Phán Quyết Hôn Nhân

Lượt đọc: 1 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4
Janeway Đến Thăm Eagles Nest

❊ ❊ ❊

Thẩm phán Harrison có một ngôi nhà phố ở Fond du Lac, và dọc theo con đường Shell Bay, ngay phía tây bắc thành phố, là một điền trang miền quê nơi ông thường trốn đến — theo cách nói của chính ông — ngay khi mùa xuân vừa hé lộ. Vì thế, cứ mỗi độ xuân về, ông lại dán mắt ngóng chờ bóng dáng chú chim cổ đỏ đầu tiên với vẻ đầy ghen tị. Giữa ông và Giám mục Marion luôn tồn tại một cuộc cạnh tranh bền bỉ xem ai là người phát hiện ra con chim sớm nhất. Ngày 10 tháng 3 là mốc thời gian được cả hai thừa nhận là khả dĩ nhất cho sự trở lại của những kẻ lang thang mùa đông ấy, nhưng lịch trình của những vị khách ngực đỏ này lại phụ thuộc vào vô số yếu tố bất ngờ.

Họ cũng chẳng hề kén chọn cái trạm dừng chân đầu tiên của mình. Giám mục Marion — sống trong một ngôi nhà gạch đỏ lớn, bám đầy muội khói bên cạnh nhà thờ cổ ở khu phố dưới — vẫn cho rằng Thẩm phán, với lợi thế sống giữa những hàng phong và cây du trong khu vực thượng lưu của thành phố, đã có phần hơn. Thẩm phán Harrison — vốn chưa bao giờ cạn kế sách — lại chỉ ra rằng, mặt khác, lũ chim cổ đỏ chẳng phải là những kẻ quý phái gì, đồng thời nài nỉ rằng Giám mục thường hay chớp lấy phần thắng từ tay ông chỉ vì thói quen thức dậy từ sáng sớm; và để tạo sự công bằng, Giám mục lẽ ra nên ngủ dậy muộn hơn, hoặc chí ít là, để cho phải phép, đừng ngó ngàng ra ngoài trời cho đến khi ngài đã làm lễ xong xuôi và điểm tâm hoàn tất, như cách Thẩm phán Harrison hay diễn đạt.

Dẫu sự thật có thế nào đi nữa xét trên phương diện lợi thế, Giám mục cũng có số lần giành phần thắng trong cuộc đua gọi điện thông báo về chú chim cổ đỏ đầu tiên nhiều chẳng kém gì Harrison với cảnh quan trang nhã hơn ở khu thượng lưu của ông. Đối với hai người đàn ông này, đó là một vấn đề danh dự; mỗi người đều tin sái cổ lời của người kia qua điện thoại, ngay cả giữa lúc mùa đông giá rét, khi cả hai đều ngầm mặc định — nếu có một chú chim lạc loài nào đó lọt vào tầm ngắm của một trong hai — rằng kẻ bất hạnh kia hẳn đã cả tin vào lời hứa hẹn về một mùa thời tiết ôn hòa, hoặc đã gặp trắc trở về tài chính trên đường di cư xuống phía nam. Thế nhưng, nếu bất kỳ ai khác trong vùng, kể cả các thành viên trong chính gia đình họ, loan báo nhìn thấy một chú chim cổ đỏ ngoài mùa, Giám mục và Thẩm phán sẽ đồng lòng đối xử với kẻ loan tin bằng sự hoài nghi dày dặn của những người quan sát lão luyện, cùng nhau chê bai những lời đồn thổi giật gân và thiếu căn cứ.

Sự xuất hiện của loài chim cổ đỏ luôn thôi thúc Thẩm phán Harrison rời bỏ ngôi nhà ở thành phố để đến The Farms, theo cách gọi khiêm nhường của ông dành cho điền trang lộng lẫy của mình. Elizabeth, vợ ông, đã đặt tên nơi này theo điền trang Eagles Nest thuở trước của cha bà ở Delaware. Phản đối của Thẩm phán về cái tên này là ngay cả khi còn là một cậu bé, ông chưa từng trông thấy một con đại bàng nào trong phạm vi một trăm dặm quanh vùng. Nhưng điều đó chẳng thể ngăn cản được phu nhân Harrison. Và cái tên do bà lựa chọn đã xuất hiện trên những trụ cổng ở lối vào, cũng như trên các trang tin xã hội.

Thẩm phán Harrison còn có một tín hiệu mùa xuân thứ hai để dụ dỗ ông rời khỏi thành phố. Oliver, người đầy tớ già da đen sống sót qua bao thế hệ người hầu kẻ hạ trong gia đình Harrison, từ lâu đã có thói quen lùng sục khu Rừng Lớn — tên gọi những ngọn đồi nằm ở góc tây bắc xa xôi của The Farms — để tìm những bông hoa arbutus nở sớm nhất. Khi Oliver muốn có một đôi ủng cao su mới, yêu cầu của ông thường chẳng mấy khi được Thẩm phán đáp ứng ngay. Thế nhưng, vốn đã quen với những tính khí thất thường của chủ nhân, ông lão da đen khôn ngoan ấy đã học được cách chờ đợi cho đến khi mùa đông sắp tàn. Khi Oliver thưa với Thẩm phán rằng ông cần đôi ủng mới để đi tìm hoa arbutus, thì sự cho phép mua sắm chẳng bao giờ bị trì hoãn lâu. Bằng cách này, Oliver trở thành một chuyên gia về hoa arbutus, đúng như cách chủ nhân của ông tự nhận là chuyên gia về loài chim cổ đỏ đầu tiên. Ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của ánh nắng xuân, thứ có thể sưởi ấm lớp tuyết đang tan và khuyến khích những nụ hoa hồng trắng nhỏ xíu hé nở, Oliver lại lầm lũi bước vào sâu trong Rừng Lớn, dò la khắp các khoảng trống để mang về những đóa hoa ao ước.

Đối với ông, điều đó đồng nghĩa với một tờ mười đô-la — và dễ kiếm hơn nhiều so với khoản tiền boa một đô-la cho những chuyến phiêu lưu quan trọng hơn vào những thời điểm khác. Nhờ vậy, Oliver luôn vượt mặt những người làm vườn hàng xóm đầy ganh tị trong cuộc đua tìm hoa arbutus, và thỉnh thoảng lại xuất hiện với chiến lợi phẩm chào mừng sớm đến mức Thẩm phán buộc tội ông có sẵn một nguồn cung cấp bí mật trong nhà kính.

Khoảng ba tháng sau khi phiên tòa xử vụ đặt thuốc nổ khép lại, Janeway đến nhà gia đình Harrison nghỉ cuối tuần. Những cuộc thương lượng nhằm tiến tới việc để ông đảm nhận việc quản lý các vấn đề pháp lý của Tập đoàn Durand đã diễn ra liên tục trong khoảng thời gian đó. Bản thân Durand dường như đặc biệt có thiện cảm và nâng đỡ Janeway. Janeway đã không chỉ một lần là khách quý tại tư gia của Durand; nơi mà, bất chấp những căng thẳng gia đình và nỗi nhục nhã mà bà phải chịu đựng từ việc tiếp đón những người bạn thích ăn chơi của chồng, Louise vẫn kiên quyết duy trì tư cách nữ chủ nhân cho đến khi cô chính thức rời đi để rũ bỏ thứ mà thoạt tiên cô từng tha thiết nghĩ thực sự là tổ ấm của chính mình. Trong những bữa tiệc rượu nhỏ nhặt đó của Durand, Janeway luôn giữ thái độ chừng mực, chẳng bao giờ tỏ ra lấn lướt; mà cư trú đúng hơn ở bên lề của bầu không khí ồn ào náo nhiệt vốn đặc trưng cho một số cuộc vui chơi.

Tuy nhiên, đã hơn một năm nay Janeway chưa ghé thăm điền trang miền quê của Thẩm phán Harrison. Vào buổi chiều ông đến từ Chicago — trễ hơn một ngày so với lịch trình — Harrison đã đưa ông đi dạo một vòng để khoe những gì mình đã làm được trong khoảng thời gian qua. Một trong số đó là việc ông vừa cho xây một ngôi nhà mới.

Thẩm phán dẫn vị khách đi qua những lối mòn nhỏ để ra tới cổng khu đất, rồi rẽ hướng để tạo hiệu ứng bất ngờ, dẫn ông bước lên đại lộ rợp bóng dẫn thẳng đến dinh thự. “Elizabeth,” ông nhận xét, “cho rằng truyền thống kiểu Pháp ở vùng này sẽ rất hợp với một kiến trúc theo phong cách lâu đài château. Nó có phần hơi trang trọng quá mức, nhưng Elizabeth lại thích thế.”

“Còn anh thì không à?”

“Cũng như mọi thứ tân thời khác mà thôi. Sự thật là, Janeway ạ, tôi đã chán ngấy đến tận cổ mấy thứ rườm rà phô trương rồi. Tôi chỉ muốn sống như ông nội tôi, trong một căn nhà gỗ. Mỗi khi tôi nói về sự giản dị, bạn bè lại cười vào mặt tôi. Nhưng tôi nói thật đấy. Ngày trước tôi từng nghĩ việc mất đi tiền bạc là một thảm họa tày trời. Giờ thì tôi không nghĩ thế nữa; tôi bắt đầu nhìn nhận nó với sự thản nhiên — nhất là khi kẻ mất tiền lại là người khác. Bản thân tôi chẳng mặn mà gì với một ngôi nhà bằng đá,” ông giải thích theo cái điệu bộ nửa vời tự chế giễu — một sự điệu nghệ vô hại. “Ngôi nhà bằng đá duy nhất ở Appleton, nơi tôi có những ấn tượng đầu tiên về cuộc đời, chính là nhà tù của hạt. Sự liên tưởng trong tâm trí ấy từ lâu đã làm hỏng hình ảnh của một ngôi nhà đá trong mắt tôi, nhưng Elizabeth cứ la cà bàn bạc với một kiến trúc sư, và đây chính là kết quả. Nó cũng có cái giá của nó chứ, bởi vì khi phái Xã hội chủ nghĩa nắm quyền, tất cả tụi luật sư chúng ta sẽ đều sống trong những ngôi nhà bằng đá với thứ cửa sổ kiểu Michelangelo hệt như cái nhà tù hạt của chúng ta ngày trước. Và khi ấy thì tôi cũng đã quen với nó rồi.”

Ông chỉ tay băng qua một vùng đầm lầy rộng lớn mang tên The Skokie, cắt ngang qua một góc điền trang của ông. “Tôi vừa tậu thêm thửa đất ‘bốn mươi mẫu’ ấy từ hồi cậu ghé thăm nơi này lần trước,” ông nói tiếp. “Cậu biết đấy, toàn bộ mảnh đất này — thực ra là cả vùng này — xưa kia từng thuộc về ông nội tôi; đó là lý do tại sao tôi muốn mua lại nó. Tôi lớn lên ở đây mà. Cha tôi buộc phải bán điền trang này để lấy tiền lo cho mấy anh em ăn học. Ông đưa chúng tôi đến Appleton. Và thế là chấm dứt sự nghiệp làm nông của tôi.”

“Nhưng bản chất tôi vốn là một người nông dân, Janeway ạ. Tôi yêu đất đai lắm. Chà, có đôi khi tôi bước lên tàu và phóng thẳng đến trang trại của mình ở Nebraska chỉ để ngắm họ lật lên một khoảng cỏ dẻ đất mới ——”

“Vẫn còn giữ mảnh đất ở Nebraska đó chứ?”

“Một phần thôi — khoảng mười tiểu khu — hơi quá sáu nghìn mẫu một chút. Đó vốn là đất của công ty đường sắt, cậu biết đấy, và tôi mua được nó với giá rẻ như cho. Cậu vẫn còn làm việc trong văn phòng khi tôi tậu nó; tôi từng muốn cậu mua một ít ——”

“Tôi vốn sinh ra đâu phải để làm triệu phú, Thẩm phán, phải không?”

“Thì đấy, anh bạn ạ, tôi chỉ thích ngắm người ta dùng cày xới tung lớp đất trinh nguyên đó lên thôi. Hãy nghĩ mà xem — thứ thổ nhưỡng chưa từng một lần bị bàn tay con người chạm tới kể từ khi thế giới này được khai sinh. Ông nội tôi” — Thẩm phán Harrison chỉ tay xuống thảm cỏ dưới chân họ — “từng làm chính xác điều tương tự ngay tại nơi này, hệt như những gì tôi đang làm ở Nebraska ——”

“Chỉ khác một điều,” Janeway chèn vào, “là ông nội cậu tự tay làm lấy điều đó; còn cậu thì đang thuê kẻ khác làm thay cho mình.”

“Chỉ một thế hệ nữa thôi, sẽ chẳng còn người Mỹ nào có thể tận mắt chứng kiến cảnh tượng đó trên chính quê hương mình nữa,” Harrison tiếp tục, điềm nhiên nói. “Mọi thứ đang chật chội lên quá nhanh — quá nhanh rồi. Người Nga đã tràn ngập cái vùng đất nơi tôi có điền trang ngoài đó — cứ luôn tìm cách mở đường xuyên qua đất của tôi và đủ thứ chuyện khác nữa ——”

“Hẳn là họ không chịu lái xe vòng thêm chừng hai hoặc tám dặm rồi ——”

“Janeway này,” Thẩm phán thốt lên đầy quả quyết, “nói với tư cách là một người Mỹ — chứ không phải một nhà sản xuất thép — tôi rất muốn rào chặt cửa lại và tống cổ sạch sành sanh mọi tên di dân chết tiệt ra khỏi đất nước này trong một trăm năm tới.”

Janeway giơ tay lên như muốn ra hiệu: “Dừng lại ngay ở đó.” “Thẩm phán,” ông nhấn mạnh nói, “trong suốt quãng thời gian tôi làm việc với ông, ông đã dạy cho tôi rất nhiều điều. Giờ thì đến lượt tôi nói cho ông nghe một điều này: Ngay cái ngày mà dòng người di cư từ châu Âu của chúng ta cạn kiệt, thì đó cũng là ngày thủy triều của sự vĩ đại vật chất nước ta quay đầu đảo chiều; đó là ngày nó chạm đến mức nước triều cao nhất, và kể từ ngày đó, nó sẽ đều đặn và không thể tránh khỏi sự suy thoái.”

“Chẳng có gì — dù là những lời lẽ hoa mỹ hay thói khoác lác của chúng ta — có thể ngăn chặn được hậu quả đó. Sự vĩ đại về mặt vật chất của quốc gia chúng ta ngày nay có được chính là nhờ vào việc nó được nuôi dưỡng bởi một dòng chảy liên tục những người di cư châu Âu đến để làm thay công việc cho chúng ta. Người Mỹ giờ có còn lao động nữa đâu — anh không nhận ra điều đó sao? Đã hai thế hệ trôi qua chúng ta chẳng buồn nhúng tay vào việc gì nữa rồi. Bất cứ kẻ nào đang cày xới mảnh đất Nebraska của anh, dù là người Thụy Điển, người Slav hay người Đức, thì anh cũng có thể chắc chắn một điều rằng đó chẳng phải là Leatherstocking cũng chẳng phải là một tráng sĩ da đỏ nào cả. Người da đỏ thừa khôn ngoan để không thèm chạm tay vào cái cày, và ‘tài năng’ của Leatherstocking thì đã phát triển hoàn toàn theo hướng đi thuê kẻ khác làm thay công việc của mình. Những con người khốn khó từ châu Âu, những người có thể chất tráng kiện chẳng kém gì chúng ta thuở trước và có phẩm giá đạo đức cũng trong sạch chẳng kém, đã đào kênh rãnh, xây dựng đường sắt, điều hành nhà máy, khai thác mỏ và cày cấy những điền trang của chúng ta. Hãy đóng sập cánh cổng của anh lại ngay khi anh muốn — tôi chẳng bận tâm chuyện đó đâu. Nhưng khi anh làm vậy, hãy ghi nhớ rằng anh phải trả một cái giá tương xứng cho hành động đó.”

“Hãy suy nghĩ một phút đi, Thẩm phán. Có một vùng đất trên đất nước chúng ta, và chỉ duy nhất một vùng, chưa từng được nuôi dưỡng bởi dòng chảy châu Âu đó. Người di cư tay trắng chẳng có lấy một cơ hội để kiếm việc làm ở nơi ấy, bởi vì bông vải, thuốc lá và ngô đều do nô lệ thu hái. Chẳng có lấy một tấc đất tự do nào ở đó khi miền Tây của chúng ta còn hoang sơ. Thế nên người Ireland, người Đức, người Thụy Sĩ và người Scandinavia mới đổ về Illinois, Wisconsin, Iowa và Minnesota. Kết quả là gì? Vùng đất nước ta bỏ lỡ dòng chảy đó nay lại là vùng nghèo đói nhất về mặt vật chất, và đáng thương hại nhất về mặt chính trị — toàn bộ các cộng đồng, thậm chí cả các Tiểu bang, tự nguyện đắm chìm trong nạn mù chữ, dốt nát và cuồng tín. Thế mà vùng đất ấy của chúng ta đã từng lưu giữ những truyền thống cao cả và tốt đẹp nhất của quốc gia ———”

“Cậu đang quên đi Nội chiến rồi đấy, Janeway ———”

“Không, tôi không hề quên. Nhưng nếu anh muốn tận mắt chứng kiến những người Mỹ tự lập, nguyên thủy và thuần khiết đến thế nào đã làm được những gì, hãy nhìn vào những ngọn núi ở Bắc Carolina và Tennessee, nơi tệ nạn nấu rượu lậu và hôn nhân cận huyết song hành bước đi. Họ chẳng có chút người di cư nào bén mảng đến vùng đó đâu — và họ cũng chẳng thèm muốn điều ấy.”

“Thôi, im miệng đi, Janeway, dù sao thì cũng nghe tôi nói đây. Tôi đưa cậu ra đây đâu phải để nghe cậu giảng đạo; tôi đưa cậu ra đây là để cậu nghe tôi nói. Nào chúng ta hãy cùng ngắm nhìn khung cảnh thanh bình này và tạm thời quên đi những khiếm khuyết của bản thân.”

“Khi tôi sở hữu lại được điền trang này, Elizabeth đã nhờ tôi gợi ý cách ‘tu sửa’ tốt nhất. Tôi liền nói: ‘Cứ để mặc nó như thế.’ Thế rồi cô ấy tham vấn một lão chuyên gia người Boston và tiến hành ‘cảnh quan hóa’ nó. Cậu thấy cái nhà kho cũ kỹ đằng kia, ở phía bên kia gara chứ? Bọn họ từng muốn dẹp quách nó đi đấy, Janeway ạ. Tôi liền nói: ‘Không! Các người có thể tàn phá bốn trăm sáu mươi mẫu đất còn lại thế nào tùy thích — riêng cái đó thì không. Tôi giữ nó lại cho riêng mình.’” Ông nói thêm một câu mang tính giải thích và phân trần. “Cái nhà kho đó vốn đã nằm ở đây từ thời cha tôi còn sống. Tôi vẫn còn nhớ cái gác mái chứa cỏ khô, chiếc xe trượt tuyết nằm ở đó vào mùa hè, những dãy chuồng ngựa và chuồng bò ở tầng dưới — và ở một đầu là khu nuôi gà, cậu biết đấy.”

“Và giờ thì tôi vẫn y nguyên những thứ đó. Một căn gác mái chứa cỏ khô — cỏ khô giá bốn mươi đô-la một tấn hẳn hoi nhé! Rồi những con ngựa cưỡi và bò ở tầng dưới, và cả gà nữa chứ, mẹ kiếp! — mấy con gà của chính tôi nuôi. Bao nhiêu con ư? Mười tám — toàn gà mái — mà lại là những ả góa phụ nữa chứ. Elizabeth cằn nhằn bảo lũ gà trống cứ gáy làm cô ấy mất ngủ, thế là chúng tôi đem luộc nhừ chúng lên luôn. Khoảng nửa số thời gian là tự tay tôi cho bọn gà ăn đấy. Và cũng chính tay tôi đi nhặt trứng. Chúng giấu ổ của mình — y hệt như cách chúng từng làm hồi tôi còn bé. Thỉnh thoảng tôi tình cờ vớ được một ổ trứng đầy bất ngờ; chà, anh bạn ạ, cậu sẽ chẳng thể tin được cái ổ trứng đó khiến tôi cảm thấy giàu có đến nhường nào đâu. Đó là cảm giác gần gũi nhất với việc tay không bắt giặc mà tôi từng trải nghiệm trong đời. Có những lúc tôi bị mất trắng năm hay mười ngàn đô-la chỉ trong chớp mắt vì cổ phiếu Thép. Nhưng nếu hôm sau tôi tình cờ tìm thấy một ổ trứng được một mụ gà già tằn tiện giấu giếm công phu, tôi lại cảm thấy thị vượng và sung túc trở lại như xưa.”

Bà Harrison bước đến nhập hội cùng chồng và người khách quý. Thẩm phán lại giơ tay chỉ một lần nữa.

“Đó là khu vườn rau của tôi ở đằng kia. Một nhà triệu phú thực thụ, Janeway ạ — dù giàu hay nghèo, tôi chẳng quan tâm trong ngân hàng hắn có bao nhiêu tiền — chính là kẻ có thể tự trồng lấy rau quả của mình, và ăn chúng ngay trong ngày chúng được hái. Mấy tay trồng trọt thương mại khốn kiếp ấy toàn canh tác, không phải những loại trái cây ăn ngon miệng, mà là những loại có thể bảo quản lâu ngày. Bọn họ nắm chắc cái tiêu chuẩn thương mại quái quỷ đó đến mức những trái mầm quả của họ chẳng tài nào nuốt nổi; chúng có thể để đời đời kiếp kiếp chẳng hỏng. Nhưng tôi lại thích thứ rau cỏ xanh tươi từ khu vườn nhà. Càng có tuổi tôi lại càng giống vua Nebuchadnezzar — sở thích của tôi ngả về cỏ cây — cơ thể hình như đòi hỏi điều đó. Này, đây mới chính là kiểu vườn rau và trái cây cổ điển nơi tôi trồng những thứ quả có hương vị hệt như ngày xưa.”

“Tự tay chăm sóc lấy đấy phảỉ không?” Janeway hỏi, vừa nhìn vào khoảng đất được cắt tỉa gọn gàng qua làn khói lững lờ bay lên từ điếu xì-gà của ông.

“À, thỉnh thoảng tôi cũng hay ra vườn lắm chứ,” Thẩm phán quả quyết, nhưng với giọng điệu nửa vời của một kẻ biết rằng mình sắp sửa bị vạch trần.

Vợ ông bật cười phá lên. “Sidney Harrison!” bà thốt lên. “Thật là một câu chuyện bịa đặt! Anh đừng bao giờ tin điều đó nhé, anh Janeway. Việc làm vườn của ông ấy hoàn toàn chỉ là một trò hề. Những gì ông ấy thực sự làm thỉnh thoảng là lái xe dọc ngang trên phố Kinzie ở Chicago, dừng lại ở tất cả các cửa hàng bán hạt giống, và mua sạch mọi cái cào, dụng cụ cùng cuốc xẻng mà họ trưng bày ——”

“Những thiết bị tiết kiệm sức lao động,” Thẩm phán lầm bầm, yếu ớt thanh minh.

“— rồi cất giấu tất cả chúng vào cái nhà kho siêu vẹo cũ kỹ đó. Ông ấy thậm chí còn chẳng thèm cho những người làm vườn dùng đến chúng nữa là. Cứ thế chúng nằm lăn lóc ở đó, rỉ sét mòn mỏi suốt cả cuộc đời.”

Chồng bà vẫn kiên định giữ vững lập trường. “Vấn đề là ở chỗ đó, Janeway,” ông quả quyết khẳng định, “chúng ở đó. Dụng cụ ở đó, khu vườn ở đó, nếu tôi nổi hứng muốn xới đất thì cái cuốc đã có sẵn ở đó, và có cả khoảnh đất ở đó đang chờ được cuốc — hửm?”

Elizabeth nhỏ giọng thì thầm với Janeway như một bí mật. “Có ngày tôi sẽ tổ chức một phiên đấu giá lớn cho xem.”

“Cấm cô không được động chạm đến bất cứ thứ gì trong cái nhà kho ấy đấy,” người chồng chen ngang. “Hè năm ngoái có một gã lang thang đi ngang qua, và Elizabeth, khi đi ngang qua đống giày dép cũ của tôi, đã tiện tay tặng luôn cho hắn đôi giày mới duy nhất mà tôi đang có trên đời.”

“Anh ấy vẫn trông chờ vào loài chim cổ đỏ cho cuốn lịch mùa xuân của mình chứ?” Janeway quay sang hỏi phu nhân Harrison.

“Vẫn thế đấy. Nhưng tôi thì không. Tôi có một cuốn lịch tốt hơn nhiều. Tôi luôn biết khi nào mùa xuân đến gần, bất kể lũ chim cổ đỏ có xuất hiện hay không, bởi vì cứ khi nào ban ngày bắt đầu dài ra dù chỉ một chút xíu, Sidney lại nhất định bắt đầu lải nhải về việc di dời cái nhà kho cũ kỹ đó. Lẽ ra anh ấy phải tôn trọng tuổi tác của nó chứ, đằng này thì không. Mùa xuân nào anh ấy cũng dời nó đi, đều đặn như vắt chanh. Tôi gọi đó là nhà kho xa xỉ de luxe của ông ấy đấy. Chi phí để duy trì nó chắc còn tốn kém hơn cả việc xây nhà ấy chứ. Tôi từng gợi ý cứ lắp bánh xe quách cho nó đi cho rồi. Thế nhưng mỗi lần dời nó đi, anh ấy lại đặt nó xuống một cái móng đá có sức chịu đựng vững chãi đủ để chống đỡ cả Đền thờ Masonic.”

“Cậu đã bao giờ đào hầm trong đống cỏ khô chưa, Janeway?” Thẩm phán hỏi, lái câu chuyện tiếp tục trôi đi. “Nếu sáng mai nổi hứng, cứ thử đi nhé; cỏ khô có sẵn ở đó đấy.”

“Ơ hay, ngày mai là Chủ nhật mà!” vợ ông thốt lên, làm vẻ mặt kinh ngạc.

“Rất tốt. Hãy chải sạch rác cỏ khô dính trên tóc nó, y như cách chị tôi từng chải tóc cho tôi ngày trước, rồi tống cổ nó đến trường Chúa Nhật,” Harrison điềm nhiên đáp lời.

Khi họ quay trở lại ngôi nhà, Gertrude Durand đã có mặt ở đó cùng với Jim Kennedy. Kennedy là một luật sư trẻ làm việc trong văn phòng của Janeway ở Chicago, một chàng trai nghèo quê ở Fond du Lac từng được Janeway đào tạo rồi đưa lên thành phố, người mà gần đây đã khiến thị trấn quê nhà kinh ngạc, khiến Robert Durand tức điên lên và làm cho chính người mẹ hạnh phúc của mình sững sờ khi chiếm được trái tim của cô gái giàu có nhất vùng, Gertrude Durand. Kennedy và Gertrude ở lại dùng bữa tối. Câu chuyện nhanh chóng chuyển hướng sang ngành thép và sự bành trướng kỳ diệu của đế chế kinh doanh nhà Durand.

“Nhưng thưa chú Sidney,” Gertrude hách dịch hỏi, “khi nào chúng cháu mới lại nhận được thêm một khoản cổ tức hậu hĩnh nữa đây?”

Thẩm phán Harrison mím chặt môi. “Cha bố quỷ tha ma bắt nhà cô, cô phải đi hỏi Bob về chuyện đó chứ. Chú chịu chết, chẳng biết gì nữa đâu. Chú đoán là đám lao động đang hốt sạch mấy khoản cổ tức hậu hĩnh dạo gần đây thì có.”

“Ôi trời ơi!” Gertrude tuyệt vọng thốt lên. “Thế mà cháu lại xúi giục tội nghiệp anh Jim dốc toàn bộ tiền tiết kiệm của anh ấy vào cổ phiếu Thép, với ý nghĩ rằng anh ấy sẽ nhận được những khoản cổ tức dồi dào không bao giờ dứt cơ chứ!”

Thẩm phán nhìn Kennedy với vẻ mặt nghiêm nghị. “Niềm an ủi duy nhất mà Jim có được là cậu ta cũng đang chung xuồng với phần còn lại của những kẻ giàu có mà thôi.”

“Lúc nào và ở đâu tôi cũng đến quá muộn,” Kennedy đáp trả. “Bây giờ khi tôi vừa chân ướt chân ráo bước vào hàng ngũ người giàu thì tất cả bọn họ lại đồng loạt nghèo đi.”

“Thực tình bây giờ mọi chuyện đã thành ra thế này rồi đấy,” Thẩm phán tiếp lời, “chính đám người giàu mới là những kẻ phải trối chết vắt chân lên cổ mà kiếm tiền trả hóa đơn. Dạo trước Simms cứ làu bàu về giá cả đắt đỏ của mọi thứ, từ bơ trứng cho đến thợ cắt tóc và khách sạn; hắn ta phàn nàn không ngớt về mức giá phòng khách sạn cắt cổ.”

“‘Này Simms,’ tôi đã nói với hắn như vậy đấy, ‘chuyện xảy ra là thế này, đám tép riu người ta đang dành cho chúng ta cái vinh dự là bắt chước theo chúng ta đấy. Chính chúng ta là kẻ khơi mào; chính chúng ta đã chỉ đường vạch lối. Ngày nay, bất kỳ nhà sản xuất nào, dù hắn bán gỗ xẻ hay mận khô hay chỉ là cát sỏi tầm thường đi nữa, đều móc nối với mọi nhà sản xuất gỗ xẻ, mận khô hay cát sỏi khác để “điều tiết” sản lượng và giá cả. Ở mọi lãnh hạt, nhà sản xuất gặp gỡ nhà sản xuất, nhà buôn sỉ gặp gỡ nhà buôn sỉ để “điều tiết” giá cả; ngay cả tên bán lẻ hèn mọn nhất cũng hùa với những tên bán lẻ bèn bĩnh khác để “bình ổn” giá trị của mấy hạt đậu phộng; đó là một liên minh vô cùng chặt chẽ trên từng bước đường đời từ lúc cất tiếng khóc chào đời cho đến khi mồ yên mả đẹp. Tất nhiên, đám chim chóc này đều ngụy trang cho mục đích thực sự của chúng. Các nhà mộc thì họp mặt dưới cái tên “Mấy Thứ Tinh Vi”, đám pha chế rượu thì dưới danh nghĩa “Chim Đại Bàng”, còn bọn hàng rong thì tự nhận là những ân nhân của xã hội. Kết quả lúc nào cũng y hệt như vậy. Những đại hội của các nhà bác ái này có thể được giải trí bởi những cây hài vĩ đại, được làm cho sống động bởi những điệu nhảy nhót của mấy mụ phụ nữ váy ngắn, được trang hoàng lộng lẫy bằng hoa tươi. Nhưng nó chẳng khác nào một đám tang pha lẫn lễ thức lướt thây — và đằng sau những yến tiệc linh đình cùng lớp hoa tươi ấy lại chính là những tàn tích của kẻ thù truyền kiếp đối với sự thịnh vượng và tiến bộ — đó là cạnh tranh.’”

“Nó làm tôi nhớ đến một cuốn sách mà tôi vừa đọc gần đây, ‘Hồi ức cá nhân của Bill Jones’. Ngay ở Chương Một, Bill đã tuyên bố rằng tham vọng từ những năm tháng đầu đời của hắn là làm cho thế giới này trở nên tốt đẹp hơn nhờ sự hiện diện của hắn trên đời. Nghe có vẻ là một lời đề nghị công bằng — một trong những lời đề nghị đường mật kiểu mà Janeway hay tung ra trước bồi thẩm đoàn. Thế nhưng khi tôi đọc xong cuốn sách và tiêu hóa hết những nỗ lực của Bill — và chúng quả thực rất thú vị — tôi nhận ra rằng chúng thực sự đã được nhắm đến mục tiêu làm cho thế giới tốt đẹp hơn thật; nhưng cụ thể hơn là làm cho nó trở nên tốt đẹp hơn đối với một mình Bill Jones mà thôi.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.