- Thưa Thượng úy Hen-rích, ông có cho phép tôi thưa chuyện không ạ?- Cuốc bật dậy khỏi ghế và chạy ra theo tác phong quân sự. - Việc gì thế hả, Cuốc? Làm sao mà có vẻ trịnh trọng vậy. ở đây chẳng có người lạ nào đâu. Cuốc lo lắng kể lại nguyên văn câu chuyện giữa gã với Mi-le. - Thế tại sao cậu không bảo lúc Phe-ne hỏi chuyện cậu, có mặt cả cô Mô-níc trong phòng của tớ nữa có được không? - Tôi tính là... tôi tưởng nói thế mà hơn đấy ạ! - Cậu "khớ" đấy! Bọn Giét-ta-pô có thể lôi cô ấy ra hỏi cung, nhưng cái tội của cô ấy về việc xe lửa bị đột kích đại để cũng gần giống như cái tội của cậu về việc đạo quân của Pa-u-lút bị bao vây ở gần Sta-lin-gờ-rát vậy. Nên viết thư về mà khoe với mẹ cậu rằng bà ta có một đứa con trai thông minh lắm. - Thưa thượng úy, mẹ tôi sẽ vô cùng sung sướng, vì tôi đã ăn ở với Thượng úy được trọn nghĩa đấy ạ. - Cuốc này, sao hễ đứng gần phụ nữ thì cậu cứ run lên y như cầy sấy vậy? Chắc là cậu chưa có món nào hả? Vậy mà tớ định sau khi chiến tranh chấm dứt sẽ về quê cậu uống rượu mừng cậu đấy. Có mời tớ không? Chắc là mời chứ nhỉ? Bây giờ chú ý nghe tớ này. Đi mà sửa soạn xe pháo đi... - Thưa xong rồi đấy ạ! - Nhớ buông màn xuống để không ai nom thấy người nào ngồi trong xe nhé, mang tiểu liên của cậu theo và nhớ cả khẩu của tớ nữa đấy. Chuẩn bị thức ăn trong hai ngày, chứ không phải một ngày như tớ đã nói lúc nãy. Và lấy nhiều đạn hơn nữa! Biết đâu chúng mình chẳng gặp chuyện gay go và có thể, phải choảng nhau nữa cơ đấy. - Thượng úy cho phép tôi mang theo hai quả lựu đạn? - Được ! Cứ mang đi! Thực ra thì Hen-rích chẳng có một chương trình nhất định. Mọi việc sẽ tùy theo hoàn cảnh địa phương và còn phải xem giả thuyết của anh có đúng không đã. Vấn đề nét mặt Pôn và Ăng- đờ-rây giống nhau thì hoàn toàn rõ ràng rồi. Còn người vượt ngục hiện có ẩn náu trong làng La Tra-ven-xa không, thì chưa dám tin chắc mặc dầu xét cho cùng anh ta chẳng còn đường thoát thân nào khác. Địa phương này anh ta đã thuộc như lòng bàn tay, đồng bào ở đây tất sẵn sàng che giấu cho Pôn để tìm dịp đưa anh ta đến một địa điểm an toàn. Hen-rích giở bản đồ ra. La Tra-ven-xa là một làng nhỏ cách Xanh Rê-mi chừng ba mươi lăm cây số về phía tây. Cứ đủng đỉnh vào khoảng ba giờ chiều cũng có thể đến nơi rồi. Gần làng chẳng có một mục tiêu quân sự nào cả. Do đó quân Đức không đóng đồn ở dấy. - Mở máy đi, Cuốc- Hen-rích vui vẻ bảo gã lính hầu, rồi ngồi vào bên cạnh gã. Cuốc dận ga, chiếc kim chỉ tốc độ vọt lên trên. Nhưng sau khi chạy hết một cây số đầu tiên, tốc độ liền giảm xuống. Con đường ngoằn ngoèo bò lên núi, vả lại đã lâu nó cũng chẳng được sửa sang gì cả. Mặt đường đầy những ổ gà bị nước mưa xói trũng, cho nên bùn bắn tứ tung bám vào thành xe. Đã bao nhiêu lần Cuốc phải xuống xe lấy khăn lau tấm kính phía trước. Ba giờ rưỡi chiều họ mới đến La Tra-ven-xa. Hen-rích kinh ngạc trước cảnh đẹp đặc sắc của cái làng miền núi này, nom giống như bức họa xinh xắn nép mình bên dòng suối rộng chảy xuôi về phía đông, hợp thành một hình bán nguyệt. Con đường làng nho nhỏ cũng uốn theo hình bán nguyệt. Hai bên là những hàng cây cao um tùm gợi lại hình ảnh của con đường hầm xanh xanh, chạy sát bên bờ suối, bò lên tận quả núi dốc đứng sừng sững trên mặt nước. Trên bờ bên kia những dãy núi đá chồng chất lên nhau hỗn độn. Hen-rích bảo Cuốc lái xe thẳng đến trụ sở xã và lúc đó anh mới sực nhớ ra là mình chưa biết tên họ của mẹ bà Tác-van. Đành phải hỏi vậy! - Chào ông!- Hen-rích lên tiếng chào lão già đang ngồi bên bàn hí hoáy viết. - Lạy quan lớn!- Lão già nhăn nhó đáp lại rồi liếc nhìn Hen-rích. - Có phải ông là xã trưởng của làng La-Tra-ven-xa không? - Bẩm quan lớn chính con đây ạ. - Tôi cần tìm một địa điểm làm văn phòng cho Bộ tư lệnh Đức. Lão già chỉ thở dài sườn sượt. - Ông hãy chỉ cho tôi nhà của bọn đảng viên cộng sản xem nào - Hen-rích bảo. - Bẩm quan, chúng con không biết những đứa nào theo đảng phái nào hết. Trong sổ hộ tịch không có mục đăng ký về vấn đề đó đâu ạ. - Ở làng này có ai là Đảng viên đảng xã hội quốc gia Pháp không? - Bẩm quan, vừa có một người ở đây, nhưng anh ta lại về nhà rồi. Kia kìa, thấy quan lớn đáp xe đến, anh ta đang cắm đầu chạy lại kia.

Quả thật ngoài đường có một đứa vừa chạy vừa cài lại khuya áo khoác. - Anh này có phải người địa phương không? - Bẩm quan, đúng thế. Bố anh ta vốn là một người thật thà... - Lão xã trưởng nhìn Hen-rích và biết là mình đã lỡ lời.- Ong cụ vừa mới mất tuần trước, thế là anh ta được hưởng cả khoản gia tài. Từ ngoài cửa vang lên một tiếng hô: "Hai-lơ!"1. Hen-rích đáp lại. Đại biểu độc nhất của Đảng xã hội quốc gia Pháp tại làng La Tra-ven-xa là một tên còn trẻ khoảng ba mươi. Chiếc mũ trễ xuống tận gáy để lộ ra trên trán Ba-den một mớ tóc, bờm ngựa kiểu Hít-le. Bộ ria mép ngắn nấp dưới cái mũi khoằm trông rõ kệch cỡm, khiến người ta liên tưởng đến cái chấm đen to nằm dưới một dấu hỏi. - Tôi cần nói chuyện với ông - Hen-rích nhìn tên vừa bưốc vào. - Bẩm có phải quan lớn định nói chuyện riêng với tôi không? Có đúng không ạ? - Tôi đi đây, ông có thể tha hồ mà chuyện trò, nói gì cũng được, bao nhiêu cũng được. - Lão già nói trống không, chẳng hiểu lão muốn nói câu ấy với ai, rồi khoác chiếc áo bành tô cũ rích vào người và đi ra khỏi gian phòng được gọi một cách long trọng và Văn phòng Xã trưởng. - Cái lão xã trưởng ấy chẳng đáng tin cậy lắm đâu. Nhưng... Ba-den ấp a ấp úng, lấm lét nhìn Hen-rích. - Việc ấy không liên quan đến tôi - Hen-rích ngắt lời hắn - Tôi đang cần tìm một ngôi nhà cho Bộ tư lệnh Đức làm việc càng sớm càng tốt. - Bộ tư lệnh Đức sắp về làng La Tra-ven-xa ạ? - Ba-den hí hửng - Thật là một tin mừng đặc biệt! Quan lớn thử nghĩ xem, tôi đã phải rời khỏi quê cha đất tổ, chỉ vì ỏ đây chúng không để cho người Pháp chính trực được sống yên ổn. Tôi phá bỏ ngôi nhà thân yêu để về tạm trú ở Pôn-chây đấy. - Đã lâu chưa? - Thưa mới độ một tuần thôi. - Tôi nghe người ta bảo, trên ấy bọn du kích thịt mất một sĩ quan Đức phải không! - Tiếc là có thế thật. Việc đó xảy ra đúng vào hôm tôi chuồn đi. Bọn du kích ấy là cái lũ ăn cướp không hơn không kém. Quan lớn tưởng rằng ở đây không có chúng ư? Trong nhà tôi chẳng còn lấy một tấm kính nào nguyên vẹn... - Tôi đang cần một ngôi nhà cho Bộ tư lệnh làm việc - Hen- rích nhắc lại. - Mòi ngài cứ dùng luôn ngôi nhà của tôi ấy. Sau khi bố tôi mất, tôi sống một mình và lấy làm hởi dạ... - Những người Pháp chính trực thì chúng tôi không khi nào đụng đến. Chắc là ở đây có những phần tử khả nghi phải không, như gia đình của bọn cộng sản chẳng hạn? Ba-den vừa cắn cắn đầu ngón tay vàng khè vì khói thuốc lá vừa suy nghĩ. Bây giờ mũi hắn càng giống cái dấu hỏi hơn. Cuối cùng hắn sung sướng reo lên, móc trong túi ra một quyển sổ tay rồi ngồi vào bàn và giở sổ ra. - Có đấy ạ! Quan lớn có thể tìm ra ngay! Mười một nông hộ cả thảy! - Ông tự động lập ra bản danh sách này đấy à? - Bẩm, tôi đang thi hành mệnh lệnh của một cơ quan của các quan đấy ạ - Ba-den hạ thấp giọng, đầy vẻ tự phụ - Thật ạ, trên đã ủy nhiệm cho tôi theo dõi đám dân chúng ở Pôn-chây, nhưng cũng như ở đây thôi, tôi coi đó là một nhiệm vụ thiêng liêng của mình. - Nào, đọc bản danh sách lên xem. Trong đó có những ai? - Ác-nu nó bỏ làng đi đâu chẳng biết. - Đọc tiếp đi. - Ba thằng tình nguyện ra mặt trận và đến nay chẳng thấy dẫn xác về. Tên họ của chúng là... - Cứ nói! - Hà hà, điều này cần thiết đây! Thằng con trai nhà lão Gô- tác đã tham gia cuộc bãi công của công nhân đường sắt ở Li-ông. Thưa quan lớn, đúng thế, việc này xảy ra hồi trước chiến tranh, tôi nghi nó là đảng viên cộng sản. - Còn đứa nào nữa? - Thưa quan lớn có ba hộ, cả đám thanh niên đều chuồn sạch. Người nhà chúng bảo là chúng đi làm việc ở Bông-vin, nhưng tôi thấy đáng nghi ngờ lắm. - Hết chưa? - Còn hai thằng nữa mà tôi ngờ là chúng đập cửa kính của nhà tôi đấy ạ. - Ông làm ăn kém lắm, chỉ dấm dớ thôi! Tôi không tin được..., sao chúng bỏ làng ra đi... Tôi cần biết sự thực, sự thực cụ thể, chứ không phải là việc đoán già đoán non của ông xem thằng nào đã đập cửa kính nhà ông! - Bẩm quan, tôi về đây vẻn vẹn mới được một tuần thôi... nên xin quan cũng chiếu cố đến sự tự động của tôi... - Ngón tay của hắn đang lần giở những trang sổ tay, với chiếc móng thâm đen vì máu đông lại, run lên bần bật. - Lại thêm một người rất đáng nghi nữa, thưa quan đó là mụ Ma-tơ-răng. - Mụ ta cũng phạm tội phá cửa kính nhà ông chứ gì?- Hen- rích hỏi có vẻ chế giễu. - Thưa không phải thế đâu ạ! Mụ ấy hoạt động cũng ít thôi - Ba-den không hiểu được lời chầm biếm vừa rồi - Nhưng hiện nay trong nhà mụ có một người con gái, dân Pa-ri đấy. - Ồ, người Pa-ri! Dĩ nhiên, ông lại cho đó là một kẻ khả nghi phỏng?- Hen-rích mỉm cười vẫn với vẻ chế nhạo, nhưng trống ngực anh đã đổ dồn vì cảm động. Cuối cùng cái thằng mặt lợn ỷ kia báo một tin hòng làm cho anh chú ý.-------------------        1. Một lối chào của đảng viên Quốc xã. (ND)

- Chính ả này đã thò đuôi ra. Ả bảo rằng chết, thế mà chả thấy để tang gì cả, cả mụ Ma-tơ-răng cũng thế, mặc dù mụ vốn là người rất nệ cổ và mộ đạo. Hiện nay đang có tin đồn ầm lên về thằng con rể của mụ Ma-tơ-răng, chồng của ả Lu-y-da đấy. Người thì nói thế này, người thì bảo thế kia, từ cái dạo mà chúng nó còn sống ở Pa-ri ấy, người ta đã bảo nó là cộng sản. Tôi đã thu lượm được ít mẩu chuyện đặc biệt về gia đình đó. - Đảng viên cộng sản thật à? Chuyện này có vài chỗ khá bổ ích đấy. Thế nhà chúng có rộng không? - Cũng như tất cả những nhà khác trong làng thôi - hai phòng và một gian bếp. Nhưng ở cách đây xa lắm, mãi tận cuối làng kia ạ, ngay dưới chân núi ấy. - Đúng là địa điểm thuận tiện cho một đài quan sát! Ngồi vào ô-tô đi, ông dẫn tôi đến nhà mụ Ma-tơ-răng nhé. Lát sau xe chạy đến gần ngôi nhà nhỏ một tầng. Một bên tường dựa vào vách núi đá. - Ba-den, anh cứ ngồi trên xe nhé, còn Cuốc thì xuôhg đi. Hen-rích nhìn vào cửa sổ, và trông thấy ngay bộ mặt sợ hãi của một bà cụ. - Cuốc - Hen-rích thì thầm - cậu theo dõi đừng để cho ai chạy ra khỏi nhà nhé. Nếu có kẻ nào chực chạy trốn thì cậu cứ bắn chỉ thiên cho tớ. Cấm tuyệt đối không được bắn vào người. Rõ chứ? - Thưa rõ! Hen-rích thọc hai tay vào túi áo choàng, nắm chặt lấy báng súng lục rồi tiến lại gần cửa. Một người đàn bà trạc ba mươi lăm ra mở cửa, ngay lập tức Hen-rích nhận ra đây chính là em gái của bà Tác-van. Anh cúi chào, nhưng người đàn bà im lặng tránh sang bên nhường lối cho anh vào. Ở căn phòng ngoài có hai cửa thông ra phía sau. Hen-rích lấy chân đẩy cánh cửa gần nhất. Chỉ liếc qua cũng đủ tin chắc là trong gian bếp lụp xụp kia chẳng có người nào cả. Một chồng bát đĩa rếch để trên bàn. "Ba cái đĩa con và ba cái bát đựng xúp" - Hen-rích đạp nốt cánh cửa kia ra, hai tay vẫn để nguyên trong hai túi áo. Căn phòng mà anh vừa bước vào khá to, có ba cửa sổ trông ra đường. Một bà cụ đang ngồi trên chiếc ghế bành đan bằng mây đặt sát tường, đối diện với cửa sổ. Bà cụ cầm chiếc bít tất và đôi que đan, nhưng đôi que không ngót run lên, cứ va vào nhau. Hen-rích im lặng lượn khắp phòng, ghé mắt nhòm sang căn phòng nhỏ hẹp bên cạnh có kê hai chiếc giường nhỏ. - Còn những ai ở trong này đây? - Hen-rích hỏi người thiếu phụ. - Hai mẹ con chúng tôi. - Thế ban ngày mà ai vừa ngủ trên giường kia? - Mẹ tôi yếu, thỉnh thoảng cụ cần nằm nghỉ một tí. Hen-rích nhìn bà cụ và quay phắt đi, vì chợt bắt gặp cái nhìn căm hờn và khinh bỉ của cụ, của một người nhất quyết đấu tranh đến phút cuối cùng. - Tôi chỉ tìm nhà cho Bộ tư lệnh ở thôi. Bà cụ buông thõng hai tay xuống đầu gối, nhắm nghiền đôi mắt lại, và ngồi ưỡn người trên ghế bành. Bây giờ mấy ngón tay của cụ không run nữa, nhưng chính vẻ yên lặng sắt đá ấy đã nói lên rằng sự căng thẳng cực độ đang giúp cụ cố giữ nỗi bối rối của mình. Hen-rích muốn cúi xuống hôn đôi bàn tay già nhăn nheo kia. Nhưng anh biết rằng mình không có quyền làm như vậy, thậm chí không thể nhìn một cách dịu dàng để làm cho cụ Ma-tơ-răng yên lòng trong chốc lát, trong lúc anh chưa biết tí gì về Ăng-đờ-rây hay lúc chưa tìm thấy Ăng-đờ-rây. - Có thật là ông không tìm ra ngôi nhà nào hơn ngôi nhà của chúng tôi không?- Người thiếu phụ vẫn giữ được vẻ bình tĩnh và nói với giọng châm biếm. - Quả núi sau nhà bà rất thuận tiện để lập một đài quan sát. Ở đây không còn phòng nào khác ngoài hai phòng và gian bếp này nữa à? - Ông cũng thấy đấy chứ còn phải hỏi gì nữa. Hen-rích chăm chú quan sát căn phòng. Tại sao chiếc ghế bành của bà cụ lại đặt ở chỗ chướng mắt thê này? Không đặt gần cửa sổ hoặc ở một góc nào thoáng gió như thường lệ mà lại đặt thỗn thện ngay giữa bức tường, tựa hồ như lợi dụng nó để che giấu vật gì. Ở những làng miền núi, nhà cửa thường dựng trên các mỏm đá hoặc các mảnh đất nhỏ hẹp bằng phẳng, nhà nào nhà nấy cũng đều chật chội. Trên tường thường có những chiếc tủ bí mật, nhưng chỉ liếc nhìn qua cũng có thể dễ đàng khám phá ra điều bí mật ấy vì lớp giấy rẻ tiền dán trên tường để che kín mép cửa tủ rất chóng bong ra. Ở chỗ này, màu bức tường và màu của lớp giấy dán khá giống nhau. Nhưng đó là phía trên, còn sau chiếc ghế bành... có lẽ, thử xem sao? Hen-rích bước nhanh về phía trước, nắm lấy hai tay vịn của chiếc ghế bành, nhẹ nhàng nhấc bổng cả ghế lẫn bà cụ lên rồi đặt sang bên cạnh. Hai người đàn bà không kịp đối phó gì nữa. Chính bản thân Hen-rích cũng chả kịp suy nghĩ gì cả. Anh vội rút súng ra và ấn vào cái chốt nhỏ xíu trên tường như một cái máy. Cánh cả nhỏ bật tung ra. Một người đàn ông đang đứng nép vào góc tủ...

Hai người đàn bà đồng thanh rú lên đầy vẻ tuyệt vọng và khiếp đảm. Rồi bà cụ bước tới lấy thân mình che lấp cửa tủ. - Cụ lùi ra!- Hen-rích chẳng để ý đến bà cụ, điềm nhiên giơ cao khẩu súng. Người đàn ông cựa quậy, và cắn môi, rên hừ hừ. Người thiếu phụ bèn chạy đến nắm lấy tay chồng rồi cẩn thận dắt anh lại chỗ chiếc ghế bành mà bà mẹ vừa ngồi. Người đàn ông phải lê chân trái. - Anh là ai? - Kỹ sư Ăng-đờ-rây, từ Pa-ri đến đây. - Tại sao anh tránh mặt. - Tôi đáp xe đến đây chẳng có giấy tờ thông hành và giấy chứng minh gì cả. Ngoài bậc thềm vang lên tiếng chân bước. Hen-rích đẩy vội Ăng-đờ-rây vào tủ. Sau khi đóng kín cánh cửa, anh kéo chiếc ghế bành vào sát tủ rồi ngồi lên đó, duỗi thẳng đôi chân và vẫy vẫy chiếc roi da. Có tiếng gõ cửa. Ba-den bước vào. - Bẩm quan, tôi có thể về được chưa ạ?- Hắn đứng ngoài cửa hỏi chõ vào. - Gọi lính hầu cho tôi đã! Chỉ một loáng, Ba-den đã quay vào với gã lính hầu. - Cuốc - Hen-rích nói rành rọt từng chữ - tên này từ Pôn-chây đến và theo tôi thì chúng ta gặp nó hôm nay không phải là lần đầu tiên. Anh hiểu ý tôi chứ? Bây giờ anh hãy đưa tên phạm tội này ra xe, và nên nhớ là nếu nó mà chuồn mất là anh phải nộp đầu chịu tội thay đấy nhé. - Bẩm quan, quả là một sự hiểu lầm!- Ba-den ngơ ngác vì câu chuyện bỗng dưng xoay chiều một cách bất ngờ như vậy, hắn van xin - Con... con... Nhưng Cuốc không để tên chỉ điểm nói hết câu, đã túm ngay lấy cổ áo hắn lôi xềnh xệch ra thẳng ngoài thềm. - Khóa cửa lại đi!- Hen-rích ra lệnh cho bà Lu-y-da. Chẳng hiểu đầu đuôi ra sao cả, người thiếu phụ vội khóa trái cửa lại như một cái máy. Trong khi ấy Hen-rích lại đứng lên mở cửa tủ. - Ông Ăng-đờ-rây - Anh nói với giọng oai nghiêm – thời gian để chúng ta trò chuyện với nhau quá ít, vì vậy đừng lãng phí nó. Yêu cầu ông sang ngay phòng bên, còn cụ và bà thì cứ ở lại đây. Ông hãy bảo họ cứ yên tâm và chú ý đừng để một kẻ nào vào ngăn trở câu chuyện của chúng ta. Ăng-đờ-rây gật đầu ra hiệu cho vợ và bà nhạc rồi lặng lẽ lê một chân sang phòng bên. - Thưa ông, tôi xin nghe ông! - Anh nói một cách bình tĩnh. Hen-rích lặng yên móc trong túi ra chiếc ảnh của Pôn: - Ông biết người này chứ? Nét mặt hốc hác xanh xao của Ăng-đò-rây không hề lộ vẻ sợ hãi, chỉ có đôi mắt lóe lên những tia lửa hằn học rồi lại tắt đi ngay. - Ông đến để bắt chứ gì? Vậy thì cần gì cái trò hề ấy nhỉ? Hay có lẽ ông chưa dám tin chắc là chính Pôn đang ngồi trước mặt ông? số hiệu tù nhân... Ảng-đò-rây xắn ống tay áo sơ-mi lên, và sau khi duỗi thẳng tay trái ra, đưa mắt nhìn Hen-rích có ý trêu tức. Hàng chữ số 2948 đã cháy thành sẹo trên lớp da ở phía trong cẳng tay. - Tôi đang đi một nước cờ liều lĩnh, và xem đó chỉ là một trò hề, như ông nói. Tôi mong ông hiểu rằng, người ta trao cho tôi tấm ảnh này có phải là để ngắm đâu? Nhân thể tôi báo trước cho ông là tất cả những sĩ quan chỉ huy các đơn vị đang đi lùng bắt Pôn đều có kiểu ảnh này. Tất nhiên là tôi đủ quyền để bắt ông, nhưng tôi không làm việc đó. Và để ông tin rằng tôi đên tìm ông với mục đích trò chuyện một cách ôn hòa, thì đây, ông cứ cầm lấy! - Hen-rích đặt khẩu súng lục xuống trước mặt Ăng- đò-rây - Đừng sợ, cầm lấy! Ông kiểm tra lại xem đã nạp đạn chưa. Đấy, bây giờ thì trong tay ông đã sẵn sàng vũ khí, nếu có việc gì xảy ra ông có thể tự bảo vệ lấy mình. Tôi tin rằng ông sẽ tán thành: thà chết trong bầu trời tự do còn hơn phải chịu khổ nhục dưới ba thước đất. - Thà chết đứng còn hơn sống quỳ! - Đô-lô-rét đã nói như thế đấy! Lần đầu đôi môi Ăng-đờ-rây nở nụ cười. Anh động đậy, hình như chực nắm lấy tay Hen-rích. Nhưng ngay lúc ấy một bóng mây ngờ vực lại in vào đôi mắt Ăng-đò-rây. - Tôi không biết ông là ai... mà khoác bộ quân phục này. Và thú thật tôi chẳng hiểu ông muốn gì ở tôi kia! - Muốn biết về công xưởng ngầm bí mật! - Lấy gì để bảo đảm là những tài liệu đó sẽ mang lại lợi ích cho nhân dân nước tôi, mà không làm hại họ? - Lương tâm là sự bảo đảm chắc chắn nhất. Lấy tài liệu này không phải để giao nộp cho Bộ tư lệnh Đức vì chúng còn nắm vững hơn cả tôi và ông nhiều, mà chính tôi muốn thu thập nó! - Vậy thì cho ai mới được? - Ông không thấy câu hỏi của ông quá ngây thơ hay sao? Và không thấy là tôi không thể trả lời được, dù có rất muốn đi chăng nữa. - Có lẽ ông nói đúng - Ăng-đờ-rây với vẻ mơ màng như đang hồi tưởng lại điều gì - Sự thực thì Bộ chỉ huy Đức cần quái gì những tài liệu ấy. Mà nếu nó không cần cho kẻ thù, có nghĩa là cần cho bạn bè. Dù rằng cho một kẻ chưa hề quen biết nhưng là bạn. Giá mà tôi kể lại tất cả. Thì tất cả điều bí mật ấy chắc chắn sẽ "quay súng" chống lại bọn Đức và có thể đám người bất hạnh đang sống quằn quại dưới đất kia sẽ được cứu thoát... Nhưng tôi nhất định không hé môi ra đâu... Người ta có thể bắt tôi, nhưng trên thế giới này đừng kẻ nào hòng biết được điều tôi đã biết. - Lý lẽ của ông cứng lắm, nhưng đã muộn rồi. Ông nhớ cho là thời gian của chúng ta thật vô cùng ngắn ngủi. Ông nên suy nghĩ kỹ việc bảo toàn lấy thân mình, và chính tôi cũng không muốn phải liều mạng, bởi vì cả một đội quân có thể ập ngay vào làng, rồi tất cả vùng này sẽ bị lọt vào trong cái hình răng lược của các đơn vị cơ động: Nếu chúng trông thấy tôi ngồi trò chuyện ôn tồn với ông như thế này thì... - Thong thả đã, hình như ông còn thêm một mục đích nào là muốn biết những ai đã tổ chức cho tôi vượt ngục thì phải? - Tôi sẽ không hỏi qua một câu nào về vấn đề đó. - Hừ... hình như ông đã xua tan hết mọi sự nghi ngờ của tôi rồi. Thế thì tôi xin sẵn sàng kể lại tất cả những gì mình biết.

✦ ✦ ✦

    Khi thấy cánh cửa căn buồng nhỏ vụt mở toang và Ăng-đờ- rây với người sĩ quan Đức hiện ra trên ngưỡng cửa, hai người đàn bà liền vội vàng bước tới cùng một lúc.

    Họ không nói một lời, chỉ đưa mắt hỏi nhau chuyện gì thế? Cả Ăng-đờ-rây lẫn người sĩ quan đều mỉm cười tươi tỉnh. Lúc ấy bầu không khí nhẹ nhõm mới trở lại sau những giây phút căng thẳng đến nín thở. Lu-y-da ôm lấy cổ chồng nức nở khóc òa lên. Bà cụ đã kiệt sức ngã dụi xuống ghế bành, đầu và tay cụ run lẩy bẩy.

    - Tôi phải xin lỗi cụ và bà - Giọng Hen-rích cảm động - Thực ra tôi không có ác ý gì đâu. Bà và cụ cũng thấy đấy, mọi việc đều êm đẹp cả.

    - Ô! Chúng tôi và cụ chúng tôi đối xử với ông thật không phải quá, nhưng người ta thường bảo rằng niềm vui thì không bao giờ tắt! Tôi đã tiếp ông như kẻ thù, bây giờ ông hãy ngồi chơi với chúng tôi như người bạn vậy.

    - Tôi cũng rất muốn ở chơi với gia đình ta nhưng tiếc rằng đã ngồi lại đây lâu hơn thời gian dự định... vả lại, ngoài ô-tô còn có tên chó săn Ba-den nữa! Nhất định tôi sẽ lôi cổ nó về Xanh Rê- mi và giam chân nó lại trên ấy, cho đến lúc nào ông Ăng-đờ-rây tìm được chỗ yên ổn, lúc ấy hãy hay.

    - Nhà tôi cũng đã bắt được liên lạc rồi, và đêm nay trước khi trời sáng anh em sẽ đến đưa tôi đi.

    - Ông hãy giữ lấy khẩu súng lục mà tôi trao cho ông ban nãy. Đó là khẩu súng dự bị của tôi, nó rất cần cho ông. Còn phải nhớ mang tiền theo để phòng khi bất trắc.

    - Chả cần đâu...

    - Tiền cũng cần cho ông lắm đấy. Ông nên coi nó là một thứ vũ khí của mình mới được. Và điều cuối cùng là không một ai kể cả những bạn thân nhất của ông được biết về cuộc gặp gỡ và cuộc mạn đàm của chúng ta.

    - Ông có thể tin ở tôi. Tôi cũng xin bảo đảm cho cả nhà tôi và mẹ tôi nữa.

    - Ổ, anh không uống chén rượu nào với chúng tôi sao?- Cụ Ma-tơ-răng kêu lên - Tồi biết là anh đang vội, nhưng uống một chén rượu thì mất bao nhiêu thời giờ.

    - Cháu phải tự tay lái xe lấy, tên lính hầu của cháu sẽ giữ cái thằng chết tiệt kia. Trời thì tối, lại còn chếnh choáng hơi men thì...

    - Vậy anh hãy thư thả.

    Bà cụ chạy đến tủ ngăn một cách nhanh nhẹn trái ngược với tuổi già và lôi ra một cái hộp. Đây đúng là hộp đựng những vật kỷ niệm của cụ: những phong thư đã ngả màu vàng vàng, xếp cẩn thận, những cành hoa nhỏ màu da cam, đôi găng tay trắng, chắc là của cụ đeo hồi ngày cưới.

    Cụ moi dưới đáy hộp lên một chiếc tẩu cũ rồi nâng niu, vuốt ve nó, mấy ngón tay run run. Sau đó cụ đưa đầu tẩu lên môi hôn rồi trao cho Hen-rích.

    - Tôi tặng anh vật quý nhất của đời tôi. Đây là chiếc tẩu của thầy tôi để lại. Ngày trước thầy tôi là một người dũng cảm, cao thượng và người đã hy sinh trên chiến luỹ một cách anh dũng và cao quý để bảo vệ công xã.

    - Cháu coi vật này không những là một món quà kỷ niệm, mà còn là một di sản thiêng liêng nữa! - Giọng Hen-rích trở nên nghiêm trang - Và cháu xin phép được hôn cụ. Xin cụ cứ tự nhiên, xem như đây là đứa con trai đang hôn mẹ.

    Hen-rích đặt đôi môi vào hai bên má nhăn nheo của cụ Ma- tơ-răng và cảm thấy lòng mình se lại. Phải chăng một ngày kia anh cũng sẽ được hôn vào mặt bố mình như thế này?

    - Bao giờ anh kể chuyện lại cho mẹ anh về cụ già Pháp này - Cụ Ma-tơ-răng vừa nói vừa quệt nước mắt - thì anh nhớ thưa là tôi đã cầu phúc cho anh như đứa con đẻ của mình vậy.

    - Và nhớ nói thêm là ông đã cứu sống tôi - Bà Lu-y-da khẽ khẽ tiếp lời.

    Hen-rích bước ra phòng ngoài.

    - Thôi, bây giờ xin từ biệt anh, Ăng-đò-rây nhé! Có thể không bao giờ tôi gặp lại anh lần nữa!

    - Nhưng tôi chưa biết anh là ai kia mà?

    - Là một người bạn.

    - Thế thì, tạm biệt anh bạn nhé!

    Ăng-đồ-rây và Hen-rích ôm hôn nhau.

    Trên đường về Xanh Rê-mi, Hen-rích cho ô-tô phóng hết tốc độ. Bây giờ trong túi anh đã có các tài liệu quan trọng về binh công xưởng ngầm rồi thì không nên bỏ phí một phút nào hết.

    - Công việc của ông hôm nay thế nào? - Mi-le hỏi với giọng đầy hy vọng, khi Hen-rích từ khách sạn gọi điện cho hắn.

    - Đáng tiếc là tôi không thể mang lại tin mừng cho ông. Chỉ được có mỗi một việc, hình như tôi đã tóm cổ đúng cái tên du kích đã giết hụt mình.

    - Nó ở đâu rồi?

    - Lát nữa Cuốc sẽ lôi cổ nó sang cho ông. Tôi chắc là mình không lầm đâu, mặc dù chưa có bằng chứng gì rõ ràng. Ông hãy giam nó lại vài ngày đã, cứ chộ già vào, rồi sau đó hãy hỏi cung.

    - Đã vào tay tôi là phải phun ra hết!- Mi-le bô bô trong máy bằng một giọng tự đắc.

    ... Và mấy hôm sau, tài liệu bí mật của máy ngắm để ném bom tự động đã được mang ra nghiên cứu ở cách thung lũng Ma những hàng vạn cây số