PALOMAR TRONG VƯỜN
Có hai con rùa trong sân trong: một con đực và một con cái. Cạch! Cạch! Hai cái mu va vào nhau. Đã vào mùa tình yêu. Palomar thu người, nhìn trộm.
Con đực hích vào hông con cái, kò kè cù nheo, vòng theo mép sân. Con cái tỏ vẻ cưỡng lại những cú tấn công của con đực; hay ít ra, nó phản đối bằng một trạng thái bất động pha chút trì nại. Con đực nhỏ hơn và năng nổ hơn; có thể nói, trẻ hơn. Nhiều lần con đực tìm cách bò lên mu con cái từ đằng đuôi, nhưng mỏm mu sau của con cái hơi chếch, thế là con đực tuột.
Lúc này anh rùa nhà ta, chắc là đã xoay xở xong cho mình một tư thế thích hợp: anh ta nhấp những cú đẩy nhịp điệu, đo hơi giữ ướm; ở mỗi cú nhấp, anh ta phát ra những tiếng hào hển, gần như một tiếng rên. Ả rùa, hai chân trước duỗi bẹt ra đất, mông chổng hẳn. Anh rùa nhà ta quờ hai chân trước lên mu ả: rướn cổ, thò đầu, miệng há hốc. Khổ nỗi là những cái mu ấy không có cách nào mà bám vào nhau được; vả lại, chỉ bằng chân thôi a, thì có ăn cái giải gì.
Giờ thì ả rùa vuột, anh rùa đuổi theo. Chẳng phải ả bò nhanh hơn, cũng chẳng phải ả thật dứt khoát chạy trốn: để níu ả, anh rùa tung ra những cú vấu nhè nhẹ vào chân ả, độc vào một chân. Ả không phản đối. Mỗi khi ả đứng yên, anh rùa lại tìm cách trèo lên lưng, nhưng ả lại trườn lên một tí, thế là anh rùa tụt, và cái của đời của anh rùa lại tõng xuống đất. Đấy là một bộ phận khá dài, hình cái móc, với nó, anh rùa có thể bấu lấy ả, bất kể độ dày của cái mu và vị trí chuệnh choạng của chúng. Thế là chẳng có cách nào để đoán là bao nhiêu cú tấn công ấy là đạt đích, bao nhiêu cú là thất bại, và bao nhiêu cú thì lại chỉ là hát xiệc, hoặc tuồng chèo.
Bấy giờ là vào mùa hạ, sân trong trơ trụi, trừ gốc cây nhài xanh ở một góc. Cuộc si lượn sáu câu chính là ở chỗ mu mép vòng ve, quành lên lượn xuống một khoảng sân cỏ nhỏ, những cuộc đuổi, trốn, và tí tị quẹt cọ, không phải bằng móng mà bằng mu, chạm vào nhau thành những tiếng lạch cạch đùng đục. Ả rùa tìm cách lẩn vào gốc nhài; ả ngỡ - hoặc muốn làm ai nấy ngỡ - ả làm như vậy là để lẩn trốn; nhưng trên thực tế, đây là phương cách bảo đảm nhất để ả bị anh rùa trấn bắt, rồi kẹp chặt không lối đâu mà thoát. Giờ thì có lẽ anh rùa nhà ta đã thành công trong việc đưa cái của đời của anh ta vào trong cho đúng lẽ; nhưng lần này thì cả hai: rõ là yên, rõ là lặng.
Thế nhưng, cảm giác của hai con rùa đang giao hợp thì làm sao? Palomar không thể hình dung. Anh quan sát với một sự chú ý lạnh hanh như thể chúng là hai cái máy: hai con rùa điện tử được thảo chương trình để giao hợp. Vậy thì dục tính sẽ ra sao nếu da thịt được thay thế bằng các mẩu yếm và vẩy sừng? Nhưng ngay cả điều mà chúng ta gọi là dục tính, phải chăng cũng chỉ là một lập trình của cỗ máy thân thể của chúng ta, phức tạp hơn, bởi vì bộ nhớ thu thập các thông điệp từ mỗi tế bào biểu bì, từ mỗi phân tử của mô, nhân chúng lên, phối hợp chúng với những xung lực truyền từ thị giác và những kích thích từ trí tưởng tượng? Cái khác biệt là ở con số những mạch dẫn liên quan: hàng tỉ sợi dẫn tủa ra từ hệ tiếp nhận của chúng ta, nối với các máy điện toán của cảm xúc, của phản xạ có điều kiện, của quan hệ giữa người và người... Dục tính là một lập trình hoạt động trong các mạng điện tử của tâm trí, nhưng tâm trí cũng là da là thịt: cái da cái thịt để sờ, thấy, và nhớ. Thế thì loài rùa, co cụm trong vỏ của chúng, là vô cảm à? Cái nghèo khó về kích động cảm giác của chúng có lẽ buộc chúng phải có một đời sống tâm trí tập trung mãnh liệt, và dẫn chúng đến một ý thức nội tâm kết tinh trong suốt... Có lẽ dục tính của loài rùa tuân theo những qui luật tinh thần tuyệt đối, trong khi chúng ta là những kẻ tù của một cỗ máy mà chúng ta chẳng biết nó hoạt động thế nào, cái chủ thể dễ bị vướng vấp, tắc tị, bùng nổ trong những cơ chế tự phát không thể kiểm soát...
Thế thì loài rùa tự hiểu chúng hơn? Sau mươi phút giao hợp, hai cái mu rời nhau. Con cái đi trước, con đực đi sau, tiếp tục lòng vòng sân cỏ. Lúc này con đực giữ khoảng cách hơn, lâu lâu với chân vấu lên mu con cái, trườn lên dấn dấn một tí, không mấy dứt khoát, cả hai trở lại gốc nhài. Con đực nựng nựng dăm ba cái lên chân con cái, luôn luôn ở cùng một chỗ.
