Cô nhìn anh gần như bất lực, nhưng liền chớp lấy cơ hội từ lời anh để gượng cười. “Tôi hoàn toàn không có ý bất lịch sự—trông tôi có vẻ thế sao?” cô hỏi khi hai người bước về phía chiếc ghế dài.
Anh lái sự ngụy trang bằng lời nói của cô sang lợi thế của chính mình. “Em không thể nào bất lịch sự được đâu. Có chăng là em đang quá lo lắng thôi.” Ngồi xuống bên cạnh, anh nhận thấy vẻ mặt đầy bối rối của cô khi cô ngẩng lên chờ anh mở lời—và cảm thấy mình chẳng khác nào một kẻ nhẫn tâm khi buộc cô phải lắng nghe.
Giờ đây, đôi mắt cô thực sự ngây thơ—không hề có chút giả tạo nào trong đó. Và cùng với vẻ ngây thơ ấy là sự bận tâm, nét biểu cảm sợ hãi bất lực mà anh đã từng bắt gặp không chỉ một lần trong mắt các nữ nhân chứng trên bồi thẩm đoàn khi anh tiến hành xét hỏi chéo. Anh biết điều đó chẳng mang lại điềm lành cho mình; nhưng anh lại chẳng hiểu vì sao.
“Bất cứ ai khác làm việc này cũng sẽ tốt hơn tôi,” anh bắt đầu với giọng tuyệt vọng. Anh cúi nhìn xuống để trấn tĩnh lại. “Tôi kiểu như đang giám sát vụ rắc rối này—ý tôi là rắc rối chỉ đối với em thôi—mà ông Durand đã trút lên đầu em. Em đã phải đến văn phòng tôi để bàn về việc đó. Lần nào em cũng dẫn theo Gertrude. Tôi đồng tình, dù tôi thích được gặp riêng em hơn; và em vẫn sẽ hoàn toàn được an toàn, không sợ bất kỳ một chút tâm sự cá nhân nào lọt vào các cuộc trò chuyện của chúng ta. Nhưng giờ đây, em sẽ chẳng thực sự cần phải đến văn phòng tôi để tư vấn nữa. Các luật sư của em đều biết phải làm gì—mọi chuyện đã qua rồi.”
“Bây giờ khi mọi thứ đã qua, khi em sắp sửa được tự do, và khi em nói rằng mình sẽ quay lại Pháp ngay—anh bắt buộc phải nói với em vài điều. Em lúc nào cũng tỏ ra sợ hãi anh—anh không thể hiểu nổi tại sao……”
Cô định chối đây đẩy. Anh không cho cô cơ hội đó.
“Và điều đó lại làm cho anh rất sợ em,” anh kiên trì nói tiếp, như thể anh đang có điều cần phải nói và buộc lòng phải nói ra.
“Ôi, anh Janeway!” cô thốt lên trong nỗ lực né tránh điều không thể tránh khỏi, “thật là kỳ lạ—” Nhưng bản năng đã mách bảo cô điều gì sắp sửa vỡ oà.
“Nó làm anh thấy ngượng ngùng,” anh nói với vẻ chân thành mộc mạc, “thế mà”—giờ đây anh nhìn thẳng vào cô và nói không chút do dự—“trong đầu anh lúc nào cũng ngập tràn hình bóng em. Mỗi lần gặp em,” anh nói, “anh lại càng lún sâu hơn. Khi tâm trí thuộc về chính mình chứ không phải ai khác, anh chẳng nghĩ đến điều gì ngoài em—và chẳng hướng về ai khác. Anh đã ước gì hàng ngàn lần rằng mình có thể gặp em trước khi toàn bộ bi kịch này đổ ập xuống cuộc đời em! Nhưng nói thế thì thừa thãi. Chỉ có hiện tại mới thuộc về chúng ta mà thôi.”
“Em có nghĩ rằng, liệu em có thể,” anh hỏi rất khẽ, “dành chút tình cảm nào cho anh không—hãy tin tưởng anh đủ để để anh cố gắng mang lại hạnh phúc cho em?”
Mọi sự xao xuyến, mọi nét hồi hộp đều đã tan biến khỏi trái tim cô. Trước mặt Louise lúc này chỉ còn lại một thực tại phũ phàng đến rợn ngợp. Cô biết anh đang nhìn mình, đang chờ đợi. Cô ngẩng mắt lên, như thể không thể nói nhanh hơn để làm vơi bớt sự hồi hộp của anh, nhưng trước khi cô cất lời, anh đã đọc được câu trả lời trong đôi mắt ấy.
“Em phải giải thích thế nào đây?” cô ngập ngừng, giọng thấp và gấp gáp. “Người phụ nữ nào lại chẳng cảm thấy tự hào khi nghe những lời anh vừa nói cơ chứ? Nhưng em sẽ không bao giờ tái giá nữa. Xin đừng nói rằng anh đã làm quá ít cho em; anh đã làm được biết bao nhiêu là điều! Anh chính là hiện thân của sự tử tế. Em chỉ có thể nghĩ đến hoàn cảnh của chính mình—chứ không phải của anh. Kể từ khi biết anh, em đã thay đổi rất nhiều; và nếu như em từng có ý định tái giá—mặc dù chưa bao giờ có—thì giờ đây điều đó cũng đã xa vời đối với em rồi. Em không thể tái giá khi chồng cũ của em vẫn còn sống—em là một người theo đạo Công giáo.”
Cô chăm chú quan sát nét mặt anh biết nhường nào khi cất lời, để làm giảm bớt nỗi bẽ bàng mà cô biết chắc anh sẽ phải gánh chịu—dù cô có diễn đạt thế nào hay nói ra sao đi nữa!
Anh giật mình trước từ cuối cùng của cô. “Một người theo đạo Công giáo?” anh lặp lại.
“Em cứ ngỡ là anh biết rồi chứ,” cô tiếp tục, tay vò nát chiếc khăn tay. “Gertrude biết điều đó—em không hề lớn tiếng khoe khoang, nhưng em cứ tưởng những người trong vòng tròn quen biết của chúng ta đều rõ.”
Anh nhìn cô đầy vẻ kinh ngạc. “Em được nuôi dạy theo đạo Công giáo từ nhỏ à?”
“Không, không. Em gia nhập đạo khi ở Pháp.”
“Nhưng giả sử, chỉ trong chốc lát thôi, rằng em không theo đạo—thì lúc đó cảm giác của em sẽ thế nào?”
“Ôi, anh Janeway! Làm sao em có thể không hoàn toàn thành thật với anh cơ chứ? Liệu có công bằng không khi bắt em phải giả định điều không có thực? Bắt em phải phân tích những ấn tượng vốn dĩ hãy còn rất non nớt—chúng ta quen nhau quá ư khách sáo, quá ít ỏi……”
“Em không thích anh.”
Cô nén một tiếng phản đối chực trào, và vì không chịu nổi ánh mắt dò xét lúc này đã trở nên lạnh lùng của anh, cô quay đi chỗ khác.
“Không sao đâu,” anh điềm tĩnh nói. “Anh chẳng có chút lý do gì để phàn nàn cả. Anh tiếc—rất tiếc—vì đã trút chuyện này lên đầu em.”
Anh chuyển động như muốn đứng dậy—ít nhất là để cho cô cơ hội đứng lên—nhưng cô vẫn trân trân tại chỗ. Anh ngắm nhìn gương mặt nghiêng của cô; đôi môi cô khẽ run rẩy; rồi cô đột ngột quay về phía anh. Đôi mắt cô nhoà đi vì lệ. “Xin hãy nhớ cho rằng,” cô nài nỉ, “em đã phải chịu đựng rất nhiều.” Cô có vẻ như đang dò dẫm tìm kiếm từ ngữ. “Em vô cùng yếu đuối mỗi khi cảm xúc bị xáo trộn.”
“Anh biết em đã đau khổ; chúa phù hộ để anh không bao giờ làm gia tăng thêm nỗi đau đớn của em; anh đã từng nuôi hy vọng rằng mình có thể biến nó thành một giấc mơ tồi tệ trong cuộc đời em. Chúng ta không thể sai khiến sự dửng dưng đối với người khác, cũng chẳng thể kiểm soát những rung động của mình hướng về họ. Hãy tin anh, anh không hề oán trách gì đâu. Anh chỉ tiếc vì đã khiến em phải rơi lệ. Thế mà em lại trở thành một tín đồ Công giáo!” anh tự lẩm bẩm, nửa như nói với chính mình, nửa như muốn thoát khỏi tình thế bế tắc. “Sao lại thế được nhỉ? Em đã theo đoàn của Giám mục sang đó mà,” anh tiếp tục, tâm trí vận hành nhanh chóng. “Có phải Marion đã lôi kéo em gia nhập đạo Công giáo không?” anh gặng hỏi với giọng đầy vẻ hằn học.
“Em thậm chí còn chẳng biết ngài ấy có hay em theo đạo hay không nữa,” cô đáp. “Ngài ấy vắng mặt hầu như suốt thời gian kể từ khi em trở về. Chính nước Pháp, chiến tranh, những đau thương, hấp hối—cái chết. Tất cả những điều đó, và cả những gì em không thể diễn tả nổi, đã biến em thành một người theo đạo Công giáo. Em đã tận mắt chứng kiến cách những người đàn ông ấy ngã xuống—những thân thể rách bươm vì đạn pháo, sự kiên nhẫn chịu đựng cho đến phút cuối cùng; chính điều đó, có lẽ, đã nhào nặn nên con người em ngày hôm nay.”
Cô hít một hơi như để tự lấy can đảm. “Và ở đây,” cô nói tiếp, với giọng bớt căng thẳng hơn, “sẽ chẳng ai hiểu được đâu. Em biết rõ điều đó. Em đã nhận thức được tất cả từ lúc ấy. Trong những ngày tháng ảm đạm đó, em từng mong mình chết quách đi cho rồi; nhưng em lại không chết. Thế nên em đang cố gắng bước đi—đúng như những gì em đã lường trước—một mình.”
Đôi mắt cô là lời thỉnh cầu trực tiếp duy nhất hướng về anh, mong mỏi sự khoan dung, một sự châm chước nào đó trước những phán xét khắc nghiệt.
Họ cùng đứng dậy và thong thả bước đi, một lúc lâu chẳng ai nói câu nào. Anh bảo rằng anh muốn, ít nhất là có chút thời gian để nghe kể tất cả—mọi chuyện về nước Pháp, về cuộc sống của cô ở Pháp, theo cách gọi của anh. Rồi anh khựng lại giữa lối đi. “Em có để anh hỏi đúng một câu thôi không? Câu hỏi dễ lắm mà.”
Cô điềm tĩnh đáp lại ánh nhìn của anh. “Chuyện gì vậy anh?”
“Em có cho phép anh đến gặp và nói chuyện với Giám mục Marion về việc này không?” Anh nói thêm khi thấy cô ngập ngừng, “Em thấy đấy, đối với anh thì mọi thứ cứ mù mịt như tiếng Hy Lạp—dù chẳng có gì phải làm ầm lên hay lo lắng cả. Chỉ là anh muốn được trực tiếp thưa chuyện với ngài ấy, và nghe xem ngài ấy nói thế nào thôi?”
“Bây giờ em có thể nói cho anh biết ngài ấy sẽ nói gì.”
“À, nhưng xin hãy nhớ cho, anh là một luật sư. Anh không thể chấp nhận bất cứ bằng chứng nào ngoài bằng chứng xác thực nhất. Anh thừa biết tất cả những gì em muốn nói. Anh biết rằng hôn nhân là bất khả phân ly dưới con mắt của Giáo hội Công giáo. Đừng nói cho anh biết ngài ấy sẽ nói gì—hãy để anh đến gặp ngài ấy—anh chỉ xin phép được đến gặp ngài ấy thôi, có được không?”
Cô quay mặt về phía ánh hoàng hôn chiều tà. Bầu trời điểm xuyết những đám mây trắng nhỏ bé đang ôm trọn vác mặt trời treo lơ lửng giữa khoảng không xanh ngắt một màu. Trong sự tĩnh lặng của khoảnh khắc ấy, cô ngước nhìn Janeway. Biểu cảm trên gương mặt cô chỉ bộc lộ sự thành thực nguyên sơ.
“Anh là một người cao lớn, tuyệt vời và mạnh mẽ, anh Janeway; em biết rõ điều đó. Em tin rằng anh là một người hào hiệp. Nhưng đối với anh thì thật dễ dàng khi đòi hỏi nhiều hơn những gì anh tưởng là mình đang đòi hỏi. Đầu óc tội nghiệp của em cứ quay cuồng lên mỗi khi em cố gắng suy nghĩ nhanh như thế. Hôm nay em không thể trả lời câu hỏi của anh được đâu.” Cô nói với giọng gần như van nài. “Anh thừa biết chuyện này hệ trọng nhường nào. Dù em có lên tiếng theo hướng nào đi chăng nữa, thì bản thân em cũng sẽ rơi vào một hoàn cảnh sai trái.”
Nụ cười nhạt của anh như một lời thừa nhận sự thất bại. “Hãy tha lỗi cho anh nếu lẽ ra anh không nên đặt câu hỏi đó. Nhưng một kẻ đang chiến đấu vì mạng sống của mình thì có điều gì mà không dám làm chứ—và em chính là tất cả những điều đó đối với anh. Dù vậy, anh cũng xin phép được nói thế này,” anh tiếp tục với giọng nhẹ nhàng hơn, “rằng dù anh có từng bắt bộ óc tội nghiệp của em phải vận động đến nhường nào đi nữa, thì anh chưa bao giờ thấy nó lơ đễnh dù chỉ là một chút.”
“Trông mắt em có vẻ như vừa mới khóc xong không?” Cô quay sang để anh kiểm tra một cách ngây thơ như một đứa trẻ. Sự tin tưởng ấy chạm đến sâu thẳm tâm can anh. “Không phải là em lo cho bản thân mình đâu,” cô nói thêm, “nhưng vì lợi ích của cả hai chúng ta, em muốn giữ gìn sự việc này thật thiêng liêng.”
Anh thầm thú nhận rằng đôi mắt cô quả thực đang tố cáo mọi chuyện. Và anh quyết định rằng sải bước nhanh hơn sẽ giúp cô bình tâm lại. Họ đi đường vòng ra khu vườn, tránh nói về những vấn đề nghiêm trọng, và dành ra một khoảng thời gian ở đó.
“Em có biết không,” anh nhận xét khi họ bắt đầu quay trở lại ngôi nhà, “em được phú cho một khả năng vô cùng hiếm có? Anh từng nghe kể về những chủ ngân hàng có thể từ chối cho người ta vay tiền mà vẫn khiến họ ra về trong sự thỏa mãn. Em từ chối cuộc đời của một con người mà vẫn để anh ta hơi thở phào nhẹ nhõm. Nhưng chính sự hiện diện kỳ diệu của em mới là thứ đang nâng đỡ anh đấy! Khi anh rời xa em, cảm giác sẽ chẳng khác nào vừa tỉnh dậy sau một ca phẫu thuật và thuốc mê vẫn còn ngấm!”
Họ đã đặt chân đến chân đoạn dốc đứng của ngọn đồi. Anh nhìn cô, cố gắng nở nụ cười nhạt, và nhân đó đưa tay ra hiệu muốn cầm hộ bó lau sậy. “Đưa anh mang thay cho. Em biết rõ điều tồi tệ nhất rồi đấy; em biết rằng mình chẳng còn gì phải sợ nữa—giống như anh chẳng còn gì để hy vọng. Cứ để anh gánh vác phần nặng nhọc này.”
Louise vẫn ôm chặt lấy bó lau sậy và đứng yên tại chỗ. Tựa như có một chiếc kim đâm xuyên qua tim cô. Trong nỗi đau nhói ấy, cô nhận ra sự thật; ngay khoảnh khắc đó, cô hiểu rằng cô đã trót yêu con người này từ lúc nào, kẻ đã từng gọi tên cô một cách tha thiết đến vậy. Cô không thể cưỡng lại được—có một điều gì đó hoàn toàn mới mẻ đã xuất hiện trong cuộc đời cô, ngay tại nơi vốn chỉ toàn là khoảng trống. “Không!” Cô thốt lên rõ ràng. “Anh không được phép gánh vác tất cả đâu; hãy cầm lấy một nửa thôi.” Cô để anh gom lấy một phần số lau sậy đang ôm trên tay mình. “Chúng ta sẽ chia đôi,” cô nói, không dám dũng cảm ngẩng mặt lên—“mỗi người mang phần của mình.”