“Bệ hạ, đây là mật thám Cẩm Y Vệ đưa tới mật báo trước lúc lâm chung.”

Liễu Thuần sắc mặt ngưng trọng, đem phần mật báo này dâng lên trước mặt Chu Đệ, hai nắm đấm của hắn siết chặt, huyệt thái dương gân xanh nổi lên, trong hai tròng mắt, lửa giận khó mà che giấu, vẫn đang không ngừng thiêu đốt.

Đây là kết luận do một người dùng mạng đổi lấy.

Từ lâu, một mối họa ngầm rốt cuộc đã bùng phát.

Chu Đệ đối mặt với mật báo, hắn vô cùng bình tĩnh, điều này khác một trời một vực với hình ảnh quân thần hai người ngày thường, phải biết rằng trước kia những kẻ hào khí ngất trời đều là Chu Đệ, lần này Hoàng thượng đặc biệt bình tĩnh, kiên nhẫn.

Hắn không bỏ sót bất kỳ chữ nào, đợi xem xong toàn bộ, Chu Đệ nhắm mắt hồi lâu, sau đó chậm rãi mở hai mắt, ngưng thần nhìn về phía trước.

“Liễu Thuần, nói như vậy, lỗi này là của trẫm sao?”

“Không phải!” Liễu Thuần cắn răng nói: “Là mâu thuẫn của sự phát triển, tích tụ quá lâu rồi, không được giải quyết, ai cũng có lỗi.”

Chu Đệ chợt cười một tiếng, “Bất kể là lỗi của ai, cuối cùng cũng đều là của trẫm, trẫm là thiên tử Đại Minh, là quân phụ của muôn dân. Dưới sự cai trị của trẫm, có bách tính không sống nổi, phải liều mạng làm chuyện nguy hiểm, đây chính là sơ suất của trẫm, trẫm buộc phải gánh vác trách nhiệm.”

Chu Đệ trầm ngâm chốc lát, “Hạ thánh chỉ đi, tuyên tất cả đại thần ở kinh sư yết kiến, trẫm có lời muốn nói.”

Liễu Thuần gật đầu, vội vàng đi xuống sắp xếp, sau một canh giờ. Tất cả văn võ tông thất ở kinh sư, toàn bộ đều đến đủ.

Bốn vị đại học sĩ nội các, quan viên lục bộ, Lại bộ thị lang Ngô Trung, Hộ bộ thượng thư Giải Tấn, Binh bộ thượng thư Triệu Miễn, Hình bộ thượng thư Dương Tĩnh, Hữu đô ngự sử Trầm Ngâm...

Tất cả đại thần, toàn bộ tụ tập ở Phụng Thiên Điện.

Chu Đệ một thân long bào, ngồi ngay ngắn ở chính giữa.

Hắn sắc mặt ngưng trọng, không nhìn ra vui giận, đợi sau khi quần thần triều bái, Chu Đệ chậm rãi nói: “Giải Tấn, ngươi bước ra trước.”

“Vi thần có mặt!” Giải Tấn cúi người đáp.

Chu Đệ lại nói: “Hôm trước ngươi đề nghị đổi vận đường sông thành vận tải biển, cho tới bây giờ, ngươi có cái nhìn nào sâu sắc hơn nữa không?”

“Có!”

“Nói đi!”

“Vâng!” Giải Tấn khựng lại, dõng dạc nói: “Giao lưu vật tư nam bắc Đại Minh chúng ta dựa vào đường thủy, trong đó vận hà đặc biệt quan trọng. Trước năm Vĩnh Lạc thứ ba, Giang Nam cần vận chuyển bốn triệu thạch lương thảo đường sông đến phương bắc, cung cấp cho nhu cầu của Bắc Bình cùng Cửu Biên. Sau khi dời đô, tính theo mức bảo thủ mỗi năm, phải tăng thêm hai triệu thạch lương thực. Điều này còn chưa tính đến sau khi bình định Thát Đạt, chi phí cho thảo nguyên rộng lớn. Nếu tính tất cả vào, lượng lương thảo đường sông vận chuyển từ phương nam một năm phải tăng lên gấp đôi!”

“Đúng là gấp đôi!”

Giải Tấn đột nhiên nâng cao giọng, “Các vị trong triều, các ngươi có biết điều này có ý nghĩa gì không? Gánh nặng của toàn bộ vận hà, phải tăng lên gấp đôi không chỉ một lần đâu!”

Chu Đệ nghe Giải Tấn nói đến đây, lại quay đầu nhìn sang Liễu Thuần, “Liễu khanh, Giải Tấn đã nói về việc vận chuyển lương thảo đường sông hướng về phía bắc, ngươi liền nói về việc vận chuyển vật tư hướng về phía nam đi, dù sao mảng này ngươi là quen thuộc nhất.”

Liễu Thuần không kìm được khuôn mặt già nua đỏ bừng.

Lợi dụng thuyền không của vận hà, vận chuyển vật tư hướng về phía nam, đây là chủ ý do hắn nghĩ ra, năm đó tuyệt đối là đi nhờ xe thuận chiều, cực kỳ tiết kiệm tài lực... Thế nhưng trải qua sự phát triển của những năm này, vật tư ở phương bắc cũng ngày càng nhiều hơn.

Đầu tiên chính là sắt thép, than đá, gỗ, ba hạng mục lớn này đã cấu thành trọng điểm của việc vận chuyển hàng hóa phương bắc về phương nam, ngoài ra, như xi-măng, gia súc sống, đậu nành, cao lương, cũng là hàng hóa đại tông.

Tính toán kỹ lưỡng, hàng hóa phương bắc vận chuyển hướng về phương nam cũng kinh ngạc không kém.

Trong điều kiện bình thường, vận hà đã là vận hành quá tải, nếu gặp phải hạn hán, hoặc tai nạn tàu thuyền, toàn bộ vận hà, tàu thuyền nam bắc qua lại, đều phải chịu ảnh hưởng, hậu quả vô cùng đáng sợ.

“Năm ngoái đại quân hướng bắc tuần biên, đối phó với Thát Đạt. Trong thời gian đó hơn mười vạn người hướng bắc, điều động quân nhu lương thảo năm triệu thạch, đối với vận hà vốn dĩ đã là họa chồng lên họa. Để có thể vận chuyển hàng hóa đến phương bắc đúng hạn, dọc theo tuyến vận hà đã trưng dụng một triệu rưỡi dân phu, còn có mười vạn chiếc xe ngựa.”

Lòng sông không đủ dùng, thì đành phải để bách tính dùng vai gánh, dùng xe kéo.

Trong toàn bộ quá trình, vật tư tiêu hao vượt quá năm phần mười, sức người hao tổn đâu chỉ gấp đôi.

“Những năm này, áp lực vận tải đường sông tăng lên, phương án đối phó với việc vận tải đường sông không đủ của Hộ bộ chỉ có một, chính là không ngừng rót tiền, không ngừng mở rộng vận hà, nạo vét bùn cát.”

Liễu Thuần dõng dạc nói: “Năng lực vận tải không đủ, mở rộng năng lực vận tải, thoạt nhìn là đối chọi gay gắt. Thế nhưng trên thực tế vận hà bị hạn chế bởi môi trường địa lý và yếu tố khí hậu, lượng nước không đủ, bùn cát bồi lắng nghiêm trọng. Nói toẹt ra, chính là muốn tăng năng lực vận tải, cũng không biết bắt đầu từ đâu. Uổng phí đầu tư mà thôi, cũng không thể nói là uổng phí, mà là bị đám quan lại tham ô nhũng lạm kia bóc lột đục khoét, vơ vét cho đầy túi tham rồi.”

---❊ ❖ ❊---

Lời của Liễu Thuần và Giải Tấn, đối chiếu lẫn nhau, một kết luận rõ ràng hơn đã xuất hiện.

Giữa vận tải đường sông và vận tải biển, căn bản không hề là câu hỏi trắc nghiệm.

Kinh tế phát triển nhanh chóng đòi hỏi bắt buộc phải đào thải vận tải đường sông hiệu quả thấp, nếu tiếp tục như thế, không chỉ lãng phí tài phú, kìm hãm giao lưu vật tư, đối với bách tính ven tuyến vận hà mà nói, càng là một thảm họa trọn vẹn từ đầu đến cuối.

“Trẫm ở đây có một phần mật báo, giới thiệu tình hình của một hộ gia đình ở Sơn Đông. Năm Vĩnh Lạc thứ nhất, năm đinh rút một, tham gia nạo vét lòng sông, đến năm Vĩnh Lạc thứ hai, do lượng mưa không đủ, mực nước hạ thấp, không thể lưu thông thuyền lớn, bách tính bị trưng dụng để hỗ trợ vận chuyển thuyền nhỏ, năm đinh rút hai. Đợi đến khi trẫm bắc thượng dời đô, bốn anh em trong nhà toàn bộ đều bị trưng trịch, liên tục bận rộn suốt bốn tháng. Khi bọn họ trở về, cha già đã ngấm bệnh nằm liệt giường, mấy chục mẫu ruộng trong nhà, không kịp cày cấy, bốn anh em đành phải đi vay mượn để cứu chữa cha già.”

Chu Đệ nói đến đây, nắm đấm siết chặt lại.

“Các ngươi có lẽ sẽ nói, triều đình trưng dụng dân phu, đã cấp thù lao rồi, sao còn có thể như vậy?” Chu Đệ trầm ngâm nói: “Hai nguyên nhân, thứ nhất, khả năng gánh chịu của vận hà quá nhỏ, thứ hai, số lượng dân phu triều đình cần quá nhiều... Quy tụ lại, gánh nặng đều rơi lên người bách tính bình thường. Đám quan lại tham nhũng kia, lại càng lấy hàng kém chất lượng thay cho hàng tốt, phát lương thực cũ cho bách tính, những lương thực này căn bản không đổi được tiền. Có bách tính bất mãn, kết quả liền bị quan phủ định tội, trực tiếp bắt giam. Còn, còn bị đày đi Đông Vô!”

Chu Đệ nghiến răng nghiến lợi, hắn rất cần nhân thủ để khai phá đảo Đông Vô, trồng mía đường.

Nhưng không thể vu oan cho người tốt, đem bách tính vô tội đưa đi chứ?

Đặc biệt không thể nhịn được là đám quan lại này lúc đày ải, đều đem Chu Đệ ra bấu víu, nói đây là ý của thiên tử, vốn dĩ phải tội chết, kết quả pháp ngoại ân huệ, đi đảo Đông Vô trồng mía đường đi!

Bách tính rất khó làm rõ chuyện gì xảy ra, bọn họ kêu oan không cửa, cuối cùng đành phải tính sổ lên đầu Chu Đệ.

Thay đám quan lại tham nhũng này gánh vỏ ốc xám, Chu Lão Tứ thiếu chút nữa phát điên.

“Trẫm thân có tội!”

Bốn chữ này phát ra từ miệng Chu Đệ, tất cả văn võ đại thần, bao gồm cả Liễu Thuần ở trong đó, đều không kìm được quỳ rạp xuống.

“Bệ hạ cần cù yêu dân, đều là chúng thần vô năng, xin quân phụ trách phạt!”

Chu Đệ khoát tay, “Trẫm có tội, tội của trẫm là hành sự nôn nóng, tội là không tìm hiểu rõ ràng tình trạng, sức người chung quy có hạn. Vận chuyển vật tư nam bắc, chiến dịch Tĩnh Nhan, dời đô bắc thượng... Quá nhiều chuyện như vậy, nam bắc qua lại, áp lực đều rơi lên con sông này, đều rơi lên mấy triệu sinh linh dọc theo vận hà. Vận hà có gần một triệu dân phu. Lại phải trưng dụng thêm một triệu người nữa. Những lúc nhiều người, có hai triệu người đang bận rộn trên con sông này. Thế nhưng ở hai đầu con sông, vẫn có hàng hóa chất cao như núi, cần phải vận chuyển.”

“Đây không phải là chuyện dựa vào thánh chỉ của trẫm là có thể giải quyết, nói cho cùng, bắt buộc phải tìm phương pháp mới để thay thế vận tải đường sông... Trẫm thân là thiên tử, không thể phát hiện ra, chính là thất chức. Trẫm thân là thiên tử, phải hạ chiếu nhận tội với bách tính. Còn như đám thần công các ngươi, cũng bắt buộc phải tự kiểm điểm bản thân.”

Chu Đệ theo thói quen đứng dậy, đi lại trước mặt quần thần. Sức nặng bước chân của hắn rất lớn, mỗi một cái giống như giẫm lên tận đáy lòng vậy.

“Khoa học! Bắt buộc phải tôn trọng khoa học!”

Chu Đệ vừa mở miệng, Liễu Thuần thiếu chút nữa phun ra, Hoàng thượng ơi, chúng ta có thể nghiêm túc một chút được không?

Nào ngờ Chu Đệ căng cứng khuôn mặt già nua, cực kỳ nghiêm túc.

“Quyết sách của triều đình, bắt buộc phải chú trọng khoa học. Không thể chỉ dựa vào tưởng tượng. Trẫm thân là thiên tử, điều không nên nhất chính là ép buộc mù quáng, bắt buộc phải luận chứng đầy đủ, đưa ra phương án đáng tin cậy, mới có thể quyết sách.”

“Còn như bề tôi các ngươi, vừa không thể trẫm nói gì, liền bất chấp tất cả xông lên, cũng không thể ngày ngày lớn tiếng vì nước vì dân, kết quả cái gì cũng không làm.”

“Nói tóm lại, quân thần chúng ta đều cần phải phản tư, đều phải tôn trọng khoa học.”

Biểu thái nhận tội lần này của Chu Đệ, quả thực là tình cảm chân thành, xuất phát từ đáy lòng.

Bất kể làm chuyện gì, đều có quy luật khách quan bày ra ở đó.

Sức người có hạn, không thể nghịch thiên.

Tính từ chiến dịch Tĩnh Nhan, liên tiếp mấy năm trời, áp lực mà vận tải đường sông gánh vác năm sau lớn hơn năm trước, đây tuyệt đối không phải là chuyện cắn răng một cái là có thể kiên trì vượt qua.

Triều đình tuy rằng sẽ không trưng dụng dân phu miễn phí nữa, nhưng thù lao đưa ra, cũng chỉ là để bách tính vào lúc nông nhàn, vui lòng ra sức lao động mà thôi.

Liên tiếp trưng dụng dân phu cường độ cao, đến ruộng đất cũng không kịp chăm lo.

Bọn họ oán thán khắp nơi, bất mãn với triều đình, mắng nhiếc hoàng đế, căm hận gian thần.

Kết quả bị Minh Giáo lợi dụng, bọn họ kích động nông phu phu thuyền ven tuyến vận hà, cùng nhau nổi dậy làm phản. Rất nhiều bách tính liền bị bọn họ lôi kéo.

Không chỉ phủ Đông Xương, toàn bộ tuyến vận hà, thậm chí cả vùng Dương Châu, đều xuất hiện cục diện hỗn loạn.

“Lập tức hạ chiếu nhận tội, tuyên bố tạm dừng trưng dụng dân phu ven tuyến vận hà, nhắm vào từ khi Vĩnh Lạc đổi niên hiệu đến nay, tất cả dân phu phục dịch, vượt quá một tháng, cung cấp bồi thường gấp đôi, trên ba tháng, cung cấp bồi thường gấp ba. Hạ lệnh nha môn các nơi, bắt buộc phải đưa bồi thường đến tận nhà từng hộ bách tính, phải tận tình giải thích, tạ tội với bách tính. Khoản phí tổn này, do nội khố của trẫm chi trả.”

Chu Đệ ngày thường keo kiệt là thật, nhưng thật sự đến lúc cần tiêu tiền, chính là nửa điểm cũng không mơ hồ.

“Lại hạ thánh chỉ về Ứng Thiên, lương thảo đường sông năm nay, bảy phần đi đường biển. Phải tận lực yêu quý sức dân.”

“Hoàng thượng nhân từ, vạn tuế vạn vạn tuế!”

Đối mặt với văn võ quần thần đen nghịt, Chu Đệ không có chút nào thả lỏng, “Hiện tại hai bờ vận hà, nghịch tặc Minh Giáo lôi kéo hàng vạn bách tính làm phản, châu huyện bị tấn công lên đến hơn chục nơi, không ít thành trì bị đánh chiếm, quan viên bị tàn sát. Trẫm có ý thương xót bách tính, có lòng yêu dân. Thế nhưng đối với đám nghịch tặc này, không có nửa điểm nhân từ để nói. Truyền lệnh cấm quân, lập tức điều động Thần Cơ Doanh và Ngũ Quân Doanh, xuất binh năm vạn, trấn áp loạn tặc. Phàm là quan lại thương nhân cấu kết với Minh Giáo, tất cả đều chém không tha!”

Một tờ chiếu nhận tội, một đạo lệnh bình phản, Chu Đệ vươn ra hai đôi tay, chỉ xem hai tay này có hiệu quả hay không...