Trong chuyến du hành ở một xứ phương Đông, Palomar có sắm một đôi dép tại một cái chợ. Về nhà, xỏ thử: anh mới biết có một chiếc rộng hơn chiếc kia và tuột khỏi chân. Anh nhớ cái lão bán hàng ngồi bệt lên gót chân ở một góc chợ, trước một đống dép đủ mọi kích thước và lộn tùng phèo; anh thấy lão lục lạo trong đống dép để tìm ra một chiếc vừa cho chân anh, rồi đưa anh xỏ thử, sau đó lão bắt tay lục tiếp, và đưa cho anh một chiếc coi như cùng cặp với chiếc kia, anh nhận mà không thử.
“Có lẽ giờ này”, Palomar nghĩ, “có một người đang thả bộ quanh cái xứ ấy với một đôi dép cọc cạch”. Anh thấy một cái bóng mảnh khảnh đang khập khiễng lê chân trong sa mạc, cứ mỗi bước, một chiếc dép lại tuột khỏi chân, hoặc quá chật, bó cứng vòng chân méo mó. “Có lẽ người ấy lúc này cũng đang nghĩ về mình, hi vọng gặp mình để trao đổi. Quan hệ giữa chúng tôi cụ thể và rõ ràng hơn phần lớn các quan hệ thiết lập giữa người và người. Vậy mà chúng tôi chẳng bao giờ gặp nhau”. Anh quyết định cứ đi đôi dép cọc cạch này vì tình tương thân tương ái với kẻ đồng bạn vô danh cùng nỗi rủi ro, để giữ cho sống động cái tính bổ sung hiếm quí này, cái bóng gương của những bước đi khập khà khập khiễng từ đại lục này sang đại lục khác.
Anh nấn ná hình dung hình ảnh này, nhưng anh biết nó không tương ứng với sự thực. Một đợt dép dồn dập, may khâu hàng loạt, đúng kì hạn sẽ được thải vào đống dép của cái lão bán hàng trong khu chợ ấy. Dưới đáy đống hàng có hai chiếc mải mãi lạc đồng bạn, thế nhưng, cho đến khi lão bán hàng chưa bán hết những chiếc dự trữ (có lẽ chả bao giờ bán hết, một khi lão chết, cái sạp hàng với tất cả hàng hóa, sẽ để lại cho kẻ thừa tự, rồi cho kẻ thừa tự của những kẻ thừa tự), chỉ cần sục sạo trong đống, thì thế nào cũng tìm được một chiếc cùng cặp với chiếc kia. Chỉ ở một khách mua lơ đãng như anh, thì một sự nhầm lẫn mới được chứng thực, nhưng có lẽ hàng thế kỉ sẽ qua đi trước khi những hậu quả của cái sự nhầm lẫn này tác động lên một kẻ khác hay đi chợ ở cái chợ cổ đó. Mỗi quá trình tan rã trật tự thế giới là không thể đảo ngược, nhưng những hiệu ứng lại được giấu kín và trì hoãn bởi mây bụi của những con số lớn lao, chứa những khả năng đối xứng, phối hợp, và kết cặp mới.
Song, nếu sự nhầm lẫn của anh chỉ giản dị xóa đi một nhầm lẫn trước đó, thì thế nào? Nếu sự lơ đãng của anh không chuyên chở cái hỗn loạn mà chuyên chở cái trật tự, thì làm sao? “Có lẽ kẻ đi buôn biết rõ điều họ làm”, Palomar thầm nghĩ, “khi đưa cho mình chiếc dép cọc ấy, họ đã chỉnh lại một sự lẻ loi ẩn khuất hàng thế kỉ trong đống dép ấy, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, ở cái chợ ấy”.
Kẻ đồng bạn vô danh hẳn đã từng khập khiễng ở một thời đại khác, cái đối xứng trong bước đi của họ không chỉ ứng đáp từ đại lục này sang đại lục kia, mà còn hàng thế kỉ cách nhau. Không phải vì vậy mà Palomar cảm thấy bớt cái tình tương thân tương ái với kẻ ấy. Anh tiếp tục chịu thương chịu khó lê gót để chuộc hộ phần nào cái bóng của anh.
