Trên mái của một ngôi nhà nằm ở rìa một thị trấn nhỏ, một chú cò đã làm tổ ở đó. Cò mẹ đang ngồi trong tổ cùng bốn đứa con nhỏ, đám cò con lúc nào cũng vươn những chiếc mỏ đen nhỏ xíu vốn chưa chuyển sang màu đỏ. Cách đó không xa, ngay trên lan can, cò bố đứng hiên ngang và kiêu hãnh; chú thu một chân lên dưới thân mình vì đã mỏi khi đứng bằng cả hai chân. Trông chú cứ như thể được đẽo bằng gỗ vậy, đứng bất động đến thế cơ chứ. "Trông thật oai phong làm sao," chú thầm nghĩ, "khi vợ mình có một lính canh gác cho cái tổ; người ta đâu biết mình là chồng cô ấy, chắc chắn họ sẽ tưởng mình được lệnh đứng đây—trông mới oai làm sao!" và thế là chú tiếp tục đứng bằng một chân.

Dưới con đường phía dưới, lũ trẻ đang tụ tập chơi đùa cùng nhau. Khi trông thấy những chú cò, đứa nghịch ngợm nhất trong bọn bắt đầu cất giọng hát thật to những câu vần cổ về loài cò mà nó còn nhớ, và chẳng mấy chốc lũ trẻ khác cũng hùa theo hát cùng—

Cò ơi! Cò ơi! Cò chân dài!

Vào trong tổ nhé chớ có ngại;

Vợ cò đang ngự ở bên trong,

Cùng bốn đứa con thật to lù lù.

Đứa đầu ta đem treo cổ như mèo,

Đứa thứ hai ta đem thiêu đốt,

Đứa thứ ba quay trên lò nướng giòn,

Đứa thứ tư dìm chết ngắc như chuột!

Mấy chú cò con kêu lên: "Cậu có nghe lũ con trai đang hát gì không kìa; chúng bảo chúng ta sẽ bị treo cổ và thiêu sống đấy!"

Cò mẹ bảo: "Đừng bận tâm, đừng nghe chúng nói gì; chúng sẽ chẳng làm hại được các con đâu."

Nhưng lũ trẻ vẫn tiếp tục hát và chĩa tay về phía bấy nhiêu chú cò: chỉ có duy nhất một cậu bé tên là Peter nói rằng "trêu chọc và quấy rầy loài vật là một tội lỗi, và cậu sẽ không dính líu gì đến chuyện đó."

Cò mẹ lại tìm cách dỗ dành bấy nhiêu đứa con nhỏ. Nó bảo: "Đừng bận tâm; các con hãy nhìn bố kìa, bố đứng điềm tĩnh nhường nào, mà lại chỉ đứng có một chân thôi đấy."

Lũ cò con vừa rụt đầu vào trong tổ vừa thưa: "Nhưng tụi con sợ lắm!"

Ngày hôm sau, khi lũ trẻ lại tụ tập chơi đùa cùng nhau và nhìn thấy những chú cò, chúng lại cất tiếng hát—

Đứa đầu ta đem treo cổ như mèo,

Đứa thứ hai ta đem thiêu đốt!

Lũ cò con hỏi: "Thế chúng ta thực sự sẽ bị treo cổ và thiêu sống sao?"

Cò mẹ đáp: "Làm gì có chuyện đó! Các con sẽ phải tập bay: mẹ sẽ tự tay dạy cho các con. Rồi chúng ta có thể bay sang đồng cỏ và đến thăm mấy chú ếch. Chúng sẽ cúi chào chúng ta dưới nước và kêu, 'Ộp, ộp!', rồi chúng ta sẽ ăn thịt chúng; thế chẳng phải tuyệt lắm sao?"

Lũ cò con hỏi: "Rồi sau đó thì sao ạ?"

"Rồi tất cả cò trong xứ sẽ tụ họp lại, và buổi tập dượt mùa thu sẽ bắt đầu. Lúc đó, việc các con bay cho giỏi là điều vô cùng quan trọng; bởi vì bất cứ ai không bay được, vị tướng quân sẽ dùng mỏ đâm chết tươi; thế nên các con phải hết sức chú ý khi chúng ta bắt đầu huấn luyện, và phải học cho thật nhanh."

"Thế hóa ra cuối cùng chúng ta vẫn bị giết như lời lũ trẻ nói ư? Ồ, nghe kìa! Chúng lại đang hát nữa rồi!"

Cò mẹ bảo: "Hãy chú ý đến mẹ, đừng để ý đến chúng! Sau buổi tập lớn, chúng ta sẽ bay đến những xứ sở ấm áp, ở rất xa nơi này, vượt qua những dãy núi và cánh rừng. Chúng ta sẽ bay đến Ai Cập, nơi có những ngôi nhà bằng đá ba góc mà đỉnh của chúng chạm tới những tầng mây; chúng được gọi là các kim tự tháp, và còn cổ kính hơn cả những gì loài cò có thể tưởng tượng được. Ở đó cũng có một con sông dâng nước ngập bờ, biến cả vùng đất thành một đầm lầy, và chúng ta sẽ lội xuống đầm lầy ấy để bắt ếch ăn."

Lũ cò con thốt lên: "Ôi!"

“Đúng thế, thích lắm đấy! Chẳng phải làm gì ngoài việc ăn suốt cả ngày. Và trong lúc chúng ta đang hưởng thụ sự thoải mái đó ở xứ người, thì ở đây trên cây chẳng còn lại lấy một chiếc lá xanh nào, trời lạnh đến nỗi những đám mây bị đóng băng và rơi xuống mặt đất thành những mảnh trắng nhỏ li ti.”—Ý nó là tuyết, nhưng nó không thể diễn tả rõ ràng hơn được.

Lũ cò con hỏi: "Thế mấy đứa con trai hư hỏng kia có bị đóng băng thành từng mảnh luôn không ạ?"

“Không, chúng sẽ không bị đóng băng thành từng mảnh đâu; nhưng tình cảnh của chúng cũng chẳng khá hơn là bao; chúng sẽ phải xúm lại quanh đống lửa trong những căn phòng tối tăm chật hẹp của mình; trong khi các con, trái lại, sẽ được bay lượn ở những xứ sở xa xôi, nơi có những đóa hoa tuyệt đẹp và ánh mặt trời ấm áp.”

Thế rồi, thời gian trôi qua, và những chú cò con lớn nhanh đến mức khi đứng thẳng trong tổ, chúng có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn phong cảnh xung quanh từ một khoảng cách rất xa. Cò bố thường mang về cho chúng mỗi ngày những chú ếch con ngon nhất, cùng với ốc sên và tất cả những món ngon khoái khẩu của loài cò mà chú có thể tìm thấy. Ồ! Thật là buồn cười làm sao khi thấy chú biểu diễn những trò hay ho cho chúng xem; chú sẽ cúi đầu lên phần đuôi, dùng mỏ gõ lách cách, rồi kể cho chúng nghe những câu chuyện vô cùng cuốn hút về các vùng đầm lầy.

Một ngày nọ, cò mẹ bảo: "Bây giờ các con phải học bay!" và thế là, cả bốn chú cò con buộc phải bước ra ngoài lan can. Ồ, chúng run rẩy làm sao! Và dù chúng đã cố gắng lấy thăng bằng trên đôi cánh, chúng vẫn suýt ngã.

Cò mẹ bảo: "Hãy nhìn mẹ đây này. Đây là cách các con phải giữ đầu; và đặt chân theo thế này,—một, hai! một, hai! cách này sẽ giúp các con tiến lên." Nó bay một đọan ngắn, và lũ cò con ngượng nghịu nhảy theo sau—tõm một cái! chúng rơi xuống; bởi vì thân hình chúng quá nặng nề.

CÒ ƠI! CÒ ƠI! CÒ CHÂN DÀI!

Một chú cò con vừa lủi thủi bò ngược lại vào tổ vừa nói: "Con không bay đâu. Con chẳng muốn đến những xứ sở ấm áp chút nào!"

“Con muốn bị đóng băng đến chết trong mùa đông à? Hay muốn lũ con trai đến treo cổ, thiêu sống, hoặc quay thịt con đây? Đợi một chút nhé, mẹ sẽ gọi chúng tới đấy!”

Cò con hoảng hốt: "Ôi không!" rồi nó lại bắt đầu nhảy loi choi trên mái nhà giống như những đứa khác. Đến ngày thứ ba, chúng đã có thể bay khá tốt, và thế là chúng nghĩ rằng mình cũng có thể vừa ngồi vừa thoải mái ngắm cảnh trên không trung; nhưng tõm một cái! chúng rơi nhào xuống, và đành phải vội vã đập cánh. Lúc này, lũ con trai lại kéo ra đường, cất cao câu hát quen thuộc của chúng—

Cò ơi! Cò ơi! Cò chân dài!

Lũ cò con hỏi: "Tụi mình bay xuống mổ rách mắt chúng đi nhé?"

Cò mẹ bảo: "Không, hãy mặc kệ chúng! Hãy chú ý đến mẹ, điều đó quan trọng hơn nhiều!—một, hai, ba, giờ thì rẽ phải!—một, hai, ba, giờ thì rẽ trái, lượn vòng quanh ống khói nào! Thế là rất khá; lần trước các con đã điều khiển đôi cánh khéo léo đến mức mẹ sẽ cho phép ngày mai các con được đi cùng mẹ ra đầm lầy: nhiều gia đình cò hạng nhất sẽ có mặt ở đó cùng lũ trẻ của họ. Hãy để người ta phải trầm trồ rằng con của mẹ là những đứa xinh xắn nhất và ngoan ngoãn nhất; và hãy nhớ đứng thật thẳng ngực, ưỡn ngực ra nhé; làm vậy trông vừa đẹp lại vừa ra dáng quý phái!"

Lũ cò con thỉnh cầu: "Nhưng chúng ta không tính sổ với đám con trai hỗn láo đó sao ạ?"

“Cứ để chúng gào thét thỏa thích đi! Các con sẽ bay giữa những tầng mây, các con sẽ đến xứ sở của những kim tự tháp, trong khi tụi nó phải run lẩy bẩy vì lạnh, chẳng có lấy một chiếc lá xanh nào để ngắm, cũng chẳng có nổi một quả táo ngọt nào để ăn!”

Chúng thầm thì với nhau: "Đúng thế, chúng ta sẽ trả thù!" Và rồi chúng lại tiếp tục được huấn luyện.

Trong số tất cả lũ con trai trong thị trấn, đứa hăng hái nhất trong việc hát những câu vần nhảm nhí lúc nào cũng là kẻ đã khơi mào trò trêu chọc bấy nhiêu chú cò, một thằng nhóc ranh con chưa đầy sáu tuổi. Lũ cò con quả thực đã tưởng lầm nó già tới cả trăm tuổi, bởi vì nó to con hơn cả bố lẫn mẹ chúng, mà cò thì sao có thể hiểu được tuổi tác của trẻ con hay của loài người trưởng thành cơ chứ! Mọi kế hoạch trả thù của chúng đều chĩa vào cậu nhóc này; nó là đứa đầu tiên trêu chọc chúng và vẫn đang tiếp tục làm thế. Lũ cò con vô cùng bức xúc về chuyện đó, và chúng càng lớn, thì càng ít muốn chịu đựng sự ngược đãi ấy hơn. Cò mẹ, để xoa dịu chúng, cuối cùng đã hứa rằng chúng sẽ được trả thù, nhưng phải đợi đến ngày cuối cùng chúng ở lại chốn này.

“Trước tiên chúng ta phải xem các con cư xử ra sao trong buổi tập dượt lớn; nếu lúc đó các con bay kém, và vị tướng quân đâm cái mỏ của ông ấy vào ngực các con, thì lũ trẻ phần nào sẽ được chứng minh là đúng. Hãy để mẹ xem các con thể hiện tốt thế nào nhé!”

Lũ cò con đáp: "Vâng, mẹ cứ chờ mà xem!" Và thế là chúng thực sự đã rất cố gắng, luyện tập mỗi ngày, và cuối cùng bay nhẹ nhàng cùng duyên dáng đến mức ai nhìn cũng thấy thích thú.

VÀ ĐI BẮT MỘT ĐỨA CHO MỖI CẬU CON TRAI

Thế rồi, mùa thu đã tới. Tất cả loài cò tụ họp lại với nhau để bay về các xứ sở ấm áp tránh rét trong mùa đông. Cảnh luyện tập diễn ra mới tấp nập làm sao! Chúng bay đi, vượt qua những cánh rừng và đồng ruộng, thị trấn và làng mạc, chỉ để xem khả năng bay lượn của mình tốt đến đâu, bởi vì trước mắt chúng là một chuyến hành trình dài. Lũ cò con đã thể hiện xuất sắc đến mức chúng được tuyên bố là ‘xứng đáng được ăn ếch và rắn.’ Đây là danh hiệu cao quý nhất

mà chúng có thể đạt được; giờ đây chúng đã được phép ăn ếch và rắn, và quả nhiên chúng đã ăn chúng thật.

Chúng bảo nhau: "Bây giờ chúng ta sẽ trả thù!"

Cò mẹ đáp: "Rất tốt! Mẹ đã nghĩ ra cách hay nhất rồi đây. Mẹ biết cái đầm nơi tất cả những đứa trẻ loài người nằm ngủ cho đến khi cò đến đón chúng về với bố mẹ chúng: những sinh vật nhỏ bé xinh xắn ấy ngủ và mơ những giấc mơ thật đẹp đẽ mà chẳng bao giờ chúng có lại được nữa. Tất cả các bậc cha mẹ đều thích có một đứa con nhỏ, và tất cả trẻ con đều thích có một đứa em trai hoặc em gái. Chúng ta sẽ bay đến đầm nước và đón một đứa cho mỗi cậu con trai đã không hát bài hát độc ác ấy, cũng không chế giễu loài cò; còn những đứa trẻ hư hỏng khác sẽ chẳng có đứa nào hết."

Lũ cò con la lên: "Nhưng còn kẻ đầu tiên dám hát những câu vần tai quái đó! Tên to xác xấu xí ấy cơ chứ! Chúng ta sẽ xử lý nó thế nào đây?"

“Trong đầm nước có một đứa trẻ đã mơ màng trôi qua cuộc đời nó; chúng ta sẽ bắt đứa đó cho nó, và nó sẽ phải khóc nức nở vì chỉ có một đứa em trai đã chết. Nhưng còn cậu bé ngoan từng nói rằng trêu chọc và quấy rầy loài vật là một tội lỗi, chắc các con không quên cậu ấy chứ? Chúng ta sẽ mang đến cho cậu ấy hai đứa trẻ, một trai một gái. Và vì cậu bé này tên là Peter, từ nay về sau các con cũng sẽ được gọi là “Peter” nhé!”

Và mọi chuyện diễn ra đúng như lời cò mẹ nói; và tất cả loài cò đều được gọi là ‘Peter,’ và cho đến tận ngày nay chúng vẫn được gọi như vậy.

‘ÔI! TRẺN KÌA MỚI ĐẸP LÀM SAO!’ CHÚ SẼ THỐT LÊN