Mạnh Thường quân tên Văn, họ Điền, cha là Tĩnh Quách quân Điền Anh. Điền Anh là con út Tề Uy vương, em trai thứ Tề Tuyên vương. Từ thời Uy vương, Điền Anh đã được trao chức năm quyền, cùng Thành hầu Trâu Kỵ và Điền Kỵ đem quân cứu Hàn đánh Ngụy. Thành hầu và Điền Kỵ tranh sủng, Thành hầu hại Điền Kỵ. Điền Kỵ sợ, đánh úp biên ấp nước Tề, không thắng, rút chạy. Đúng lúc Uy vương chết, Tuyên vương thay, biết Thành hầu hại Điền Kỵ, bèn phục chức, triệu Điền Kỵ về làm tướng quân. Tuyên vương năm thứ hai, Điền Kỵ cùng Tôn Tẫn, Điền Anh đánh Ngụy, đánh bại Ngụy ở Mã Lăng, bắt sống Thái tử Thân, giết tướng Ngụy là Bàng Quyên. Tuyên vương năm thứ bảy, Điền Anh đi sứ Hàn và Ngụy, Hàn và Ngụy thần phục Tề. Anh và Hàn Chiêu hầu, Ngụy Huệ vương hội kiến Tề Tuyên vương ở phía nam Đông A, kết minh ước rồi rút về. Năm sau, lại cùng Lương Huệ vương hội kiến ở đất Chân. Năm đó, Lương Huệ vương chết. Tuyên vương năm thứ chín, Điền Anh làm Thừa tướng nước Tề. Tề Tuyên vương và Ngụy Tương vương hội kiến ở Từ Châu rồi cùng xưng vương. Sở Uy vương nghe tin, giận Điền Anh. Năm sau, Sở đánh bại quân Tề ở Từ Châu, rồi sai người đuổi Điền Anh. Điền Anh sai Trương Sửu khuyên Sở Uy vương, Uy vương mới thôi. Điền Anh làm Thừa tướng nước Tề mười một năm, Tuyên vương chết, Mẫn vương lên ngôi. Tại vị ba năm, phong cho Điền Anh đất Tiết.
Ban đầu, Điền Anh có hơn bốn mươi con, người tiện thiếp của ông sinh con tên Văn, Văn sinh ngày năm tháng Năm. Điền Anh nói với người thiếp rằng: “Đừng nuôi nó.” Người mẹ lén nuôi, đến khi lớn, người mẹ nhờ anh em mình để Văn được gặp Điền Anh. Điền Anh tức giận mẹ Văn, nói: “Ta đã lệnh người vứt đứa con này, còn dám nuôi nó, tại sao?" Văn dập đầu thưa: “Người sao không nuôi đứa con sinh tháng Năm vậy?” Anh nói: “Con sinh tháng Năm, lớn cao ngang cửa, sẽ bất lợi cho cha mẹ.” Văn nói: “Người ta sinh ra nhận mệnh ở trời ư? Hay nhận mệnh từ cái cửa?" Anh lặng yên không đáp. Văn nói: “Nếu nhận mệnh từ trời, sao người phải lo. Còn nhận mệnh từ cửa, làm cho cửa cao lên, ai lớn bằng được.” Anh nói: “Mày im đi.”
Lâu sau, Văn nhân lúc nhàn hỏi cha Anh rằng: “Con của con gọi là gì?" Đáp: “Là cháu.” Hỏi: “Cháu của cháu thì sao?” Đáp: “Là chắt.” Hỏi: “Chắt của chất gọi là gì?" Đáp: “Không thể biết được.” Văn nói: “Người làm Tể tướng nước Tề, đến nay đã trải ba đời vua, Tề không rộng thêm, mà của riêng trong nhà người giàu vạn lượng vàng, môn hạ không thấy ai là người hiền cả. Văn nghe nói cửa nhà tướng võ ắt có tướng võ, cửa nhà tướng văn ắt có tướng văn. Nay thê thiếp của người mặc the lụa còn kẻ sĩ chẳng có đồ vải thô mà mặc, nô bộc của người thừa thãi cơm thịt mà kẻ sĩ không đủ tấm mẳn để ăn. Nay người lại coi trọng tích trữ dư thừa, muốn chu cấp nhưng không biết cho ai, lại quên rằng sự nghiệp quốc gia ngày một sút kém, Văn trộm lấy làm lạ.” Thế là Anh dùng lễ đối đãi với Văn, sai quản gia tiếp đãi các tân khách. Tân khách ngày ngày kéo đến, danh tiếng lẫy lừng chư hầu. Chư hầu đều sai người đến xin Tiết công Điền Anh lập Văn làm Thái tử, Anh đồng ý. Anh chết, thụy là Tĩnh Quách quân. Còn Văn quả nhiên thay cha ở đất Tiết, đó là Mạnh Thường quân.
Mạnh Thường quân ở ấp Tiết, chiêu tập tân khách cùng kẻ mang tội bỏ trốn ở khắp các nước chư hầu, họ đều theo Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân đem sản nghiệp hậu đãi họ, nên kẻ sĩ thiên hạ đều hướng về. Thực khách lên đến mấy nghìn, không phân sang hèn, đều ngang hàng Văn. Mạnh Thường quân đãi khách thì ngồi tiếp chuyện, sau bình phong thường có hầu cận bút mực, phụ trách ghi chép những điều Mạnh Thường quân cùng khách trao đổi, hỏi han chỗ ở, thân thích. Khách đi rồi, Mạnh Thường quân lại sai người hỏi han, chu cấp cho thân thích họ. Mạnh Thường quân từng hầu khách ăn đêm, có một người che ánh đèn. Khách giận, cho là ăn uống không ngang hàng nhau, bỏ ăn từ biệt ra đi. Mạnh Thường quân dậy, tự cầm đồ ăn để khách so sánh. Khách thẹn, cắt cổ chết. Kẻ sĩ vì thế nhiều người theo Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân không kén chọn khách, đều đối tốt như nhau. Ai cũng tự cho Mạnh Thường quân thân thiết với mình.
Tần Chiêu vương nghe Mạnh Thường quân là người hiền, bèn sai Kinh Dương quân sang làm con tin ở Tề, để cầu kiến Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân sắp sang Tần, tân khách không muốn ông đi, can ngăn, không nghe. Tô Đại nói: “Sáng nay, Đại từ ngoài tới, thấy tượng gỗ và tượng đất nói chuyện. Tượng gỗ nói: 'Trời mưa, ngươi sẽ nát thôi.' Tượng đất nói: 'Ta sinh từ đất, sẽ về với đất. Nay trời mưa, ngươi xuôi theo dòng, chưa biết dừng ở chỗ nào.' Nay Tần là nước hổ lang, ngài lại muốn qua, nếu không về được, chẳng phải ngài bị tượng đất kia cười cho ư?”
Mạnh Thường quân bèn thôi.
Tề Mẫn vương năm thứ hai mươi lăm, lại sai Mạnh Thường quân sang Tần, Chiêu vương liền phong Mạnh Thường quân làm Tể tướng nước Tần. Có người nói với Tần Chiêu vương: “Mạnh Thường quân là người hiền, lại trong hoàng tộc của Tề. Nay làm Tể tướng nước Tần, ắt trước vì Tề, sau mới vì Tần, Tần sẽ nguy mất.” Thế là Tần Chiêu vương bèn bãi chức, bỏ tù Mạnh Thường quân, toan giết đi. Mạnh Thường quân sai người đến gặp cung phi được Chiêu vương sủng ái xin giải cứu. Cung phi ấy nói: “Thiếp xin ngài ban tấm áo lông cáo trắng.” Bấy giờ Mạnh Thường quân có chiếc áo lông cáo trắng, đáng giá ngàn vàng, thiên hạ không có chiếc thứ hai, đã mang vào nước Tần dâng lên Chiêu vương, nên không còn chiếc nào khác. Mạnh Thường quân lo về việc đó, hỏi khắp môn khách, không nghĩ ra đối sách. Cuối cùng có người có thể giả làm chó để đi ăn trộm, nói: “Thần có thể lấy chiếc áo lông cáo trắng đó.” Đêm đến, y giả làm chó, đột nhập vào kho trong cung Tần, lấy được áo lông cừu trắng, dâng cho sủng phi của Tần vương. Sủng phi bèn nói với Chiêu vương, Chiêu vương liền thả Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân vừa ra khỏi, cưỡi ngựa đi ngay, thay giấy chứng nhận qua cửa quan và đổi họ tên để ra khỏi quan ải nước Tần. Nửa đêm, đến cửa Hàm Cốc. Tần Chiêu vương hối hận vì thả Mạnh Thường quân, tìm bắt thì đã đi, liền sai người phi ngựa đuổi theo. Mạnh Thường quân đến quan ải, theo quy định phải gà gáy khách mới được xuất quan, Mạnh Thường quân sự truy binh đuổi đến, có môn khách địa vị thấp có thể giả tiếng gà gáy, khiến gà bắt chước gáy ran, lính canh mở cửa cho xuất quan. Xuất quan được độ ăn xong bữa cơm, truy binh quả nhiên đuổi đến, Mạnh Thường quân đã xuất quan, họ bèn về. Hồi đầu, Mạnh Thường quân liệt hai người trên vào hàng tân khách, các tân khách khác cảm thấy bị sỉ nhục, khi Mạnh Thường quân gặp nạn ở Tần, nhờ hai người họ giải cứu. Từ đấy về sau, tân khách đều phục.
Mạnh Thường quân qua Triệu, Bình Nguyên quân nước Triệu đối đãi như khách. Người Triệu nghe nói Mạnh Thường quân hiền năng, kéo nhau ra xem, đều cười nói: “Nghe nói Tiết công là người đường bệ, nay nhìn, té ra chỉ là người đàn ông nhỏ thó.” Mạnh Thường quân nghe vậy, nổi giận. Tân khách đi cùng đều xuống xe, chém chết mấy trăm người, diệt một huyện rồi đi.
Tề Mẫn vương tự cho mình vô đức, sai Mạnh Thường quân sang Tần. Mạnh Thường quân về, liền phong làm Tể tướng nước Tề, phụ trách chính sự.
Mạnh Thường quân oán Tần, định đem Tề cùng Hàn và Ngụy tấn công Sở, nhân đó sẽ cùng Hàn và Ngụy đánh Tần, mượn quân lương của Tây Chu. Tô Đại vì Tây Chu nói: “Ngài vì Hàn và Ngụy đem quân Tề đánh Sở chín năm, chiếm được đất Uyển và Diệp về phía bắc, làm mạnh thêm cho Hàn và Ngụy, nay lại đánh Tần để lợi cho họ. Hàn và Ngụy phía nam không lo về Sở, phía tây không lo về Tần, vậy Tề sẽ nguy. Hàn và Ngụy ắt khinh Tề sợ Tần, tôi thấy nguy thay cho ngài. Chẳng bằng ngài hãy giúp quan hệ nước tôi và Tần thêm thân thiết, ngài không tấn công, cũng không cần mượn quân lương. Ngài đến Hàm Cốc mà không đánh, khiến nước tôi đem ân tình của ngài nói với Tần Chiêu vương: 'Tiết công ắt không phá Tần để làm mạnh cho Hàn và Ngụy. Ông ấy đánh Tần, muốn đại vương lệnh cho Sở vương cắt đất phía đông đất nước cho Tề, còn Tần thả Sở Hoài vương để giảng hòa.' Ngài khiến nước tôi lấy đó tạo ơn huệ với Tần, Tần không bị đánh còn đem phía đông đất nước để tránh tai họa, Tần ắt nghe theo. Sở vương được thả, ắt mang ơn Tề. Tề được phía đông nước Tần sẽ càng mạnh thêm, còn ấp Tiết đời đời không phải lo. Tần không quá yếu, lại ở phía tây Tam Tấn, Tam Tấn ắt coi trọng Tề.” Tiết công nói: “Phải.” Nhân đó lệnh cho Hàn và Ngụy chúc mừng Tần, khiến ba nước không đánh nhau, cũng không mượn quân lương của Tây Chu nữa. Lúc này, Sở Hoài vương sang Tần, bị Tần giữ lại, nên [Tô Đại] muốn Tần thả ra. Tần cuối cùng không thả Sở Hoài vương.
Mạnh Thường quân làm Tể tướng nước Tề, xá nhân Ngụy tử đến ấp phong thu thuế cho Mạnh Thường quân, đi lại ba lần không thu được gì. Mạnh Thường quân hỏi, đáp rằng: “Có người hiền năng, trộm mượn danh ngài ban cấp cho họ, cho nên không thu thuế khóa.” Mạnh Thường quân giận, sai Ngụy tử lui. Mấy năm sau, có người hủy báng Mạnh Thường quân trước Tề Mẫn vương: “Mạnh Thường quân sẽ làm loạn.” Đến khi Điền Giáp uy hiếp Mẫn vương, Mẫn vương có ý ngờ Mạnh Thường quân, Mạnh Thường quân bèn chạy ra ngoài. Người hiền được Ngụy tử chu cấp thóc khi trước nghe tin, bèn dâng thư nói Mạnh Thường quân không làm loạn, xin đem thân mình làm chứng, bèn cắt cổ chết ngoài cửa cung để thanh minh cho Mạnh Thường quân. Mãn vương kinh ngạc, sai truy xét căn nguyên, quả nhiên Mạnh Thường quân không mưu phản, bèn triệu Mạnh Thường quân về. Mạnh Thường quân nhân đó thác bệnh, về dưỡng lão ở ấp Tiết. Mẫn vương đồng ý.
Về sau, tướng bỏ trốn của Tần là Lã Lễ làm Tể tướng nước Tề, muốn dồn Tô Đại vào cảnh nguy khốn. Đại nói với Mạnh Thường quân: “Chu Tối ở Tề, rất đỗi trung hậu, nhưng Tề vương đuổi đi, còn nghe Thân Phất cho Lễ làm Tể tướng, muốn lấy lòng Tần vậy. Tề và Tần liên hợp, Thân Phất và Lã Lễ sẽ được trọng vọng. Họ được dùng, Tề và Tần ắt coi thường ngài. Chẳng bằng ngài mau chóng xuất binh phía bắc, tiến quân xuống Triệu, giảng hòa với Tần và Ngụy, triệu hồi Chu Tối, tỏ đức khoan hậu, làm thay đổi niềm tin của Tề vương, ngăn biến loạn trong thiên hạ. Tề không thân Tần, thiên hạ đồn về Tề, Thân Phất ắt chạy, vậy Tề vương cùng ai trị lý đất nước nữa!” Thế là Mạnh Thường quân theo kế đó, Lễ đố kỵ muốn hại Mạnh Thường quân.
Mạnh Thường quân sợ, bèn gửi thư cho Tể tướng nước Tần là Nhương hầu Ngụy Nhiễm rằng: “Tôi nghe nói Tần muốn dùng Lã Lễ thu phục Tề. Tề là nước mạnh trong thiên hạ, ngài ắt bị coi thường thôi. Tề và Tần liên kết kéo xuống Tam Tấn, Lễ ắt làm Tể tướng hai nước, ấy là ngài kết giao Tề để khiến Lễ được trọng vậy. Nếu Tề tránh được quan binh thiên hạ, ông ta thù ngài sâu đậm. Chẳng bằng ngài khuyên Tần vương đánh Tề. Tề bị phá, tôi sẽ xin đất phong cho ngài. Tề bị phá, Tần sợ sự hùng mạnh của Tấn, ắt coi trọng ngài để chiếm Tấn. Tấn bị Tề đánh bại mà sợ Tần, Tấn ắt coi trọng ngài để lấy Tần. Vậy là ngài phá Tề để lập công, uy hiếp Tấn nhằm được trọng; ấy là phá Tề mà được phong đất, Tần và Tấn đều coi trọng ngài. Nếu không phá được Tề, Lễ lại được dùng, ngài ắt khốn quẫn.” Thế là Nhương hầu nói với Tần Chiêu vương đánh Tề, còn Lễ bỏ trốn.
Sau, Tề Mẫn vương diệt Tống, càng kiêu, muốn trừ Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân sợ, bèn sang Ngụy. Ngụy Chiêu vương cho làm Tể tướng, phía tây hòa hợp với Tần và Triệu, cùng Yên đánh phá Tề. Tề Mẫn vương trốn đến ấp Cử, chết ở đó. Tề Tương vương lên thay, còn Mạnh Thường quân đứng trung lập giữa chư hầu, không lệ thuộc nước nào. Tề Tương vương mới lên ngôi, sợ Mạnh Thường quân, bèn giảng hòa, lại kết thân với Tiết công. Văn chết, thụy Mạnh Thường quân, các con tranh nhau kế vị, Tề và Ngụy cùng diệt ấp Tiết. Mạnh Thường quân tuyệt tự, không người nối dõi.
Trước kia, Phùng Hoan nghe nói Mạnh Thường quân hiếu khách, đi guốc gỗ đến cầu kiến. Mạnh Thường quân nói: “Tiên sinh từ xa hạ cố đến, có gì chỉ giáo cho Văn chăng?” Phùng Hoan đáp: “Nghe ngài chuộng kẻ sĩ, nên đem thân nghèo về với ngài.” Mạnh Thường quân sắp xếp cho ở khách xá mười ngày, rồi hỏi người đứng đầu khách xá: “Khách đó làm gì?” Đáp rằng: “Phùng tiên sinh nghèo lắm, chỉ có thanh kiếm thôi, dùng cỏ quấn chuôi, gõ kiếm hát rằng 'Kiếm dài ơi về thôi, ăn không có cá'” Mạnh Thường quân chuyển ông lên khách xá hạng trung, bữa ăn có cá. Được năm hôm, hỏi người phụ trách khách xá, đáp: “Khách lại gõ kiếm hát rằng 'Kiếm dài ơi về thôi, đi không có xe'”. Mạnh Thường quân lại chuyển ông lên khách xá hạng sang, ra vào có xe. Năm ngày sau, Mạnh Thường quân lại hỏi người phụ trách khách xa, đáp rằng: “Tiên sinh vẫn thường gõ kiếm hát rằng 'Kiếm dài ơi về thôi, không có gì cho gia đình'.” Mạnh Thường quân không vui.
Được một năm, Phùng Hoan không nói gì. Khi Mạnh Thường quân làm Tể tướng nước Tề, được phong vạn hộ ở ấp Tiết. Thực khách có ba nghìn người, thu nhập ở ấp phong không đủ để cung dưỡng, sai người ra ấp Tiết lấy tiền lãi. Hơn năm chưa thu được, người vay tiền phần nhiều không trả tiền lời, việc phụng dưỡng khách sắp không đủ chi cấp. Mạnh Thường quân lo lắng, hỏi tả hữu: “Ai có thể thu tiền nợ ở ấp Tiết?” Người phụ trách khách và nói: “Phùng công ở khu thượng khách hình dung dáng vẻ rất giỏi biện bác, tuổi cao, không có kỹ năng gì khác, thích hợp cho việc thu tiền.” Mạnh Thường quân bàn đến chỗ Phùng Hoan thỉnh cầu rằng: “Tân khách không biết đấy thôi, Văn này bất tài kém cỏi, có trên ba nghìn người hạ cố đến đây, thu từ ấp phong không đủ để phụng đãi tân khách, nên cần thu tiền lãi ở ấp Tiết. Ấp Tiết mùa màng thất bát, dân phần nhiều không trả lãi. Nay sợ không đủ cấp đồ ăn cho môn khách, xin tiên sinh đi thu giúp.” Phùng Hoan đáp: “Vâng.” Từ biệt lên đường, đến đất Tiết, triệu những người vay tiền của Mạnh Thường quân đến, được mười vạn tiền lời. Bèn mua nhiều rượu ngon và trâu béo, triệu những người vay tiền đến, ai trả được tiền lời cũng đến, ai không trả được tiền lời cũng đến, rồi cầm giấy nợ đối chiếu. Mọi người tụ họp, hằng ngày giết trâu uống rượu. Rượu mềm môi, bèn cầm khoán ước vay tiền đối chiếu lại trước mặt họ, ai trả được tiền lời thì hẹn thời hạn trả, ai nghèo không trả được thì đốt giấy nợ đi, nói: “Mạnh Thường quân sở dĩ cho vay tiền, để giúp dân không có sản nghiệp cũng có thể làm nghề nông, còn việc thu lời, vì không có gì phụng dưỡng môn khách đấy thôi. Nay, nhà nào sung túc thì hẹn thời gian trả, ai nghèo khó thì đốt giấy nợ xóa cho. Các vị gắng ăn uống đi. Có chủ nhân như thế, há nỡ phụ ru!” Người ngồi đó đều đứng dậy, vái lấy vái để.
Mạnh Thường quân nghe nói Phùng Hoan đốt giấy nợ, tức giận sai người đi gọi Hoan về. Hoan về tới, Mạnh Thường quân nói: “Văn có đến ba nghìn thực khách, mới cho vay tiền ở ấp Tiết. Bổng lộc ở ấp phong nhỏ, dân phần nhiều không trả tiền lời đúng hạn, cái ăn cho khách e không đủ, nên thỉnh tiên sinh đi thu giúp. Nghe nói tiên sinh đã thu được tiền, nhưng lấy tiền mua nhiều trâu, rượu, còn đốt khế ước, sao lại thế?” Phùng Hoan nói: “Đúng thế. Không mua nhiều trâu, rượu không thể hội họp tất cả, không lấy gì để biết họ dư dật hay thiếu thốn. Người dư dật sẽ hẹn thời gian trả. Người thiếu thốn tuy giữ giấy đó mà đòi mười năm, lợi tức càng nhiều, bí bách, sẽ bỏ trốn quỵt nợ. Nếu bí bách, chẳng lấy đâu ra để đền, trên thì ngài mang tiếng hám lợi không yêu sĩ dân, dưới thì họ mang tiếng bội bạc, chẳng bằng khích lệ sĩ dân, làm rạng danh cho ngài. Đốt giấy nợ vô dụng, bỏ thứ không thể đòi khiến dân ấp Tiết thân với ngài, ngài cũng tỏ được tiếng tốt, ngài còn ngờ gì nữa?” Mạnh Thường quân bèn chắp tay tạ lỗi.
Tề vương nghi hoặc lời hủy báng của Tần và Sở, cho Mạnh Thường quân danh cao hơn chủ, chuyên quyền ở Tề, bèn phế truất Mạnh Thường quân. Các môn khách thấy Mạnh Thường quân bị phế, đều bỏ đi. Phùng Hoan nói: “Cho tôi mượn một cỗ xe, có thể sang Tần, ắt khiến ngài được trọng trong nước mà bổng lộc ở ấp phong cũng nhiều thêm, được chăng?” Mạnh Thường quân chuẩn bị xe và tiền, phái Phùng Hoan đi. Phùng Hoan đi sang phía tây nói với Tần vương: “Du sĩ trong thiên hạ rong xe ruổi ngựa sang Tần, không ai không muốn Tần hùng mạnh mà Tề suy yếu; người rong xe ruổi ngựa sang Tề, không ai không muốn Tề hùng mạnh mà Tần suy yếu. Tề và Tần là hai nước thư hùng, thế không thể cùng hùng mạnh, nước nào hùng mạnh sẽ được thiên hạ.” Tần vương quỳ xuống hỏi rằng: “Làm thế nào khiến Tần không suy yếu?” Phùng Hoan đáp: “Đại vương biết việc Tề phế truất Mạnh Thường quân chăng?” Tần vương đáp: “Có nghe.” Phùng Hoan nói: “Người khiến Tề được thiên hạ coi trọng, chính là Mạnh Thường quân. Nay Tề vương vì lời hủy báng, phế truất Mạnh Thường quân, lòng ông ta oán, ắt quay lưng với Tề, quay lưng lại Tề mà sang Tần, mọi việc ở Tề, tình hình nhân sự, thảy cho Tần biết, Tần có thể lấy được Tề, há chẳng phải thành nước hùng cường ư! Ngài mau sai sứ mang xe mang tiền lén đón Mạnh Thường quân, không để lỡ mất thời cơ. Như để nước Tề biết, lại trọng dụng Mạnh Thường quân, ai thư ai hùng chưa thể biết được vậy.” Tần vương cả mừng, sai người mang mười cỗ xe và trăm dật vàng đón Mạnh Thường quân. Phùng Hoan từ biệt lên đường trước, về đến Tề, nói với Tề vương: “Du sĩ trong thiên hạ rong xe ruổi ngựa sang Tề, không ai không muốn Tề hùng mạnh mà Tần suy yếu; người rong xe ruổi ngựa sang Tần, không ai không muốn Tần hùng mạnh mà Tề suy yếu. Tề và Tần là hai nước thư hùng, Tần mạnh thì Tề yếu, thế không thể cùng hùng mạnh. Nay thần trộm nghe Tần sai sứ đem mười cỗ xe và trăm dật vàng đón Mạnh Thường quân. Mạnh Thường quân không sang phía tây thì thôi, nếu sang tây làm Tể tướng nước Tần, thiên hạ sẽ theo Tần, Tần là hùng Tề là thư, là thư sẽ khiến đất Lâm Truy, Tức Mặc nguy hiểm. Đại vương sao không nhân trước khi sứ Tần đến, phục chức cho Mạnh Thường quân, mở thêm ấp phong để tạ lỗi. Mạnh Thường quân ắt vui mừng nhận lấy. Tần tuy nước mạnh, há có thể đón Tể tướng nước người đi ư? Hãy bẻ gãy mưu kế của Tần, chặn đứt sách lược làm bá chủ hùng cường của họ.” Tề vương nói: “Phải lắm.” Bèn sai người đến biên cảnh đợi sứ Tần. Xe sử Tần vừa vào biên giới Tề, liền chạy ngựa về báo, Tề vương triệu Mạnh Thường quân đến phục chức Tể tướng, mở rộng ấp phong, thêm đến nghìn hộ. Sứ giả Tần nghe tin Mạnh Thường quân được phục chức Tể tưởng nước Tề, liền quay xe về.
Từ khi Tề vương nghe lời hủy báng phế truất Mạnh Thường quân, các môn khách đều bỏ đi. Sau Mạnh Thường quân được triệu về phục chức cũ, Phùng Hoan đi đón. Chưa đến nơi, Mạnh Thường quân ngậm ngùi than: “Văn này thường hiếu khách, đãi ngộ khách không dám thất thố, tân khách hơn ba nghìn người, tiên sinh đã biết. Tân khách thấy bữa nọ Văn bị phế, thảy quay lưng với Văn mà bỏ đi, chẳng ai quay lại nhìn. Nay nhờ tiên sinh nên được phục chức, tân khách còn mặt mũi nào nhìn Văn nữa? Nếu quay lại gặp, Văn ắt nhổ vào mặt mà sỉ nhục.” Phùng Hoan kéo dây cương dừng ngựa xuống vái lạy. Mạnh Thường quân xuống xe đỡ dậy: “Tiên sinh tạ lỗi cho tân khách ư?” Phùng Hoan nói: “Không phải tạ lỗi vì tân khách, mà vì ngài nói không đúng. Xét lẽ, vật có cái phải đến, việc có lẽ cố nhiên, ngài biết điều đó chăng?” Mạnh Thường quân nói: “Kẻ ngu này không rõ ý tiên sinh.” Phùng Hoan nói: “Sống ắt có chết, là vật có cái phải đến; giàu sang nhiều kẻ sĩ, nghèo hèn ít bạn bè, việc có lẽ cố nhiên là vậy. Riêng ngài không thấy việc người ta đi chợ ư? Sáng ra, nghiêng vai tranh nhau lách cổng mà vào; sau khi chiều tối, người qua chợ lắc vai, không buồn nhìn lại. Không phải vì thích sáng mà ghét chiều, chỉ bởi thứ cần mua không ở đó nữa. Nay ngài mất chức, tân khách bỏ đi, điều đó không đủ để oán kẻ sĩ mà tuyệt đường tân khách. Xin ngài đãi ngộ tân khách như xưa.” Mạnh Thường quân vái hai vái, nói: “Kính noi mệnh lệnh. Nghe lời tiên sinh, há dám không theo lời dạy.”
Thái sử công bàn rằng: Ta từng qua ấp Tiết, phong tục đất ấy nhiều con em hung hăng tàn bạo, khác hẳn nước Trâu và Lỗ. Hỏi lý do, đáp: “Mạnh Thường quân chiêu tập hào kiệt hiệp khách cùng kẻ gian trong thiên hạ đến ấp Tiết đại để trên sáu vạn nhà.” Đời truyền rằng, Mạnh Thường quân hiếu khách, tự lấy thế làm thích, danh bất hư truyền vậy.
