẩn tránh ả. Á phàn nàn rằng bọn hiệp sĩ đời nay đã quên mất nghĩa vụ đối với các bà, ví dụ như ả đang chết khô chết héo vi sầu não và không ai giơ tay ra nâng ả dậy... Hen-rích lẩm nhẩm đọc lá thư một cách bực dọc và bảo cô hầu chuyển lời thưa với nữ Bá tước rằng anh cảm ơn sự chú ý của nữ Bá tước và hẹn gặp hôm khác. Gần một giờ sau, Ma-ti-ni đến. Hen-rích cứ hình dung là nếu bác sĩ chủ nhiệm chưa già lão thì cũng đã nhiều tuổi rồi. Nhưng trước mặt anh lại là một người trạc ba mươi nhăm rất thon thắn, mảnh dẻ, phong nhã, giống một nghệ sĩ hơn là một bác sĩ. Nét mặt cương nghị và cởi mở của Ma-ti-ni chứng tỏ bản tính vừa giàu tình cảm vừa kín đáo. Nét mặt ấy là của những người đã quen trấn tĩnh những cảm xúc của mình. Đôi mắt nâu to, ngời sáng ánh thông minh và vẻ giễu cợt buồn bã. - Đau ốm trong những năm tháng này là một tội lỗi đấy Nam tước ạ! Như thế tỏ ra không tôn trọng thiên nhiên, đấng Sáng thế trong bao nhiêu ngàn năm đã xây dựng nên công trình tạo tác trác tuyệt là ... Con người! - Sau khi chào hỏi, bác sĩ nói to và chăm chú ngắm nét mặt người ốm. - Ông Ma-ti-ni ạ, tôi không có tội với "bà mẹ Thiên nhiên" đâu, - Hen-rích mỉm cười - và thú thực rằng tôi hoàn toàn khỏe mạnh. Xin lỗi đã làm ông bận tâm vô ích, nhưng tôi rất muốn kết thân với ông. Bây giờ thì xin ông cứ phạt tôi hay ban ơn cho tôi thì tùy! - Tôi lại thích làm ơn kia đấy! Ông nên biết rằng dân tộc Nga có một văn hào kiệt xuất là Sê-khốp. Trong một lá thư gửi cho người anh, ông ta đã viết một câu mà ngày nay đã trở thành lẽ sống của tôi: "Thà làm nạn nhân còn hơn làm kẻ sát nhân!" - Ông nghiên cứu văn học Nga hay sao?- Hen-rích ngạc nhiên. - Tại sao ông lại sửng sốt như vậy? Tôi coi văn học Nga là một trong những nền văn học phong phú bậc nhất trên thế giới. Xin nói trắng ra rằng thậm chí tôi coi nó phong phú hơn hết thảy. Để được đọc những nguyên bản tác phẩm, tôi đã bắt đầu nghiên cứu tiếng Nga kịp thời. Tiếc thay chiến tranh đã ngăn cản việc học tập của tôi và bây giờ tôi lại bắt đầu quên dần những điều đã học. - Thế nếu chúng ta thử khôi phục lại vốn kiến thức của ông về tiếng Nga thì sao?- Hen-rích hỏi bằng tiếng Nga. Bây giờ đến lượt Ma-ti-ni trố mắt ra. - Ấy... ông biết tiếng Nga à? - Tuổi niên thiếu của tôi đã trôi qua trên đất Nga. - Ồ, Nam tước ạ, ông làm tôi suýt nữa quên cả nhiệm vụ thầy thuốc. Mời ông cởi áo ra để tôi khám cho. Và nếu thấy rằng câu chuyện không tác hại đến sức khỏe của ông, chúng ta sẽ tiếp tục sau nếu ông không phản đối. - Nhưng tôi hoàn toàn khỏe mạnh cơ mà! Ma-ti-ni cầm tay Hen-rích bắt mạch. - Tôi không bằng lòng với sắc diện của ông. Tất nhiên là đúng như tôi đoán mạch chạy nhanh. - Hôm nay tôi vừa nhận được một tin đau đớn. Cho nên đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể... - Về điểm này thì xin ông cho phép tôi xét định xem nó là tự nhiên hay không tự nhiên. Dù Hen-rích phản đối nhưng Ma-ti-ni cứ khám kỹ và tỏ ý không bằng lòng về tình hình hoạt động của hệ thần kinh. - Ông cần tĩnh dưỡng. Trước hết phải tĩnh dưỡng đi đã! - Ổng cũng biết trong hoàn cảnh hiện nay đó là một điều hoàn toàn không thể thực hiện được. - Chuyện nhảm! Trong bất cứ hoàn cảnh nào người ta vẫn có thể xén bớt một vài giờ để nghỉ ngơi chứ. Nhất là ở đây ông lại có đủ điều kiện thuận tiện: một vườn cây sang trọng cạnh dòng sông. Ông không thích câu cá à? Sông này có nhiều cá quả ngon tuyệt! Câu cá cũng là môn thể thao độc đáo, hấp dẫn lắm đấy. Nếu nói thêm rằng người đi câu luôn luôn vận động ngoài khí trời trong sạch thì như thế đã trở thành một chế độ điều dưỡng toàn diện. Tôi có một bệnh nhân là thiếu tá Sten-ghen hầu như sáng nào ông ta cũng dậy sớm và vác cần câu chạy dọc bờ sông lùng cá quả. - Ông Ma-ti-ni ạ, ông làm tôi thú vị quá. Tôi lớn lên bên dòng sông và câu cá vốn là cái thú ham mê từ xưa. Nhưng cần phải biết chỗ câu. Tôi nghe nói cá quả ưa chỗ nước chảy xiết. - Đó là việc giản đơn nhất. Chúng ta hãy ra vườn và tôi xin chỉ cho ông chỗ ông Sten-ghen hay ngồi câu.

Hen-rích và Ma-ti-ni đi ra vườn, ở đây quả thực nhìn thấy rõ khúc sông dài và chỗ khoáy nước sủi bọt trắng. - Chỗ ấy nước cuốn như thác và thiếu tá Sten-ghen thích ngồi đó nhất. Đôi bạn mới ngồi xuống chiếc ghế băng đục trên tảng đá và ngắm phong cảnh. Thung lũng tràn ngập ánh nắng hình như đang nằm nghỉ giữa những ngọn núi. Đằng xa thành phố có vẻ chìm vào giấc mơ. Không ai tin rằng lúc ấy bọn lính súng ống nghênh ngang đang diễu trên đường phố, trong một tòa nhà thanh bình nào đó bọn đao phủ đang vạch kế hoạch đẫm máu và không khí không nhuần thấm vẻ êm đềm, mà sặc sụa mùi đe dọa. Chắc hẳn ý nghĩ đó cũng thoáng qua cả đầu óc Hen-rích lẫn đầu óc Ma-ti-ni. Hai bên nhìn nhau mỉm cười buồn bã. - Ôi! Cuộc sống mới đẹp đẽ làm sao kia chứ! - Bác sĩ trầm ngâm nói. - Nó sẽ còn đẹp hơn nữa khi chiến tranh chấm dứt!- Hen- rích chữa lại. - Thế ông có tin là một ngày nào đó thời đại thái bình sẽ đến với loài người không?- Ma-ti-ni hỏi. - Tôi quả quyết chắc chắn như vậy! Hen-rích và Ma-ti-ni còn ngồi trên ghế đá một giờ nữa, bởi vì cả hai đều vô tình bị thu hút vào cuộc tranh luận sôi nổi về vai trò của con người đối với số phận mai sau của thế giới. Ma-ti-ni khăng khăng giữ ý kiến là chỉ có sự hoàn thiện của cá nhân con người mới cứu sống được nhân loại. Hen-rích cương quyết chứng minh sự cần thiết phải cải tạo xã hội và tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh xung quanh mình. Mặc dầu quan điểm khác nhau, đôi bạn vẫn thông cảm bởi vì họ đểu nhận định tình hình trước mắt giống nhau. - Tiếc là tôi quen ông hơi muộn. - lúc chia tay Ma-ti-ni bảo Hen-rích - Nhưng cuộc tranh luận hôm nay là buổi thể dục của trí não, nếu không thì có lẽ bộ óc bị mọc rêu mất. - Tôi cũng tiếc là đáng lẽ nên gọi dây nói cho ông chứ không nên chờ dịp tốt đến tận bây giờ. Nhưng vì tôi cứ định rằng sẽ gặp ông ở nhà bá tước Ra-mô-ni. - Nếu không có việc gì hết sức cần thiết thì tôi chả đời nào chui vào cái hang hốc này làm gì! - Hang hốc à? - Hình như, tiếng Nga gọi nơi chó sói ở như vậy phải không? - Ông có ác cảm với bác cháu nhà Bá tước này đến thê kia sao? Sao vậy? - Dân vùng này đều căm ghét lão Bá tước và tất nhiên không phải là không có lý do. Ý dân là ý trời mà. về phần nữ Bá tước thì tôi vốn không ưa bọn đàn bà phóng đãng, nhất là cái hạng cứ muốn người ta mua vui cho mình. Còn ả nữ Bá tước này lại trâng tráo "lơn" cánh sĩ quan, thậm chí định "chài" cả những anh chàng mà ả liệt vào loại nhì vì họ chả có danh tước quý tộc. Ở đây người ta đánh giá con người bằng dòng dõi cành vàng lá ngọc. Ví dụ thiếu tá Sten-ghen được coi là người tốt và ông ta cũng là Nam tước như anh. Nữ Bá tước vẫn ngầm mệnh danh Lút là thầy giám thị, tướng E-véc là lão võ biền, còn tôi thì chắc ả gọi là tên lang băm. Nhưng cái đó vẫn chưa phải là cái chính. Tôi chẳng thích vào đây còn vì lão Bá tước chính là kẻ cầm đầu bọn sơ mi đen ở miền Bắc Ý, mặc dầu lão cứ giấu như mèo giấu phân ấy. Cuốc chở Ma-ti-ni tới Cát-sten La Phông và quay về với một bó cần câu cùng nhiều dụng cụ câu cá khác. Theo lời dặn của thượng úy, gã đã mua các thứ này ở một hiệu trong thành phố. Buổi chiều, Lút đến. Sau khi nghe Hen-rích kể lại câu chuyện của Mi-le nói một lần nữa, gã đi đi lại lại khắp phòng hồi lâu, rồi ngồi xuống đi-văng cạnh Hen-rích và ôm lấy vai anh, xoay mặt anh về phía mình. - Nghe đây, Hen-rích. Trước lúc bàn cách xử trí với Mi-le, tới muốn hỏi cậu rằng đối với cậu, tớ là bạn hay chỉ là người quen biết thông thường? - Nếu trong toàn thể quân đội Đức có một người mà tớ rất thích trò chuyện tri kỷ, bù khú thì đó là đại úy Các Lút. Tớ không nghi ngờ gì về tình bạn của chúng mình cả. - Thế thì lấy quyền làm bạn tớ muốn nhắc lại câu chuyện mà tớ và cậu đã nói tới nhiều lần nhưng chưa nói hết. - Tớ sẽ xin chăm chú nghe và nếu có thể, sẽ trả lời. - Cậu cũng thấy rằng thỉnh thoảng tớ vẫn sửng sốt trước thái độ đối xử của cậu. Cậu là một người có giáo dục, có văn hóa và theo tớ, lại có lòng nhân đạo nữa. Thế quái nào mà cậu lại đánh bạn với hai tên Mi-le và Cu-bít? Hồi ở Xanh Rê-mi cậu đi sục sạo khắp xó để lùng bắt gã người Pháp khốn khổ đang chạy thoát thân làm gì? Tại sao cậu đã yêu một cô gái như Mô-níc lại còn đính hôn với con gái của lão Béc-gôn? Cậu nên hiểu là tớ hỏi đây không phải chỉ vì tò mò đâu, những điều này lâu nay đã khiến tớ băn khoăn, đôi khi nặng trĩu trong lòng. Lúc ấy cái quyển hạn giản đơn về lòng thành thực của con người đổi với Hen-rích sao mà đắt đỏ thế! Anh tin Lút, kính trọng lòng tốt của gã, tin tưởng vào tình bạn giữa hai người. Nhưng tuy vậy, anh vẫn không thể để lộ ra những tư tưởng đã chi phối mọi hành động của mình. - Lút ạ, cậu đặt ra nhiều câu hỏi quá đến nỗi tớ đâm ra lúng túng. Và khi cậu đã thu lượm tất cả mọi việc vào một mớ như vậy, chính tớ cũng phải ngạc nhiên cho bản thân mình. Chắc hẳn tớ có máu mạo hiểm cho nên nó đã xui khiến tớ đùa giỡn với lửa. Nhưng xin thề với cậu rằng tớ chưa và sẽ không bao giờ làm điều gì trái lương tâm đâu. Nếu cậu tin tớ thì xin cậu cứ hiểu tớ như cậu vẫn hiểu từ trước. Có thể nói thêm là tớ rất đau đớn nếu tình bạn giữa chúng ta bị tan vỡ. - Nhưng cậu nghĩ thế nào về mối quan hệ của cậu với ả Lô-ra? - Xin thề với cậu rằng nó không đời nào trở thành vợ tớ đâu! Tất nhiên như vậy kể cũng "hố" đấy: Béc-gôn đã tóm được cổ áo tớ. Sau khi gặp Mô-níc tớ toan kịch liệt phản đối nhưng rồi lại định bụng cứ mặc kệ chờ cho chiến tranh kết thúc đã. Béc-gôn vốn là tên nham hiểm, lão sẽ báo thù đấy. Nhưng xin nhắc lại rằng Lô-ra không khi nào trở thành vợ tớ đâu! - Cố nhiên tốt hơn hết là hãy đợi cho chiến tranh chấm dứt đã. Điểm này cậu nói đúng. Một tảng đá vẫn đè nặng trên tim tớ nay đã rơi xuống. Nhưng còn một tảng lớn nhất: Cậu định thế nào với Mi-le? Xin báo trước rằng nếu cậu không giết hắn thì tớ sẽ làm việc ấy! Và không những chỉ vì Mô-níc, mà còn vì người đàn bà bụng mang dạ chửa đã bị hắn bắn chết và vì tất cả những món nợ mà hắn chưa trả! Có lần tớ đã chực tặng mình một phát đạn vào trán, sau lại quyết định sử dụng nó cho có ích hơn. - Lút, chả nhẽ cậu lại nghĩ rằng tớ sẽ tha cho tên Mi-le cái tội đã hãm hại Mô-níc hay sao? - Thế thì hai đứa mình cùng ra tay luôn thể.