[VAI TRÒ]: Tuần tiếp theo, Janeway dành một buổi tối chuyện trò cùng Giám mục Marion. “Tôi thấy mình có phần trách nhiệm khi trút gánh nặng trọng tài này lên vai một người vốn đã quá bận rộn,” vị khách điềm đạm mở lời. “Tôi đến để hỏi xem ngài đang giải quyết mọi việc thế nào.”
Giám mục chẳng hề phàn nàn nửa lời. Câu chuyện của ngài chuyển từ những rắc rối với Simms cùng những chướng ngại mà Simms liên tục đặt ra cho các cuộc điều tra của ủy ban, sang chính cuộc đình chỉ công tác.
Janeway khơi nhắc bức thư của các vị giám mục Mỹ về nghĩa vụ và quyền lợi của lao động cùng tư bản. “Tôi rất đỗi ngạc nhiên,” ông nhận xét, “khi thấy văn bản ấy lại bám sát tư tưởng hiện đại đến vậy trong một vấn đề vô cùng thiết cốt. Ngày nay, ‘dân chủ’ cũng là một từ bị lạm dụng tồi tệ chẳng kém gì ‘tự do’ thuở trước. Và chúng ta đã nghe quá nhiều những lời rỗng tuếch về việc làm cho thế giới an toàn vì nền dân chủ, nên thật sảng khoái làm sao khi tìm thấy thứ gì đó gợi mở về một nền dân chủ thực thụ thay vì một chế độ chuyên chế trá hình để chúng ta giương oai. Các vị giám mục của ngài xem chừng đã nắm bắt được ý tưởng đó.”
“Thực ra chỉ có duy nhất một nền dân chủ hoàn hảo,” Giám mục Marion đáp, “đó là nền dân chủ của sự hy sinh. Biểu hiện hiệu quả của nó là một biểu hiện tập thể—giống như bản thân từ này mang ý nghĩa tập thể. Và ví dụ cận kề sự hoàn hảo nhất chính là trong các cộng đồng tu trì của Giáo hội. Thật kỳ lạ làm sao khi chưa từng có một tia sáng chói lọi nào trong tư tưởng cộng sản nhận ra rằng trên thực tế, nỗ lực cộng sản duy nhất đạt thành công vĩnh cửu lại chính là một cộng đồng tu trì. Tôi luôn cảm thấy ngập ngừng,” Giám mục tiếp lời, “mỗi khi nghe đến cụm từ ấy—‘tư tưởng hiện đại’.”
Janeway lộ vẻ thiếu kiên nhẫn. “Thế mà,” ông cắt lời, “tại sao những con người thông minh—và ngài đại diện cho những người thông minh—lại phải chùn bước trước tư tưởng hiện đại, đó lại là một trong những điều gây phản cảm ở Giáo hội của các ngài.”
Giám mục Marion điềm tĩnh nói tiếp. “Không hẳn là chúng tôi chùn bước trước bản thân sự vật—chúng tôi chùn bước trước sự ca ngợi mù quáng dành cho nó—một sự sự tán dương dường như ngầm ý ca tụng một luồng suy nghĩ nào đó đơn giản vì nó mang tính hiện đại—điều đó rõ ràng thật ngớ ngẩn. Mọi luồng suy nghĩ, dù tốt hay xấu, thì thuở ban đầu cũng từng vô cùng hiện đại. Những nguyên do mà anh tán đồng, do các vị giám mục nêu ra, vốn cổ xưa như chính nhu cầu đầu tiên từng xuất hiện để đúc kết chúng. Nếu tư tưởng mà anh gọi là ‘hiện đại’ đồng điệu với những điều này, thì đó là phúc cho nó; còn nếu không, thì đó là nỗi bất hạnh cho tư tưởng hiện đại.
“Lời kêu gọi mà người ta vô tình hướng về tư tưởng ‘hiện đại’ luôn gợi cho tôi nhớ rằng Giáo hội chính là pháo đài và thành lũy vững chắc của tư duy, nếu tư duy được hiểu là lối suy nghĩ rạch ròi. Dường như đây là tổ chức duy nhất còn gìn giữ nghệ thuật lập luận trong thời đại u tối của tư duy lỏng lẻo này. Khi ai đó ngày nay cất lên lời kêu gọi lý trí, họ không thể tránh khỏi việc hướng về tư tưởng Công giáo; mọi trường phái khác dường như đã trở nên quá lười biếng để suy nghĩ một cách nghiêm túc hay thấu đáo.
“Tôi từng nghe anh nói, thưa ông Janeway, rằng nguyên nhân khiến các luật sư thất bại là vì họ không chịu khó khăn làm việc để chuẩn bị hồ sơ vụ án. Nếu anh từng cất công chuẩn bị hồ sơ chống lại tư tưởng ‘hiện đại’, anh sẽ quét sạch nó ra khỏi pháp đình. Bản chất thành công của chính anh nằm lòng ở sự tận tụy với tư duy bền bỉ cùng lối lập luận chặt chẽ, khắt khe—vậy mà tư tưởng hiện đại lại căm ghét lô-gíc, nền tảng của mọi lập luận; nó chẳng hề kiên nhẫn trước lịch sử hay thực tế; trong khi lịch sử và thực tế lại chính là chiếc khiên và bộ giáp của một luật sư giỏi.”
Janeway phủi tàn thuốc trên điếu xì gà. “Đó có thể là lý do khiến những luật sư giỏi không dám gây sự với ngài,” ông gợi ý.
“Tôi nhớ cha tôi từng kể,” vị Giám mục tiếp lời, “về một nhóm thủy thủ da đen, những kẻ nổi loạn gặp nạn đắm tàu trôi dạt vào bờ biển chúng ta, đã bị bắt giữ, đưa ra xét xử và kết tội mưu sát trên vùng biển quốc tế. Vụ án được kháng cáo. John Quincy Adams đã xuất hiện trước Tòa án Tối cao Hợp chủng quốc Hoa Kỳ để bảo vệ quyền lợi cho những người da đen khốn cùng không nơi nương tựa. Anh có thể hình dung đó không phải là một vụ án triệu đô——”
“Xin đừng nhắm bắn tôi, thưa Giám mục.”
“Cha tôi đã nghe Adams trình bày bài biện hộ của ông. Đó thực sự là một dịp trọng đại. Lúc bấy giờ Adams hẳn đã là một cụ ông rất già; đôi mắt khiến ông vô cùng khổ sở và ông liên tục dùng khăn tay để lau. Gác lại những chi tiết kỹ thuật của vụ án, lời biện hộ của ông xoay quanh các quyền lợi nảy sinh từ nghĩa vụ hiếu khách đối với những con người khốn khổ bị quăng quật, đói khát dạt vào một bờ biển xa lạ. Đó là một lời biện hộ tuyệt đỉnh, theo như lời tôi nghe người ta mô tả lại, đến mức nó hoàn toàn có thể lưu truyền muôn thuở như một tác phẩm kinh điển về nghĩa vụ hiếu khách. Adams đã lục tung lịch sử để tìm kiếm tiền lệ, rồi sắp xếp chúng tài tình đến mức thu phục được cả hội đồng xét xử; những thân chủ đắm tàu của ông đã được trắng án. Nhưng có mấy ai, những người ngày nay nổi danh chẳng kém Adams thuở ấy và cũng ở tuổi xế chiều, dám đứng ra chuẩn bị hồ sơ cho những thủy thủ trần truồng như cách Adams đã làm, và chiến thắng nó nhờ lời kêu gọi lòng hiếu khách?
“Anh vừa nhắc đến bức thư của các giám mục. Thông điệp của Giáo hoàng Leo XIII về lao động, được viết từ một thế hệ trước, chính là sự trình bày kinh điển về quan điểm Cơ đốc giáo tiến bộ đối với vấn đề đó; bức thư này được xây dựng dựa trên thông điệp của ngài.”
“Dù ngài có lập luận thế nào đi nữa,” Janeway thờ thững nhận xét, “tôi vẫn ước gì quan điểm của ngài về các vấn đề khác cũng hài hòa với quan điểm hiện đại—bớt bảo thủ đi một chút, thưa Giám mục.”
Cả hai người đều đang thong thả hút thuốc. Cuộc tranh luận mang tính hàn lâm. “Thật kỳ lạ khi chúng tôi bị gọi là bảo thủ,” Giám mục đáp. “Chẳng phải hòn đá là thứ bảo thủ—mà chỉ có những con sóng xô vào nó—những thủy triều lên xuống dưới chân nó mà thôi.”
“Cứ cho là vậy đi,” Janeway kiên quyết, “đàn ông và phụ nữ thời nay—cũng như bao thời đại khác—đang vướng mắc trong những quy ước của nền văn minh hiện tại—đó là một thực trạng, thưa Giám mục, chứ không phải một học thuyết đang đặt ra trước mặt con người”—Janeway bắt đầu hăng hái—“và nếu Giáo hội của ngài đứng tách rời khỏi những quy ước ấy, thì đắm tàu là điều không thể tránh khỏi.”
“Văn minh,” Giám mục bình phẩm, “thực chất chỉ là khoảnh khắc nghỉ ngơi của Cơ đốc giáo. Khi thế giới giơ gương soi chiếu Cơ đốc giáo, văn minh chính là hình ảnh phản chiếu trong đó. Nếu Cơ đốc giáo còn tươi mới, tràn trề sinh lực và tốt đẹp, thì hình ảnh ấy cũng sẽ như vậy. Nếu nó yếu ớt và mệt mỏi, mục ruỗng ở những tầng lớp thượng lưu, hoặc nếu như ngày nay, tiếng nói của nó bị coi rẻ, thì hình ảnh phản chiếu sẽ mang theo những kết quả tồi tệ.”
“Thưa Giám mục Marion, ngài có tự hào về nền văn minh như chúng ta đang thấy trên thế giới ngày nay không?”
“Còn anh thì sao?”
“Không.”
“Tôi cũng không. Nhưng căn nguyên của rắc rối là nền văn minh ngày nay không chịu lắng nghe Cơ đốc giáo; phép rửa tội với tư cách là một biện pháp phòng ngừa xã hội đã tụt xuống mức độ quan trọng thấp hơn nhiều so với việc tiêm chủng. Thế nhưng Cơ đốc giáo vẫn mang đến cho một thế giới đang hoảng loạn như chúng ta một đạo quân được huấn luyện bài bản, quy mô toàn cầu, được tôi luyện qua những chiến thắng và thất bại suốt hai mươi thế kỷ. Các lực lượng của nó chưa bao giờ tràn đầy khí thế như lúc này—một cỗ máy vĩ đại được huấn luyện nằm dưới quyền điều khiển của bản tính con người nhằm chống lại những điểm yếu thâm căn cố đế của chính nó. Và tất cả những gì nó đòi hỏi nơi các tân binh chỉ là điều mà trí tuệ chân chính luôn gợi ý—sự khiêm nhường.
“Thế mà, thật kỳ lạ làm sao,” Giám mục tiếp lời, “chính chúng ta lại bị quở trách vì những tệ nạn của thời đại—chiến tranh và mọi thứ khác! Quả thực ít ai thấu hiểu chúng ta; hầu như chẳng ai không lên án chúng ta. Những bộ óc trào phúng hiện đại—những triết gia cào cào như Wells, kẻ nhảy nhót với sự tự tin của một con châu chấu, từ ‘Có lẽ là thế’ cho đến ‘Đó chính là thế’; những kẻ bội giáo của chúng ta, như Moore và Ibañez, những kẻ vu khống đê tiện—hững kẻ ấy dối trá và bôi nhọ chúng ta với vẻ thản nhiên của bọn trào phúng La Mã từ một nghìn tám trăm năm trước. Sự vu khống, tôi cho rằng, cũng giống như lời nịnh hót, cần phải được trát thật dày. Giữa những kẻ thù của Chúa, chẳng có từ nào gọi là danh dự cả.”
“Chính sự cố chấp trong lập trường của các ngài,” Janeway phản bác, “mới là thứ kích động sự chống đối. Bản thân đôi khi tôi cũng cảm thấy điều đó rất rõ ràng,” ông nhấn mạnh.
“Giữa quan điểm của anh và của tôi tất yếu có một sự khác biệt căn bản,” Giám mục Marion đáp lời. “Anh, cũng như đa số người Mỹ, suy nghĩ theo từng thập kỷ; còn Giáo hội suy nghĩ theo từng thế kỷ.”
“Dĩ nhiên,” ngài tiếp tục, “tôi không hề bào chữa cho bất kỳ hình thức đức tin Cơ đốc nào đã bị tàn khuyết. Tôi chỉ bảo vệ những gì còn nguyên vẹn, đủ sức đối đầu với mọi mối đe dọa chĩa vào xã hội. Tôn giáo chính là nhân loại đang thanh toán sòng phẳng với Thiên Chúa. Việc thanh toán ấy phải thật rành mạch và giản dị. Tôn giáo có khả năng điều hướng việc thanh toán này buộc phải cất lên tiếng nói với thẩm quyền rõ ràng và sở hữu quyền năng được ủy quyền để thi hành các mệnh lệnh của nó. Cơ đốc giáo, theo như tôi biết và theo như thế giới đang khinh miệt nó, chưa từng đánh mất bất kỳ đặc tính thuở ban đầu nào. Nó vẫn tràn trề sức sống, đầy tính công kích và không hề khoan nhượng như ngày nào. Nó vẫn khơi gợi sự khinh miệt và căm hù mà nó vẫn luôn khơi gợi—sự rẻ rúng của kẻ tài tử nửa mùa, cơn thịnh nộ của kẻ bạo tàn, sự bực bội của tầng lớp tao nhã. Nó khoan dung một cách minh triết, dửng dưng một cách sâu sắc, và kiên nhẫn một cách siêu nhiên.
“Tuy vậy, con người ngày nay vẫn có thể tìm thấy ở đó tất cả những gì Thánh Augustine từng tìm thấy cách đây một nghìn rưỡi năm. Và tư tưởng ‘hiện đại’ ngày nay cũng chẳng mang lại cho những bộ óc tư duy điều gì hơn ngoài những thứ mà Augustine từng nếm trải rồi hắt hủi như món vỏ trấu của giáo phái Manichean.”
Janeway lặng thinh chốc lát. “Thực ra đêm nay tôi đến gặp ngài,” cuối cùng ông cất lời, “với một mục đích chẳng dính dáng gì đến hàn lâm cả.” Ông thắp ngòi nổ dưới chân vị Giám mục bằng một phong thái hoàn toàn điềm tĩnh. “Tôi nghĩ ngài đủ hiểu rõ tôi để nhận ra rằng khi mang một vụ việc với nhiều khía cạnh phức tạp đặt trước mặt ngài, tôi sẽ hoàn toàn bộc trực. Và ẩn giấu trong việc giải quyết những rắc rối ấy có lẽ là hạnh phúc tương lai của một người phụ nữ, và chắc chắn là cả hạnh phúc tương lai của chính tôi. Tôi đang muốn nói về Louise Durand và bản thân tôi; và tôi sẽ kể cho ngài nghe toàn bộ câu chuyện.
“Tôi đã quay lại Fond du Lac cách đây vài năm, như ngài còn nhớ, với tư cách là cố vấn cho Tập đoàn Thép Durand. Durand thường mời tôi đến nhà; tôi quen biết vợ anh ta. Gần như ngay lần đầu gặp mặt, tôi đã nhìn thấy sự bất hạnh trong hoàn cảnh của cô ấy, đồng thời cũng nhận ra ngay sự thuần phác cao quý trong bản tính cô ấy. Tôi chứng kiến sự chán ghét của cô ấy trước lối sống phóng túng của chồng mình—cuộc chiến gần như vô vọng mà cô ấy phải gồng mình chống lại khi hắn cố kéo cô xuống vũng bùn cùng đám đàn ông đàn bà đồi bại trong vòng giao du của hắn. Và khi chứng kiến hoàn cảnh không thể dung tha ấy, thoạt đầu là bằng sự tò mò, rồi sau đó là sự kính trọng đối với cách cô ấy chịu đựng những nỗi nhục nhã mà Durand giáng xuống đầu mình trước mặt đám bạn bè đồi truỵ của hắn, lòng ngưỡng mộ của tôi đã chuyển hóa thành một thứ sâu sắc hơn thế. Chẳng có gì ngăn cản tôi thổ lộ tất cả những điều đó với cô ấy ngoài—chính bản thân cô ấy. Và khi tôi đã hạ quyết tâm—dù có chuyện gì xảy ra đi nữa—để giải tỏa cõi lòng mình, thì hắn đã đẩy cô ấy ra nước ngoài nhằm dọn đường cho việc cưới xin người đàn bà tên Montgomery này. Ngài có thể hiểu hết được chứ?”
“Tôi có biết đôi chút về chuyện đó,” Giám mục đáp.
“Cô ấy đã trở về. Tôi đã kể cho cô ấy nghe mọi điều. Và khi tôi ép được cô ấy thừa nhận rằng trong những hoàn cảnh hạnh phúc hơn, cô ấy có thể đã lắng nghe, tôi đã ảo tưởng rằng trở ngại cuối cùng cho một cuộc đời mới của cả hai chúng tôi đã được tháo gỡ. Hãy tưởng tượng sự bàng hoàng của tôi khi cô ấy thông báo rằng mình đã gia nhập đạo Công giáo, và đối với cô ấy, việc tái hôn là điều bất khả thi. Tôi từ chối tin vào điều đó. Cô ấy van xin tôi hãy chờ đợi, dù có thế nào đi nữa, trước khi chúng ta kịp bàn đến chuyện tái hôn. Khi tôi đã dẹp bỏ được mọi sự phản đối cuối cùng của cô ấy—chính là tôn giáo của cô ấy—tôi đã yêu cầu cô ấy, nếu nó đứng giữa chúng ta, hãy từ bỏ nó đi—ngài thấy đấy, tôi chẳng giấu giếm điều gì cả.”
“Cô ấy có đồng ý với điều này không?”
“Cô ấy từ chối.”
Giám mục Marion hít một hơi sâu. “Anh đã phục vụ Satan giỏi biết bao,” ngài lẩm bẩm, “khi đặt cạm bẫy đó trước mặt cô ấy!”
“Ngài trách tôi vì đã làm những điều mà bất kỳ người đàn ông đầy nhiệt huyết nào cũng sẽ làm để giành lấy người phụ nữ mình yêu ư?” Janeway phẫn nộ lên tiếng. “Ngài gọi tôi là kẻ chiến đấu. Nếu một người đàn ông có thể chiến đấu vì tiền bạc, quyền lực, công lý, lẽ nào anh ta lại không chiến đấu vì mạng sống của mình và thứ còn quý giá hơn cả mạng sống? Lẽ nào ngài lại không làm thế?”
Cả hai người đều nói năng trong tầm kiểm soát hoàn hảo; cả hai đều là những tay đấu kiếm kỳ cựu. Người ta chỉ có thể nhận thấy rằng ẩn sâu dưới những lời qua tiếng lại được cân nhắc kỹ lưỡng ấy là một sự nhượng bộ lẫn nhau, đặc biệt từ phía vị Giám mục—và sự tôn trọng lẫn nhau. Nhưng đồng thời, một bên là sự quyết tâm sắc bén, và bên kia là lập trường vững vàng đã khiến cho cuộc tranh luận trở nên vô cùng nghiêm trọng.
Giám mục Marion chần chừ giây lát trước khi đáp lại câu hỏi dồn dập của Janeway. “Dù trong hoàn cảnh nào đi nữa,” ngài cẩn trọng nói, “tôi cũng sẽ không xoáy sâu vào sự ‘nhiệt huyết’ đó. Hãy để điều ấy cho những kẻ như Durand. Lời hiệu triệu của dòng máu nóng từng được dùng để biện minh cho mọi hành động mà con người từng làm để xé nát trái tim một người phụ nữ. Anh và tôi phải đối thoại mà không cần phải từ bỏ niềm tin của mình.”
“Giờ phút này chúng ta đang đối thoại như vậy đấy thôi,” Janeway kiên quyết chen vào. “Bản án dân sự sắp sửa giải thoát cho cô ấy. Tôi buộc phải biết cô ấy và tôi đứng ở vị trí nào trước Giáo hội của các ngài. Và tôi cần sự giúp đỡ của ngài.”
“Tất cả sự giúp đỡ nào tôi có thể trao đi, tôi sẽ trao.”
“Ý ngài là,” Janeway nhạy bén nhận ra, “không có sự dung tha nào dành cho chúng tôi sao?”
“Ý tôi là,” vị Giám mục đáp, “chính bản thân tôi cũng chưa thể biết được cho đến khi tìm hiểu tường tận những tình tiết xung quanh cuộc hôn nhân giữa cô ấy với ông Durand.”
Janeway cẩn trọng dò dẫm bước đi. “Cuộc hôn nhân đó,” ông bắt đầu, “tất nhiên diễn ra hoàn toàn nằm ngoài thẩm quyền tài gián của Giáo hội các ngài. Không ai trong số hai người thuộc giáo hội của các ngài cả—chưa từng bao giờ. Trong những hoàn cảnh ấy, thưa Giám mục Marion,” ông chầm chậm hỏi, “giả định của Giáo hội các ngài về tính hợp pháp của một cuộc hôn nhân như vậy sẽ là gì?”
“Hôn nhân,” vị Giám mục điềm đạm nhận định, “là một khế ước tự nhiên. Trong những hoàn cảnh mà anh vừa kể, giả định của Giáo hội sẽ là cuộc hôn nhân đó hợp pháp.”
Sự thất vọng nặng nề của Janeway được giấu đi vô cùng hoàn hảo. “Điều đó có nghĩa là,” ông vừa hỏi vừa đắm chìm trong suy nghĩ, “việc người vợ tái hôn khi người chồng trước vẫn còn sống sẽ không được Giáo hội công nhận sao?”
“Không hẳn là thế. Anh vừa hỏi giả định sẽ là gì. Nhưng những trở ngại làm vô hiệu hóa, những trở ngại tiêu trừ mà chúng tôi gọi là vậy, thứ có thể làm mất hiệu lực của cuộc hôn nhân đầu tiên, hoàn toàn có thể tồn tại, và những điều đó phải được tính đến. Giả định, tôi thiết nghĩ chẳng cần phải nói thêm, không phải là bằng chứng. Anh chỉ giả định một người là vô tội cho đến khi bị chứng minh là có tội; giả định của chúng tôi cũng tương tự đối với một khế ước tự nhiên. Nhưng hãy đưa bà Durand đến gặp tôi; hãy để tôi xem xét trường hợp của cô ấy và cân nhắc các tình tiết.”
“Nếu cô ấy đến, có lẽ cô ấy sẽ đến một mình,” Janeway tiếp lời, giọng có phần thả lỏng nhưng mức độ nghiêm túc thì không hề suy giảm. “Và sự nhạy cảm của cô ấy là rất lớn. Tôi chỉ tiếc rằng, xét trên phương diện trình bày vụ án của cô ấy, nó không thuần túy là của riêng cô ấy—ý tôi là, tôi đã không có lợi ích cá nhân trong đó. Chẳng ai có thể biện hộ cho vụ án của chính mình tốt bằng người khác biện hộ thay cho mình. Và mối bận tâm của tôi trong vấn đề này quá đỗi thiết cốt đến mức nó thực sự biến thành vụ án của chính tôi khi tôi cất lời biện hộ. Nhưng tôi khẩn khoản cầu xin ngài, thưa Giám mục, hãy dành cho Louise Durand mọi sự cân nhắc mà ngài có thể trao.
“Cách đây ít phút ngài vừa nhắc đến một người Mỹ, từng là Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và là con trai của một Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, một nhà ngoại giao xuất chúng, thuộc hàng ngũ những chính khách hàng đầu của chúng ta, và bên cạnh tất cả những điều đó, còn là một luật gia lỗi lạc. Ngài đã kể cho tôi nghe về một biến cố cảm động trong cuộc đời phi thường của con người ấy; cách ông không hề cho rằng việc đó làm tổn hại đến phẩm giá của mình, cũng chẳng phải là gánh nặng quá lớn cho tuổi tác của mình, khi xuất hiện trước tòa án tối cao nhất của chúng ta để biện hộ cho vụ án của một nhóm thủy thủ khốn cùng, gặp nạn đắm tàu, bị buộc tội nổi loạn trên vùng biển quốc tế, và khẩn thiết kêu gọi lòng hiếu khách từ bờ biển chúng ta dành cho những thân phận đã bị bỏ rơi ấy.
“Nếu người phụ nữ này, người rất đỗi thân thương đối với tôi, đứng trước ngài với tư cách là một thẩm phán, cô ấy sẽ đến trong cảnh không bạn bè và vô danh giữa cộng đồng vĩ đại của các ngài; cô ấy sẽ đến, không phải với tư cách tội phạm, mà là một nạn nhân, đắm tàu trên bờ biển của một xã hội đồi bại và đáng ghê tởm. Tôi xin ngài hãy ghi nhớ rằng cô ấy chỉ vừa mới bước chân vào Đức tin của các ngài. Và hãy cân nhắc thay cô ấy trách nhiệm mà lòng hiếu khách có thể đặt lên vai ngài cùng Giáo hội đối với một người phụ nữ vô tội đang cất lời cầu xin lòng thương xót trong cơn khốn cùng; tôi xin ngài hãy nhớ đến John Quincy Adams và những người da đen của ông.”
Janeway đứng lên cáo từ.
“Tôi sẽ cố gắng,” vị Giám mục giản dị đáp, “để xứng đáng với trách nhiệm của mình. Hãy để bà Durand đến, đi cùng anh hoặc đi một mình, tùy theo ý cô ấy muốn—và càng sớm càng tốt.”
“Lúc này cô ấy đang ở Đảo Turtle cùng với bà Harrison,” Janeway nói.
“Dĩ nhiên là khi cô ấy trở về. Tất cả chúng ta đều sẽ,” Giám mục Marion nói thêm với vẻ nghiêm nghị nhưng mang đầy sự ân cần đồng cảm, “trải qua những nỗi âu lo cho đến khi biết chính xác mình đang đứng ở vị trí nào.”