Tiếng bước chân khiến Janeway đứng phắt dậy; Gertrude Durand đang bước vào phòng. Qua khung cửa mở rộng phía sau Gertrude, anh thấy Kennedy và Louise đang thong thả tiến lại gần, vừa đi vừa trò chuyện.
Gertrude vội vã đến bên Janeway. “Jim đã không hứa với tôi tất cả những điều này,” anh mỉm cười.
Gertrude cũng đang rất vui vẻ. “Đôi khi anh ăn nói thật khéo—đúng là tính nết của một kẻ độc thân.”
“Những kẻ độc thân,” anh đáp lời, “thường ít làm chủ tình thế hơn đàn ông đã có gia đình; họ buộc phải luôn luyện tập để giữ tay nghề.”
“Tôi tìm thấy cô ấy ở nhà,” Gertrude thì thầm, hạ thấp giọng thật nhanh, “và kéo thẳng lên đây. Jim bảo Bob đang ở với anh, nên tôi dặn anh ấy không được nhắc gì đến tôi. Giờ thì, thưa anh Janeway, tôi đã đưa Louise đến gặp anh rồi đấy. Nếu anh không đối xử thật tốt với cô ấy, tôi sẽ chẳng thèm nói chuyện với anh nữa đâu.”
Cô vừa dứt lời thì Kennedy và Louise cũng vừa bước tới nhập hội.
“Tôi chỉ vừa mới hay tin cô đã về,” Janeway nói, bước nhanh đến đón vợ của Durand. “Tôi vui mừng đến nhường nào, tôi xin phép không nói hết ngay lúc này đâu!”
Louise đón nhận nụ cười của anh với một chút dè dặt thoáng qua. “Anh đi vắng đã lâu lắm rồi,” anh nói thêm, giọng nghiêm túc hơn khi bắt nhịp với sự khách sáo của cô. Anh thầm nghĩ ánh mắt cô có vẻ trầm ngâm hơn trước, nhưng quãng thời gian dài xa cách không khiến cô thay đổi là bao. Anh nhìn cô khá chăm chú, còn cô chỉ hơi mỉm cười trước lời nói của anh. “Đã lâu thật rồi,” cô đồng tình.
“Và chắc hẳn đó là một khoảng thời gian vô cùng sôi động và đặc biệt,” Janeway nói tiếp, nhận ra cô không có ý định vòng vo những lời khách sáo xã giao. “Hy vọng có dịp nào đó tôi được nghe cô kể thật nhiều về chuyện này.”
Cô mới chỉ thốt ra đúng sáu từ với anh. Thế nhưng, âm thanh của những lời tưởng chừng như vô thưởng vô phạt ấy lại khơi dậy trong anh những khoảnh khắc êm đềm nhất cuộc đời. Trong một khoảnh khắc bất chợt bối rối, anh quay sang kể một câu chuyện vui cho Gertrude nghe. “Tôi từng bị kẹt trong rừng giữa một trận giông bão mù mịt,” anh kể, “cùng với một cô bé. Chúng tôi chẳng có chỗ trú ẩn nào, và dù bản thân cũng đang lo lắng, tôi vẫn cố dùng những lời trấn an để dỗ dành con bé. Đến mức tôi phải kinh ngạc khi nó ngước lên nhìn tôi và nói: ‘Cháu thích chết đi được ấy chứ, mấy vụ sấm chớp này!’ Và ngay lúc này đây,” anh nói thêm, ánh nhìn hướng về phía Louise, “tôi nghĩ rằng tất cả mọi người cũng đang vui mừng đến phát điên lên khi thấy cô bình an trở về sau những năm tháng chiến trận. Sao lại phải chạy đi đâu thế?” anh hỏi với theo Gertrude, người đang cùng Kennedy bước ra xa.
“Thợ làm tóc của tôi đang đợi,” Gertrude đáp. “Tôi để lại chiếc xe ở đây nhé, Louise,” cô nói với người bạn đồng hành. “Cậu sẽ quay lại để ăn trưa chứ,” cô nói thêm.
Janeway, đứng cạnh chiếc bàn khi Kennedy và Gertrude lùi bước, ra hiệu về phía một chiếc ghế. “Xin mời ngồi, thưa bà Durand.”
Louise ngồi xuống mép ghế. Trông cô thật mảnh mai trong chiếc mũ trùm đầu có mạng che mặt. Ngồi xuống theo, Janeway nhìn vị khách của mình với vẻ quan tâm đầy thiện cảm, rồi thở dài một hơi thật sâu. “Biết bao chuyện đã xảy ra kể từ lần cuối chúng ta gặp mặt—bao nhiêu nước đã chảy qua cầu rồi! Còn anh trai cô—cô đã gặp người anh trai George của mình chưa? Chưa ư? Cậu ấy đã bỏ nghề luật để chuyển sang làm báo. À phải, chắc là phải cách đây hai năm rồi. Và suốt cả mùa đông qua, cậu ấy vẫn ở Washington với tư cách là phóng viên thường trú. George,” anh mỉm cười, “là một người theo chủ nghĩa Xã hội rất hiếu chiến.”
“Tôi hoàn toàn mất liên lạc với nó,” Louise nói, “cũng như với tất cả mọi người trong một thời gian dài, anh biết đấy. Nhưng tôi hy vọng sẽ sớm gặp lại George. Gertrude,” cô nói thêm, quay trở lại vấn đề nghiêm túc hơn, “đã giải thích rằng cô ấy chính là người chịu trách nhiệm cho việc tôi đến gặp anh sáng nay.” Louise nhìn Janeway với ánh mắt đầy hoài nghi.
“Cô ấy đã giải thích rồi. Tôi rất vui vì cô đã đến. Và tôi đang mong đợi”—anh cầm cặp kính trên bàn lên như để nhấn mạnh cho lời mình nói—“với sự tò mò thuần túy kiểu Fond du Lac để ngắm nhìn những huân chương của Pháp mà tôi từng nghe đồn đại.”
“À, tôi có mấy khi đeo chúng đâu,” cô nói, như thể cảm thấy bất ngờ một cách dễ chịu.
“Nhưng cô nên đeo chứ,” anh đáp lời. “Đó phải là một niềm tự hào——”
Thái độ của cô thay đổi hẳn. “Tôi không còn chút tự hào nào nữa đâu, thưa anh Janeway,” cô nói một cách đơn giản, như muốn nói thẳng ra cho xong chuyện. “Những nỗi nhục nhã mà tôi phải chịu đựng đã quá đủ để dập tắt nó rồi.” Cô không nói tiếp nữa, và cả hai lặng đi một lát khi nhìn nhau. Mang theo một chút hờn dỗi trong giọng nói, anh đặt câu hỏi: “Cô có đáng phải chịu những điều đó không?”
Cô quá ngỡ ngàng không kịp đáp lời, và thực ra Janeway cũng chẳng đợi câu trả lời từ cô. “Câu hỏi ấy tự nó đã có câu trả lời rồi,” anh tiếp tục, “và vì cô hoàn toàn không đáng bị như vậy, chúng chẳng thể làm tổn hại gì đến một niềm tự hào chính đáng vì những việc làm trọn vẹn bổn phận. Hãy trò chuyện một cách thật cởi mở nhé—và cô cứ thoải mái nói cho tôi biết bất cứ điều gì đang vướng mắc trong lòng.”
“Nếu đã hoàn toàn thẳng thắn, thì thưa anh, ông Simms đã thông báo cho tôi từ lâu rằng luật sư của mẹ tôi sẽ đại diện cho tôi trong các thủ tục tố tụng tại tòa ở đây.”
“Đúng vậy.”
“Và có lẽ nói thẳng với anh những điều mà ông Simms sẽ thay mặt tôi nhắc lại cũng là điều nên làm—bởi vì cả ông ấy lẫn chồng tôi đều chẳng đưa ra bất kỳ bước đi nào mà không có sự đồng thuận của anh.”
Anh cố cười khi đưa ra một lời chối bỏ đầy cay độc. “Tôi e rằng cô đã có đôi chút hiểu lầm rồi.”
“Tôi nghĩ là không đâu, xét về điểm đó,” Louise kiên quyết, không nhượng bộ chút nào. “Và vì anh đã nắm rõ hoàn toàn tình hình, chúng ta có thể bỏ qua những lời xã giao rườm rà——”
“Ồ, xin cô đấy!” Janeway, có chút bối rối, giơ tay lên ngăn lại. “Xin đừng quá vội vàng như vậy. Ít ra cô cũng phải cho phép tôi được nói rằng—cho đến tận gần đây—tôi chẳng hề biết gì hơn ngoài việc một đơn kiện ly hôn đã được đệ trình——”
“—và vì có một lời nhắn nhủ riêng dành cho chồng mình, Gertrude bảo tôi nên đến thẳng gặp anh để chuyển lời.”
Janeway lại cố nặn ra một nụ cười gượng gạo để tự vệ. “Cô đang nói,” anh phản đối, nhưng bằng một giọng điệu điềm tĩnh đầy cuốn hút nhất, “như thể một người đã quyết tâm nói ra những điều nhất định phải nói—điều đó cũng chẳng có gì sai. Nhưng tôi biết chúng ta sẽ hiểu nhau hơn khi mọi chuyện đã được làm sáng tỏ. Dĩ nhiên là cô có luật sư riêng của mình rồi—” Anh cảm thấy thật tàn nhẫn khi gom góp câu nói một cách ranh ma như thế, trong khi anh chỉ mong sao cô không có luật sư nào cả; nhưng anh muốn tránh khỏi sự bẽ bàng nếu cô đã có người đại diện khác, đồng thời tự biện hộ cho sự kín đáo của mình bằng chính cảm xúc thật của bản thân.
“Tôi vừa mới đặt chân lên bờ sau chuyến đi từ Paris,” cô đáp lời. Thoáng có một nét bất lực của đàn bà trong câu trả lời né tránh ấy. Điều đó làm anh thấy thích thú vì nó kéo cô xích lại gần hơn, nhưng anh vẫn tiếp tục dò hỏi với sự thấu đáo chuyên nghiệp của mình. “Ý tôi là,” anh giải thích bằng chất giọng vô cùng ngọt ngào, “cô đã thuê luật sư để bảo vệ quyền lợi của mình khi cần thiết.”
“Tôi chẳng thuê mướn ai và cũng chẳng làm gì cả,” cô thẳng thắn đáp lại.
“Cô nên có một luật sư, và phải là một người thật cẩn trọng,” Janeway nói, nhưng cô đã cắt ngang lời không cho anh nói thêm.
“Tôi có thể nói tất cả những gì cần nói ngay lúc này, với chính anh,” cô kiên quyết, tỏ rõ ý định muốn bày tỏ cho hết lòng mình. “Tôi chẳng quan tâm ông Durand làm gì với số tiền của tôi cả. Nó đã bị mẹ tôi dại dột đặt dưới quyền kiểm soát của ông ta, và tôi chẳng có hứng thú tranh chấp với ông ấy về chuyện đó—trừ khi ông ta cứ khăng khăng theo đuổi vụ kiện này. Nhưng nếu ông ta lôi tôi ra tòa ly hôn để buộc tôi phải đối phó với những lời buộc tội nhằm vào chính mình, tôi sẽ chiến đấu đến cùng vì tiền của tôi, cũng như chống lại bất kỳ phán quyết nào có lợi cho ông ta.”
Janeway trầm ngâm suy nghĩ. “Cô ấy đã bị lôi ra tòa ly hôn, đúng như cách cô diễn đạt đấy thôi,” anh nhận xét, vừa suy nghĩ vừa nói.
Nhưng thôi thúc muốn bộc bạch tất cả trong lòng Louise vẫn đang dâng trào mạnh mẽ. “Lẽ ra việc ông ta đã vơ vét hầu như toàn bộ điền trang của cha tôi, trừ phần của George, là đã quá đủ rồi chứ,” cô tiếp tục, giọng đầy xúc động. “Tôi đã làm gì sai với ông ta cơ chứ? Tôi đã phạm tội ác gì nào?”
Janeway, đang mải chìm trong suy nghĩ của mình, nói một cách lơ đễnh. “Trong một số hoàn cảnh,” anh lạnh lùng đáp, “sự tử tế thông thường đôi khi cũng là một tội ác.”
“Gertrude đã đánh điện báo cho tôi hay rằng đơn kiện ly hôn của Robert sẽ sớm được đưa ra xét xử, và tôi nên tìm cách bảo vệ phần nào quyền lợi của mình. Tôi đã lỡ chuyến tàu ở Cherbourg—và mọi thứ cứ như chống lại tôi, khiến tôi bị trì hoãn. Anh có biết khi nào phán quyết sẽ được tuyên không?”
Vẻ đờ đẫn bề ngoài trong tâm trí anh vẫn hiện rõ; nhưng đó chỉ là vẻ bề ngoài mà thôi; thực ra đầu óc anh đang làm việc hết công suất, thế nhưng anh vẫn điềm nhiên đáp: “Hôm nay.”
Cô đứng phắt dậy. “Ông ta sẽ làm nhục tôi bất chấp tất cả mọi thứ!” cô thốt lên với vẻ kiềm chế; chỉ có giọng điệu là tố lộ cảm xúc thật bên trong. “Tôi đến muộn mất rồi!”
“Không, không đâu!” Janeway phản đối, thuyết phục cô ngồi xuống lại. “Chưa muộn để thực hiện bất kỳ biện pháp nào nhằm bảo vệ quyền lợi hay danh dự của cô đâu. Ông Durand đã nộp đơn xin phán quyết ly hôn với lý do bỏ bê gia đình. Và vì chẳng biết chút gì về chuyện đó”—anh nhấn mạnh hơi nhẹ nhưng đúng lúc vào những từ ấy—“tôi đã đinh ninh rằng điều này đã đạt được sự thỏa thuận giữa cô và ông ta. Rằng cô sẽ không phản đối một phán quyết dựa trên lý do đó. Nhưng cô nên biết rằng”—anh lại dằn giọng nhấn mạnh theo một cách khác vào những từ này—“cô hoàn toàn có đủ lý do để giành lấy một phán quyết có lợi cho mình thông qua một đơn kiện ngược lại.”
“Tôi không có ý phản đối việc ly thân; chính ông ấy là người muốn được tự do.”
“Phán quyết này,” anh bình thản nhận xét, “lẽ ra phải mang lại sự tự do cho cả hai người.”
“Nhưng tôi đâu có đồng ý việc mình bị biến thành kẻ phải chịu tiếng xấu là bỏ bê gia đình và ruồng rẫy chồng, giống như những gì Gertrude bảo là báo chí đang đăng tải,” cô phản đối, với một chút cay đắng trong giọng điệu.
“Cô phải nhớ rằng mình đã vắng nhà tới ba năm rồi.”
“Chính ông ấy là người bảo tôi đi.”
“Và dĩ nhiên là ông ta đã lợi dụng sự vắng mặt của cô để mưu đồ cho mục đích của mình,” anh lạnh lùng bình luận. “Tuy nhiên, ngay cả điều đó cũng chỉ là chuyện nhỏ. Nếu cô muốn xóa sạch mọi hồ sơ về những lời buộc tội kiểu đó, tôi sẽ lo liệu để chúng được gột rửa sạch sẽ.” Đoạn anh ngập ngừng, tay nghịch nghịch cặp kính, có vẻ như sau khi đã đong đếm mọi chuyện và đi đến một quyết định. “Nhưng,” cuối cùng anh cất lời hỏi, “cô có đồng ý để tôi làm cố vấn cho cô trong vụ việc này không?”
Cô nhìn anh với vẻ hoài nghi rõ rệt và có phần ngạc nhiên. “Tôi thật khó có thể hiểu nổi,” cô điềm tĩnh nhận xét, “làm thế nào mà người đứng đầu đội ngũ pháp lý của chồng tôi lại có thể trở thành cố vấn cho chính tôi được cơ chứ.”
Janeway có chút thiếu kiên nhẫn, nhưng rồi lại cất lời với giọng điệu xoa dịu. “Một lý do,” anh mỉm cười, “là vì cô đang cần lời khuyên; lý do thứ hai là tôi không còn đứng đầu đội ngũ pháp lý của chồng cô nữa; và lý do thứ ba là, có lẽ trong hoàn cảnh này, tôi cũng có đủ tư cách như bất kỳ ai khác để đưa ra lời khuyên cho cô. Cuối cùng, sẽ chẳng có ai có thể tư vấn cho cô một cách chân thành hơn điều mà tôi sẽ cố gắng làm đâu. Thưa bà Durand, xin đừng phản đối vụ kiện này. Tôi biết gợi ý này làm cô không hài lòng. Nhưng tôi xin nhắc lại—và tôi nói với tư cách là một người bạn của cô—hãy để ông Durand, trong những điều kiện thích hợp, có được tờ giấy ly hôn của ông ấy, và cô cũng có được phần của cô.”
“Đương nhiên là anh phải đặt quyền lợi của ông ta lên hàng đầu rồi.”
Anh hơi cựa mình một chút, nhưng rồi lại thẳng thắn lên tiếng. “Tôi thừa nhận rằng mình đang có cả một ngọn núi sự hoài nghi phải vượt qua. Nhưng tôi sẽ làm được điều đó.” Anh rướn người về phía trước vừa đủ để nhấn mạnh từng câu từng chữ: “Chính quyền lợi của cô mới là điều tôi hết lòng quan tâm.”
Hoàn toàn không chuẩn bị trước cho một lời tuyên bố như vậy, Louise liền nép sau lớp vỏ bọc đầy châm biếm. “Và anh lại chính là cố vấn thân cận nhất của ông Durand!”
“Cô cứ mãi kiên quyết hiểu lầm rồi,” anh đáp, giọng bộc lộ sự thiếu kiên nhẫn bị kìm nén. “Tôi không phải là cố vấn thân cận nhất của ông Durand. Tôi không còn liên quan gì đến quyền lợi của ông Durand nữa. Tôi nói chuyện với cô hoàn toàn không phải với tư cách là bạn của ông ta. Tôi nói bằng tư cách là bạn của cô.”
Cô không thể không nhận ra rằng đằng sau tuyên bố của anh ẩn chứa một thứ tình cảm chưa được giãi bày nào đó. Cô cảm thấy hoang mang nhưng đồng thời nỗi lo sợ cũng vơi đi phần nào. “Vậy nếu anh không còn dính líu gì đến quyền lợi của ông ấy nữa,” cô thốt lên, “thì chắc chắn tôi có thể thỉnh cầu đến cái gọi là tinh thần công lý, lẽ phải và vạn vật của anh, thưa anh Janeway, để anh xác nhận giùm tôi lời khẳng định rằng tôi chưa từng làm điều gì khiến ông ta có quyền đòi ly hôn, hay quy chụp cho tôi những điều ô nhục như bỏ bê gia đình và ruồng rẫy chồng!”
Cô nói với nỗi niềm sâu sắc chất chứa bên trong. Chốc lát, đôi mắt cô ngấn lệ. “Sự ô nhục duy nhất có thể tưởng tượng nổi,” Janeway nhận xét, nhấn mạnh một cách đầy cay đắng vào tính từ ấy, “lại chính là việc không ruồng rẫy ông ta đấy. Cô vẫn chưa hiểu được sự khác biệt giữa việc ruồng bỏ theo nghĩa pháp lý và theo nghĩa đạo đức; chính điều đó đang khiến cô lú lẫn đấy thôi.”
“Chính anh, thưa anh Janeway, mới là người đang khiến tôi lú lẫn. Chắc chắn là anh đã có khoảng thời gian ít nhiều hiểu về tôi. Anh từng đến nhà tôi, từng ngồi vào bàn ăn nhà tôi. Anh bảo anh nói chuyện với tư cách là một người bạn. Thế mà chồng tôi lại lôi tôi ra tòa ly hôn, còn anh thì lại khuyên tôi đừng nên chống lại những lời buộc tội đáng ghét ấy của ông ta.”
“Đó là vì tôi không sao chịu đựng được ý nghĩ cô tiếp tục phải xiềng xích cuộc đời mình với con người này,” Janeway thốt lên, với một nguồn năng lượng bị kìm nén. “Bởi vì phán quyết này hoàn toàn có thể được gột rửa khỏi những lời buộc tội đó và đem lại cho cô sự tự do. Và bởi vì,” anh nói thêm, cuối cùng cũng phá vỡ lớp vỏ bọc kìm nén bấy lâu, “tôi muốn được nhìn thấy cô tự do.”