“Bệ hạ, việc này e là không thỏa đáng chứ?” Thủ phụ Tiết Quốc Quan là người đầu tiên đưa ra ý kiến phản đối, “Mặc dù hiện tại triều đình đã có chút tiền, nhưng đây cũng chỉ là chuyện mua bán một lần, nếu ngay cả loại chuyện này cũng phải tốn tiền, thì số tiền này phỏng chừng cũng không dùng được trong bao lâu đâu!”

Lư Tượng Thăng ở bên cạnh nghe vậy, cũng tâu rằng: “Bệ hạ, việc này một khi đã mở đầu, thì sau này phải làm thế nào? Những sai dịch khác phải làm thế nào? Vi thần cho rằng sự lo lắng của thủ phụ, vẫn phải cân nhắc một chút.”

Tôn Truyền Đình cũng có mặt, đồng thời đứng ra phản đối: “Bệ hạ, việc này không chỉ có đại Minh triều chúng ta là như vậy, cho dù là các triều đại trước đây, cũng đều như thế, hà cớ gì phải phá lệ chứ?”

Sùng Trinh hoàng đế thấy mấy vị thần tử tâm phúc của mình đều phản đối, không khỏi cúi đầu suy nghĩ một lúc, sau đó ngẩng đầu nói với bọn họ: “Chư vị ái khanh nói cũng có lý, vậy thế này đi, trẫm lùi một bước, thợ thủ công do hoàng gia sử dụng, cứ theo lời trẫm mà làm, những việc khác, thì vẫn theo như cũ mà làm, như thế được chứ?”

Vừa nãy, hắn đã đề xuất với các tâm phúc của mình rằng, bãi bỏ chế độ lao dịch hiện tại, bao gồm cả thợ thủ công, không còn yêu cầu người dân các ngành nghề làm việc không công cho quan phủ nữa, mà đổi thành chế độ trả lương.

Từ xưa đến nay, gánh nặng của bách tính chia làm hai phần, một là thuế, hai là dịch. Thậm chí có thể nói, đối với cuộc sống của bách tính, có đôi khi, dịch còn lớn hơn thuế rất nhiều. Bởi vì thứ dịch này, bất kể là việc gì, áp tải lương thực, tu sửa đường xá, hưng công thủy lợi, thậm chí là làm nha dịch và các công việc hèn mọn khác, đều thuộc về một loại dịch, nếu đã đến phiên, thì phải làm không công.

Một số lao dịch lớn, ví dụ như tu sửa Vạn Lý Trường Chường đại loại như vậy, rất nhiều người đi rồi sau đó không bao giờ trở về nữa. Cho dù không phải tu sửa Vạn Lý Trường Thành, chỉ cần quan phủ không cẩn thận một chút, rất nhiều lao dịch, cũng rất khó bình an trở về quê hương.

Tuy nhiên, sau cuộc cải cách Nhất điều tiên pháp của Trương Cư Chính, mọi thứ đều có thể quy đổi thành bạc. Bao gồm cả dịch, cũng vậy. Chỉ cần nộp bạc, thì có thể không cần đi phục dịch.

Nhưng dù thế nào đi nữa, cái gọi là dịch này, chính là một ngọn núi lớn đè nặng lên người bách tính. Sự vận hành của quan phủ, cũng phải dựa vào hai con đường là dịch và thuế mới được. Thế mà hiện tại, Sùng Trinh hoàng đế lại đột nhiên đề xuất, muốn bãi bỏ thứ dịch không công này, đổi thành chế độ trả lương. Đối với người đời sau mà nói, điều này không thể bình thường hơn, nhưng đối với những người ở thời đại này mà nói, lại là một chuyện vô cùng khiến người ta chấn động.

Cho nên, cho dù là các vị thần tử tâm phúc của hắn, bao gồm cả Tiết Quốc Quan, Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình, đều đồng thanh biểu lộ ý kiến phản đối.

Về điểm này, kỳ thực Sùng Trinh hoàng đế đã đoán trước được rồi. Chỉ là đối với thái độ của người cổ đại, hắn ít nhiều có chút không chắc chắn, nên mới thử đề xuất, nếu có thể chấp nhận, thì đó là điều tốt nhất, không thể chấp nhận, thì hắn có thể lùi một bước.

Sở dĩ vừa nãy còn suy nghĩ một lúc mới trả lời, là bởi vì hắn vốn dĩ muốn trả lời câu hỏi của Tiết Quốc Quan.

Nếu bãi bỏ lao dịch miễn phí, thì toàn bộ áp lực sẽ dồn lên thuế. Theo cách hiểu của người thời đại này, chỉ dựa vào thuế thì không thể chống đỡ được sự vận hành của triều đình. Nhưng đối với Sùng Trinh hoàng đế đến từ hậu thế mà nói, lại hoàn toàn không phải là vấn đề. Chỉ cần đại lực phát triển thương nghiệp, các nơi giao lưu hàng hóa có hay không, thì có thể thúc đẩy to lớn năng suất sản xuất của các nơi. Chỉ cần tổng lượng thương nghiệp được nâng lên, thì xét về mặt thuế thương nghiệp cũng như sự gia tăng thuế công nghiệp các nơi do thương nghiệp phát triển mang lại, liền có thể bù đắp cho phần miễn trừ lao dịch này. Thậm chí những dự tính đã nằm trong kế hoạch của hắn, cũng có thể mang lại cho triều đình, mang lại cho hắn đủ lợi nhuận để chống đỡ sự vận hành của triều đình.

Tuy nhiên, Sùng Trinh hoàng đế cuối cùng cân nhắc rằng, những chuyện này, đối với người cổ đại mà nói, giải thích ra vẫn có chút khó khăn. Chi bằng đỡ tốn nước bọt, không bằng làm một thí điểm trước, lấy đó để nhân rộng, lực cản gặp phải hẳn là có thể giảm bớt đi rất nhiều.

Bằng không, chính sách có tốt đến đâu, khi xuống đến địa phương chấp hành, với sự thông minh tài trí của người Hoa Hạ, đều có thể giải thích và chấp hành nó đi đến một con đường lệch lạc mà các ngươi cách nào cũng không thể ngờ tới.

Điểm này, trong lịch sử đã được chứng minh rất nhiều lần. Đặc biệt là quốc gia càng lớn, cuộc cải cách mang tính chế độ kiểu này lại càng gian nan.

Lúc này, nghe thấy Sùng Trinh hoàng đế đã nhượng bộ, Tiết Quốc Quan nhìn Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình, sau khi dùng ánh mắt trao đổi với nhau, mới tâu lên hoàng thượng rằng: “Bệ hạ, việc này nhất định phải làm sao?”

Xem ra, bọn họ hình như vẫn muốn khuyên can hoàng đế thêm lần nữa.

Sùng Trinh hoàng đế nghe vậy, đành phải giải thích lại lần nữa: “Trẫm hỏi các khanh, lao dịch từ trước đến nay, bách tính có nhiệt tình không? Có thể tích cực chủ động làm việc không? Hay là nói, phải dựa vào sự giám sát, roi vọt, ép buộc của quan phủ mới có thể hoàn thành những việc nên làm?”

Chuyện này, thậm chí không cần phải trả lời, mấy vị đại thần trấn thủ biên cương có mặt ở đây, tự nhiên biết đáp án là gì. Đạo lý bọn họ cũng đều hiểu, chỉ có những việc liên quan đến lợi ích thiết thực của bách tính đó, sự tích cực của bọn họ mới cao hơn một chút. Ví dụ như, hưng công thủy lợi, bách tính địa phương sẽ tích cực hơn những nơi khác không ít. Đương nhiên, những kẻ lười biếng cũng vẫn tồn tại. Điểm này, kỳ thực chính là đạo lý nồi cơm chung.

Sùng Trinh hoàng đế không cần bọn họ trả lời, liền nói tiếp: “Không nói đến những thứ khác, chỉ riêng việc trẫm tuần tra thợ thủ công của Binh Tượng Cục trước đó, đã vô cùng không hài lòng. Đều là loại thợ thủ công gì thế chứ! Nói một cách không khách khí, chính là một đám ăn hại chờ chết, lãng phí thời gian chờ đợi hết hạn phục dịch thợ thủ công. Trình độ của bọn họ, không cần nói, các khanh cũng nên biết. Những người thợ thủ công có tay nghề tinh xảo, đều bỏ bạc ra thuê người làm thay lao dịch, chứ tuyệt đối không đến đây để phục dịch thợ thủ công.”

Thấy Tôn Truyền Đình dường như muốn nói chuyện, hắn đã đoán trước được, liền nhìn Tôn Truyền Đình nói: “Vậy quản thúc thật chặt bọn chúng, dám lười biếng giở trò thì trừng trị nghiêm khắc, giống như những lao dịch khác mà áp dụng các thủ đoạn giám sát, roi vọt, trừng trị nghiêm khắc, ép buộc v.v. ư?”

“Không sai, như vậy có lẽ có thể khiến bọn chúng hoàn thành những việc phải làm, nhưng cũng chỉ đến thế mà thôi.” Sùng Trinh hoàng đế nói đến đây, sắc mặt nghiêm nghị, nhìn ba vị thần tử trước mặt nói: “Nhưng Binh Tượng Cục chế tạo lại là binh khí giáp trụ, trong loại chuyện này, không có tốt nhất, chỉ có tốt hơn. Các khanh tự mình cũng đã nói, binh khí giáp trụ của Kiến Lỗ còn tốt hơn của Đại Minh ta. Nhưng nếu ngược lại, đồ của Đại Minh ta còn tốt hơn của Kiến Lỗ, thì có phải có thể nâng cao sức chiến đấu của quân đội lên rất nhiều không?”

Có đôi khi, chân tướng của sự việc kỳ thực rất đơn giản, nhưng, dựa vào tư duy quán tính, thì sẽ không thèm suy nghĩ sâu xa nữa. Nhưng nếu có người nhắc đến, liền sẽ khiến cho người ta cảm thấy, chuyện này kỳ thực chính là như thế, rất dễ hiểu.

“Bệ hạ, vậy hay là ban thưởng cho bọn họ chẳng phải cũng được sao?” Lư Tượng Thăng nghe đến đây, liền lại tâu lên.

Sùng Trinh hoàng đế gật đầu, thưởng phạt phân minh điểm này, đặc biệt là những đại thần cầm quân này đều có thể hiểu được. Nhưng hắn vẫn bổ sung nói: “Là có thể, nhưng thực sự không phải muốn mua bán một lần, mà là coi như một chế độ, lưu truyền lâu dài xuống dưới. Các khanh hãy nghĩ xem, nếu ngay cả sự đảm bảo sinh sống cơ bản còn không có, thì lại có bao nhiêu người sẵn sàng đánh đổi để lấy một phần thưởng chứ? Cho nên, suy nghĩ của trẫm, chính là phát bổng lộc cho bọn họ, để bọn họ có thể cơm áo không lo, từ đó có thể đầu tư nhiều tinh sức hơn nữa vào việc chế tạo binh khí giáp trụ. Hơn nữa trên cơ sở này, lại ban cho những phần thưởng cần thiết, nâng cao sự nhiệt tình sáng tạo của bọn họ. Cứ như vậy, trẫm không tin đâu, với nhân lực của Đại Minh ta, lại không chế tạo ra được binh khí giáp trụ tinh xảo và lợi hại hơn?”

Tiết Quốc Quan nghe vậy, là người đầu tiên phản bội lập trường, lập tức ủng hộ nói: “Bệ hạ thánh minh, vi thần cho rằng, điều này cũng có đạo lý giống như việc bệ hạ tăng bổng lộc cho các quan viên Đại Minh vậy!”

Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình hai người liếc nhìn hắn, sau đó nhìn về phía hoàng thượng, đều biểu thị không có dị nghị gì nữa.

Đối với phương diện trang bị quân sự, hai người bọn họ tuyệt đối có cảm nhận sâu sắc hơn bất kỳ vị thần tử nào khác. Nếu Đại Minh có thể áp đảo Kiến Lỗ về mức độ tinh xảo của binh khí giáp trụ, thì đối với một vị Bảo Định tổng dịch, một vị Kế Liêu tổng dịch mà nói, áp lực sẽ giảm đi rất nhiều.

Nào ngờ Sùng Trinh hoàng đế lại vẫn chưa hết chuyện, lại tiếp tục nói: “Sau khi cuộc cải cách này của trẫm được công bố, khi có thể chiêu tập những thợ thủ công thông minh nhất của Đại Minh, để cho bọn họ sau khi cơm áo không lo rồi thì còn có một dụng ý khác, chính là chuẩn bị để bọn họ ghi chép lại những gì mình đã học, hình thành nên một bộ quy trình thu nhận đồ đệ hoàn chỉnh, truyền thụ kinh nghiệm thủ nghệ này cho người khác……”

“Thu đồ đệ?” Tiết Quốc Quan nghe đến đây, không kìm được chen lời nói.

Có lẽ cũng chỉ có Tiết Mãn Tử, mới có thể chen lời trong lúc kinh ngạc như vậy.

“Đúng, không sai!” Sùng Trinh hoàng đế không hề để ý, ngược lại mang theo nụ cười gật đầu nói, “Nhưng việc thu đồ đệ này, không phải là chuyện riêng tư của thợ thủ công, mà là chuyện của quan phủ. Xét đến hiện tại, là do hoàng gia đứng ra. Các khanh có thể hiểu là tương tự như huyện học, nhưng không phải dạy Tứ thư ngũ kinh, mà là thủ nghệ chế tạo binh khí giáp trụ! Cứ như vậy, thủ nghệ liền có thể được truyền thừa xuống dưới, mà không cần phải lo lắng bị thất truyền.”

Cách nói này của hắn, lại là một thứ hoàn toàn mới mẻ. Hoàng gia đứng ra, tương tự như huyện học, không dạy Tứ thư ngũ kinh, mà chỉ dạy thủ nghệ thợ thủ công, truyền đời qua các thế hệ?

Loại chuyện này, từ xưa đến nay vốn dĩ không hề có. Cho dù là ở thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc, việc giảng dạy của chư tử bách gia, đó cũng là hành vi trong dân gian của mỗi người, chứ không phải là quan phủ, càng không phải do hoàng gia sáng lập ra.

Quan điểm hoàn toàn mới lạ này, vừa được Sùng Trinh hoàng đế thốt ra, đối với Lư Tượng Thăng và những người khác mà nói lại là một sự chấn động nữa. Bọn họ cảm thấy, sao hôm nay ý tưởng của hoàng thượng cứ hết cái này đến cái khác, toàn bộ đều kỳ lạ như vậy, nhưng nghe có vẻ, hình như lại rất có đạo lý?

Thấy bộ dáng đang trầm tư của bọn họ, Sùng Trinh hoàng đế liền lại bổ sung nói: “Chuyện phía sau này, cũng phải được xây dựng trên cơ sở bổng lộc, không những cơm áo không lo, thậm chí còn có thể đạt được một số thứ khác nữa, ví dụ như, gặp quan không bái. Thậm chí đối với những người có cống hiến lớn, có thể phong tước……”

Nghe thấy điều này, Tiết Quốc Quan và những người khác không khỏi vô cùng kinh hãi, vội vàng khuyên can trước. Thợ thủ công nho nhỏ, vậy mà lại còn muốn phong tước, quả thực là chuyện khó tin đến tột cùng!

Tuy nhiên Sùng Trinh hoàng đế không cho bọn họ cơ hội, cướp lời giải thích trước: “Đương nhiên, đây là suy nghĩ ban đầu của trẫm, tước vị này, không phải là tước vị hiện có của Đại Minh chúng ta, mà là loại tương tự như tước vị quân công thời Tần sơ. Tạo lập một bộ tước vị cho thợ thủ công, ban cho bọn họ thân phận và tài phú tương ứng. Cứ như vậy, trẫm tin rằng, không những tính tích cực của bọn họ sẽ rất cao, mà còn sẽ rất chủ động đi sáng tạo ra binh khí giáp trụ mới, cũng sẵn sàng đem những gì mình học được truyền thụ cho người khác!”

Đương nhiên rồi, những gì hắn nói chỉ là tình hình đại khái. Dù sao thì bất kỳ chuyện gì, cũng đều có ngoại lệ. Cho dù điều kiện Sùng Trinh hoàng đế đưa ra có ưu việt đến đâu, thì cũng vẫn có người giấu nghề.

Nghe thấy lời giải thích của Sùng Trinh hoàng đế, Tiết Quốc Quan và những người khác không khỏi thở phào nhẹ nhõm, may quá, may quá, đó là nếu phong cho thợ thủ công tước công hầu bá, thì để cho những kẻ sĩ đọc sách đèn sách mười năm tính sao đây?

Dựa vào việc Sùng Trinh hoàng đế lấy ví dụ về Binh Tượng Cục, có liên quan đến phương diện đánh trận. Sau khi Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình cân nhắc xong, liền không phản đối nữa. Thế nhưng, Tiết Quốc Quan với tư cách là đại diện cho kẻ sĩ đọc sách, vẫn có chút do dự. Liền nghe hắn tâu với Sùng Trinh hoàng đế rằng: “Bệ hạ, phong tước cho thợ thủ công, cho dù là loại tước vị tương tự do thời Tần sáng lập, thì vẫn nên cẩn trọng một chút thì hơn, bằng không, với cái nghề thô kệch của thợ thủ công đó, đừng nói là người đọc sách, ngay cả bách tính làm ruộng cũng sẽ có ý kiến đấy……”

“Tiết khanh vẫn nghĩ quá kém rồi!” Sùng Trinh hoàng đế nghe vậy, cười lắc đầu nói, “Nếu trẫm nói cho ngươi biết, thợ thủ công nếu như có thể chế tạo ra cỗ xe bay lượn trên trời, có thể đưa con người bay lên trời, ngươi nói đây vẫn là nghề thô kệch chứ, người khác còn có ý kiến gì nữa không? Nếu chế tạo ra xe cộ, thuyền bè gì có thể tự động di chuyển, ngươi nói đây vẫn là nghề thô kệch chứ? Nếu có thể chế tạo ra hỏa súng, không cần phải thay đạn dược như hiện tại, mà là liên miên bất tuyệt bắn ra đạn chì……”

Lắng nghe từng câu hỏi vặn lại của hắn, từng ví dụ được đưa ra, đừng nói là Tiết Quốc Quan, ngay cả Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình ở bên cạnh, cũng đều nghe đến ngây người.

Cỗ xe bay trên trời? Xe cộ, thuyền bè tự động di chuyển? Lại còn hỏa súng có thể bắn đạn chì liên tục không ngừng?

Cái này…… cái này sao có thể chứ! Hoàng thượng à, ngài rốt cuộc là nghe ai nói bậy bạ nhảm nhí như vậy hay là do chính mình nằm mơ, mơ thấy cái gì thế hả?

Nghĩ như vậy, Tiết Quốc Quan nói năng có chút không lưu loát: “Bệ hạ, cái này…… cái này không thể nào đâu!”

“Đúng vậy, bệ hạ!” Tôn Truyền Đình tính tình bộc trực cũng hùa theo tâu rằng: “Những cái khác vi thần không biết, nhưng hỏa súng này, tuyệt đối không thể nào bắn liên tục không ngừng được.”

Nói đến đây, hắn nhớ ra cái gì đó, liền nói bổ sung: “Vi thần không thể hiểu nổi, cho dù là Tam Nhãn Súng, Ngũ Nhãn Súng, thì cũng chỉ được mấy phát mà thôi, tuyệt đối không thể nào làm được chuyện bắn liên tục không ngừng!”

Lúc này, Đại Minh đã có Tam Nhãn Súng, thậm chí ngay cả Ngũ Nhãn Súng cũng có. Trong nhận thức của hắn, dựa theo lời của Sùng Trinh hoàng đế, tưởng tượng một chút, thì cái nòng súng đó phải có bao nhiêu cái? Giống như tổ ong ấy à? Nhưng cho dù là thế, thì vẫn không thể làm được việc bắn liên tục, mỗi một nòng đạn chì được nạp sẵn bắn xong là hết rồi!

Lư Tượng Thăng mặc dù không nói gì, nhưng kỳ thực hắn cũng xấp xỉ như vậy, không thể tưởng tượng nổi những gì hoàng thượng nói, lại có khả năng thực hiện được!

Nào ngờ, Sùng Trinh hoàng đế đối mặt với sự nghi ngờ của bọn họ, lại bật cười một tiếng nói: “Tôn khanh có thể đổi một góc suy nghĩ, nếu như hỏa súng hiện nay cũng giống như Phất Lang Cơ, không nạp đạn chì từ miệng nòng súng, mà là nạp từ phía sau thì sao? Hoặc là nạp từ bên hông. Hơn nữa không phải châm lửa bằng dây thừng, mà là dựa vào đánh lửa để châm, đạn chì cũng không chỉ là đạn chì, mà được lắp chung với thuốc phóng, có thể nhanh chóng tự động nạp đạn hay không?”

Lúc này, kỳ thực đã có súng hỏa mai rồi. Với kiến thức và kinh nghiệm của Lư Tượng Thăng và Tôn Truyền Đình, tự nhiên cũng là biết. Thế nhưng, bọn họ vẫn không thể tưởng tượng nổi loại mà hoàng thượng miêu tả.

Nhưng những gì hoàng thượng nói, lại giống như có căn cứ. Giống như nói ví dụ, đánh lửa để châm, súng hỏa mai chính là vậy, nạp đạn chì từ phía sau, Phất Lang Cơ chính là vậy. Đạn chì và thuốc phóng ở cùng một chỗ, trong quân cũng làm như vậy. Chỉ có điều lúc nạp thì cắn rách giấy gói, đổ thuốc phóng vào, sau đó lắp đạn chì vào……

Mỗi một thứ, dường như đều có ví dụ để theo dõi. Thế nhưng, mỗi một thứ, lại đều vô cùng khó tin!

Trong chốc lát, bọn họ đều bị ý tưởng kỳ lạ của Sùng Trinh hoàng đế, làm cho nghe đến ngây ngốc.