Bầy cò thường kể cho con chúng nghe vô số chuyện cổ tích, toàn là chuyện từ chốn đầm lầy và bãi rêu phong. Nhìn chung, những câu chuyện ấy phù hợp với độ tuổi và sự hiểu biết của lũ cò non. Bọn chim non lấy làm thích thú khi chỉ được nghe những tiếng «kribly, krably, plurry-murry!» mà chúng cho là kỳ diệu biết bao; thế nhưng những con lớn hơn lại đòi hỏi điều gì đó có ý nghĩa hơn, hoặc chí ít cũng là một câu chuyện về chính bản thân chúng. Trong số hai câu chuyện cổ nhất và dài nhất được lưu truyền trong loài cò, có một chuyện mà tất cả chúng ta đều biết — đó là câu chuyện về Moses, người được mẹ đặt trong một chiếc nôi sậy trôi trên dòng sông Nin, được công chúa tìm thấy, rồi được truyền dạy mọi kiến thức uyên bác, trở thành một vĩ nhân, và chẳng ai biết ngài được chôn cất nơi đâu. Mọi người đều đã nghe câu chuyện ấy.

Thế nhưng câu chuyện kia thì đến nay vẫn hoàn toàn không ai biết tới; có lẽ bởi vì đó thực sự là một câu chuyện bên bếp lửa nhà sàn. Nó đã được truyền từ đời cò mẹ này sang đời cò mẹ khác qua hàng trăm năm, và mỗi đời cò lại kể hay hơn một chút, cho đến nay thì chính chúng ta là những kẻ kể lại hay nhất.

Cặp cò đầu tiên biết được câu chuyện này đã chọn làm tổ vào mùa hè trên một ngôi nhà gỗ của người Viking sát bãi lầy ở Wendsyssel, thuộc hạt Hjörring, gần Skagen ở vùng Jutland, nếu ta muốn nói cho chính xác. Cho đến tận ngày nay, nơi đó vẫn còn một bãi rêu khổng lồ. Bạn có thể đọc tất cả về nó trong cuốn sách địa lý của mình. Bãi rêu nằm ở nơi từng là đáy biển, trước khi mặt đất trải qua một cuộc đại biến đổi; và giờ đây nó trải dài hàng dặm, xung quanh bốn bề là những đồng cỏ ngập nước và đầm lầy run rẩy, với rêu bùn, cây mâm xôi xứ lạnh và những khóm cây cằn cỗi mọc lên. Sương mù bao phủ nơi đây hầu như quanh năm, và cho đến khoảng bảy mươi năm về trước, người ta vẫn tìm thấy sói ở vùng này. Nơi đây quả thực có thể gọi là một hoang mạc hoang dã, và bạn có thể tưởng tượng ra hàng ngàn năm trước, cảnh tượng thiếu thốn đường đi lối lại cùng sự ngập tràn của đầm lầy và biển cả ở đó ra sao. Giữa vùng đất hoang vu ấy, con người từ bao đời nay vẫn nhìn thấy đúng những gì họ thấy ngày nay. Những khóm sậy vẫn cao ngần ấy, với cùng một loại lá dài và chùm hoa bông xốp màu nâu tía như bây giờ; những cây bạch dương vẫn đứng đó với lớp vỏ trắng và những chiếc lá mảnh mai, lơ lửng giống hệt như chúng đang đứng lúc này; còn về những sinh vật sống đến đó, chà, loài ruồi vẫn mặc chiếc áo voan đúng kiểu cắt như bây giờ, và màu sắc trang phục của loài cò vẫn là trắng đen, với đôi vớ đỏ. Mặt khác, con người thời đó mặc những bộ trang phục khác với chúng ta ngày nay. Nhưng bất kể đó là ai, dã nhân nghèo khó hay thợ săn tự do, kẻ nào bước chân lên vũng lầy sụt lún ấy, thì hàng ngàn năm trước cũng y hệt như ngày nay — bước vào là kẻ đó chìm xuống, chìm sâu mãi xuống đáy, đến chỗ Đầm Vua, theo cách gọi của họ, kẻ ngự trị bên dưới Vương quốc Đầm lầy vĩ đại. Hắn ta còn được gọi là Vua Bùn, nhưng chúng ta hãy gọi hắn theo tên mà loài cò dùng để gọi hắn — Đầm Vua. Người ta biết rất ít về cách hắn cai trị, nhưng có lẽ điều đó lại hay hơn.

Gần bãi rêu, ngay tại vịnh Liim Fjord, sừng sững ngôi nhà gỗ của người Viking, với tầng hầm lát đá và tòa tháp cao hai tầng. Trên mái nhà, bầy cò đã làm tổ. Cò mẹ đang ấp những quả trứng của mình và vô cùng chắc chắn rằng chúng sẽ nở ra tốt đẹp.

Một buổi tối nọ, cò bố đã đi vắng từ lâu, và khi trở về, trông ông có vẻ kích động và hoảng hốt.

— Anh có tin tức khủng khiếp muốn báo cho em! — ông nói với cò mẹ.

— Đừng có làm ầm lên thế chứ, — nàng đáp. — Hãy nhớ là em đang ấp trứng, em có thể bị động thai đấy, và rồi lũ trứng sẽ gặp nguy mất.

— Em buộc phải biết chuyện này! — ông đáp. — Ả ta đã đến đây, con gái của chủ nhân chúng ta ở Ai Cập! Ả đã liều lĩnh thực hiện chuyến hành trình đến tận đây, và ả đã tiêu đời rồi!

— Chà, Ả vốn dòng dõi thần tiên mà! Hãy kể hết cho em nghe đi; anh biết là em không thể chịu được cảnh phải chờ đợi vào lúc đang ấp trứng thế này đâu.

— Lắng nghe này, mình ơi. Mọi chuyện đúng như em đã kể với anh. Ả đã tin lời thầy thuốc rằng những đóa hoa đầm lầy ở đây có thể chữa khỏi bệnh cho người cha đau yếu của ả, thế nên Ả đã bay đến đây trong một bộ cánh lông vũ cùng những nàng công chúa có cánh khác, những kẻ buộc phải đến phương bắc mỗi năm để tắm táp và trẻ hóa bản thân. Ả đã đến, và Ả đã tiêu đời!

— Anh lại định kể dài dòng lôi thôi rồi đấy! — cò mẹ nói. — Lũ trứng có thể bị nhiễm lạnh mất! Em không chịu được việc bị kích động đâu!

— Anh đã canh chừng, — cò bố kể tiếp, — và vào buổi tối, khi anh bay vào bãi sậy nơi vũng lầy còn đủ sức nâng đỡ trọng lượng của anh, có ba con thiên nga bay tới. Điều gì đó trong cách bay của chúng mách bảo anh rằng: «Hãy nhìn kìa; đó không phải là thiên nga thật; đó chỉ là những chiếc lông thiên nga mà thôi». Em hiểu cảm giác đó mà, mình ơi, cũng rõ như anh vậy; em có thể nhận biết được đâu là thật đâu là giả.

— Vâng, tất nhiên rồi, — nàng đáp; — nhưng hãy kể cho em nghe về nàng công chúa đi. Em phát ngán khi phải nghe chuyện lông thiên nga lắm rồi.

— Ở ngay giữa bãi rêu này, em biết đấy, — cò bố nói, — có một cái đầm nước; em có thể nhìn thấy một phần của nó nếu đứng thẳng lên. Ở đó, bên những khóm sậy và vũng lầy xanh rờn, có một gốc cây cơm cháy lớn. Cả ba con thiên nga liền sà xuống đó, vỗ cánh và nhìn ngó xung quanh. Rồi một trong số chúng trút bỏ bộ lông thiên nga, và anh thấy đó chính là nàng công chúa của chúng ta, người thuộc gia tộc của chúng ta ở Ai Cập. Sau đó ả ngồi xuống, và chẳng che đậy gì ngoài mái tóc đen dài của chính mình. Anh nghe thấy ả bảo hai kẻ kia hãy trông chừng cẩn thận bộ da thiên nga của ả trong khi ả lặn xuống nước để hái một bông hoa mà ả tưởng là mình nhìn thấy. Chúng gật đầu và nâng bộ cánh lông xốp lên. «Tự hỏi chúng định làm gì với nó đây,» anh thầm nghĩ; và chắc chắn ả cũng đã hỏi chúng câu đó. Rồi ả nhận được câu trả lời, một điều mà ả có thể tự mình chứng kiến. Chúng bay vút lên cao cùng với bộ cánh lông vũ của ả! «Chim hãy chìm xuống đi,» chúng thét lên; «ngươi sẽ chẳng bao giờ được bay trong bộ da thiên nga đó nữa; cũng chẳng bao giờ được nhìn thấy Ai Cập nữa! Hãy ở lại chốn đầm lầy này đi!» Và thế là chúng xé nát bộ cánh lông vũ của ả thành trăm mảnh, khiến những chiếc lông bay lả tả như trời đổ tuyết, rồi hai ả công chúa vô tích sự ấy bay vụt đi mất.

— Ôi, thật khủng khiếp làm sao! — cò mẹ thốt lên. — Em không thể chịu nổi khi phải nghe những chuyện thế này. Nhưng này, kể cho em nghe điều gì đã xảy ra tiếp theo đi?

— Nàng công chúa của chúng ta rên rỉ và khóc lóc. Những giọt nước mắt của ả rơi xuống gốc cây cơm cháy, và nó vô cùng xúc động, bởi vì đó chính là Đầm Vua, kẻ sống ẩn mình trong vũng lầy. Anh thấy gốc cây tự xoay chuyển mình, hóa ra đó không chỉ là một khúc gỗ, bởi vì nó mọc ra những nhánh bùn dài ngoằn ngoèo trông như những cánh tay. Lúc bấy giờ thiếu nữ bất hạnh mới hoảng sợ, liền nhảy phóc sang vùng đầm lầy run rẩy, nơi vốn chẳng thể gánh nổi trọng lượng của anh, huống chi là ả. Lập tức ả chìm lỉm vào trong, và kéo theo cả gốc cây cơm cháy chìm xuống dưới — chính hắn là kẻ đã kéo Ả xuống. Sau đó là vài bọt nước lớn sủi lên, đen ngòm, và chẳng còn chút dấu tích nào sót lại của Ả. Ả đã bị đầm lầy nuốt chửng, và sẽ chẳng bao giờ trở về Ai Cập cùng bông hoa của mình nữa. Em mà tận mắt chứng kiến thì chắc chắn không chịu nổi đâu, mình ơi!

— Lẽ ra anh không nên kể cho em nghe những chuyện như thế vào lúc này chứ; nó có thể ảnh hưởng đến lũ trứng đấy. Nàng công chúa đó tự lo cho mình được mà. Ả sẽ dễ dàng nhận được giúp đỡ thôi. Chứ mà là anh hay em thì đời chúng ta đã tiêu tùng từ lâu rồi.

— Dẫu vậy, ngày nào anh cũng sẽ bay qua đó để ngóng xem tình hình thế nào, — cò bố nói; và quả thực ông đã làm như vậy.

Ngày tháng trôi qua. Cuối cùng, vào một ngày nọ, ông nhìn thấy ngay từ tận đáy đầm lầy, một chiếc chồi xanh đâm thẳng lên cho đến khi chạm tới mặt nước. Từ đó mọc ra một chiếc lá, ngày càng rộng ra, và sát bên cạnh là một nụ hoa nhô lên. Rồi vào một buổi sáng, khi chú cò đang bay là đà phía trên, nụ hoa bừng nở dưới ánh nắng ấm áp thành một đóa hoa nở rộ hoàn toàn, ở chính giữa là một đứa trẻ xinh đẹp, một bé gái trông như vừa mới tắm gót sen xong. Đứa bé trông giống hệt nàng công chúa đến từ Ai Cập, khiến thoạt đầu cò bố cứ tưởng đó chính là Ả được tái sinh thành trẻ nhỏ. Nhưng khi ngẫm nghĩ lại, ông cho rằng khả năng cao đây là đứa con của nàng công chúa và Đầm Vua, và đó là lý do tại sao con bé lại nằm trong một đóa hoa súng.

— Không thể để con bé nằm trơ trọi ở đó được, — cò bố thầm nghĩ, — và trong tổ của ta đã có quá nhiều miệng ăn rồi. Nhưng ta có cách này! Vợ gã Viking không có con, và mụ vẫn luôn ao ước có lấy một mụn con. Quả nhiên ta nổi tiếng là kẻ mang trẻ sơ sinh đến; lần này ta sẽ làm điều đó một cách chân thực nhất! Ta sẽ bay đến chỗ vợ gã Viking cùng với đứa trẻ. Chắc chắn họ sẽ vô cùng vui mừng cho mà xem!

Thế là chú cò bèn ẵm lấy bé gái, bay thẳng đến ngôi nhà gỗ, dùng chiếc mỏ của mình đục một lỗ trên ô cửa sổ làm bằng bàng quang động vật, đặt đứa trẻ lên ngực vợ gã Viking, rồi bay vụt đi

CHÍNH HẮN LÀ KẺ ĐÃ KÉO Ả XUỐNG

quay về với cò mẹ để kể cho nàng nghe toàn bộ sự việc. Lũ cò con cũng nghe thấy hết, bởi vì chúng giờ đây đã đủ lớn.

— Nghe này, nàng công chúa không hề chết. Ả đã gửi đứa con nhỏ của mình lên đây, và đứa trẻ đã tìm được một mái ấm cho riêng nó.

— Vâng, từ đầu em đã bảo thế mà, — cò mẹ nói. — Giờ thì hãy nghĩ đôi chút về con cái của chúng ta đi. Đã gần đến thời điểm chúng ta lên đường rồi. Em bắt đầu cảm thấy râm ran dưới cánh rồi đây. Chim cu cúc cu và chim sơn ca đã bay đi từ lâu, và em nghe thấy lũ chim cút ríu rít bàn tán về việc chúng ta sắp gặp được ngọn gió thuận chiều. Lũ cò con của chúng ta chắc chắn đã đủ điều kiện để tập luyện rồi.

Vợ gã Viking vô cùng hạnh phúc, vui sướng và khỏe mạnh biết bao khi thức dậy vào buổi sáng và phát hiện ra đứa trẻ xinh đẹp nằm ngay bên cạnh mình. Mụ hôn hít và ôm ấp nó, nhưng con bé lại thét lên đầy phẫn nộ, quẫy đạp cả tay lẫn chân, trông có vẻ vô cùng khốn khổ. Cuối cùng nó khóc lóc cho đến khi thiếp đi, và nằm đó, trở thành một trong những đứa trẻ đáng yêu nhất mà bạn từng thấy.

Vợ gã Viking hạnh phúc, vui vẻ và khỏe khoắn đến mức mụ không khỏi hy vọng rằng chồng mình và các thuộc hạ sẽ trở về đột ngột như sự xuất hiện của đứa trẻ nhỏ vậy, thế nên mụ và toàn bộ người hầu trong nhà bắt đầu tất bật dọn dẹp để mọi thứ ngăn nắp đâu ra đấy. Những tấm thảm dài nhiều màu sắc mà mụ cùng các nữ tì đã dệt hình các vị thần của họ — Odin, Thor, Freya, như cách họ gọi — được treo lên; lũ nô lệ được sai đi đánh bóng những chiếc khiên cũ dùng để trang trí; những chiếc đệm được xếp ngay ngắn trên các băng ghế, và củi khô được chất sẵn vào lò sưởi ở chính giữa đại sảnh để có thể châm lửa bất cứ lúc nào. Vợ gã Viking cũng xắn tay vào làm việc, để rồi đến tối mụ đã vô cùng mệt mỏi và chìm vào giấc ngủ say.

Khi mụ thức dậy vào lúc trời gần sáng, mụ vô cùng hoảng sợ. Đứa trẻ đã biến mất! Mụ bật dậy, châm một ngọn đuốc và đảo mắt nhìn khắp nơi. Ngay tại chân chiếc giường mà mụ vừa nằm, không phải là một đứa trẻ sơ sinh, mà là một con cóc lớn xấu xí! Cảm thấy vô cùng ghê tởm, mụ vớ lấy một khúc gậy nặng toan đập chết nó, nhưng sinh vật ấy lại nhìn mụ bằng ánh mắt buồn bã đến kỳ lạ khiến mụ không nỡ ra tay. Mụ lại một lần nữa đưa mắt nhìn quanh; con cóc cất lên một tiếng kêu ộp oạp nhỏ nhẹ và thê lương. Mụ giật mình, từ cạnh giường lao ra khung cửa sổ và đẩy tung nó ra. Ngay khoảnh khắc đó, mặt trời mọc lên, chiếu những tia nắng rọi thẳng lên chiếc giường và con cóc lớn. Bỗng nhiên, cái miệng rộng ngoác của sinh vật ấy dường như thu nhỏ lại, trở nên nhỏ nhắn và hồng hào; chân tay đầy đặn thành hình thù vô cùng duyên dáng. Đang nằm đó chính là đứa con xinh đẹp của mụ, chứ không phải là loài bò sát gớm ghiếc kia!

— Chuyện gì thế này? — người phu nhân thét lên. — Có phải là một giấc mơ quái gở không? A, đứa con tiên nữ ngọt ngào của ta đang nằm kia kìa! — Mụ ôm hôn nó, áp nó vào ngực; nhưng con bé lại giãy giụa và cắn xé như một con mèo hoang!

Tuy nhiên, gã Viking đã không về vào ngày hôm đó, cũng chẳng về vào ngày hôm sau; bởi vì mặc dù đang trên đường trở về, nhưng gió thổi ngược chiều, thổi về hướng nam đối với loài cò. Gió thuận cho người này lại là gió nghịch cho kẻ khác.

Trong suốt hai ngày hai đêm ấy, vợ gã Viking đã nhìn thấu rõ ràng tình trạng thực sự của đứa con nhỏ. Và lời nguyền giáng xuống nó quả thực vô cùng khủng khiếp. Ban ngày, nó xinh đẹp tựa như một thiên thần ánh sáng, nhưng lại mang một bản tính tàn độc, xấu xa. Ngược lại, vào ban đêm, nó lại biến thành một con cóc gớm ghiếc, trầm lặng, u sầu với đôi mắt đầy vẻ đau khổ. Nó mang hai bản tính, thay đổi theo hình hài bên ngoài. Và cứ thế, đứa trẻ do cò mang đến, vào ban ngày thì mang đúng hình hài nguyên thủy của mẹ nó, nhưng lại mang tính cách của người cha; trong khi ngược lại, màn đêm lại làm nổi bật mối dây liên kết huyết thống với gã qua hình hài thể xác, nơi ngự trị tâm trí và trái tim của người mẹ. Ai có thể hóa giải lời nguyền do thế lực tà thuật gây ra đây? Vợ gã Viking cảm thấy kiệt sức và buồn rầu khôn tả về điều đó, trái tim mụ nặng trĩu vì sinh vật bất hạnh này, kẻ mà trong tình cảnh lúc bấy giờ, mụ nghĩ rằng mình không dám kể lại cho chồng nếu ông trở về, bởi vì chắc chắn ông sẽ tuân theo phong tục và tập quán thời bấy giờ mà đem vứt đứa trẻ tội nghiệp ra ngã ba đường cho bất kỳ ai muốn nhặt đi thì nhặt. Người phụ nữ nhân hậu không nỡ làm thế: chồng mụ sẽ chỉ được nhìn thấy đứa trẻ vào ban ngày mà thôi.

Một buổi sáng nọ, người ta nghe thấy tiếng vỗ cánh của loài cò trên mái nhà. Hơn một trăm cặp chim đã dừng chân nghỉ qua đêm sau hành trình bay mệt nhọc, và giờ đây chúng bay vút lên, chuẩn bị khởi hành bay về phương nam.

— Đã sẵn sàng hết chưa, cả lũ cò mái và cò con nữa? — tiếng chúng kêu vang.

— Ồ, em thấy nhẹ nhõm quá, — lũ cò non kêu lên. — Xương cốt của em cứ râm ran như thể chứa đầy ếch sống vậy! Thật tuyệt vời làm sao khi được đi chu du thiên hạ!

— Hãy giữ đội hình bay cho tốt, — cò bố và cò mẹ dặn dò, — và đừng có ríu rít nhiều quá; sẽ tức ngực đấy.

Và chúng cất cánh bay đi.

Cùng lúc đó, một hồi tù và vang lên khắp bãi hoang. Gã Viking đã cập bến cùng toàn bộ thuộc hạ, trở về mang theo đầy chiến lợi phẩm từ các vùng bờ biển Gaul, nơi người dân, cũng giống như cư dân ở Britain, thường cất tiếng hát trong nỗi kinh hoàng: «Xin Chúa hãy cứu chúng con khỏi cơn thịnh nộ của người Bắc Âu!» Hãy thử đoán xem sự náo nhiệt và lễ hội nào giờ đây diễn ra tại thành lũy của gã Viking gần bãi rêu! Một thùng mật ong lên men được khiêng vào đại sảnh; một đống lửa lớn được đốt lên; ngựa được đem hiến tế; mọi thứ diễn ra vô cùng suôn sẻ. Vị tư tế ngoại giáo vảy dòng máu ấm lên người lũ nô lệ để khai tâm cho cuộc sống mới của họ; ngọn lửa kêu lách tách; khói cuồn cuộn dưới mái nhà; bồ hóng rơi xuống từ những thanh xà nhà — nhưng họ đã quen với điều đó rồi. Khách khứa được mời đến và nhận những món quà giá trị. Âm mưu và sự phản bội bị gạt bỏ hoàn toàn; họ uống thật say và ném những chiếc xương đã gặm sạch vào mặt nhau trong trò đùa giỡn thô lỗ nhưng vui vẻ. Viên thi sĩ — một dạng nhạc sĩ, đồng thời cũng là chiến binh đi theo họ, tận mắt chứng kiến những chiến tích của họ và hát ca ngợi chúng — đã cất lên một khúc ca kể về những chiến công hiển hách và hành động dũng mãnh của họ. Mỗi khổ thơ đều kết thúc bằng điệp khúc:

«Của cải, họ hàng, sự sống chẳng dài lâu,

Song vinh quang chiến sĩ vẫn trường tồn cùng năm tháng.»

Và tất cả bọn họ cùng đập mạnh vào những chiếc khiên, nện dao và nắm đấm xuống bàn, tạo nên những tiếng ồn ào náo động.

Vợ gã Viking ngồi trên chiếc ghế danh dự trong phòng yến tiệc mở. Mụ mặc một chiếc áo choàng bằng lụa, đeo những chiếc vòng tay bằng vàng và hạt cườm hổ phách. Mụ đã diện trang phục nghi lễ, và vị thi sĩ cất tiếng hát ca ngợi mụ, kể về khối kho báu bằng vàng mà mụ đã mang đến cho người chồng giàu có của mình, trong khi gã vô cùng thích thú với đứa trẻ xinh đẹp, bởi vì ban ngày gã có thể nhìn thấy nó với tất cả vẻ đáng yêu ngời ngời. Gã vô cùng hài lòng với tính cách hoang dã của con bé, và nói rằng sau này nó sẽ trở thành một nữ chiến binh thực thụ, chiến đấu như một dũng sĩ bảo vệ gã. Con bé thậm chí còn chẳng thèm chớp mắt khi một bàn tay khéo léo dùng thanh kiếm sắc bén cắt ngang hàng lông mi của nó như một trò đùa thô bạo.

Thùng mật ong thứ nhất đã cạn và thùng thứ hai được khiêng ra, ai nấy đều say mèm, bởi vì họ là những kẻ thích uống cho đến khi thỏa thuê mới thôi. Họ có một câu tục ngữ: «Bầy gia súc biết khi nào nên rời đồng cỏ để về chuồng, nhưng kẻ ngốc thì chẳng bao giờ biết khi nào là đủ.» Họ thừa thừa biết điều đó, nhưng biết và làm là hai chuyện khác nhau. Họ còn có một câu tục ngữ khác: «Người bạn thân thiết nhất cũng trở nên phiền toái khi ở lại quá lâu mà khách không được chào đón.» Thế nhưng họ vẫn cứ ở lại. Thịt thà và mật ong ngập tràn: thật là tuyệt vời! — và lũ nô lệ ngủ vùi trong đám tro ấm, nhúng ngón tay vào mỡ rồi mút chít chít. Ồ, đó thực sự là một thời kỳ hoàng kim!

Lại một lần nữa trong năm đó, gã Viking kéo quân đi cướp bóc dẫu cho những cơn giông mùa thu đang kéo đến. Gã dẫn thuộc hạ đến bờ biển Britain — «ngay bên kia mặt nước thôi,» gã nói thế; và người vợ ở lại cùng bé gái. Và phải thừa nhận rằng, người mẹ nuôi chẳng mấy chốc lại đem lòng yêu mến con cóc bất hạnh với đôi mắt dịu dàng và tiếng thở dài sâu kín hơn là đứa con xinh đẹp suốt ngày quậy phá và cắn xé xung quanh.

Lớp sương mù mùa thu ẩm ướt, buốt giá, thứ được gọi là «Kẻ vô khẩu» chuyên nuốt chửng những chiếc lá, bao trùm lấy rừng cây và bãi hoang; «Chim cụt lông,» cách họ gọi những bông tuyết, bay lả tả khắp nơi; mùa đông đã cận kề. Lũ chim sẻ chiếm lấy những chiếc tổ của loài cò và bình phẩm về lối sống của những chủ nhân cũ trong lúc họ vắng nhà. Thế còn cò bố, cò mẹ và lũ cò con trong suốt thời gian đó đang ở đâu? Tận miền đất Ai Cập, nơi ánh mặt trời chiếu rọi ấm áp, hệt như một ngày hè đẹp trời ở xứ chúng ta. Cây me chua và cây keo nở hoa rực rỡ xung quanh; lưỡi liềm của nhà Mahomet lóe sáng rực rỡ từ những mái vòm của các đền thờ; từng cặp cò đậu trên những ngọn tháp mảnh dẻ, nghỉ ngơi sau chặng hành trình dài dằng dặc. Những đàn cò lớn đã làm tổ sát nhau trên những trụ cột khổng lồ và vòm cổng đổ nát của các đền đài cùng những thành phố bị lãng quên. Cây chà giàn vươn cao tán lá như để che đi cái chói chang của ánh mặt trời. Những kim tự tháp trắng xám nổi bật giữa bầu trời quang đãng bên kia sa mạc, nơi loài đà điểu chạy đua với tốc độ chóng mặt, và con sư tử nằm phục với đôi mắt to, đầy vẻ khôn ngoan, nhìn bức tượng nhân sư bằng đá cẩm thạch nằm nửa vùi trong cát. Dòng sông Nin đã rút nước; toàn bộ lòng sông lúc nhúc loài ếch, và đối với gia đình cò thì đó quả là cảnh tượng tuyệt vời nhất ở xứ sở này. Lũ cò non cứ ngỡ mắt chúng đang đánh lừa mình, mọi thứ trông thật kỳ diệu biết bao.

— Lúc nào ở xứ sở ấm áp của chúng ta cũng thế này mà, — cò mẹ nói; và lũ cò non cảm thấy cơn thèm ăn của chúng ngày một dâng cao.

— Còn gì để xem nữa không ạ? — chúng hỏi. — Chúng ta có bay sâu hơn nữa vào trong đất liền không?

DÒNG SÔNG NIN ĐÃ RÚT NƯỚC

— Chẳng còn gì hay hơn để xem nữa đâu, — cò mẹ đáp. — Vùng biên giới xanh rờn kia chỉ là một khu rừng hoang dã, nơi cây cối mọc chen chúc nhau và quấn lấy nhau bằng những dây leo đầy gai góc. Chỉ có loài voi với đôi chân vụng về mới có thể mở đường ở đó. Lũ rắn thì quá lớn đối với chúng ta, còn thằn lằn thì quá lanh lẹ. Nếu các con cố đi vào sa mạc, mắt các con sẽ đầy cát khi trời yên biển lặng, còn nếu có gió lớn, các con sẽ thấy mình bị chôn vùi dưới đụn cát. Không, đây là nơi tuyệt nhất. Ở đây có ếch và châu chấu. Ta sẽ dừng chân ở đây, và các con phải ở lại với ta.

Và chúng ở lại.

Bấy giờ những con cò già đậu trong tổ trên ngọn tháp mảnh dẻ để nghỉ ngơi, trong khi chúng vẫn bận rộnỉa chuốt lông vũ và cọ mỏ vào đôi chân mang vớ đỏ của mình. Chúng vươn cổ, cúi đầu trang nghiêm và ngẩng cao đầu với phần trán cao, bộ lông mịn màng, nâu bóng liếc nhìn sắc sảo. Lũ cò mái tơ đi lại khoan thai giữa đám sậy thô ráp, liếc nhìn những con cò non khác và nuốt chửng một con ếch cứ sau mỗi ba bước đi, hoặc bắt một con rắn nhỏ mà chúng thấy vừa tốt cho sức khỏe lại vừa ngon miệng. Lũ cò trống bắt đầu cãi cọ, dùng cánh đánh nhau, mổ xẩy, vâng, đâm nhau đến tuôn cả máu! Và cứ thế, con nọ tiếp con kia đính ước với nhau, bởi vì đó chính là mục đích sống duy nhất. Chúng làm tổ, và từ đó lại nảy sinh những cuộc cãi vã mới, bởi vì ở những xứ sở nóng bức, tính tình con người ta rất dễ nổi nóng! Dù vậy, mọi thứ vẫn thật tuyệt vời, nhất là đối với những con già. Mọi hành động của lũ trẻ nhà mình đều trở nên đáng yêu trong mắt chúng. Ngày nào cũng ngập tràn ánh nắng; ngày nào cũng bận rộn với việc ăn uống đến mức chẳng còn thời gian để nghĩ đến chuyện giải trí.

Thế nhưng bên trong cung điện nguy nga của vị chủ nhân người Ai Cập, theo cách gọi của chúng, niềm vui là một điều gì đó hoàn toàn xa lạ. Là một lãnh chúa giàu có và quyền lực, hắn đang nằm trên chiếc ghế dài, chân tay cứng đờ, duỗi thẳng đơ như một xác ướp, giữa đại sảnh rộng lớn với những bức tường rực rỡ sắc màu; trông hắn chẳng khác nào đang nằm trong một đóa hoa tu-lyp. Họ hàng và gia nhân đứng vây quanh; hắn chưa chết; mà cũng chẳng thể gọi là đang sống; hắn chỉ tồn tại. Bông hoa rêu chữa bệnh từ vùng đất phương bắc, thứ lẽ ra phải được tìm kiếm và hái mang về bởi kẻ yêu thương hắn sâu sắc nhất, sẽ chẳng bao giờ được mang tới. Đứa con gái trẻ đẹp của hắn, người từng bay trong bộ cánh thiên nga vượt biển trượng sơn, bay tít về phương bắc, sẽ chẳng bao giờ trở về nữa. «Con bé đã chết và đi về thế giới bên kia rồi!» hai ả tiên nữ thiên nga đã nói với hắn khi chúng trở về. Chúng đã bịa ra cả một câu chuyện hoang đường. Chúng kể rằng:—

— Cả ba chúng tôi bay vút lên bầu trời cao: một kẻ thợ săn nhìn thấy chúng tôi và giương cung bắn một mũi tên; nó trúng vào người bạn của chúng tôi, và cất tiếng hát từ biệt như một con thiên nga sắp chết, ả từ từ chìm xuống giữa một hồ nước trong rừng. Tại đó chúng tôi đã chôn cất Ả, gần bờ hồ, dưới một cội bạch dương rủ bóng thơm ngát. Nhưng chúng tôi đã trả thù! Chúng tôi buộc lửa vào dưới cánh của một con chim nhạn làm tổ dưới mái tranh của kẻ thợ săn! Mái tranh bắt lửa; ngôi nhà bốc cháy ngùn ngụt! Hắn ta bị thiêu chết trong đó, và ánh lửa rọi sáng mặt hồ tận chỗ cây bạch dương rủ bóng nơi Ả được chôn cất. Ả sẽ chẳng bao giờ trở về miền đất Ai Cập nữa.

Và thế là cả hai ả cùng khóc lóc; còn cò bố khi nghe thấy câu chuyện liền khua mỏ kêu lạch tạch.

— Toàn chuyện dối trá và bị đặt! — nó nói. — Ta rất muốn đâm thẳng chiếc mỏ của mình vào tim chúng.

— Rồi gãy mỏ ấy chứ! — cò mẹ đáp. — Mà làm thế thì được ích gì chứ? Hãy nghĩ cho bản thân mình và gia đình mình trước đã; mọi thứ khác chẳng có nghĩa lý gì sất!

— Dẫu sao đi nữa, sáng mai tôi sẽ ra đậu ở mép sân trong khi toàn bộ các vị y sư uyên bác tụ họp lại để bàn về căn bệnh này. Biết đâu họ sẽ tiến gần hơn chút ít đến sự thật.

Và các vị y sư uyên bác tụ họp lại, bàn tán hết điều này đến điều khác, khiến chú cò chẳng thể hiểu nổi đầu đuôi ra sao — mà cũng chẳng có giải pháp nào cho căn bệnh hay cho nàng công chúa trong bãi lầy cả; tuy nhiên, chúng ta vẫn rất vui khi được nghe đôi điều về chuyện đó, bởi vì chúng ta buộc phải lắng nghe rất nhiều thứ.

Nhưng giờ đây, việc tìm hiểu những gì đã diễn ra trước cuộc họp này sẽ là một điều vô cùng hữu ích để hiểu rõ hơn về câu chuyện, bởi vì ít ra chúng ta cũng biết nhiều bằng cò bố.

«Tình yêu mang lại sự sống! Tình yêu cao cả nhất duy trì sự sống cao cả nhất! Chỉ thông qua tình yêu hắn mới có thể bảo toàn được sự sống của mình!» — đó là những gì họ đã nói; và theo các bậc uyên bác thì đó là những lời vô cùng khôn ngoan và đúng đắn.

— Quả là một suy nghĩ hay ho! — cò bố nói.

— Tôi chẳng hiểu nổi cho lắm! — cò mẹ nói, — và đó không phải lỗi của tôi, mà là do cách diễn đạt! Dẫu sao đi nữa, tôi còn khối chuyện khác phải bận tâm!

Khi đó các bậc uyên bác đã bàn về tình yêu từ khía cạnh này sang khía cạnh khác, về sự khác biệt giữa tình cảm lứa đôi và tình mẫu tử phụ tử; về tình yêu giữa thực vật và tia nắng mặt trời, nơi các tia nắng chạm vào nụ hoa và từ đó chồi non đâm chồi nảy lộc — tất cả những điều này được giảng giải dài dòng và uyên bác đến mức cò bố không tài nào theo kịp, huống chi là nhắc lại. Nó đâm ra trầm ngâm suy nghĩ, nheo một mắt lại và đứng bằng một chân suốt cả ngày hôm sau; những kiến thức uyên bác ấy quá nặng nề đối với sức chịu đựng của nó.

Tuy nhiên, nó cũng hiểu được một điều. Nó từng nghe cả dân thường lẫn những kẻ quyền quý bậc nhất thốt lên từ tận đáy lòng rằng — đó là một đại họa cho hàng ngàn người, cho toàn thể đất nước, khi người đàn ông này lâm bệnh mà không thể hồi phục; sẽ là một niềm vui và phúc đức biết bao nếu hắn được bình phục sức khỏe. «Nhưng bông hoa chữa lành bệnh mọc ở đâu cho hắn đây?» đó là điều mà tất cả bọn họ đã dò hỏi. Họ tìm kiếm nó từ những cuộn kinh thư thông thái, từ những vì sao lấp lánh, và từ những cơn gió; họ đã hỏi khắp mọi ngả đường nơi có thể tìm thấy nó, và cuối cùng các bậc uyên bác thông thái đã tuyên bố, như chúng ta đã nói: «Tình yêu sinh ra sự sống, sự sống của người cha,» và qua đó họ đã nói nhiều hơn những gì chính họ hiểu. Họ lặp lại nó, và viết nó thành một đơn thuốc: «Tình yêu sinh ra sự sống»; nhưng làm thế nào để thực hiện được điều đó từ đơn thuốc này? Khó khăn nằm ở chính chỗ đó. Cuối cùng họ đã đi đến thống nhất về vấn đề này; sự giúp đỡ phải đến từ nàng công chúa, người gắn kết với cha mình bằng toàn bộ tâm can và trái tim. Và rồi họ quyết định cách thức thực hiện (tất cả chuyện này diễn ra hơn một năm một ngày trước đó): Ả phải đi vào ban đêm, vào lúc trăng non, đến bức tượng nhân sư bằng đá cẩm thạch gần sa mạc, phải dùng chân phủi sạch lớp cát ở cửa, rồi đi qua đường hầm dài dẫn vào giữa một trong những kim tự tháp vĩ đại, nơi trong chiếc quan tài xác ướp nằm một trong những vị vua hùng mạnh thời cổ đại, được vây quanh bởi sự lộng lẫy và nguy nga. Tại đây, Ả phải áp tai vào đôi môi của người chết, và khi đó bí mật sẽ được hé lộ cho Ả biết làm thế nào để giành lại sự sống và sức khỏe cho cha mình.

Tất cả những điều đó Ả đã làm, và đã nhận được mặc khải trong một tầm nhìn rằng, từ sâu thẳm đầm lầy ở vương quốc Đan Mạch, một địa điểm được chỉ dẫn vô cùng rõ ràng, Ả có thể mang về đóa hoa đầm lầy, thứ ở nơi sâu thẳm của dòng nước đã từng chạm vào ngực Ả. Khi đó ngài sẽ được chữa lành. Thế là Ả đã bay trong bộ cánh thiên nga từ miền đất Ai Cập đến bãi lầy.

Bạn thấy đấy, cò bố và cò mẹ đều hay biết tất cả những chuyện này, và giờ đây chúng ta đã nắm bắt câu chuyện một cách đầy đủ hơn trước. Chúng ta nhớ rằng Đầm Vua đã kéo Ả xuống tận đáy; chúng ta biết rằng đối với những người ở nhà, Ả đã chết và đi về thế giới bên kia; chỉ có người thông thái nhất trong số họ vẫn nói với cò mẹ rằng: «NẢ tự lo cho mình được mà!» và họ buộc phải chờ đợi, bởi vì đó là tất cả những gì họ biết về chuyện đó.

— Ta tin là mình có thể đánh cắp bộ lông thiên nga từ hai ả công chúa vô tích sự kia! — cò bố nói, — khi đó chúng sẽ không thể bay đến bãi lầy để gây rắc rối nữa. Ta sẽ giấu những chiếc da thiên nga đó đi cho đến khi cần dùng đến.

— Anh sẽ giấu chúng ở đâu? — cò mẹ hỏi.

— Trong tổ của chúng ta trên bãi lầy chứ đâu! — ông đáp. — Anh và đứa con út trong bầy của chúng ta có thể mang theo chúng, và nếu chúng gây phiền phức cho chúng ta, dọc đường có rất nhiều nơi chúng ta có thể giấu chúng cho đến mùa di cư tiếp theo. Một bộ da thiên nga là đủ cho Ả rồi, nhưng có hai bộ thì tốt hơn; mang theo nhiều hành lý khi đến xứ sở phương bắc chẳng bao giờ thừa cả!

— Anh sẽ chẳng nhận được lời cảm ơn nào đâu! — cò mẹ nói. — Dẫu sao thì anh vẫn là chủ gia đình. Tôi chẳng có ý kiến gì sất, ngoại trừ lúc tôi đang ngồi ấp trứng.

Tại thành lũy của gã Viking gần bãi rêu, nơi bầy cò bay đến vào mùa xuân, đứa bé gái đã được đặt tên. Họ gọi con bé là Helga, nhưng cái tên đó quá ư dịu ngọt đối với bản tính mà đứa trẻ vô cùng xinh đẹp này sở hữu. Tháng này qua tháng khác, điều đó ngày càng trở nên rõ rệt, và khi năm tháng trôi qua — trong khi loài cò vẫn thực hiện chuyến hành trình quen thuộc, mùa thu hướng về sông Nin, mùa xuân hướng về bãi lầy — đứa trẻ nhỏ đã trưởng thành thành một thiếu nữ, và trước khi mọi người kịp nhận ra, con bé đã bước sang tuổi mười sáu, trở thành một thiếu nữ đẹp tuyệt trần. Thế nhưng lớp vỏ quả thì đẹp đẽ, mà phần nhân bên trong thì cứng cáp và thô ráp. Con bé còn hoang dã hơn hầu hết mọi người ngay cả trong thời đại khắc nghiệt và u tối đó.

Con bé lấy làm thích thú khi dùng những ngón tay trắng ngần vầy trong dòng máu nóng hổi của con ngựa vừa được đem ra hiến tế; trong cơn cuồng nộ, nó cắn đứt cổ con gà trống đen vốn lẽ ra phải bị giết bởi vị tư tế ngoại giáo; và nó đã nói một cách hoàn toàn nghiêm túc với người cha nuôi rằng:—

— Nếu kẻ thù của cha đến buộc một sợi thừng vào xà nhà, rồi siết qua phòng cha trong lúc cha đang ngủ, con sẽ chẳng thèm đánh thức cha đâu, ngay cả khi con có thể làm thế! Con chẳng muốn nghe thấy tiếng đó, tai con giờ đây vẫn còn văng vẳng tiếng quát tháo của cha từ nhiều năm trước khi cha tát con đấy. Hừ! Con nhớ lắm!

Thế nhưng gã Viking lại không tin những gì con bé nói; giống như những kẻ khác, gã bị mê hoặc bởi vẻ đẹp của nó; và gã chẳng hề hay biết bản tính và diện mạo đã thay đổi ra sao ở bé Helga. Con bé có thể ngồi không cần yên ngựa, y như thể đã dính liền vào con ngựa vậy, khi nó phi nước đại hết tốc lực; và con bé chẳng thèm nhảy xuống ngay cả khi con ngựa giao chiến với những con chiến mã hung dữ khác. Mặc nguyên cả quần áo, con bé thường xuyên lao mình từ bờ vực xuống dòng chảy xiết của vịnh fjord để bơi ra đón gã Viking khi thuyền của gã đang chèo hướng vào bờ. Nó cắt phăng lọn tóc dài nhất từ mái tóc đẹp tuyệt trần của mình để làm dây cung. «Tự mình làm lấy ăn ngon hơn!» con bé nói.

Vợ gã Viking, theo đúng thời đại và phong tục, là một người có ý chí sắt đá và tính khí mạnh mẽ, thế nhưng đối với cô con gái, mụ lại tỏ ra là một người đàn bà hiền lành, đầy lo âu, bởi vì mụ biết đứa trẻ khủng khiếp này đã bị yểm bùa.

Khi người mẹ đứng trên ban công, hay đi ra sân trong, dường như Helga lại tìm thấy một niềm vui quái gở khi đứng sát mép giếng, dang rộng tay chân rồi nhảy tỏm xuống cái hố sâu và hẹp ấy, nơi con bé với bản tính loài ếch của mình lặn ngụp, ngoi lên, bò ra ngoài hệt như một con mèo, rồi bước vào đại sảnh cao lớn trong trạng thái ướt sũng nước, khiến những chiếc lá xanh rải trên sàn nhà nổi lềnh bềnh trôi dạt theo dòng nước.

Thế nhưng có một sợi dây ràng buộc bé Helga lại, đó chính là thời điểm chạng vạng tối. Lúc ấy con bé trở nên trầm lặng, đăm chiêu, và chịu để người ta gọi tên cũng như dắt đi. Con bé dường như bị lôi cuốn bởi một cảm giác nội tại hướng về người mẹ, và khi mặt trời lặn xuống, sự biến hóa bên ngoài lẫn bên trong diễn ra, nó ngồi đó lặng lẽ và u sầu, co ro lại trong hình hài của một con cóc. Thân hình của nó thực ra lúc bấy giờ đã lớn hơn nhiều so với loài sinh vật đó, nhưng lại càng trở nên gớm ghiếc hơn gấp bội. Trông nó chẳng khác nào một tên lùn thảm hại với cái đầu ếch và màng da giữa các ngón tay. Có một nỗi u sầu sâu thẳm ẩn chứa trong ánh mắt của nó; nó chẳng có âm thanh nào ngoài tiếng rên rỉ rỗng tuếch, hệt như một đứa trẻ nức nở trong giấc mơ. Vợ gã Viking khi ấy có thể bế nó lên đùi: mụ quên đi hình hài xấu xí, và chỉ ngắm nhìn đôi mắt đầy đau khổ, để rồi hết lần này đến lần khác mụ thốt lên:—

— Ước gì mày mãi mãi là đứa con cóc câm lặng của ta! Trông mày còn đáng sợ hơn bội phần khi vẻ đẹp quay trở lại với mày đấy.

Và mụ viết những ký tự rune chống lại bùa chú và bệnh tật, ném chúng lên người đứa thiếu nữ khốn khổ, nhưng mụ chẳng thấy có sự thay đổi nào.

— Giờ đây khi Ả đã là một thiếu nữ trưởng thành, và trông giống hệt người mẹ Ai Cập đến thế, — cò bố nói, — người ta chẳng thể nào tin nổi Ả từng có lúc nhỏ bé đến mức nằm gọn trong một đóa hoa súng. Từ đó đến nay chúng ta chưa từng nhìn thấy mẹ Ả lần nào nữa! Ả đã chẳng tự lo cho bản thân mình, như cô và các bậc uyên bác từng nghĩ. Hết năm này qua năm khác, tôi đã bay khắp mọi ngả đường trên bãi lầy, nhưng Ả chẳng hề lộ diện lấy một lần. Vâng, để tôi nói cho cô nghe rằng cứ đến mỗi năm khi tôi bay lên đây trước cô vài ngày để sửa sang lại cái tổ và dọn dẹp mọi thứ cho ngăn nắp, tôi lại bay suốt cả một đêm, giống như một con cú hay con dơi, lượn qua lượn lại trên vùng nước mở, nhưng chẳng ích gì! Hai bộ da thiên nga mà tôi cùng lũ trẻ kéo lê từ miền đất Ai Cập về đây cũng chẳng mang lại tích sự gì sốt. Đó là một công việc nhọc nhằn, và chúng tôi phải mất tới ba chuyến hành trình mới làm xong. Giờ thì chúng đã nằm dưới đáy tổ suốt bao nhiêu năm nay rồi, và nếu chẳng may có tai họa hỏa hoạn nào xảy ra, ngôi nhà gỗ bị thiêu rụi, thì chúng sẽ tiêu đời mất!

— Và cái tổ tốt lành của chúng ta cũng sẽ tiêu đời theo ấy chứ! — cò mẹ nói. — Anh quá xem nhẹ chuyện đó, mà lại quá xem trọng bộ cánh lông vũ cùng nàng công chúa đầm lầy của anh! Tốt hơn hết là anh nên mang nó đến cho Ả và ở lại luôn trong bãi lầy ấy! Anh là một người bố vô tích sự đối với chính gia đình mình; tôi đã nói thế kể từ lần đầu tiên tôi ngồi ấp trứng! Tôi chỉ cầu mong là chúng ta hay lũ con của chúng ta không phải lãnh trọn mũi tên nào vào cánh từ ả con gái Viking điên rồ đó! Con bé chẳng biết mình đang làm gì cả. Chúng ta sống ở đây lâu hơn nó chút ít, lẽ ra nó phải nhớ điều đó chứ! Chúng ta chưa bao giờ quên nghĩa vụ của mình; chúng ta đóng thuế hàng năm, một chiếc lông vũ, một quả trứng, và một chú cò con, đúng như lẽ phải. Anh nghĩ khi nó đứng bên ngoài, tôi có hứng thú mò xuống đó như ngày xưa và như ở Ai Cập, nơi tôi đường hoàng như một người bạn của họ mà không bị họ quên lãng, rồi ngó vào từng cái chậu cái vại sao? Không đâu, tôi cứ phải ngồi ì ở đây để lo lắng cho nó — cái đồ đảnh đó này! — và cho cả anh nữa! Lẽ ra anh nên để mặc nó nằm trong đóa hoa súng, thì mọi chuyện đã kết thúc từ đời thuở nào rồi!

— Em còn hiền hậu hơn cả những lời em nói đấy! — cò bố nói. — Anh hiểu em còn rõ hơn cả chính em nữa cơ.

Và thế là nó nhún chân nhảy lên, đập cánh hai nhịp thật mạnh, duỗi thẳng đôi chân về phía sau rồi bay vụt đi. Nó lướt đi mà không cần vỗ cánh. Ở một khoảng cách khá xa, nó đập một nhịp thật mạnh; ánh mặt trời rọi vào bộ lông trắng phau của nó; nó vươn cổ và đầu về phía trước! Đó mới thực sự là tốc độ và sự bay lượn!

— Nhưng gã vẫn là kẻ đẹp trai nhất trong số chúng, — cò mẹ nói, — chỉ là tôi không nói cho gã biết điều đó mà thôi.

Đầu mùa thu năm đó, gã Viking trở về nhà mang theo chiến lợi phẩm và tù nhân. Trong số đó có một vị linh mục Cơ Đốc trẻ tuổi, một trong những kẻ dám ra rao giảng chống lại các vị thần của các xứ sở phương bắc. Thường xuyên trong giai đoạn ấy, những câu chuyện trong đại sảnh và khuê phòng của phụ nữ đều nhắc đến đức tin mới, thứ đã lan rộng khắp các xứ sở phương nam, và được mang đến tận Haddeby trên dòng Schlei bởi vị thánh Anskarius. Bản thân Helga từng nghe về đức tin vào Đấng Chúa Kitô Bạch Y, Đấng vì tình yêu thương nhân loại mà hiến dâng chính mình để cứu rỗi họ; thế nhưng đối với con bé, như người ta vẫn thường nói, thì chuyện đó vào tai này lại lọt ra tai kia. Con bé dường như chỉ cảm nhận được từ «tình yêu» khi nó co ro trong căn phòng khép kín mang hình hài con cóc thảm hại của mình. Thế nhưng vợ gã Viking đã lắng nghe, và cảm thấy vô cùng xúc động trước câu chuyện cùng những truyền thuyết về Người Con của vị Thiên Chúa duy nhất đích thực. Những người đàn ông khi trở về sau chuyến thám hiểm đã kể về những ngôi đền lộng lẫy được xây bằng những viên đá đẽo gọt tốn kém, dựng lên để tôn vinh Đấng mà thông điệp là tình yêu; và họ mang theo một đôi bình vàng nặng nề, được chạm trổ tinh xảo, tỏa ra một hương thơm ngào ngạt, bởi vì đó là những chiếc bình xông trầm mà các linh mục Cơ Đốc thường dùng để vung trước bàn thờ, nơi chẳng có giọt máu nào từng đổ xuống, mà thay vào đó là rượu vang và bánh thánh được hóa phép thành thân thể và máu của Đấng đã hiến dâng chính mình cho các thế hệ chưa chào đời.

Trong căn hầm sâu được lát đá của ngôi nhà gỗ, vị linh mục Cơ Đốc trẻ tuổi bị giam cầm, tay chân bị trói chặt an toàn. Vợ gã Viking bảo rằng hắn «đẹp trai như thần Baldur,» và mụ cảm thấy xót xa trước cảnh khốn cùng của hắn; nhưng thiếu nữ Helga lại ước gì một sợi dây thừng được luồn qua chân hắn, và hắn sẽ bị buộc vào đuôi những con bò rừng.

— Khi đó tôi sẽ thả lũ chó ra. Hú lô! Đuổi theo qua đầm lầy và bãi lầy, ra tận bãi hoang! Thật là thú vị khi được chứng kiến cảnh đó biết bao! Còn thú vị hơn nữa nếu được tự mình theo sát đường đi của hắn!

Nhưng gã Viking không chọn cách kết liễu đời hắn theo cách đó, mà với tư cách là một kẻ chối bỏ và chống lại các vị thần tối cao, hắn sẽ bị đem ra hiến tế vào sáng hôm sau trên hòn đá tế thần trong lùm cây — lần đầu tiên một sinh mạng con người được đem ra hiến tế tại nơi này.

Thiếu nữ Helga xin được phép vảy máu của hắn lên các bức tượng thần và đám đông. Con bé mài nhẫn chiếc dao sắc bén, và khi một trong những con chó lớn hung dữ, loài vốn có rất nhiều trong sân, chạy sượt qua chân nó, nó liền phóng thẳng con dao vào mông con vật.

— Thử nghiệm chút thôi mà, — nó nói; và vợ gã Viking nhìn đứa thiếu nữ hoang dã, tính tình cáu kỉnh với ánh mắt buồn bã, để rồi khi màn đêm buông xuống, và hình hài xinh đẹp của cô con gái nhường chỗ cho vẻ đẹp tâm hồn, mụ cất những lời đầy day dứt và xót xa nói với nó từ chính tâm hồn đau khổ của mình.

Con cóc gớm ghiếc với thân hình yêu tinh đứng trước mặt mụ, đăm đăm nhìn mụ bằng đôi mắt nâu buồn bã; lắng nghe và dường như thấu hiểu với trí tuệ của một con người.

— Chưa từng có một lời nào thốt ra từ miệng ta, ngay cả với chồng ta, về hai bản tính mà ta phải chịu đựng ở mày, — vợ gã Viking nói. — Trong tim ta dành cho mày nhiều lòng trắc ẩn hơn ta từng tưởng tượng đấy! Tình mẫu tử thật lớn lao; nhưng sự trìu mến chưa bao giờ xuất hiện trong tâm trí mày cả! Trái tim mày lạnh giá tựa hòn đất cục! Thế mà mày đã từ đâu bước chân vào ngôi nhà của ta vậy?

Nghe đến đó, hình hài gớm ghiếc run rẩy và rung lên bần bật. Dường như câu nói ấy đã chạm đến mối liên kết nào đó giữa thể xác và tâm hồn; những giọt nước mắt lớn tuôn trào trong đôi mắt nó.

— Sẽ có lúc mày phải trải qua thử thách cay đắng! — vợ gã Viking nói; — và nó sẽ thật khủng khiếp đối với ta làm sao! Thà rằng mày bị bỏ rơi bên lề đường từ khi còn là một đứa trẻ, và sương giá ban đêm đưa mày vào giấc ngủ ngàn thu còn hơn! — Và vợ gã Viking khóc nức nở những giọt nước mắt cay đắng, vừa phẫn nộ vừa đau buồn, bước qua lớp rèm cửa lỏng lẻo treo trên thanh xà ngăn cách căn phòng.

Con cóc co ro ngồi một mình trong góc tối. Không gian chìm trong im lặng, nhưng chỉ một lát sau, từ lồng ngực nó phát ra một tiếng thở dài bị nén lại. Dường như một tâm hồn đang đau đớn bừng tỉnh sự sống trong một góc khuất của trái tim nó. Nó bước tới một bước, lắng nghe, bước thêm bước thứ hai, rồi dùng đôi bàn tay vụng về của mình tóm lấy thanh chốt nặng nề được cài trước cửa. Nó nhẹ nhàng đẩy lùi thanh chốt, rồi lặng lẽ rút chiếc chốt gỗ cắm ngang qua ổ khóa. Nó cầm lấy ngọn đèn đang cháy đặt trước phòng; dường như một ý chí mạnh mẽ đã tiếp cho nó sức mạnh. Nó rút chiếc chốt sắt khỏi cánh cửa chớp then cài, và nhẹ nhàng tiến về phía người tù nhân. Hắn đang ngủ. Nó chạm vào hắn bằng bàn tay lạnh ngắt, ẩm ướt của mình, và khi hắn thức dậy nhìn thấy hình hài gớm ghiếc ấy, hắn rùng mình hệt như đang đối mặt với một điềm rủi. Nó rút dao, cắt đứt dây trói cho hắn và ra hiệu bảo hắn đi theo mình.

Hắn cất tiếng kêu danh thánh Chúa, làm dấu thánh, và khi hình hài ấy vẫn đứng đó không thay đổi, hắn lặp lại những lời trong Kinh Thánh:—

«“Chúa sẽ gìn giữ và bảo toàn mạng sống cho người: Chúa sẽ giải cứu người trong cơn hoạn nạn.” Ngươi là ai? Từ đâu mà có hình hài loài bò sát này nhưng lại tràn đầy những hành động trắc ẩn đến thế?»

Hình hài con cóc ra hiệu và dẫn đường cho hắn đi sau lớp rèm che theo một lối đi vắng vẻ ra tới chuồng ngựa, chỉ tay về phía một con ngựa; hắn trèo lên lưng nó, còn nó leo lên ngồi phía trước và bám vào bờm con vật. Vợ chồng người tù nhân hiểu ý

VÀ BẮT ĐẦU CƯỠI NGỰA PHI NƯỚC ĐẠI

họ, và họ phi ngựa đi với nước kiệu nhanh, theo một lối mòn mà hắn chẳng bao giờ có thể tự mình tìm ra, hướng thẳng ra bãi hoang rộng lớn.

Hắn quên đi hình hài gớm ghiếc của con bé, bởi vì ân huệ và lòng thương xót của Chúa đang hành động thông qua sinh vật yêu tinh này. Hắn cất những lời cầu nguyện thành kính và bắt đầu hát những thánh ca tôn nghiêm; và con bé run rẩy; có phải sức mạnh của những lời cầu nguyện và thánh ca ấy đang tác động lên nó chăng? Hay đó là cái lạnh của buổi sáng đang ập đến quá nhanh? Nó đang cảm thấy điều gì vậy? Nó rướn người lên trong làn gió lốc, và muốn dừng con ngựa lại để nhảy xuống; nhưng vị linh mục Cơ Đốc đã ôm chặt lấy nó bằng tất cả sức lực, và cất giọng hát vang một bài Thánh Vịnh, hệt như thể điều đó có sức mạnh hóa giải lời nguyền đang giam cầm nó trong hình hài con cóc gớm ghiếc ấy, và con ngựa càng phi nước đại điên cuồng hơn nữa. Bầu trời chuyển sang màu đỏ; tia nắng đầu tiên xuyên thủng đám mây, và cùng với nguồn ánh sáng rực rỡ mùa xuân ấy là sự biến đổi về hình hài — nó đã trở thành một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần với tính tình cuồng bạo, tàn độc! Trong vòng tay mình, hắn đang ôm lấy một thiếu nữ đẹp không tì vết, và trong cơn hoảng loạn tột cùng, hắn nhảy phóc xuống khỏi lưng ngựa và chặn nó lại, bởi vì hắn tưởng mình đang đối mặt với một tà thuật mới chết chóc. Nhưng thiếu nữ Helga đồng thời cũng nhảy đất; chiếc váy ngắn của trẻ con chỉ dài đến đầu gối; nó rút con dao sắc bén giắt ở thắt lưng ra và lao vào người đàn ông đang kinh hãi.

— Để tao tới chỗ mày! — nó thét lên; — để tao tới chỗ mày, rồi mày sẽ được nếm mùi con dao này. Phải rồi, mặt mày tái mét như cỏ khô kìa! Đồ nô lệ! Thằng nhóc chưa mọc râu!

Nó dồn ép hắn dữ dội; họ cuốn vào một cuộc giao tranh khốc liệt, nhưng dường như có một thế lực vô hình nào đó đã tiếp thêm sức mạnh cho tín đồ Cơ Đốc. Hắn ôm chặt lấy nó, và cây sồi già mọc ngay sát đó đã đến giải cứu hắn, bởi vì những cái rễ cây nửa nhô lên khỏi mặt đất đã vướng vào chân nó khiến nó trượt ngã. Một dòng suối nhỏ phun trào ngay sát cạnh họ; hắn vốc dòng nước tươi mát tưới lên ngực và mặt nó, đồng thời ra lệnh cho uế thần cút khỏi người nó, vừa làm dấu thánh theo nghi thức Cơ Đốc. Thế nhưng nước rửa tội chẳng có quyền năng gì ở nơi mà suối nguồn đức tin vẫn chưa trỗi dậy trong tâm hồn.

Tuy nhiên, ngài cũng mạnh mẽ trong chính điều này; sức mạnh vượt qua cả sức người nhằm chống lại thế lực tà ác đối địch ẩn chứa trong hành động của hắn, và hệt như thể bị áp đảo bởi điều đó, nó hạ tay xuống, ngước nhìn hắn bằng ánh mắt đầy ngạc nhiên và đôi má tái nhợt, người mà trông giống như một phù thủy hùng mạnh, thâm trầm trong ma thuật và những bí thuật huyền bí! Đó là những ký tự rune đen tối mà hắn thốt ra, những dấu hiệu huyền bí mà hắn đang vẽ trong không gian! Nó sẽ chẳng thèm chớp mắt nếu hắn vung rìu hay con dao sắc bén trước mặt nó, thế nhưng nó lại chớp mắt khi hắn vẽ dấu thánh trên trán và ngực nó; nó giờ đây ngồi im như một chú chim thuần hóa, đầu gục xuống lồng ngực.

Dịu dàng, hắn kể cho nó nghe về hành động đầy tình yêu thương mà nó đã làm cho hắn trong đêm tối, rằng nó đã đến trong lớp da cóc gớm ghiếc để cởi trói cho hắn và đưa hắn ra với ánh sáng và sự sống. Hắn nói rằng nó cũng đang bị xiềng xích — bị trói buộc trong một chiếc xiềng xích chặt chẽ hơn hắn từng trải qua, nhưng nó cũng sẽ cùng hắn bước ra ánh sáng và sự sống. Hắn sẽ đưa nó đến Haddeby, diện kiến vị thánh Anskarius. Ở đó, trong thành phố của người Cơ Đốc, lời nguyền sẽ được hóa giải. Nhưng hắn không dám chở nó ngồi phía trước lưng ngựa, mặc dù bản thân nó hoàn toàn sẵn sàng ngồi ở đó.

— Ngươi phải ngồi phía sau ta trên lưng ngựa, chứ không phải ngồi trước! Vẻ đẹp phù thủy của ngươi mang một sức mạnh phát xuất từ tà ma. Ta khiếp sợ nó — thế nhưng ta vẫn nắm phần thắng trong Chúa Kitô!

Hắn quỳ gối cầu nguyện một cách cung kính và thành khẩn. Dường như những trảng rừng tĩnh lặng đã được thánh hiến qua đó thành một ngôi thánh đường linh thiêng. Lũ chim bắt đầu cất tiếng hót hệt như thể chúng thuộc về một tình huynh đệ mới; cây bạc hà tỏa hương thơm ngào ngạt như thể muốn thay thế cho trầm hương. Vị linh mục lớn tiếng tuyên bố những lời trong Kinh Thánh:—

«“Vầng Đông từ trên cao đã viếng thăm chúng ta, để soi sáng cho những kẻ ngồi trong chốn tối tăm và bóng tử thần, và dẫn dắt chân chúng ta vào đường bình an!”»

Và hắn nói về nỗi khát khao của muôn loài Tạo vật, trong khi hắn nói thì con ngựa, thứ vừa phi nước đại cuồng loạn nãy giờ, đứng yên lặng và lắc mạnh những khóm mâm xôi, khiến những quả mọng chín mọng, mọng nước rơi xuống tay bé Helga, tự nguyện dâng mình làm thức ăn giải khát cho nó.

CÓ MỘT CHÚ CHIM NHỎ ĐẬP CÁNH

Nó kiên nhẫn để cho người ta nhấc lên lưng ngựa, và ngồi đó giống như một kẻ mộng du đang bước đi, tỉnh táo mà chẳng hề di chuyển trong giấc mơ của mình. Vị tín đồ Cơ Đốc buộc hai nhánh cây lại với nhau bằng một dải vỏ cây để tạo thành hình cây thánh giá, và giơ cao nó trong tay. Và thế là họ cưỡi ngựa băng qua khu rừng, nơi ngày càng rậm rạp hơn khi đường đi càng sâu thẳm, hay đúng hơn là chẳng có con đường nào cả. Cây lý gai mọc chắn ngang lối đi; người ta buộc phải cưỡi ngựa vòng qua chúng. Dòng suối nhỏ không chảy thành dòng róc rách, mà đọng thành vũng lầy, và người ta phải vòng qua đó. Có sức sống và sự tươi mát ẩn trong bầu không khí trong lành của rừng già; không kém phần mạnh mẽ là những lời dịu dàng vang lên trong đức tin và tình yêu thương Cơ Đốc, trong khát vọng từ tận đáy lòng muốn đưa kẻ bị quỷ ám ra với ánh sáng và sự sống.

Người ta nói rằng những giọt mưa có thể đục thủng hòn đá cứng, những con sóng biển theo thời gian có thể mài nhẵn những mảnh đá góc cạnh, vỡ vụn. Giọt sương Ân Điển, đã rưới xuống người bé Helga, đã đâm thủng sự cứng nhắc và làm mài mòn những nét thô ráp trong bản tính của nó, mặc dù điều đó vẫn chưa rõ rệt và chính bản thân nó cũng chưa nhận thức được. Nhưng mầm non trong lòng đất nào biết gì về độ ẩm làm tươi mát và những tia nắng ấm áp, trong khi nó vẫn đang ẩn mình bên trong thân thể thực vật và đóa hoa?

Giống như lời ru của mẹ dành cho con vô thức thấm sâu vào tâm trí nó, để rồi nó bập bẹ từng tiếng theo mẹ mà chẳng hiểu ý nghĩa, dẫu cho sau đó chúng tự kết nối lại trong suy nghĩ và trở nên minh bạch theo thời gian, thì Lời Kinh Thánh cũng tác động lên nó theo cách có thể tạo nên vạn vật.

Họ cưỡi ngựa ra khỏi khu rừng, vượt qua bãi hoang, lại băng qua khu rừng không lối đi, và đến chập tối thì họ chạm trán với một nhóm cướp.

— Bọn mày ăn cắp đâu ra thiếu nữ xinh đẹp thế kia? — chúng hét lên; chúng chặn con ngựa lại và giật hai người cưỡi xuống đất, bởi vì chúng là những gã đàn ông lực lưỡng. Vị linh mục chẳng có thứ vũ khí nào ngoài con dao mà hắn lấy từ tay bé Helga để tự vệ; một tên cướp vung rìu chém tới, nhưng chàng thanh niên Cơ Đốc né kịp và nhanh nhẹn lách người sang một bên, nếu không hắn đã bị chém trúng; thế nhưng lưỡi rìu chém ngập sâu vào cổ con ngựa, khiến máu phun xối xả và con vật ngã nhụy xuống đất. Lúc bấy giờ bé Helga mới giật mình, hệt như vừa tỉnh giấc sau một giấc ngủ mê sâu thẳm, và lao mình quỳ xuống ôm lấy con vật đang hấp hối. Vị linh mục Cơ Đốc đứng chắn trước mặt nó để bảo vệ, nhưng một tên cướp vung chiếc chùy sắt nặng trịch nện thẳng vào trán hắn, làm vỡ toác hộp sọ. Máu và óc văng tung tóe xung quanh, và hắn ngã quỵ xuống đất tử vong.

Bọn cướp tóm lấy cánh tay trắng ngần của bé Helga. Đúng khoảnh khắc đó mặt trời lặn xuống, và khi tia nắng cuối cùng vụt tắt, nó liền biến thành một con cóc gớm ghiếc. Cái miệng màu lục nhạt toác rộng nửa khuôn mặt; đôi tay trở nên gầy guộc, nhầy nhụa và bàn tay to bản có màng da bơi. Sự kinh hãi bao trùm lấy bọn cướp khi chứng kiến cảnh tượng ấy. Nó đứng giữa bọn chúng, một quái vật gớm ghiếc; rồi giống loài ếch, nó nhảy phốc đi, với những cú nhảy cao hơn cả chiều cao của chính nó, và biến mất vào bụi rậm. Bọn cướp nhận ra đó là một trò tà ác của Loge, hay thuật ma thuật bí truyền, nên vô cùng sợ hãi vội vã bỏ chạy.

Vầng trăng tròn đã mọc lên từ lúc nào, và chẳng mấy chốc tỏa sáng rực rỡ, và bé Helga bò ra khỏi lùm cây trong lớp da của một con cóc khốn khổ. Nó đứng bên xác vị linh mục Cơ Đốc và con ngựa, và nó nhìn họ bằng đôi mắt dường như đang khóc. Chiếc đầu ếch của nó cất lên tiếng rên rỉ hệt như một đứa trẻ bắt đầu khóc. Nó lao mình bám vào người này rồi lại người kia; nó vốc nước bằng đôi bàn tay mà lớp màng da đã làm cho to và sâu hơn, rồi rưới lên người họ. Họ đã chết, và sẽ mãi mãi nằm lại trong cái chết; nó hiểu điều đó. Lãnh thú rừng hoang sẽ sớm kéo đến và xé xác họ; nhưng điều đó tuyệt đối không được phép xảy ra! Thế là nó bắt đầu bới đất sâu hết mức có thể. Đào một ngôi mộ cho họ là mong muốn của nó, nhưng nó chẳng có gì để đào ngoài một cành cây chắc và đôi bàn tay yếu ớt; thế nhưng trên đôi tay ấy lại có lớp màng da căng ra giữa các ngón tay. Nó xé rách lớp màng da ấy, và máu tuôn chảy. Nó hiểu rằng những nỗ lực ấy chẳng ích gì. Thế rồi nó lấy nước rửa mặt cho người chết, phủ lên mặt ngài những chiếc lá xanh tươi, đi kiếm những cành cây lớn đắp lên người ngài, rải thêm lá cây giữa các lớp cành, sau đó khuân những hòn đá nặng nhất mà nó có thể nhấc nổi đặt lên thi hài, rồi lấp đầy các khoảng trống bằng rêu phong. Cuối cùng, ngôi mộ trông thật vững chãi và được bảo vệ cẩn mật, nhưng công việc nhọc nhằn này đã ngốn sạch toàn bộ thời gian ban đêm — mặt trời giờ đây bừng ló rạng, và bé Helga đứng đó trong toàn vẹn vẻ đẹp, với đôi bàn tay đẫm máu, và lần đầu tiên, những giọt nước mắt lăn dài trên đôi má thiếu nữ ửng hồng.

Trong sự biến đổi này, dường như hai bản tính đang giằng xé lẫn nhau trong lồng ngực nó. Nó run rẩy và đảo mắt nhìn xung quanh hệt như vừa tỉnh giấc sau một cơn ác mộng. Chạy đến bên một gốc cây bạch dương mảnh dẻ, nó bám chặt lấy đó làm điểm tựa, rồi trèo vót lên ngọn cây lanh lẹ như một con mèo, và bám chặt lấy thân cây. Nó ngồi đó như một chú sóc hoảng sợ, ngồi lì ở đó suốt cả ngày dài giữa chốn rừng sâu tịch mịch, nơi vạn vật tĩnh lặng và mang vẻ chết chóc theo đúng nghĩa đen. Tuy nhiên, vẫn có một đôi bướm lượn lờ đùa giỡn hoặc cãi cọ nhau; những tổ kiến nằm sát bên với hàng trăm sinh vật nhỏ bé bận rộn bò ngược bò xuôi. Vô số loài muỗi nhảy múa trong không trung, từng đàn nối tiếp nhau; những bầy ruồi vo ve đuổi theo nhau; chim chóc, chuồn chuồn và các sinh vật có cánh nhỏ khác làm ngập tràn bầu không khí. Giun đất bò ra từ lớp đất ẩm ướt, con chuột chũi nhô đầu lên khỏi mặt đất. Ngoài ra thì vạn vật xung quanh đều tĩnh lặng và mang vẻ chết chóc, hay ít nhất là cái gọi là vẻ chết chóc! Chẳng có gì thèm để ý đến bé Helga, ngoại trừ lũ chim giẻ cùi cứ bay lượn kêu la inh ỏi quanh ngọn cây nơi nó đang ngồi. Chúng chuyền cành sát cạnh nó với vẻ tò mò đầy táo bạo. Chỉ một cái liếc mắt của nó cũng đủ để xua đuổi chúng bay đi; thế nhưng chúng chẳng thể hiểu nổi nó, và bản thân nó cũng chẳng tài nào hiểu nổi chính mình.

Khi chiều tà kề cận, và mặt trời bắt đầu lặn xuống, sự biến đổi sắp diễn ra lại giục giã nó hành động. Nó trượt người tuột xuống từ thân cây, và khi tia nắng cuối cùng biến mất, nó lại ngồi đó trong hình hài con cóc co ro, với đôi bàn tay rách nát lớp màng da, thế nhưng đôi mắt giờ đây lại lấp lánh một vẻ đẹp rực rỡ hơn nhiều so với trước đây, ngay cả khi ở trong hình hài con người xinh đẹp. Đó giờ đây là đôi mắt dịu hiền của một thiếu nữ thành kính nhìn ra từ sau lớp vỏ bò sát, và kể về một tâm hồn đã được tôi luyện sâu sắc, về một trái tim con người chân chính. Đôi mắt đẹp đẽ ấy đẫm lệ, những giọt nước mắt nặng trĩu làm dịu đi nỗi lòng nó.

Cây thánh giá làm bằng các nhánh cây buộc lại với nhau bằng dải vỏ cây, tác phẩm cuối cùng của kẻ giờ đây đã nằm xuống và được chôn cất, vẫn đang nằm trên ngôi mộ mà nó đã đắp. Bé Helga bèn cầm lấy nó, theo một sự thôi thúc bất chợt, và cắm nó xuống giữa những đám đá, bên trên thi hài ngài và con ngựa bị giết hại. Nỗi buồn thương từ ký ức làm dâng trào nước mắt trong đôi mắt nó, và với niềm tiếc thương trong tim, nó dùng tay vạch cùng một ký hiệu đó lên mặt đất xung quanh ngôi mộ đang che chở trang nghiêm cho người đã khuất. Khi nó dùng cả hai bàn tay vạch hình cây thánh giá, lớp màng da liền rách ra tuột xuống như một chiếc găng tay bị xé rách! Nó tự rửa ráy bằng dòng nước suối, và kinh ngạc nhìn đôi bàn tay trắng trẻo, mịn màng của mình. Nó lại một lần nữa làm dấu thánh trong không gian giữa nó và ngôi mộ; đôi môi nó mọng lên, chiếc lưỡi cử động, và Cái Tên ấy, cái tên mà nó đã nghe người ta thốt lên nhiều nhất trên chặng đường cưỡi ngựa băng qua khu rừng, đã cất lên thành tiếng từ miệng nó — nó thốt lên rằng: «Chúa Giê-su Ki-tô!»

Lớp da con cóc tuột rơi xuống: nó đã là một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần; nhưng cái đầu nó uể oải gục xuống, chân tay nó cần được nghỉ ngơi — nó chìm vào giấc ngủ.

Giấc ngủ của nó ngắn ngủi; nửa đêm nó thức giấc. Con ngựa chết đang đứng trước mặt nó, lấp lánh và tràn đầy sức sống, tỏa sáng rực rỡ trong ánh hào quang phát ra từ đôi mắt và vết thương ở cổ. Ngay bên cạnh, nó nhìn thấy vị linh mục Cơ Đốc bị sát hại, «đẹp trai hơn thần Baldur!» như cách vợ gã Viking từng nói; và ngài hiện ra được bao quanh bởi một vầng hào quang lửa cháy rực rỡ.

Có một vẻ nghiêm nghị toát ra từ đôi mắt to, hiền từ của ngài, vừa công chính vừa sắc sảo, một ánh nhìn thấu triệt đến mức dường như soi rọi vào tận những ngóc ngách thầm kín nhất trong trái tim nó. Bé Helga run rẩy trước ánh nhìn ấy, và ký ức của nó bừng tỉnh với một sức mạnh hệt như Ngày Phán Xét. Mọi hành động tử tế từng dành cho nó, mọi lời ôn tồn từng được thốt lên với nó, dường như đều được thổi hồn vào sự sống; nó hiểu rằng chính lòng thương xót đã che chở cho nó trong những ngày tháng thử thách, nơi tâm hồn linh hồn và đất bùn vật chất đấu tranh và nỗ lực. Nó nhận ra rằng bản thân mình chỉ luôn chạy theo bản năng ích kỷ của riêng mình và chẳng hề làm được việc tốt nào bằng chính sức lực của mình. Mọi thứ đều được ban ơn, mọi thứ đều được dung thứ, có thể nói là thế. Nó khiêm nhường cúi đầu, hổ thẹn trước Đấng duy nhất có thể thấu thấu những điều thầm kín trong tim; và ngay khoảnh khắc đó, dường như có một ngọn lửa tinh luyện chạm đến nó như một luồng lửa bốc cháy — ngọn lửa của Chúa Thánh Thần.

— Hỡi người con gái của chốn đầm lầy, — vị linh mục Cơ Đốc lên tiếng, — từ vũng bùn, từ đất đai mà ngươi sinh ra; rồi ngươi cũng sẽ từ đất đai mà trỗi dậy. Ngọn lửa bên trong ngươi sẽ quay trở về nguồn cội của bản thể nó; tia sáng ấy không phát xuất từ mặt trời, mà từ Thiên Chúa. Sẽ chẳng có linh hồn nào phải diệt vong, dẫu cho thời điểm sự sống hòa nhập vào cõi vĩnh hằng hãy còn xa vời lắm. Ta đến từ cõi chết; ngươi rồi cũng sẽ có lúc phải bước qua thung lũng sâu thẳm để đến với vùng đồi núi huy hoàng, nơi ân sủng và sự sung mãn ngự trị. Ta không thể dẫn ngươi đến Haddeby để chịu phép rửa tội Cơ Đốc. Trước tiên ngươi phải phá vỡ lớp khiên nước bao phủ vùng đầm lầy sâu thẳm, và kéo lên chiếc rễ sinh mệnh từng ban cho ngươi sự sống và nâng niu ngươi trong chiếc nôi. Ngươi phải hoàn thành sứ mệnh của mình trước khi sự thánh hiến có thể đến với ngươi.

Và ngài bế nó lên lưng ngựa, trao cho nó một chiếc bình xông trầm bằng vàng, giống như chiếc mà nó từng nhìn thấy trong lâu đài của gã Viking, tỏa ra một hương thơm ngọt ngào, ngào ngạt. Vết thương hở trên trán của vị tử đạo sáng ngời như một chiếc vương miện rực rỡ. Ngài cầm lấy cây thánh giá từ ngôi mộ, giơ cao nó lên; và thế là họ cất cánh bay đi xuyên qua bầu trời, lướt qua những gò mộ nơi các chiến binh được chôn cất, đang ngồi trên lưng những con chiến mã đã chết của họ; và những hình hài uy nghi ấy đứng dậy, phi ngựa ra tận đỉnh những ngọn đồi. Một vòng tròn bằng vàng bản rộng với một chỏm vàng lấp lánh trên trán họ dưới ánh trăng, và những chiếc áo choàng tung bay trong gió. Con rồng đang ẩn nấp canh giữ kho báu ngẩng đầu lên, dõi theo bóng họ. Những tên lùn nhô đầu ra khỏi các gò đất, và những luống cày lúc nhúc những đốm sáng đỏ, xanh lam và xanh lục, hệt như một cụm tàn lửa trên một mảnh giấy bị cháy dở.

Bay vút qua rừng cây và bãi hoang, suối nguồn và đầm nước, họ bay thẳng đến bãi lầy, và lượn lờ vòng tròn lớn phía trên đó. Vị linh mục Cơ Đốc giơ cao cây thánh giá; nó lấp lánh tựa vàng ròng, và từ đôi môi ngài cất lên khúc ca thánh thể. Bé Helga hát cùng ngài, hệt như một đứa trẻ hòa giọng vào bài ca của người mẹ. Nó vung chiếc bình xông trầm, và làn hương thơm ngào ngạt tỏa ra hệt như từ một bàn thờ, mạnh mẽ và tinh tế đến mức những khóm sậy và lau lách trong bãi lầy đều bung hoa nở rộ. Tất cả mầm sống đều đâm chồi từ lòng đất sâu thẳm; vạn vật có linh hồn đều trỗi dậy. Một tấm thảm hoa súng trải rộng như một tấm thảm thêu hoa lá, và trên đó nằm một người phụ nữ đang ngủ say, trẻ trung và xinh đẹp. Bé Helga ngỡ mình nhìn thấy hình bóng phản chiếu của chính mình trong làn nước tĩnh lặng; nhưng đó chính là người mẹ của nó, vợ của Đầm Vua, nàng công chúa đến từ dòng sông Nin.

Vị linh mục Cơ Đốc quá cố ra hiệu đặt người đang ngủ lên lưng ngựa; thế nhưng con ngựa lập tức quỵ xuống dưới sức nặng hệt như thân xác nó chỉ là một tấm vải liệm phấp phới trong gió; dẫu vậy, dấu hiệu cây thánh giá đã tiếp thêm sức mạnh cho ảo ảnh bồng bềnh ấy, và cả ba cùng cưỡi ngựa tiến về vùng đất vững chắc.

Một con gà trống gáy vang trong thành lũy của gã Viking. Những ảo ảnh tan biến vào làn sương mù và tản mác theo chiều gió, nhưng người mẹ và đứa con gái vẫn đứng đó bên nhau.

— Có phải đó là ta mà ta nhìn thấy trong làn nước sâu thẳm không? — người mẹ lên tiếng.

— Có phải đó là ta mà ta nhìn thấy trong chiếc khiên sáng ngời không? — cô con gái thốt lên; và họ áp sát vào nhau, ngực chạm ngực trong vòng tay của đối phương. Trái tim người mẹ đập mạnh mẽ nhất, và mụ đã thấu hiểu toàn bộ mọi chuyện.

— Con tôi! Đóa hoa của trái tim ta! Bông sen từ dòng nước sâu thẳm của ta!

Và mụ ôm chầm lấy con bé, khóc nức nở trên vai nó; và những giọt nước mắt ấy tựa như một phép rửa tội ban sự sống và tình cảm mới cho bé Helga.

— Ta đã đến đây trong lớp da thiên nga, và ta đã cởi bỏ nó, — người mẹ kể. — Ta chìm qua vũng lầy run rẩy, sâu tận vào lớp bùn của đầm lầy, thứ bao bọc lấy ta như một bức tường. Thế nhưng chẳng mấy chốc ta tìm thấy một dòng chảy tươi mát hơn bao quanh mình; một sức mạnh dường như lôi kéo ta ngày càng sâu hơn nữa. Ta cảm nhận sức nặng của cơn buồn ngủ trĩu nặng trên mi mắt; ta chìm vào giấc ngủ, ta mơ màng — ta ngỡ mình lại nằm trong các kim tự tháp của Ai Cập; nhưng trước mặt ta vẫn đứng gốc cây cơm cháy động đậy từng khiến ta hoảng sợ trên mặt bãi lầy. Ta nhìn vào những khe nứt trên vỏ cây, và chúng bừng sáng rực rỡ trong muôn màu sắc rồi biến thành những ký tự tượng hình — đó chính là chiếc quan tài xác ướp mà ta đang ngắm nhìn. Nó bung mở, và từ đó bước ra một vị lãnh chúa ngàn năm tuổi, hình hài xác ướp đen kịt, sáng bóng như con ốc sên hay lớp bùn đen nhầy nhụa — Đầm Vua, hay xác ướp của kim tự tháp, ta chẳng phân biệt nổi. Hắn ôm chặt lấy ta vào lòng, và ta cảm thấy mình sắp chết. Khi ta lần đầu tiên tỉnh lại với sự sống, và lồng ngực ấm áp trở lại,

ĐẶT VÒNG TRÒN VÀNG VÀO CỔ HẮN

có một chú chim nhỏ đập cánh, ríu rít hót ca. Nó bay vụt lên từ ngực ta hướng về mái nhà tối tăm, nặng nề, nhưng một dải rễ xanh dài vẫn gắn chặt nó với ta. Ta nghe và thấu hiểu những nốt nhạc khát khao của nó: «Tự do! Ánh nắng mặt trời! Về với cha tôi!» Thế rồi ta nghĩ về người cha của mình ở xứ sở ngập tràn ánh nắng quê hương, về cuộc đời ta, về tình cảm của ta! Và ta buông lỏng dải rễ cho nó vỗ cánh bay đi — bay về với cha nó. Kể từ giờ phút đó ta không còn mơ mộng gì nữa; ta ngủ một giấc dài và sâu cho đến khoảnh khắc những âm thanh và hương thơm trỗi dậy đánh thức ta.

Dải rễ xanh từ trái tim người mẹ đến đôi cánh chim ấy, giờ đã trôi dạt đi đâu? Nó đang nằm ở xó xỉnh nào? Chỉ có loài cò mới nhìn thấy nó. Dải rễ ấy chính là chiếc chồi xanh; cái nút thắt chính là đóa hoa lấp lánh từng đóng vai trò chiếc nôi cho đứa trẻ giờ đây đã khổng trưởng thành trong sắc đẹp, và lại một lần nữa gối đầu nghỉ ngơi gần trái tim người mẹ.

Và trong lúc họ đang đứng đó ôm chặt lấy nhau, cò bố bay lượn vòng tròn xung quanh họ, nhanh chóng bay về tổ, lấy ra từ đó những bộ cánh lông vũ được cất giữ suốt bao năm trời rồi khoác lên người mỗi người một bộ; và chúng cất cánh, vút bay lên khỏi mặt đất tựa như hai con thiên nga trắng muốt.

— Chúng ta trò chuyện đi, — cò bố nói, — giờ thì chúng ta đã có thể hiểu được ngôn ngữ của nhau rồi, dẫu cho chiếc mỏ của loài này được cắt xẻ khác với loài kia! Thật là may mắn hết sức khi tối nay các người đã đến kịp. Sáng mai là tôi, mình ơi, và lũ trẻ sẽ khởi hành rồi! Chúng ta bay về phương nam! Vâng, hãy nhìn tôi đây! Tôi là một người bạn cũ đến từ miền đất sông Nin, còn kia là cò mẹ; nó là kẻ chứa đựng trong tim nhiều điều hơn là chỉ biết kêu ca ríu rít. Nó luôn đinh ninh rằng nàng công chúa chỉ đang tự lo cho bản thân mình. Tôi và lũ trẻ đã mang những bộ da thiên nga đến đây. Chà, tôi mừng biết bao! Và thật là một điều may mắn làm sao khi tôi vẫn còn ở đây! Vào lúc rạng đông chúng ta sẽ lên đường, một đoàn cò lớn. Chúng ta bay dẫn đầu; các người có thể bay theo sau, và khi đó sẽ không sợ nhầm đường lạc lối. Tôi và lũ con sẽ có thể để mắt đến các người!

— Còn bông hoa sen mà lẽ ra tôi phải mang về, — nàng công chúa Ai Cập lên tiếng, — nó đang bay trong bộ cánh thiên nga ngay bên cạnh tôi đây! Tôi đã có đóa hoa của trái tim mình bên cạnh; thế là nó đã tự giải thoát. Về nhà thôi! Về nhà thôi!

Nhưng Helga nói rằng nó không thể rời khỏi vương quốc Đan Mạch cho đến khi được nhìn thấy mẹ nuôi của mình một lần nữa, người vợ tử tế của gã Viking. Trong tâm trí Helga trào dâng mọi kỷ niệm đẹp đẽ, mọi lời ôn tồn trìu mến, mọi giọt nước mắt mà người mẹ nuôi từng rơi vì nó, và nó cảm thấy dường như lúc này đây mình gắn bó nhất với người mẹ ấy.

— Vâng, chúng ta sẽ ghé qua nhà gã Viking, — cò bố nói. — Ở đó tôi đang chờ cò mẹ và lũ trẻ. Chắc chúng sẽ tròn xoe mắt ngạc nhiên và bàn tán rôm rả cho mà xem! Vâng, cò mẹ thì chẳng nói nhiều đâu; những gì nó làm đều ngắn gọn và súc tích, và nó nghĩ thế là tốt nhất! Tôi sẽ khua mỏ lạch tạch ngay lập tức để nó biết chúng ta đang đến.

Và thế là cò bố khua mỏ kêu lạch tạch, rồi cùng bầy thiên nga bay thẳng đến thành lũy của gã Viking.

Mọi người ở đó đều đang chìm trong giấc ngủ say. Vợ gã Viking mãi đến tận khuya mới đi nghỉ; mụ vẫn nơm nớp lo sợ cho bé Helga, kẻ đã biến mất ba ngày trước cùng vị linh mục Cơ Đốc. Chắc hẳn con bé đã giúp hắn trốn thoát, bởi vì con ngựa của hắn là con duy nhất bị mất tích trong chuồng. Bằng sức mạnh nào mà tất cả những chuyện này lại xảy ra được cơ chứ? Vợ gã Viking ngẫm nghĩ về những phép màu kỳ diệu mà mụ nghe nói là được thực hiện bởi Chúa Giê-su Ki-tô Bạch Y và bởi những kẻ tin theo Ngài cùng bước đi theo Ngài. Những suy nghĩ hỗn độn trong đầu mụ kết tinh thành một giấc mơ. Mụ có lẽ vẫn đang ngồi trên giường, thức giấc và trầm ngâm suy nghĩ, trong khi bóng tối bao trùm vạn vật bên ngoài. Một cơn giông bão nổi lên; mụ nghe thấy tiếng sóng biển gầm rú ở phía tây và phía đông, từ Biển Bắc và vùng biển Cattegat. Con mãng xà khổng lồ uốn lượn ôm trọn trái đất nơi đáy đại dương rung chuyển dữ dội; đó chính là Ragnarök, hoàng hôn của các vị thần, theo cách gọi của những kẻ ngoại giáo về giờ phút cuối cùng, khi vạn vật sẽ lụi tàn, ngay cả các vị thần tối cao cũng không ngoại lệ. Tiếng kèn vang lên, và các vị thần cưỡi ngựa xông pha qua chiếc cầu vồng, mình mặc giáp sắt, tham gia trận chiến cuối cùng. Dẫn đầu họ là những nữ chiến binh có cánh, và theo sau họ trong đội hình là những hình hài chiến binh đã khuất. Toàn bộ bầu trời bừng sáng bởi ánh sáng cực quang phương bắc, nhưng bóng tối lại một lần nữa chiếm ưu thế. Đó là một giờ phút kinh hoàng.

Và ngay sát bên người vợ gã Viking hoảng sợ, bé Helga đang ngồi trên sàn nhà trong hình hài gớm ghiếc của một con cóc, run rẩy và rúc mình vào người mẹ nuôi, người đã ôm lấy nó vào lòng và trìu mến giữ chặt lấy nó, mặc dù trông nó còn gớm ghiếc hơn cả một con cóc. Không gian tràn ngập âm thanh của những tiếng gươm đao va chạm và những cú nện chùy, tiếng tên bay xé gió, hệt như một cơn mưa đá cuồng nộ đang hoành hành phía trên đầu họ. Giờ phút đất trời sụp đổ đã điểm, các vì sao rơi xuống, và vạn vật bị thiêu rụi trong ngọn lửa của Surtr; thế nhưng người mơ mộng biết rằng một trời mới đất mới sẽ xuất hiện, và lúa mì sẽ sóng sánh gợn sóng ở nơi biển cả giờ đây đang cuộn trào qua lớp cát đáy cằn cỗi; rằng vị Thiên Chúa không thể gọi tên đang ngự trị, và vươn lên cùng Ngài là Baldur, đấng hiền từ và nhân hậu, được giải thoát khỏi cõi chết. Ngài đến — vợ gã Viking nhìn thấy ngài, và nhận ra khuôn mặt ấy. Đó chính là vị linh mục Cơ Đốc bị giam cầm.

— Chúa Giê-su Ki-tô Bạch Y! — mụ cất tiếng kêu lớn; và khi mụ thốt lên Cái Tên ấy, mụ đặt một nụ hôn lên chiếc trán gớm ghiếc của đứa con cóc; lớp da con cóc tuột rơi xuống, và bé Helga đứng đó trong toàn vẹn vẻ đẹp, dịu hiền hơn bao giờ hết và với đôi mắt rạng ngời ánh sáng. Nó hôn lên đôi bàn tay của người mẹ nuôi, chúc phúc cho mụ vì tất cả sự chăm sóc và tình cảm mà mụ đã dành cho nó trong những ngày tháng khốn cùng và thử thách; cảm ơn mụ vì những suy nghĩ mà mụ đã gieo mầm trong tâm trí nó; cảm ơn mụ vì đã nhắc đến Cái Tên mà nó lặp đi lặp lại: «Chúa Giê-su Ki-tô Bạch Y!» và rồi bé Helga vươn mình đứng dậy như một con thiên nga cao quý, đôi cánh rộng mở thênh thang, vang lên tiếng sột soạt hệt như khi một đàn chim di trú cất cánh bay đi!

Cùng với khoảnh khắc đó, vợ gã Viking bừng tỉnh, và vẫn nghe thấy bên ngoài âm thanh vỗ cánh mạnh mẽ tương tự. Mụ biết rằng đã đến lúc loài cò cất cánh lên đường, và chắc chắn đó là những gì mụ đang nghe thấy. Tuy nhiên, mụ vẫn muốn nhìn chúng một lần trước chuyến hành trình, và nói lời từ biệt với chúng. Mụ đứng dậy, bước ra ban công, và ở đó mụ nhìn thấy trên gờ của mái nhà phụ từng hàng cò đậu thẳng tắp, và quanh sân cũng như trên những ngọn cây cao, vô số những con khác đang bay lượn thành từng vòng tròn lớn. Thế nhưng ngay trước mặt mụ, trên mép giếng nơi bé Helga từng ngồi vô số lần để dọa mụ bằng tính khí hoang dã của nó, hai con thiên nga đang ngồi đó và nhìn mụ bằng đôi mắt thông minh, đong đầy ý thức. Giấc mơ bỗng ùa về trong tâm trí mụ; nó vẫn hiện hữu chân thực hệt như ban nãy. Mụ nghĩ về bé Helga trong hình hài con thiên nga, mụ nghĩ về vị linh mục Cơ Đốc, và mụ cảm thấy một niềm vui kỳ lạ dâng trào trong lồng ngực.

Bầy thiên nga vỗ cánh và uốn cong cổ, hệt như muốn cúi chào mụ; và vợ gã Viking dang rộng hai tay về phía chúng như thể mụ hiểu được tất cả, mụ mỉm cười với chúng qua làn nước mắt.

Rồi, giữa tiếng vỗ cánh và tiếng kêu lạch tạch náo động, toàn bộ bầy cò đồng loạt cất cánh khởi hành cho chuyến hành trình về phương nam.

— Chúng ta không thể đợi bầy thiên nga được đâu! — cò mẹ nói. — Nếu chúng muốn đi cùng chúng ta thì tùy ý; nhưng chúng ta không thể đợi ở đây cho đến khi lũ chim cún xuất phát được! Thật tuyệt vời khi được đi du lịch theo các gia đình đoàn tụ; chứ không giống như loài chim sẻ thông và chim mòng biển cổ rằn, lũ trống bay một ngả lũ mái bay một ngả; làm thế tuyệt đối chẳng ra thể thống gì cả! Mà lũ thiên nga kia vỗ cánh làm gì thế nhỉ?

— Mỗi loài có một cách bay riêng! — cò bố đáp. — Lũ thiên nga bay theo đường chéo, sếu bay theo hình tam giác, còn lũ chim cún bay theo đường uốn lượn như rắn bò.

— Đừng có nhắc đến loài rắn khi chúng ta đang bay lượn tít trên cao thế này chứ! — cò mẹ phàn nàn; — nó chỉ càng làm kích động cơn thèm ăn của lũ cò con nhà chúng ta trong khi chúng chẳng thể được thỏa mãn mà thôi.

— Có phải những ngọn núi cao ngất bên dưới kia là những nơi anh từng nghe kể không? — Helga trong bộ da thiên nga lên tiếng hỏi.

— Đó là những đám mây giông đang trôi lững lờ bên dưới chúng ta đấy, — cò mẹ đáp.

— Thế còn những đám mây trắng nhô cao tít tắp kia là gì vậy? — Helga lại hỏi.

— Đó là những rặng núi phủ tuyết vĩnh cửu mà con thấy đấy, — cò mẹ đáp; và chúng bay vút qua dãy Alps, hướng thẳng xuống vùng biển Địa Trung Hải xanh thẳm.

— Đất nước Châu Phi! Bờ biển Ai Cập! — người con gái của dòng Nin cất tiếng hát vang đầy hân hoan trong hình hài thiên nga, khi tít trên bầu trời cao, Ả nhận ra quê hương xứ sở của mình hiện ra như một vệt dài uốn lượn màu vàng nhạt.

Và khi nhìn thấy nó, bầy chim liền tăng tốc độ bay.

— Ta ngửi thấy mùi bùn sông Nin và lũ ếch ẩm ướt rồi! — cò mẹ thốt lên. — Nó làm ta phấn khích quá đi mất! Vâng, giờ thì các con sắp được nếm thử chúng rồi; giờ thì các con sẽ được nhìn thấy chim già đẫy, chim cò quăm,

RỒI NẢ NHÌN THẤY BẦY CÒ

và loài sếu! Tất cả chúng đều thuộc họ nhà chúng ta đấy, nhưng chúng chẳng đẹp đẽ gì cho cam nếu so với chúng ta. Chúng cứ ra điều ta đây, nhất là con cò quăm; nó giờ đây được người Ai Cập nuông chiều hết mực — họ ướp xác nó và nhồi vào người nó đủ loại thảo mộc thơm phức. Tôi thà bị nhồi đầy ếch sống vào bụng còn hơn, và các con cũng thế, các con sẽ được như vậy. Được nếm trải cảm giác có thứ gì đó trong bụng khi còn sống vẫn hơn là được làm xác ướp oai phong khi đã chết! Đó là quan điểm của tôi, và quan điểm đó muôn đời vẫn đúng!

— Bầy cò đã về rồi kìa! — người ta loan báo trong ngôi nhà nguy nga bên bờ sông Nin, nơi trong đại sảnh mở với những tấm đệm mềm mại bọc da báo, vị chủ nhân vương giả đang nằm duỗi thẳng cẳng, không sống cũng chẳng chết, đang ngày đêm mong mỏi đóa hoa sen từ đầm lầy sâu thẳm ở phương bắc. Họ hàng và gia nhân đứng vây quanh ngài.

Và bay vào đại sảnh là hai con thiên nga trắng muốt vừa theo chân bầy cò đến! Chúng trút bỏ bộ cánh lông vũ rực rỡ chói lọi, và xuất hiện trước mắt mọi người là hai thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần, giống nhau như hai giọt nước! Họ cúi người xuống bên người đàn ông già cỗi, gầy mòn xanh xao; họ vén mái tóc dài của mình sang một bên, và khi bé Helga cúi người xuống bên người ông của mình, sắc hồng liền trở lại trên đôi má ngài, đôi mắt ngài lấp lánh ánh sáng, và sức sống bừng tỉnh trong tứ chi cứng đờ. Cụ ông đứng dậy khỏe mạnh và vương giả; con gái và cháu gái ôm chầm lấy ngài hệt như đang chào mừng ngài vào buổi sáng sau một giấc mơ dài đầy mệt mỏi.

Và niềm vui ngập tràn khắp ngôi nhà cùng chiếc tổ cò, nhưng ở đó niềm vui lớn nhất vẫn là thức ăn ngon lành và bầy đàn ếch lúc nhúc; và trong lúc các bậc uyên bác vội vã ghi chép lại vắn tắt câu chuyện về hai nàng công chúa cùng đóa hoa chữa bệnh, một sự kiện vĩ đại và hồng phúc cho cả gia tộc lẫn đất nước, thì cặp cò bố mẹ kể lại câu chuyện theo cách riêng của chúng cho gia đình mình nghe, nhưng chỉ sau khi tất cả đã thỏa thuê chiếc bụng đói, bằng không thì chúng sẽ bận rộn với những việc khác chứ chẳng đời nào chịu ngồi nghe kể chuyện.

— Giờ thì anh sắp trở thành một nhân vật có tiếng tăm rồi đấy nhé! — cò mẹ thì thầm; — điều đó là cái chắc!

— Chà! Tôi thì thành nhân vật có tiếng tăm gì được cơ chứ? — cò bố đáp; — mà tôi đã làm được tích sự gì to tát đâu cơ chứ?

— Anh đã làm được nhiều việc hơn tất cả những kẻ khác kết lại ấy chứ! Nếu không có anh và lũ trẻ thì hai nàng công chúa đã chẳng bao giờ được nhìn thấy Ai Cập lần nữa, và cứu sống được ông cụ đâu. Anh sẽ trở thành nhân vật lớn đấy! Chắc chắn anh sẽ được phong học vị Tiến sĩ cho mà xem, và lũ con chúng ta sau này cũng sẽ được thừa hưởng điều đó, rồi đến lượt con cháu chúng cũng vậy. Nhìn anh lúc này trông chẳng khác gì một vị y sư Ai Cập cả — trong mắt em là thế đấy!

Các bậc thông thái uyên bác giảng giải về ý tưởng nền tảng, theo cách họ gọi, xuyên suốt toàn bộ câu chuyện: «Tình yêu sinh ra sự sống!» — họ đưa ra lời giải thích đó theo nhiều cách khác nhau — «tia nắng mặt trời ấm áp chính là nàng công chúa Ai Cập, nàng đã hạ phàm xuống chỗ Đầm Vua, và trong cuộc hội ngộ của họ, đóa hoa đã đâm chồi nảy lộc——»

— Tôi chẳng thể nhớ nổi chính xác từng chữ đâu, — cò bố nói, kẻ vừa nghe lỏm được từ trên mái nhà và được kỳ vọng sẽ thuật lại toàn bộ câu chuyện trong tổ của mình. — Những gì họ nói quá ư rắc rối, quá ư thông minh, đến mức họ lập tức nhận được biết bao danh hiệu và quà tặng. Ngay cả bếp trưởng cũng nhận được một phần thưởng cao quý — đó là phần dành cho món súp!

— Thế còn anh thì nhận được gì nào? — cò mẹ truy vấn; — lẽ ra họ không được phép quên đi nhân vật quan trọng nhất chứ, chính là anh chứ còn ai vào đây nữa. Bọn uyên bác chỉ giỏi ba hoa chích choè về chuyện đó thôi, nhưng rồi thời của anh cũng sẽ đến!

Đêm muộn hôm đó, khi giấc ngủ bình yên bao trùm lấy ngôi nhà giờ đây đang thịnh vượng, có một kẻ vẫn còn thức giấc; và kẻ đó không phải là cò bố, mặc dù nó vẫn đứng bằng một chân trong tổ và ngủ hệt như một người lính gác. Không, bé Helga vẫn đang thức. Nó rướn người ra khỏi ban công và ngắm nhìn bầu trời quang đãng với những vì sao lớn lấp lánh, rực rỡ và thuần khiết hơn những gì nó từng thấy ở phương bắc, thế nhưng vẫn là những vì sao ấy. Nó nghĩ về người vợ gã Viking bên bãi lầy, về đôi mắt dịu hiền của người mẹ nuôi, và những giọt nước mắt mụ từng rơi vì đứa con cóc tội nghiệp, kẻ giờ đây đang đứng giữa ánh sáng rực rỡ của những vì sao bên dòng sông Nin trong bầu không khí xuân dịu ngọt. Nó nghĩ về tình yêu trong lồng ngực người đàn bà ngoại giáo ấy, thứ tình yêu từng dành cho một sinh vật khốn khổ vốn mang hình hài con người thì tàn độc như loài dã thú, còn mang hình hài động vật thì gớm ghiếc từ diện mạo cho đến xúc giác. Nó ngước nhìn những vì sao lấp lánh, và hồi tưởng lại ánh hào quang trên trán người đã khuất, khi họ bay vụt qua rừng cây và bãi hoang; những âm thanh văng vẳng trong ký ức, những lời lẽ nó từng nghe thấy khi họ cùng cưỡi ngựa phi đi và nó ngồi đó như bị tê liệt — những lời bàn về Đấng Tối Cao của Tình Yêu, Tình Yêu vĩ đại nhất, bao trùm lấy muôn thế hệ.

Vâng, biết bao ơn huệ đã được ban ơn, đã giành được, đã đạt được! Tâm trí bé Helga chìm đắm, ngày đêm suy ngẫm về toàn bộ vận may tốt lành của mình, và nó đứng đó chiêm nghiệm hệt như một đứa trẻ vội vã quay đi khỏi người ban ơn để ngắm nhìn tất cả những món quà xinh đẹp đã được trao tặng; thế rồi nó vươn mình đứng dậy giữa hạnh phúc ngày một dâng cao, thứ có thể đến và chắc chắn sẽ đến. Nó quả thực đã được mang đi theo những con đường huyền bí để hướng tới niềm vui và hạnh phúc thậm chí còn cao cả hơn, và chính trong điều này, có một ngày nó đã đánh mất bản thân mình triệt để đến mức chẳng còn màng nghĩ đến Đấng Ban Ơn nữa. Chính sức mạnh của lòng dũng cảm tuổi trẻ đã truyền cảm hứng cho canh bạc liều lĩnh của nó. Đôi mắt nó bừng sáng, nhưng ngay lập tức nó bị kéo bừng tỉnh bởi một tiếng động lớn hẻo lánh vang lên ở sân trong bên dưới. Ở đó, nó nhìn thấy hai con đà điểu lực lưỡng đang chạy hoảng loạn vòng quanh trong không gian hẹp. Chưa bao giờ trước đây nó nhìn thấy sinh vật ấy, một loài chim quá lớn, vừa vụng dề lại vừa nặng nề. Đôi cánh của nó trông hệt như bị cắt cụt, còn bản thân con chim thì trông như vừa bị thương, và nó bèn gặng hỏi chuyện gì đã xảy ra với con vật đó, để rồi lần đầu tiên được nghe truyền thuyết mà người Ai Cập kể về loài đà điểu.

Giống loài này thuở xưa từng vô cùng xinh đẹp, với đôi cánh to khỏe lực lưỡng; rồi vào một buổi tối nọ, một con chim rừng hùng vĩ đã nói với nó rằng: «Này người anh em, sáng mai nếu Chúa cho phép, chúng ta có bay ra sông để uống nước không?» Và đà điểu đáp: «Tôi sẽ đi.» Khi trời hửng sáng, chúng cất cánh bay lên, thoạt đầu bay vút lên cao hướng về phía mặt trời — con mắt của Chúa — bay ngày càng cao hơn nữa, đà điểu vượt lên trước tất cả những con khác; nó bay trong niềm kiêu hãnh hướng về ánh sáng; nó dựa dẫm vào sức mạnh của chính mình, chứ không cậy nhờ vào Đấng Ban Ơn; nó đã không thốt lên rằng: «Nếu Chúa cho phép!» Thế rồi vị thiên thần báo thù kéo bức màn che khỏi ngọn lửa bùng cháy, và ngay khoảnh khắc đó đôi cánh của con chim bị thiêu rụi; nó rơi thẳng xuống đất trong thảm hại. Con cháu của chúng từ đó không bao giờ có thể cất cánh bay lên được nữa; chúng chạy trốn trong sợ hãi, lao đi cuồng loạn theo những vòng tròn trong không gian chật hẹp ấy. Đó là lời nhắc nhở cho chúng ta, những con người trong mọi suy nghĩ, trong mọi hành động, hãy luôn cất lời rằng: «Nếu Chúa cho phép!»

Và Helga trầm ngâm cúi đầu, nhìn con đà điểu đang hoảng hốt chạy trốn, nhìn nỗi sợ hãi của nó, nhìn sự ngớ ngẩn thích thú của nó khi nhìn thấy cái bóng to lớn của chính mình hắt lên bức tường trắng rực rỡ dưới ánh mặt trời. Và một nỗi nghiêm túc sâu sắc khắc sâu vào tâm trí và suy nghĩ của nó. Một cuộc đời giàu sang nhường ấy, ngập tràn thịnh vượng nhường ấy đã được ban tặng, đã giành được — điều gì sẽ xảy ra tiếp theo đây? Điều gì vẫn đang chờ đón phía trước? Điều tuyệt vời nhất chính là: «Nếu Chúa cho phép!»

Vào đầu mùa xuân, khi bầy cò lại một lần nữa khởi hành hướng về phương bắc, bé Helga cầm lấy chiếc vòng tay bằng vàng của mình, khắc tên mình lên đó, ra hiệu gọi cò bố lại, đeo chiếc vòng vàng quanh cổ nó và nhờ nó mang đến cho vợ gã Viking, để qua đó mụ hiểu rằng đứa con nuôi của mụ vẫn còn sống, rằng nó đang hạnh phúc và vẫn luôn nhớ về mụ.

— Mang cái này nặng nề phết đấy! — cò bố thầm nghĩ khi chiếc vòng được quàng vào cổ nó; — nhưng chẳng ai ném vàng bạc và danh vọng ra giữa ngã ba đường cả. Lên tới trển, họ sẽ thấy quả thực loài cò mang lại may mắn!

— Anh thì đẻ ra vàng, còn tôi thì đẻ ra trứng! — cò mẹ nói; — nhưng anh chỉ đẻ một lần duy nhất, còn tôi đẻ mỗi năm! Chỉ có điều tôi bực mình là chẳng ai đánh giá đúng công sức của cả hai chúng ta cả.

— Nhưng tự chúng ta biết rõ điều đó mà, mình ơi! — cò bố đáp.

— Đâu có treo cái đó lên người mà khoe được đâu, — cò mẹ phản bác. — Nó chẳng giúp chúng ta có gió thuận chiều hay có thêm miếng ăn nào đâu anh.

Và thế là chúng cất cánh bay đi.

Chú chim sơn ca nhỏ, đang cất tiếng hót lảnh lót trong lùm cây me chua, cũng ngỏ ý muốn khởi hành đi phương bắc ngay lập tức. Bé Helga từng nhiều lần nghe tiếng hót của nó ở gần bãi hoang; nó muốn gửi gắm cho chú một lời nhắn, bởi vì nó đã hiểu được ngôn ngữ của loài chim khi bay trong bộ da thiên nga, và kể từ dạo đó nó vẫn thường xuyên dùng thứ tiếng ấy để trò chuyện với cò và chim nhạn. Chim sơn ca sẽ hiểu được nó, và nó nhờ chú chim hãy bay đến khu rừng bạch dương trên bán đảo Jutland, nơi nó từng dựng ngôi mộ bằng đá và cành cây; tại đó nó nhờ chú hãy nhắn nhủ toàn bộ bầy chim nhỏ hãy bảo vệ ngôi mộ, và đời đời cất tiếng hót xung quanh đó. Và chú chim sơn ca bay đi — và thời gian cũng vút bay theo.

Con đại bàng đứng trên đỉnh kim tự tháp vào mùa thu, nhìn xuống một đoàn người lữ hành nguy nga gồm những con lạc đà mang đầy hàng hóa, cùng những tráng sĩ mặc trang phục đắt tiền cưỡi trên lưng những con chiến mã Ả Rập đang phì khò khói mũi, sáng lóa tựa bạc trắng với phần lỗ mũi phập phồng sắc đỏ, bờm dày nặng trĩu rủ xuống đôi chân mảnh dẻ. Những vị khách quý, một vị vương tử trẻ tuổi đến từ vương quốc Ả Rập, tuấn tú đúng bậc vương giả, đã đến ngôi nhà cao quý ấy, nơi chiếc tổ cò giờ đây đang bỏ trống, những chủ nhân cũ của nó hiện đang ở tận miền đất phương bắc xa xôi, nhưng chẳng mấy chốc sẽ trở về. Và họ đến đúng vào ngày ngập tràn niềm vui và tiếng cười náo nhiệt nhất. Một lễ cưới hoàng tráng được tổ chức, và bé Helga chính là cô dâu diện trang phục lụa là và trang sức ngập người; chú rể là vị vương tử trẻ tuổi đến từ xứ sở Ả Rập; và cả hai ngồi ở vị trí trang trọng nhất tại bàn tiệc giữa người mẹ và người ông. Thế nhưng con bé không hề nhìn vào đôi má rám nắng, nam tính với bộ râu đen quăn của chú rể; nó không nhìn vào đôi mắt đen thẳm, rực lửa đang dán chặt vào người mình; nó ngước đôi mắt ra ngoài và hướng lên bầu trời cao nơi những vì sao lấp lánh đang tỏa sáng, chiếu rọi từ thiên đường xuống.

Rồi bỗng có tiếng sột soạt của những nhịp vỗ cánh mạnh mẽ vang lên ngoài không gian — bầy cò đã trở về; và đôi chim già, dẫu cho có mệt mỏi vì hành trình dài và khao khát nghỉ ngơi đến đâu đi nữa, vẫn lập tức bay thẳng đến lan can hiên nhà ngay khi nhận ra đây là ngày lễ hội của ai. Chúng đã nghe tin từ tận biên giới đất nước rằng bé Helga đã cho người tạc hình chúng lên tường bởi vì chúng là một phần trong câu chuyện cuộc đời nó.

— Thật là một cử chỉ ghi nhớ vô cùng tốt đẹp, — cò bố nhận xét.

— Chẳng đáng là bao! — cò mẹ bĩu môi; — nó có làm ít hơn nữa cũng chẳng được.

Và khi Helga nhìn thấy chúng, nó đứng dậy bước ra hiên nhà để vỗ về lưng chúng. Cặp cò già khẽ uốn cổ cúi đầu chào, còn lũ chim non trong bầy ngước nhìn và cảm thấy vô cùng vinh dự.

Và Helga ngước nhìn những vì sao rực rỡ đang tỏa sáng ngày một quang đãng hơn; và giữa những vì sao ấy với nó, một hình hài dường như đang chuyển động còn tinh khiết hơn cả bầu không khí, hiện lên xuyên qua lớp không gian ấy, lơ lửng sát ngay bên cạnh nó — đó chính là vị linh mục Cơ Đốc đã qua đời; ngài đã đến vào đúng ngày lễ hội của nó, đến từ Vương quốc Thiên Đàng.

— Sự lộng lẫy và vinh quang ngự trị nơi đó vượt xa tất cả những gì trần thế này từng biết đến! — ngài lên tiếng.

Và bé Helga thành khẩn cầu nguyện từ tận đáy lòng, chưa bao giờ nó cầu nguyện thiết tha đến thế, ước gì mình chỉ được phép dám nhìn thoáng qua dù chỉ một phút giây, chỉ được liếc một cái duy nhất vào Vương quốc Thiên Đàng, diện kiến Chúa Cha của muôn loài.

Và ngài nâng nó bay lên chốn vinh quang rực rỡ ấy, trong một dòng chảy cuồn cuộn của âm thanh và suy nghĩ; không chỉ xung quanh nó ngập tràn ánh sáng và âm thanh, mà ngay trong chính lồng ngực nó cũng thế. Không ngôn từ nào có thể diễn tả nổi điều đó.

— Giờ thì chúng ta phải trở về thôi; người ta đang cần em kìa! — ngài bảo.

— Cho em xin liếc thêm một cái nữa thôi! — nó nài nỉ; — chỉ một phút ngắn ngủi thôi mà!

— Chúng ta phải quay về trần gian; tất cả khách khứa đã tản đi hết rồi.

— Chỉ một cái nhìn nữa thôi! Cái cuối cùng ấy——

Và bé Helga đứng sững bên ngoài hiên nhà; thế nhưng toàn bộ những ngọn đuốc bên ngoài đều đã vụt tắt, mọi ánh đèn trong phòng tân hôn đều đã biến mất, bầy cò đã bay đi, chẳng còn bóng dáng vị khách nào, cũng chẳng thấy chú rể đâu; vạn vật cứ như thể bị thổi bay đi sạch sẽ chỉ trong vỏn vẹn ba phút ngắn ngủi.

Lúc bấy giờ nỗi kinh hãi mới bủa vây lấy Helga, và nó băng qua đại sảnh rộng lớn, trống huơ trống hoác để tiến vào căn phòng bên cạnh. Những người lính lạ mặt đang ngủ say sưa ở đó. Nó đẩy một cánh cửa hông dẫn vào phòng riêng của mình, và khi nó đinh ninh rằng mình sẽ đứng trong căn phòng quen thuộc, thì ngỡ ngàng nhận ra bản thân đang đứng ngoài khu vườn; thế nhưng cảnh tượng không còn giống trước nữa — bầu trời đỏ rực và lấp lánh, trời đang hửng sáng.

Chỉ ba phút ở trên Thiên Đàng, mà cả một đêm dài đã trôi qua ở hạ giới!

Rồi nó nhìn thấy bầy cò; nó cất tiếng gọi chúng, dùng chính ngôn ngữ của loài chim, và cò bố quay đầu lại, lắng nghe, rồi rà lại gần nó.

— Mày đang nói tiếng của loài tao đấy chứ! — nó cất tiếng; — mày muốn gì hả? Mày là mụ đàn bà xa lạ nào mà mò đến đây thế?

— Là em đây mà! Helga đây mà! Anh không nhận ra em sao? Mới ba phút trước chúng ta hãy còn trò chuyện với nhau ở hiên nhà đằng kia mà.

— Mày lú lẫn rồi! — con cò quả quyết; — chắc là mày nằm mơ đấy chứ!

— Không, không! — nó phủ nhận, và nhắc lại cho nó nghe về thành lũy của gã Viking cùng bãi lầy, và cả chuyến hành trình đến tận xứ này!

Nghe đến đó, cò bố chớp chớp mắt: — Đó là một câu chuyện xưa lắc xưa lơ rồi; tao được nghe kể từ thời cụ kỵ của cụ kỵ tao cơ! Vâng, quả thực từng có một nàng công chúa như thế ở Ai Cập xuất thân từ vương quốc Đan Mạch, nhưng Ả đã biến mất vào đúng đêm cưới của mình từ hàng trăm năm trước, và chẳng bao giờ trở lại nữa. Mày có thể tự mình đọc điều đó trên tấm bia kỷ niệm trong vườn kìa; trên đó có khắc cả thiên nga lẫn cò, và ở tận đỉnh cao nhất chính là tượng của mày bằng đá cẩm thạch trắng.

Sự thật quả đúng là như vậy. Bé Helga tận mắt chứng minh điều đó, thấu hiểu tất cả, và quỵ sụp xuống đầu gối.

Mặt trời bừng ló rạng, và hệt như ngày trước, dưới sức nóng của những tia nắng, lớp da cóc biến mất để nhường chỗ cho hình hài xinh đẹp xuất hiện, giờ đây nó vươn mình đứng dậy dưới ánh sáng rửa tội trong một hình hài rực rỡ vẻ đẹp hơn, thuần khiết hơn cả bầu không khí, tựa như một tia sáng — bay về với Chúa Cha của muôn loài.

Thể xác của nó hóa thành tro bụi; nằm ngay chỗ nó vừa đứng là một đóa hoa sen đã tàn úa.

— Thì ra đó là một cái kết hoàn toàn mới cho câu chuyện! — cò bố thốt lên. — Ta hoàn toàn không ngờ tới điều đó! Nhưng ta khá thích kết cục này đấy!

— Tự hỏi lũ con chúng ta sẽ bàn tán thế nào về chuyện này đây! — cò mẹ cất lời.

— Vâng, đó mới chính là vấn đề chính chứ lị! — cò bố đáp lời.

CHIM NHẠN VÙT BAY VÚT LÊN BẦU TRỜI CAO