Ông Dane đã đóng cửa văn phòng lúc bốn giờ chiều. Chẳng ai bận tâm vì sao ông lại làm thế, và khi ông thông báo với nữ kế toán rằng cô có thể về nhà, cô cũng chẳng dừng lại để thắc mắc lý do, mà chỉ lau bút, dọn dẹp bàn làm việc, mặc áo khoác rồi ra về với tâm trí đặt trọn vào một bức tranh nào đó đang rất cần những khoảng thời gian nghỉ ngơi ít ỏi này.
Tuyết rơi rất dày, những bông tuyết lớn lóa mắt cứ xoáy tít một cách thách thức vào mắt, mũi và miệng, gần như làm cản trở tầm nhìn và hơi thở cần thiết; chúng đã tụ lại dày đến mức việc đi lại trở thành một sự nhọc nhằn, và chỉ còn vài vị khách bộ hành can đảm dám ra đường để thổi chút sinh khí vào những con đường yên ắng bị trùm kín. Olive bước đi thật nhanh với cái đầu cúi thấp và có vẻ bận tâm đến suy nghĩ của riêng mình hơn là ngắm nghía thời tiết, vì cô phất tay gạt phăng những bông tuyết ngạo mạn sang một bên và dường như đang đăm đăm nhìn xuống một thứ gì đó chẳng thuộc về trần gian, bụi bặm, hay giá lạnh của tuyết, mà nằm vượt ngoài ranh giới của cả hai. Nét mặt cô vẫn cau có như thường lệ, chỉ có điều mang theo một vẻ băn khoăn nào đó, ít phảng phất nét bất mãn khó chịu hơn thói quen hằng ngày. Thật ra, cô đang nghĩ về cuộc trò chuyện cuối cùng với mẹ trước khi ông Congreve trở về Virginia, khi cô từng mơ hồ và vội vã quyết định rằng mình phải thay đổi cách sống; và thực sự thì, quyết định ấy đã mang lại chút ít tốt đẹp hay thay đổi nào cơ chứ. Ngay từ đầu, cô không hề nghĩ mình tệ hại hơn những người khác, hay mình cần phải thay đổi gì hơn, mà thà làm bất cứ điều gì còn hơn là giống như ông Congreve! Thế là cô tổng kết lại tất cả những gì mình biết về ông, chọn ra những điểm khó chịu nhất, và bắt đầu tự mài giũa bản thân theo hướng đó. Thế nên, ngay từ bước đầu, cô không còn vội vã hay cay nghiệt nữa, ý tôi là trong lời nói, bởi vì phần sâu kín bên trong cô chưa hề chạm đến, cô chỉ giữ tất cả lại cho riêng mình thay vì bộc bạch ra như trước; nhưng nếu cô nghĩ rằng mình đã thay đổi ở điểm đó, thì cô là kẻ duy nhất bị lừa dối, bởi vì tâm trí bên trong của chúng ta không phải lúc nào cũng cần đến ngôn từ để phơi bày trước thế gian. Tiếp theo, thay vì ở lại với các cô gái sau giờ làm việc và liều lĩnh đánh mất bình tĩnh, cô kiên quyết giữ khoảng cách, luôn ẩn mình trong sự an toàn của căn phòng riêng, và đến cuối tuần lại hay tự nhủ với bản thân bằng một chút hài lòng:
"Đấy, mình làm tốt lắm chứ bộ; tuần này chẳng nổi giận với ai cả, khối cô khác phải chào thua đấy chứ;" và trong đầu cô chưa từng xuất hiện ý nghĩ rằng các chị em cảm thấy tổn thương trước thái độ của cô, bởi vì, thực chất, cô đã tự tiêm nhiễm vào đầu mình niềm tin cay đắng rằng họ chẳng cần cô, rằng cô quá khó coi và khác biệt với họ về mọi mặt.
Giờ đây, điều làm cô bấy lâu nay thắc mắc chính là các chị em của mình. Ở đây cô đã cố gắng (vâng, cô nghĩ là mình đã cố gắng), lẽ ra cô phải tiến bộ hơn chứ, vậy mà họ dường như vẫn chẳng mảy may đoái hoài gì đến cô hơn trước. Tận sâu thẳm trái tim Olive, có một nỗi khát khao — bị bóp nghẹt và bỏ đói — đang bắt đầu trỗi dậy. Khi mái nhà còn có mẹ, có cha và mọi thứ có thể khiến một thiếu nữ thỏa nguyện, cô đã không cảm nhận được, hay đúng hơn là không thèm lắng nghe nó; cô tự ép mình sống thiếu thốn điều đó; nhưng giờ đây, khi họ chỉ còn lại một mình, khi cuộc sống hằng ngày và hạnh phúc của họ hoàn toàn phụ thuộc vào nhau, cô bắt đầu nhận ra mình đã đứng ngoài vòng tay yêu thương gắn kết các chị em lại với nhau như thế nào, và một hố sâu do chính cô tạo ra dường như đang nằm giữa họ. Cô thường xuyên đứng bên vực sâu ấy để ngắm nghía, nhưng không bao giờ nhận ra đó là do chính tay mình tạo nên, thế nên cô nhìn nó với vẻ cay đắng và cho rằng họ thật tàn nhẫn, vô tình.
Đó là những gì cô đang nghĩ đến khi lê bước giữa trận bão tuyết, trông giống như một hình nhân tuyết động đậy vì bị tuyết phủ trắng xóa; và sau khi dừng lại một lát, Olive đi vòng ra cửa sau để trút bỏ đống quần áo nặng trĩu tuyết và phủi sạch giày dép.
Xong xuôi, cô bước vào nhà bếp, nơi bầu không khí ấm áp vẫn còn vương vấn, và vì thích ở một mình, cô ngồi xuống đó, đẩt chân vào lò sưởi, chống cằm lên tay và một lần nữa chìm vào dòng suy tư trầm ngâm. Chỉ vài phút sau, Kittie bước vào phòng ăn để tìm thứ gì đó, và khi quay ra, lại quên khép cửa lại, khiến những tiếng thì thầm vang lên khá rõ ngoài nhà bếp yên tĩnh. Một cuộc tranh luận đang diễn ra sôi nổi, và chỉ một phút sau, Olive giật mình thoát khỏi cơn mơ màng khi nghe thấy tên mình được nhắc đến.
"Thì có ích gì chứ? Olive biết, hoặc đáng lẽ phải biết điều hơn chứ." Đó là giọng của Ernestine.
"Nhưng mẹ bảo rằng," Bea đan xen vào với giọng điệu dịu dàng đầy sức thuyết phục, "chúng ta chưa cố gắng đủ; chúng ta bỏ cuộc quá sớm."
"Phiền phức thật," Kat kêu lên, "bộ mẹ muốn chúng ta lúc nào cũng phải đóng vai 'người chị dịu hiền, ngoan ngoãn,' rồi cứ lải nhải quanh Olive như thể việc có mặt nó là một vinh dự lớn lắm chắc. Tớ chắc là chúng ta đã có cả một giai đoạn luôn nài nỉ nó đi cùng, và kết quả là nó chẳng quắt lấy chúng ta như cái bẫy chuột đấy thôi?"
"Cậu ấy... à... cậu ấy hơi kỳ cục mà," Bea nói, tự hỏi liệu tấm khiên bào chữa của mình có sống sót nổi trước những mũi tên than phiền hay không.
"Ừ, kỳ cục như chiếc giày lẻ," Kat vừa cười vừa ngáp dài.
Ernestine hỏi: "Mẹ đã bảo gì với cậu thế, Bea?"
"Mẹ bảo rằng khuyết điểm lớn nhất của Olive là quá khó tính và nhạy cảm, và vì nó hơi kém sắc và..."
"Cậu ấy có kém sắc đâu," Kittie ngắt lời với vẻ đầy quyết đoán. "Tớ nghĩ cậu ấy có đôi mắt rất đẹp, nếu chỉ vì cậu ấy đừng cau có quá nhiều, và khi cười thì miệng với răng xinh lắm chứ bộ, chỉ có điều cậu ấy chẳng bao giờ cười quá một lần một tháng nên chẳng ai biết điều đó. Chẳng ai trong chúng ta có mái tóc dày và đẹp như cậu ấy, và nếu cậu ấy chịu uốn hay dập phồng một chút ở phía trước, tớ nghĩ... chà, tớ nghĩ cậu ấy sẽ xinh lắm đấy." Và bị khuất phục bởi sự bào chữa chân thành và có sức nặng này, Kittie ngồi xuống với vẻ tự mãn.
"Khi nào tớ thấy Olive Dering uốn tóc và cười thay vì cau có, thì chắc lúc đó thế giới tận thế rồi," Ernestine nói với giọng hơi gay gắt, bước đến trước gương và ngắm nghía mái tóc của chính mình — mái tóc mà Kittie vừa ám chỉ là thua kém Olive. "Cậu ta không làm thế được đâu, sinh ra đã có số cau có và lủi thủi một mình rồi, tốt nhất cứ giữ nguyên thế đi."
"Cậu không nghĩ thế đâu, Ernestine, cậu thừa biết là mình không nghĩ thế mà," Bea nói với giọng điệu bình tĩnh đầy thuyết phục, đồng thời bắt đầu cảm thấy bổn phận của một người chị cả đòi hỏi cô phải bảo vệ nhiệt tình hơn cho kẻ đang bị oan ức này. "Tớ muốn kể cho các cậu nghe cảm giác của tớ, dù nó chẳng thấm vào đâu so với ý kiến của tất cả mọi người. Tớ thực sự tin rằng Olive nghĩ chúng ta không cần nó, bởi vì dạo gần đây suốt một thời gian dài, chúng ta cứ mặc kệ nó, và nó thì lúc nào cũng..."
"Chẳng ai trong chúng ta từng nhận được lời mời đặc biệt nào để gia nhập hội này cả," Kat nhanh nhảu cắt lời. "Sao nó lại phải đòi hỏi?"
"Tớ không biết, nhưng cậu ấy lạ lắm," Bea đáp với vẻ hơi bất lực nhưng vẫn không chịu lùi bước. "Và vì cậu ấy như thế, nên chúng ta cứ quây quần bên nhau và mặc kệ cậu ấy. Ngày trước khi chúng ta cố gắng rủ cậu ấy đi cùng, tớ nghĩ lúc nào cậu ấy cũng từ chối vì nghĩ mình xấu xí, còn chúng ta thì lại không kiên nhẫn đủ lâu để xua tan cảm giác ấy, để rồi bây giờ cậu ấy tưởng tượng ra rằng chúng ta không cần mình."
"Vớ vẩn," Kat kiên quyết phản bác. "Tớ mà xấu như quả bí ngô héo lại còn lác mắt thì tớ chẳng thèm cư xử kiểu đó đâu. Làm thế để làm gì chứ?"
"Chẳng để làm gì cả," Beatrice đáp ngay lập tức. "Nhưng nếu cậu ở vào hoàn cảnh như nó, rất có thể cậu cũng sẽ cảm thấy như nó thôi."
"Cứ chờ đấy mà xem," Kat cười lớn, bật dậy và xoay một vòng đầy khinh bỉ trên gót giày. "Còn cậu thì sao, Kittie?"
"Tớ nói xong từ nãy rồi," Kittie đáp, rõ ràng đang mải đăm chiêu suy nghĩ gì đó nhìn vào ngọn lửa.
Ernestine quay người khỏi chiếc gương sau khi tự nhủ rằng Kittie chắc chắn đã sai về mái tóc của Olive, rồi cất lời hỏi:
"Tớ tự hỏi không biết điều gì khiến con bé ghét chú Ridley thế nhỉ?"
"Tớ chưa bao giờ tưởng tượng nổi," Bea đáp với vẻ tò mò rõ rệt.
"Nó nhất định không chịu gọi chú ấy là chú, chiếc váy chú ấy gửi cho nó đang nằm trong phòng mẹ, và Olive bảo nó sẽ chẳng bao giờ mặc đâu."
"Biết đâu nó lại cho tớ thì sao," Kat gợi ý. "Tớ thấy váy của nó đẹp hơn váy của tất cả chúng ta."
"Ừ, tớ thì không nghĩ thế," Ernestine lại phản đối nhận xét này. "Sao cơ, váy của nó màu đen cơ mà?"
"Tớ thừa biết điều đó, và tớ cũng biết váy của cậu màu tím, của Bea màu nâu, của tớ với Kittie màu xám; làm ơn kể cho tớ nghe cái gì mà tớ chưa biết đi," Kat đáp lại bằng giọng điệu bỡn cợt. "Tớ ước gì váy của chúng mình cũng màu đen, trông sành điệu làm sao."
Việc váy đen sành điệu hơn váy tím là một ý tưởng quá tầm để Ernestine buồn để ý tới, thế nên cô quay lại câu hỏi ban đầu.
"Dù sao đi nữa, tớ cũng rất muốn biết điều gì khiến Olive lại ghét chú ấy đến thế." Vì bà Dering không cho rằng các con gái cần phải biết về lời thỉnh cầu cuối cùng của người cha cũng như cách ông Congreve tiếp nhận nó; thế nên tất cả bọn họ đều tò mò như nhau, và chẳng ai đưa ra được câu trả lời, Kat liền mạnh dạn phỏng đoán.
"Nó ghét chú ấy chỉ vì ghét tất cả mọi người là một phần trong tôn giáo của nó, và lúc nào cũng lăm lăm nắm đấm sẵn sàng chiến đấu. Tớ tin là nếu cố thêm một chút nữa chắc nó ghét luôn cả chúng ta ấy chứ."
"Kat," Beatrice kêu lên với vẻ nghiêm khắc. "Cậu không được nói thế, điều đó không đúng, và cậu cũng chẳng có ý đó đâu. Chà, nếu có ai khác dám nói những lời như thế về Olive, chắc chắn cậu sẽ xông vào đánh nhau cho xem."
"Tất nhiên là tớ sẽ làm thế rồi," Kat thản nhiên đáp lại với sự mâu thuẫn lộ rõ. "Tớ thực sự nghĩ Olive là một người tuyệt vời, và tớ sẵn sàng đấm vỡ mặt bất cứ ai dám nói nó không phải vậy. Tớ không biết chúng ta sẽ xoay sở ra sao nếu không có nó trong cơn hoạn nạn, và tớ thực sự ước gì nó đừng quá kỳ cục và cứ lảng tránh chúng ta như thế."
"Cậu ấy làm tớ liên tưởng đến quả hạt dẻ," Kittie viện đến phép so sánh hình tượng. "Bên trong cậu ấy có rất nhiều điều tốt đẹp, nhưng cậu ấy chẳng chịu để ai chạm đến cả. Nếu chúng ta cố gắng, cậu ấy lại thủ thế và giương đầy gai góc. Tớ chưa từng nghĩ nhiều về điều đó cho đến tận dạo gần đây, khi mà cậu ấy tỏ ra tuyệt vời biết bao và biết cách làm mọi thứ; và tớ bắt đầu nghĩ rằng con người cậu ấy còn ẩn chứa nhiều điều lớn lao hơn chúng ta tưởng rất nhiều, dẫu cho cậu ấy có kỳ quặc và có vẻ chẳng ưa gì chúng ta cho lắm."
"Thôi đi, tớ chẳng muốn bận tâm lo lắng cho nó nữa đâu," Ernestine ngắt lời như thể chủ đề này khiến cô chán ngấy. "Rõ ràng là nó chẳng thích chúng ta cho lắm, cũng chẳng thèm màng tới việc ở cùng chúng ta, vậy thì cứ mặc kệ nó đi. Bea, lại đây thử bài song tấu của chúng ta nào."
Olive vẫn ngồi im phăng phắc và nghe trọn vẹn mọi chuyện, hoàn toàn không ý thức được rằng đôi chân mình đang tê cót trong cái lò sưởi lạnh ngắt, hay có lẽ cô nên báo cho họ biết sự hiện diện của mình. Cô có một cảm giác mờ hồ, giống như một kẻ đang chật vật giải một bài toán rồi đột nhiên dừng lại giữa những nỗ lực vô ích để lắng nghe người khác giải giùm mình. Nhưng chắc chắn là họ không thể đúng được! Olive lặng lẽ rời khỏi chỗ ngồi và đi lên cầu thang sau về phòng mình. Trời ở đó lạnh buốt, nhưng cô quàng khăn lên người và ngồi xuống bên cửa sổ, nơi lớp tuyết đang rơi dày đặc gần như bị che khuất trong lớp hoàng hôn buông xuống sớm. Olive không hay cầu nguyện. Tất nhiên, cô vẫn đọc kinh mỗi tối, đều đặn và máy móc như đồng hồ chạy, và rất nguyên tắc trong việc luôn quỳ gối, cứ như thể tư thế có thể chuộc lỗi cho sự thiếu thành tâm; bởi vì trong những lời cầu nguyện vội vã lướt qua môi, cô hoàn toàn có thể đang nghĩ về cuốn sổ kế toán hay mệnh lệnh mới nhất của ông Dane chứ chẳng hướng về đâu khác. Vâng, cô cầu nguyện theo cách ấy một lần trong mỗi hai mươi bốn giờ, nhưng chưa từng có lấy một lần nào thốt lên những lời cầu khẩn bộc phát, tha thiết vì sự trợ giúp hay sức mạnh — lúc mà toàn bộ trái tim dâng trào lên khóe môi hoặc cất lời khẩn cầu trong câm lặng giữa cơn cùng quất. Bất chấp mọi lời dạy bảo từ trước đến nay, cô chưa từng thực sự nhận ra rằng Chúa luôn có đôi tai nhạy bén và thấu cảm đối với một lời cầu nguyện ngắn ngủi gồm vài từ về một nỗi lo âun vụn vặt nào đó — được thầm cất lên trong căn bếp bận rộn hay giữa phố phường đông đúc — cũng như khi cô quỳ gối vào ban đêm, lơ đễnh xin bánh mến hằng ngày, xin ơn tha thứ như cô đã tha thứ cho kẻ khác, rồi ngoan ngoãn leo lên giường và cấm ngâm không dám nói thêm lời nào nữa vì sợ làm mất đi sự linh ứng. Dù sao đi nữa, lời cầu nguyện chân chính đầu tiên bật thốt lên từ đôi môi cô với sự bất lực tột cùng giờ đây đã cất lên, khi cô ngồi đó, cố gắng suy ngẫm và chiến đấu chống lại những kết luận vội vã cứ chực trào lên:
"Lạy Chúa, xin đừng để con phải tự mình nghĩ ngợi nữa, bởi vì nếu làm thế con sẽ hiểu sai bét mọi chuyện mất. Nếu đó là lỗi của con, xin hãy làm cho con cảm nhận được điều đó và biết cách hành xử sao cho đúng, đồng thời xin đừng để con trở nên kỳ quặc hay mắc phải thứ gì đó khiến con có cảm giác như thế này."
Cùng với sự thành khẩn của lời cầu xin, một cảm giác bình yên len lỏi vào tâm hồn mà cô cảm nhận chính là câu trả lời, và suốt khoảng thời gian cô ngồi đó — kéo dài cho đến tận tiếng chuông gọi ăn tối — cô cảm thấy lòng mình thanh thản hơn bao giờ hết với những suy nghĩ của mình. Không phải là Chúa ngay lập tức cất đi mọi khuyết điểm của cô và ban cho cô sự điềm tĩnh, thanh thản mà chẳng phải chiến đấu với điều gì nữa, bởi vì Ngài không hành động theo cách đó; người ta sẽ chẳng bao giờ có thể được phán rằng: "Hỡi đầy tớ trung tín và lương thiện, khá lắm," nếu chúng ta chẳng làm gì cả; và cuộc chiến đấu với những khiếm khuyết cùng nỗi lo âu của chúng ta chính là công việc của chúng ta, cũng quan trọng không kém việc thực hiện thành công một đại sự có thể mang lại cả sự hài lòng của Chúa lẫn vầng hào quang chốn trần gian.
Khi bà Dering trở về nhà vào tối thứ Sáu, bà nhanh chóng nhận ra một sự thay đổi nào đó — không phải mọi thứ trông có vẻ khác lạ qua cái nhìn thoáng qua, mà là có một điều gì đó hiện hữu. Giờ thì đừng có nghĩ rằng đã xảy ra một chuyện vô lý và khó tin đến mức Olive rũ sạch mọi thói hư tật xấu và đột nhiên hóa thân thành một thiên thần của gia đình, bởi vì không có chuyện đó đâu, chẳng bao giờ có chuyện ấy cả; nhưng con bé đã suy nghĩ rất nhiều, và Olive sở hữu một bộ óc có khả năng tư duy sâu sắc hơn hầu hết những thiếu nữ tuổi mười lăm; cô ngừng việc tự đả kích bản thân bằng những thứ vũ khí do chính mình tạo ra, thay vào đó cô gửi gắm biết bao lời cầu nguyện không tiếng thành khẩn để xin một cảm giác bình an khác, và rồi cô nhận ra điều đó đến dễ dàng hơn, triệt để đánh gục kẻ thù trong lòng. Tối nay, cô thắt một chiếc nơ nhỏ trên mái tóc — chỉ là một chi tiết nhỏ thôi, nhưng lại là điều bất thường đối với Olive — và bà Dering nhận thấy chiếc nơ ở cổ áo cô cũng có màu y hệt, lại cũng là một điều bất thường. Giờ thì, chỉ vì một chuyện nhỏ nhặt nhường ấy, Olive đã đứng lặng thinh trong khi hai luồng tư tưởng trong lòng cô đang tranh luận gay gắt với nhau:
"Có ích gì chứ," giọng thứ nhất vang lên; "cậu xấu như ma cấu và thể nào tụi nó cũng cười cho mà xem; vả lại, nếu cậu bước vào phòng sinh hoạt chung sau bữa tối, chúng nó sẽ bảo rằng cậu làm thế chỉ để gây chú ý mà thôi."
"Làm gì có chuyện đó," giọng thứ hai đốp chát lại. "Cậu không có quyền nghĩ xấu về họ như vậy, nhất là khi họ chẳng cho cậu lý do nào cả. Cứ đi thẳng xuống dưới đó đi, cậu thừa biết là họ muốn cậu xuất hiện cơ mà, họ vừa nói thế còn gì." Và thế là cô đã đi xuống ngay lập tức — có lẽ cô cũng cảm thấy đôi chút thích thú khi được tự thách thức bản thân — và mặc dù các cô em nhận ra ngay chiếc nơ ngay khi cô bước vào, chẳng ai nói câu gì, bởi vì trong lòng mỗi người đều dâng lên cảm giác rằng họ không muốn những chiếc nơ đó bị mang ra bàn tán.
Bà Dering cũng nhận ra rằng khi họ quây quần trong phòng sinh hoạt chung sau bữa tối, thay vì ngồi thu lu ở góc khuất của chiếc ghế dài như mọi khi, cô đã gia nhập vòng tròn quanh chiếc bàn và đang bận rộn với đám len sợi.
Ernestine đang lười biếng đung đưa trên chiếc ghế bập bênh, để lộ đôi bàn chân xinh xắn gác trên thanh chắn lò sưởi và hai bàn tay đẹp hơn thế đan vào nhau trên đầu trong một tư thế vừa duyên dáng vừa tao nhã. Cô đang quan sát nhóm người quây quần bên bàn — nơi mọi đôi bàn tay đều bận rộn và những chiếc lưỡi chuyện trò rôm rả — và hơn một lần, ánh mắt cô từ những chiếc nơ của Olive chuyển sang gương mặt Olive, một gương mặt đã thay đổi đến nhường nào dưới hiệu ứng của một nụ cười. Bọn họ đang nói về người cha với giọng điệu hạ thấp xuống một chút, và ngẩng lên nhìn bức chân dung lớn treo trên tường liên tục như thể đang mong ông trả lời; và cô tự hỏi không biết có chuyện gì xảy ra với Olive mà con bé lại nói nhiều hơn bình thường đến vậy.
Bea cất lên trong khoảng lặng vừa buông xuống: "Tớ mua suy nghĩ của cậu bằng một xu đấy, Ernestine."
"Tớ đang nghĩ việc thất vọng thật là khó khăn làm sao," Ernestine đáp, nghe bi thảm chẳng kém gì việc cả thế giới này đang gây tổn thương cho cô vậy.
"Sự thất vọng của cậu là gì thế? Kể cho chúng tớ nghe đi," Kittie hào hứng kêu lên; và tất cả mọi người đều ngẩng đầu lên chờ đợi vị tiểu thư "mang nỗi thất vọng" ấy giãi bày.
"À, tớ muốn được theo học những bậc thầy vĩ đại và trở thành một ca sĩ lừng danh tuyệt vời, với cả thế giới dưới chân và những món quà sang trọng dâng lên tận tay," Ernestine nói — cô luôn thích kể lể những nỗi khổ tâm hay mong muốn nhỏ nhoi của mình để nhận về sự đồng cảm hoặc giúp đỡ.
Kat cười lớn: "Đúng là một ước muốn khiêm tốn thật. Có ai khác còn nỗi thất vọng nào nữa không, chẳng hạn như không được ngồi trên ngai vàng bằng vàng và ăn xốt làm từ trân châu bằng thìa vàng chẳng hạn?"
"Tớ có một cái đây," Bea nói, cúi đầu bên đống đồ khâu vá. "Tớ muốn mẹ được ở nhà và nhàn hạ, còn tớ thì muốn có thật nhiều quần áo đẹp và một ít ren thật."
"Chà, tớ cũng có một cái," Kat nhanh nhẩu tuyên bố. "Tớ không thích nghèo khó. Tớ ghét xoong nồi chảo còn hơn ghét chó dại. Tớ muốn mỗi ngày có một xe cút kít đầy kẹo bơ cứng và một đôi giày có phần cổ màu xanh cùng gót nhọn kiểu Pháp. Tớ chẳng có tài năng gì sất, thế nên chẳng việc gì phải lo lắng về việc không bao giờ phát huy được nó; tớ mà có tài năng chắc tớ chết khiếp mất, vì những người có tài lúc nào cũng bị kỳ vọng phải làm nên chuyện lớn. Thế thôi, và tớ thực sự cũng chẳng biết nỗi thất vọng nằm ở chỗ nào nữa, chắc là ở đống kẹo bơ cứng với giày dép thì phải. Còn của cậu thì sao, Kittie?"
Kittie vừa thở dài vừa liếc nhìn đôi bàn tay mình rồi đáp: "Tớ không biết. Chắc nỗi thất vọng của tớ là việc phải rửa bát, không có đôi mắt đen, và không được đi du lịch khắp thế giới."
"Chà, tớ cũng có một cái đấy," Olive nói, khiến tất cả mọi người vô cùng kinh ngạc, bởi họ vốn chẳng nghĩ rằng cô đang để tâm đến những gì họ đang nói, chứ đừng nói đến chuyện nhập hội cùng họ. "Tớ muốn được xinh đẹp như bức chân dung lộng lẫy nhất từng thấy, và có khả năng vẽ nên những bức tranh vĩ đại nhất trên đời."
Tất cả chìm trong sự im lặng đầy kinh ngạc. Việc Olive thốt ra hai điều ước, lại còn là những điều ước phóng đại đến vậy trước mặt tất cả mọi người, là điều mà không ai có thể hoàn toàn thấu hiểu nếu chưa từng nghe cô liên tục mỉa mai những lời tương tự khi chúng được thốt ra bởi người khác.
Bà Dering nãy giờ vẫn vừa khâu vá vừa lắng nghe với một nụ cười, nhưng lúc này bà ngẩng lên, bắt gặp ánh mắt Olive, và nụ cười chợt bừng sáng ấm áp, trong đó có một điều gì đó khiến trái tim Olive cảm thấy hạnh phúc và vui sướng vì mình đã nói ra dẫu cho cô từng chần chừ trước khi mở lời.
"Mẹ đoán chẳng ai thèm bận tâm nghe những nỗi thất vọng của mẹ đâu nhỉ," bà Dering nói, trông chẳng có vẻ gì là đang mang nặng nỗi niềm cả.
"Vâng, có chứ ạ; con đang định hỏi đây," Kittie vừa kêu lên vừa xích lại gần hơn. "Con biết mẹ có cả đống luôn ấy chứ, mà chúng chẳng liên quan gì đến quần áo, kẹo bơ cứng, đôi mắt hay chuyện làm nên nghiệp lớn cả. Giờ thì mẹ kể hết cho chúng con nghe đi."
Bà Dering bật cười: "Sao mẹ lại có cả đống nỗi thất vọng cơ chứ? Là vì mẹ già rồi, hay trông mẹ có vẻ như đang bị chúng đè nặng trên vai?"
"Ơ, không hề ạ; nhưng thực sự là chưa bao giờ mẹ có nỗi thất vọng nào sao?"
"Có chứ các con yêu của mẹ, rất nhiều là đằng khác; có những lúc chúng tưởng chừng như rất cay đắng và khó vượt qua; nhưng mẹ đã đi qua tất cả và được chứng kiến những ngày tháng hạnh phúc ngập tràn mà bóng tối của chúng chưa bao giờ chạm tới. Các con biết điều gì sẽ là một nỗi thất vọng vô cùng cay đắng đối với mẹ lúc này không, đó chính là việc các con gái của mẹ lớn lên thành những thiếu nữ mà mỗi người lại bất mãn với số phận của chính mình. Mẹ sẽ có cảm giác như toàn bộ tình yêu và công sức lao động của mình đều đổ sông đổ biển. Mẹ vẫn luôn hối tiếc vì không thể mang lại cho mỗi đứa một nền giáo dục hoàn thiện và trang hoàng cho mái nhà này đầy đủ những tiện nghi mà chúng ta hằng yêu mến; nhưng khi nhìn lại các con lúc này, tất cả đều đang nỗ lực hết mình và đón nhận kỷ luật thép mà chẳng một lời phàn nàn, mẹ thực sự cảm thấy hạnh phúc, bởi vì mẹ nhìn thấy ở các con một bản lĩnh và nhân cách kiên cường của người phụ nữ — thứ mà một cuộc đời nhung lụa, thoải mái và ít phải hy sinh sẽ chẳng bao giờ có thể tôi luyện nên được; và mẹ biết rằng Chúa đã chọn con đường này để nhào nặn các con gái của chúng ta thành những người phụ nữ cao quý, đáng yêu mà chúng ta hằng mong ước. Mẹ ước gì Ngài thấy tốt hơn khi để cha ở lại với chúng ta, nhưng Ngài đã không làm thế, vậy nên chúng ta phải đinh ninh rằng Ngài vẫn yêu thương và quan tâm đến mình, đồng thời luôn hướng về sự chấp thuận của Ngài giống như khi cha còn ở bên chúng ta. Giờ thì, quay lại chuyện những nỗi thất vọng của các con nhé;" và bà dừng lại để liếc nhìn xung quanh, nhưng gương mặt thiếu nữ nào cũng đang bừng lên vẻ hào hứng, thế nên bà tiếp tục với nụ cười rạng rỡ:
"Trước hết là Ernestine đây, muốn chinh phục thế giới bằng tiếng hát và nhận về những món quà sang trọng. Con yêu ạ, để chinh phục thế giới — một thế giới rộng lớn và muôn hình vạn trạng — đầu óc và trái tim của một người phải có khả năng và sự sẵn lòng khoác lên bất kỳ lớp mặt nạ nào; phải cúi đầu trước mọi mánh khóe chính trị để đổi lấy nụ cười phù phiếm; phải uốn mình theo mọi sự thất thường của nó cho đến khi nó phải khuất phục trước con; và sau khi con đã làm được điều đó, sau khi con đã dành những năm tháng ngọt ngào và tinh khôi nhất đời mình để nghiên cứu nghệ thuật dối trá cùng sự đắc thắng, và đặt thế giới xinh đẹp nhưng độc ác ấy dưới chân mình, liệu con có thực sự hạnh phúc? Liệu con có thể mãi mãi là một sinh linh trong trẻo, thuần khiết và vẹn nguyên như lúc này được nữa không? Mẹ e là không đâu con yêu ạ; và niềm khao khát lớn nhất, nồng nhiệt nhất của con sẽ lại hướng về gia đình và tuổi trẻ — thời điểm con chỉ biết đến sự tồi tệ của thế giới qua những lời đồn đại, khi con chẳng nợ nần gì nó và chưa từng phải nghe tiếng gào thét đòi trả công cho sự tôn sùng mà nó ban phát.
Bea muốn quần áo đẹp và thấy tiếc nuối vì mẹ phải vất vả làm việc. Hoàn toàn dễ hiểu thôi con yêu, ai trong chúng ta mà chẳng yêu quần áo đẹp, và mẹ hy vọng một ngày nào đó chúng ta sẽ có tất cả những gì mình muốn, miễn là nó không trở thành một ham muốn ích kỷ và ích kỷ hàng đầu. Mẹ rất thích làm việc vì các con gái của mình và chỉ tiếc rằng điều đó ngốn đi của mẹ quá nhiều thời gian ở bên chúng, bởi vì thứ ánh sáng đẹp đẽ nhất trong cuộc đời một người mẹ, ánh mây rực rỡ nhất đón nhận hoàng hôn của cuộc đời ấy, lại nằm chính trong vòng tròn những gương mặt thơ ngây của các con. Quay lại với Bea, con bé muốn có ren thật; mẹ hy vọng một ngày nào đó con sẽ có được nó; đó là một sự bổ sung tuyệt đẹp và giá trị cho tủ đồ của một quý cô. Nhưng mẹ hoàn toàn chắc chắn rằng gương mặt của Beatrice nhà ta sẽ chẳng bao giờ trông rạng rỡ hơn khi khoác lên mình bộ trang phục được may đo kỳ công và quý hiếm nhất, so với vẻ rạng ngời của nó tối nay bên chiếc cổ áo bằng vải lanh giản dị, ánh lên vẻ suy ngẫm và chu đáo của một người phụ nữ."
Bea đỏ bừng mặt vì hạnh phúc, cúi đầu thấp hơn nữa bên đống đồ khâu vá, trong khi người mẹ tiếp tục lên tiếng với một cái nhìn hướng về gương mặt đầy vẻ mong chờ của Kat:
Kế đến là một trong những 'cầm thủ' của cha với một mớ hỗn độn những nỗi thất vọng đến mức mẹ khó lòng phân biệt nổi phần nào trong đó khiến con bé buồn phiền, hoặc liệu có phần nào làm thế thật không. Nó không thích xoong nồi chảo, nhưng chúng thường dạy cho chúng ta những bài học thực tế đầy trần trụi nhưng vô cùng cần thiết mà quạt giấy hay nước hoa chẳng bao giờ sánh được. Mỗi ngày một xe cút kít kẹo bơ cứng chẳng mấy chốc sẽ để lại cho con bé nhiều hơn mức nó có thể xoay sở hay mong muốn, và những đôi giày cao gót với phần cổ bằng satin sẽ chỉ chứng tỏ chúng là những thứ vô tích sự và gây hại. Con bé cũng nói rằng mình chẳng có tài năng gì, nhưng thực ra nó lại sở hữu một tài năng hiếm có và vô giá — đó là biết biến mọi thử thách và nỗi phiền muộn nhỏ nhặt thành điều tốt đẹp, giữ cho ánh nắng hằng ngày của mình không bị mây che phủ, và sưởi ấm ngôi nhà bằng trái tim vui tươi, hạnh phúc.
Kittie bóp nhẹ bàn tay mẹ đầy biết ơn, bởi lời khen ngợi dành cho một trong hai cô sinh đôi cũng chính là niềm hạnh phúc của người kia; còn Kat thì tụt hẳn xuống ghế vì quá đỗi ngượng ngùng, trong lòng hạ quyết tâm sắt đá sẽ trau dồi tài năng của mình đến tận cùng.
"Bây giờ đến 'cầm thủ' thứ hai của chúng ta," bà Dering tiếp tục, mỉm cười nhìn xuống gương mặt đang ngẩng lên của Kittie, "muốn có đôi mắt đen, không thích rửa bát và thích đi du lịch. Mẹ tự hỏi liệu con bé có nghĩ rằng mẹ sẵn sàng đánh đổi đôi mắt xanh biếc dũng cảm, chân thành và đáng tin cậy này để lấy tất cả đôi mắt đen trên cõi đời này không. Chúng minh chứng cho một trái tim nồng hậu, thủy chung ẩn chứa bên trong — một trái tim san sẻ tài năng biến bóng tối thành ánh nắng cùng cô em sinh đôi của mình, và mang tiếng cười sưởi ấm cho mái nhà chung. Một cuộc đời thiếu vắng chiếc chậu rửa bát sẽ bỏ lỡ một người quản giáo xuất sắc, và đôi khi là cả một người thầy dạy sự kiên nhẫn; nó cũng giống như xoong nồi chảo vậy — khó chịu nhưng lại vô cùng cần thiết, thế nên hễ khi nào chúng ta phải đối mặt với nó, chúng ta càng xắn tay vào sớm bao nhiêu và xử lý nó với thái độ nhã nhặn bao nhiêu, thì bấy nhiêu lần chúng ta đã thuần hóa được những sở thích và ác cảm nổi loạn của bản thân, đồng thời làm tròn bổn phận một cách tốt nhất. Trong lúc con đang chuẩn bị để đi du lịch, con yêu ạ, hãy đọc các tác phẩm của những người từng đi đây đi đó, giữ cho tâm trí mình luôn tươi mới và sẵn sàng để tận hưởng một cách trọn vẹn hơn những gì người khác đã thấy và làm cho bất tử qua ngòi bút của họ, và nếu việc ban phát niềm vui đó là tốt nhất cho con, nó sẽ đến vào đúng thời điểm."
"Tiếp theo là Olive của chúng ta. Mẹ tự hỏi liệu con bé có nghĩ rằng dù gương mặt mình có đẹp lộng lẫy như bức tranh quý hiếm nhất từng được vẽ nên đi chăng nữa, thì nó có thể trở nên trân quý đối với mắt chúng ta hơn hiện tại hay không; hoặc liệu sắc đẹp ở cấp độ lộng lẫy nhất có thể được đem ra đổi lấy tính cách kiên định, chân thành cùng trái tim dũng cảm, đáng tin cậy được khắc họa rõ nét trên gương mặt đó hay không. Gương mặt đẹp nhất đôi khi, qua lăng kính khắc họa không thể tẩy xóa của tự nhiên, lại phơi bày một tâm hồn trống rỗng trong cả trái tim lẫn trí tuệ; và gương mặt bình dị nhất lại sở hữu một sức hút không thể cưỡng lại, nếu nó cho phép bộc lộ những cung bậc cảm xúc của một trái tim thực sự cao thượng. Mẹ chẳng có tham vọng gì lớn lao rằng con gái mình sẽ vẽ nên những bức tranh vĩ đại nhất thế giới, nhưng mẹ hy vọng chẳng bao lâu nữa sẽ truyền dạy cho con bé nghệ thuật mà nó yêu mến, và khi ấy mẹ muốn con bé sẽ tận dụng triệt để tài năng tuyệt vời mà Chúa đã ban tặng, và dẫu cho nó có hụt hơi không trở thành bức tranh vĩ đại nhất đi nữa, mẹ vẫn sẽ vô cùng hạnh phúc và mãn nguyện."
Bà Dering bắt đầu gấp lại đống đồ khâu vá khi dứt lời, và các cô gái cũng làm theo, trông như thể họ đã khắc ghi cuộc trò chuyện nhỏ ấy vào tâm can và đang ngẫm nghĩ về nó. Olive bước đi lấy cuốn sổ kế toán của mình, và gương mặt cô rạng ngời một niềm hạnh phúc mà không ai có thể nhớ nổi mình từng thấy gần đây. Trước khi họ kịp kiểm tra và so sánh xong sổ sách, các cô gái khác đã nói lời chúc ngủ ngon và đi lên lầu, và khi cuốn sổ cuối cùng được đẩy sang một bên, bà Dering vòng tay ôm lấy Olive — người đang ngồi trên chiếc ghế đẩu dưới chân bà — và cúi xuống nhìn con bé với nụ cười hiền hậu.
"Mẹ rất thích thế này, con yêu ạ," bà nói, chạm nhẹ vào những chiếc nơ. "Và tối nay con đã làm mẹ hạnh phúc hơn rất nhiều khi trông con vui vẻ hơn hẳn, có chuyện gì thế con yêu?"
"Không có gì đâu mẹ," Olive đáp. "Chỉ là có hôm con về nhà sớm khi tụi nhỏ không biết, và con đã nghe thấy họ nói về mình. Họ bảo con kỳ quặc và khác người thế nào, và họ cảm thấy tổn thương ra sao vì con cứ mãi lảng tránh họ, cùng vài chuyện khác nữa, và mẹ ơi, con đã vô cùng sửng sốt. Tự xưa đến nay con vẫn luôn nghĩ rằng họ không cần mình, và con chẳng biết phải tin vào điều gì nữa, thế là con... con chỉ biết cầu xin Chúa giúp đỡ; và con đoán là Ngài đã giúp thật. Công việc ấy kinh khủng lắm mẹ ạ, dù con mới chỉ cố gắng có vài ngày thôi. Con vừa xấu xí lại vừa mang cái tính khí tồi tệ, lúc nào cũng muốn suy diễn theo chiều hướng xấu, nhưng con nhận ra rằng quả thực mình đã hạnh phúc hơn trong mấy ngày qua; và mẹ ơi, tối nay mẹ..." Olive khựng lại, e thẹn ngẩng đầu lên, con bé không hay nói những lời thế này nên việc bắt đầu đòi hỏi một chút nỗ lực — "trông mẹ hạnh phúc quá và con không thể ngăn mình cảm thấy rằng đó là vì mẹ đang vui mừng, và con thực sự sẽ còn cố gắng nhiều hơn nữa từ bây giờ."
