Tận cùng nơi biển rộng, nơi làn nước có màu xanh biếc như đóa hoa ngô đẹp nhất và trong vắt như khối lê-ki-na tinh khiết nhất, nơi mực nước sâu thăm thẳm đến mức phải xếp chồng biết bao nhiêu ngọn tháp nhà thờ lên nhau mới vươn từ đáy sâu thẳm lên tới tận mặt nước bên trên, chính là nơi sinh sống của các cư dân miền biển.

Giờ thì các em chớ nên tưởng tượng rằng bên dưới làn nước chỉ toàn là cát: không đâu, sự thật hoàn toàn khác thế! Ở đó mọc lên những loài cây cỏ mang vẻ đẹp diệu kỳ, với phần thân và lá nhẹ bẫng đến mức chúng uốn lượn theo từng chuyển động nhỏ nhất của dòng nước, tựa hồ như chúng là những sinh thể có hồn. Đầy rẫy những loài cá lớn lẫn cá bé lướt ra lướt vào giữa các cành cây, hệt như đàn chim bay lượn giữa những tán cây trên mặt đất của chúng ta.

Nơi nào nước sâu nhất thì đó là vị trí tọa lạc cung điện của Hải vương. Tường cung điện được kết bằng san hô, những ô cửa sổ cao vút nhọn hoắt làm bằng hổ phách; thế nhưng phần mái lại lợp bằng vỏ sò, thứ cứ liên tục đóng lại rồi mở ra khi những ngọn sóng lướt qua bên trên. Cảnh tượng này trông vô cùng đẹp mắt, nhất là khi mỗi chiếc vỏ sò ấy lại chứa đựng một số lượng ngọc trai sáng lấp lánh, mà chỉ cần một viên duy nhất thôi cũng đủ trở thành món trang sức đắt giá bậc nhất trong chiếc vương miện của một vị vua trên cõi trần.

Hải vương, bậc quân chủ sống trong cung điện này, đã cảnh góa bụa nhiều năm trời; mẹ già của ngài là người lo toan mọi công việc gia thất thay ngài. Bà nhìn chung là một vị phu nhân khá mực thước, dù vô cùng hãnh diện về dòng dõi cao quý cùng địa vị của mình; cũng chính vì lý do ấy mà bà đeo tới mười hai con hàu trên chiếc đuôi của mình, trong khi những cư dân khác dưới biển, dẫu có là bậc quyền quý đi chăng nữa, cũng chỉ được phép đeo sáu con. Ở mọi phương diện khác, bà hoàn toàn xứng đáng nhận được những lời ngợi ca hết lời, nhất là vì tình thương yêu mà bà dành cho sáu nàng công chúa nhỏ, cũng chính là các cháu nội của bà. Tất cả các nàng đều là những đứa trẻ vô cùng xinh đẹp; tuy nhiên, nàng út lại là người kiều diễm hơn cả; làn da nàng mềm mại và mỏng manh tựa cánh hoa hồng, đôi mắt mang sắc xanh thẳm như làn nước biển, nhưng cũng giống như bao nàng tiên cá khác, nàng không có đôi chân mà phần thân kết thúc bằng chiếc đuôi cá.

Suốt cả ngày dài, các nàng thường vui đùa trong những căn phòng rộng rãi của cung điện, nơi những đóa hoa xinh đẹp mọc ra từ khắp các bức tường xung quanh. Khi những ô cửa sổ hổ phách lớn được mở ra, từng đàn cá sẽ bơi lội vào trong các gian phòng này hệt như lũ chim nhạn bay vào căn phòng của chúng ta; nhưng loài cá còn mạnh bạo hơn cả chim nhạn, chúng bơi thẳng đến bên các nàng công chúa nhỏ, ăn thức ăn trên lòng bàn tay các nàng và ngoan ngoãn để cho các nàng vuốt ve.

Phía trước cung điện là một khu vườn rộng lớn, ngập tràn những loài cây lá đỏ rực và xanh sẫm, mang những chùm quả lấp lánh tựa vàng ròng và những đóa hoa trông giống như mặt trời rực cháy. Lớp cát trải làm nền đất trong vườn mang sắc xanh tươi sáng, nom tựa như ngọn lửa lưu huỳnh; và một sắc xanh kỳ lạ đẹp đẽ bao trùm khắp chốn, khiến người ta dễ có cảm giác như thể mình đang vút lên tầng không cao rộng, với bầu trời ở ngay bên trên lẫn phía dưới, chứ tuyệt đối không phải đang ở tận đáy đại dương tĩnh lặng. Khi mặt nước hoàn toàn phẳng lặng, người ta có thể trông thấy mặt trời hệt như một đóa hoa sắc tía, từ đài hoa tỏa chiếu thứ ánh sáng sưởi ấm thế gian.

Mỗi nàng công chúa nhỏ đều sở hữu một mảnh vườn riêng, nơi các nàng thỏa sức gieo trồng theo sở thích. Người thì chọn tạo hình khu vườn theo dáng một chú cá voi, kẻ khác lại thích hình thù một nàng tiên cá, nhưng nàng út lại làm cho mình một mảnh vườn hoàn toàn tròn trịa hệt như mặt trời và chỉ trồng vào đó những loài hoa mang sắc đỏ rực rỡ như vầng thái dương trong tưởng tượng của nàng. Nàng quả thực là một đứa trẻ kỳ lạ, rất trầm tĩnh và hay suy tư. Trong lúc các chị đang tha hồ trang hoàng bản thân bằng đủ thứ món đồ sặc sỡ vớt được từ một con tàu bị đắm, nàng chẳng màng gì ngoài một bức tượng cẩm thạch trắng tạc hình một thiếu niên đã được tìm thấy trong xác tàu ấy. Nàng đặt bức tượng vào khu vườn của mình và vun trồng bên cạnh nó một cây liễu rủ sắc đỏ. Cái cây lớn lên rất nhanh, buông những cành dài rủ xuống nền đất xanh rực rỡ, nơi những chiếc bóng chuyển động không ngừng hòa trong sắc tím mộng mơ, tựa hồ như cành và rễ đang quấn quýt bên nhau.

Không gì làm nàng công chúa nhỏ thích thú hơn là được lắng nghe những câu chuyện về thế giới loài người đang sinh sống ở tầng cao phía trên mặt nước. Nàng bắt người bà lớn tuổi phải kể cho mình nghe mọi thứ bà biết về tàu bè, thành thị, con người cùng các loài thú trên cạn, và tỏ ra vô cùng phấn khích khi nghe nói rằng những loài hoa trên cõi trần có hương thơm dễ chịu (bởi hoa dưới đáy đại dương hoàn toàn không mùi), rằng những khu rừng mang một màu xanh ngát, rằng loài chim bay lượn giữa những tán cây khoác trên mình muôn màu rặc rỡ và có thể cất lên tiếng hót trong trẻo vang vọng. Bà cụ thực ra muốn nhắc đến loài chim, nhưng lại gọi chúng là loài cá, bởi vì nếu không làm thế thì các cháu gái của bà, vốn chưa từng tận mắt thấy con chim nào, sẽ chẳng tài nào hiểu nổi.

— Khi các cháu tròn mười lăm tuổi, — bà nói thêm, — các cháu sẽ được phép ngoi lên mặt nước; khi ấy các cháu có thể ngồi dưới ánh trăng trong những kẽ đá ngầm, ngắm nhìn tàu thuyền lướt qua, và học cách phân biệt thành phố cùng con người.

Năm tiếp theo, người chị cả đã chạm đến độ tuổi hạnh phúc ấy — nhưng những người khác thì... ôi! người chị thứ hai kém chị cả một tuổi, chị thứ ba kém chị thứ hai một tuổi, cứ thế lần lượt tính xuống; riêng nàng út vẫn phải đợi trọn vẹn năm năm nữa mới đến được khoảnh khắc vui mừng khi chính nàng cũng được ngoi lên mặt nước và tận mắt chứng kiến những gì đang diễn ra ở thế giới bên trên; tuy nhiên, người chị cả đã hứa sẽ kể lại cho các em nghe mọi điều mình nhìn thấy ngay khi ngày trọng đại đánh dấu tuổi trưởng thành của chị tới; bởi vì người bà chỉ hé lộ rất ít thông tin, trong khi có biết bao nhiêu điều các nàng hằng ao ước được lắng nghe.

Nhưng chẳng có người chị nào lại khát khao mong ngóng ngày thoát khỏi những khuôn khổ thơ trẻ bằng nàng út, người phải chờ đợi lâu nhất lại là người trầm tính và hay suy tư hơn cả. Đêm này qua đêm khác, nàng thường đứng bên khung cửa sổ rộng mở, ngước nhìn lên qua làn nước xanh trong trong khi đàn cá đang tung tăng bơi lội quanh mình. Nàng có thể nhìn thấy mặt trời và mặt trăng; ánh sáng của chúng dẫu nhợt nhạt nhưng lại có phần to lớn hơn so với những gì người sống trên cõi trần nhìn thấy. Nếu có một chiếc bóng lướt qua các thiên thể ấy, nàng thừa biết đó hẳn là một con tàu hoặc một chú cá voi đang bơi qua chở đầy những con người, những kẻ hoàn toàn chẳng mỉm lấy một mảy may hay biết rằng ở tận sâu thẳm phía dưới kia, một nàng tiên cá nhỏ đang đắm đuối vươn đôi bàn tay trắng ngần về phía sống thuyền của chúng.

Ngày mà nàng công chúa cả tròn mười lăm tuổi và do đó được phép ngoi lên mặt nước cuối cùng cũng đã đến.

Khi trở về, nàng có hàng ngàn câu chuyện để kể lại. Niềm vui lớn nhất của nàng là được ngồi trên một bãi cát dưới ánh trăng, ngắm nhìn thị trấn lớn nằm bên bờ biển, nơi những ánh đèn rực sáng như những vì sao và âm nhạc vang lên; nàng đã nghe thấy tiếng ồn ào từ xa của con người và xe cộ, đã ngắm nhìn những ngọn tháp nhà thờ cao vút, đã lắng nghe tiếng chuông đục buông hồi; và chính vì không thể đặt chân đến đó nên nàng càng thêm khát khao hướng về tất cả những điều ấy.

Nàng út đã lắng nghe từng lời của chị với biết bao sự chăm chú làm sao! Và khi màn đêm buông xuống, lúc đứng bên khung cửa sổ rộng mở để ngắm nhìn hướng lên qua làn nước xanh thẳm, nàng đã nghĩ về thành phố lớn ồn ã ấy nhiều đến mức tưởng như mình thực sự nghe thấy tiếng chuông nhà thờ đang ngân vang.

Năm sau, người chị thứ hai được phép tự do bơi lội đến bất cứ nơi nào nàng muốn. Nàng ngoi lên mặt nước đúng lúc mặt trời đang lặn; và cảnh tượng ấy khiến nàng mê mẩn đến mức tuyên bố rằng đó là điều tuyệt đẹp nhất mà nàng từng thấy bên trên mặt nước.

— Cả bầu trời trông như được nhuộm một màu vàng óng, — nàng kể, — và thật bất khả thi để ta có thể diễn tả cho các em nghe vẻ đẹp của những đám mây. Lúc thì đỏ rực, lúc lại ánh tím, chúng lững lờ trôi bên trên đầu ta; nhưng bay vụt qua mặt nước còn nhanh hơn thế là một đàn thiên nga trắng muốt, đúng ngay khoảnh khắc mặt trời đang khuất dạng; ta dõi theo chúng cho đến khi mặt trời biến mất, và ánh sáng hồng rực trên mặt nước biển cùng các rìa mây cứ thế nhạt dần rồi lụi tàn hoàn toàn.

BÀ NHÌN CHUNG LÀ MỘT VỊ PHU NHÂN KHÁ MỰC THƯỚC

Đến lượt người chị thứ ba lên đường thăm thú thế giới bên trên. Nàng là người gan dạ nhất trong sáu chị em và đã đánh bạo bơi ngược vào một dòng sông. Trên đôi bờ, nàng nhìn thấy những ngọn đồi xanh mướt phủ đầy rừng cây và các vườn nho, lấp ló giữa khung cảnh ấy là những ngôi nhà cùng lâu đài; nàng nghe thấy tiếng chim hót rộn ràng, và ánh mặt trời chiếu rọi mạnh mẽ đến mức nàng phải liên tục lặn ngụp xuống nước để làm dịu đi khuôn mặt đang nóng bừng của mình. Tại một vùng vịnh nhỏ, nàng bắt gặp một đám đông trẻ em đang tắm lội và nô đùa tung tóe; nàng suýt nữa đã sà vào tham gia cùng chúng, nhưng lũ trẻ lại hoảng hốt tháo chạy bán sống bán chết lên bờ, và một con vật sắc lông đen sì cứ sủa inh õng vào mặt nàng dữ dội đến mức cuối cùng chính nàng cũng đâm hoảng sợ và bơi thốc trở lại đại dương. Dẫu vậy, nàng chẳng tài nào quên được những khu rừng xanh thẳm, những ngọn đồi tươi tốt và đám trẻ con xinh xắn dẫu chẳng có lấy một chiếc vây mà vẫn bơi lội tung tăng trong dòng sông đầy vẻ không chút sợ hãi.

Nàng công chúa thứ tư lại không gan dạ nhường ấy, nàng ở lại vùng biển rộng và khi trở về nhà đã bày tỏ rằng chẳng có gì có thể đẹp hơn thế. Nàng đã ngắm nhìn những con tàu lướt qua ở khoảng cách xa đến mức trông chúng chẳng khác nào những chú hải âu, đã quan sát bầy cá heo vui tính tung tăng nhảy múa trong làn nước, cùng những chú cá voi khổng lồ phun lên bầu trời ngàn đài phun nước lấp lánh muôn màu.

Năm tiếp theo, người chị thứ sáu... à nhầm, thứ năm, đã bước sang tuổi mười lăm. Ngày sinh nhật của nàng diễn ra vào một mùa khác hẳn so với các chị; đó là mùa đông, nước biển mang một màu xanh ngắt và những tảng băng trôi khổng lồ đang bồng bềnh trên mặt nước. Chúng trông hệt như những hạt ngọc trai khổng lồ, nàng kể thế; tuy nhiên, chúng còn to lớn hơn rất nhiều so với những ngọn tháp nhà thờ ở xứ sở loài người. Nàng ngồi lên một trong những viên ngọc trai ấy và để mặc cho gió đùa giỡn với mái tóc dài của mình, nhưng rồi tất cả tàu thuyền đều đồng loạt giương buồng trong hoảng loạn và tháo chạy nhanh nhất có thể. Khi màn đêm buông xuống, bầu trời đặc kín những cánh buồng; và trong lúc những ngọn núi băng khổng lồ liên tục chìm xuống rồi lại trồi lên, rực sáng trong ánh hồng phớt, những tia chớp xé rách bầu mây và tiếng sấm gầm vang từng hồi liên hồi. Toàn bộ tàu thuyền lập tức hạ buồng, nỗi kinh hoàng cùng sự sợ hãi ngự trị trên boong tàu, thế nhưng nàng công chúa vẫn điềm tĩnh ngồi nguyên trên tảng băng, dửng dưng ngắm nhìn những tia chớp ngoằn ngoèo ánh xanh.

Lần đầu tiên ngoi lên khỏi mặt nước, bất cứ người chị nào cũng cảm thấy say đắm trước vô vàn cảnh tượng mới mẻ và đẹp đẽ, nhưng sự mới lạ ấy rồi cũng qua mau, và chẳng mấy chốc ngôi nhà của chính họ lại tỏ ra hấp dẫn hơn thế giới bên trên, bởi chỉ ở nơi đó họ mới tìm thấy mọi thứ hoàn toàn vừa ý.

Biết bao buổi tối, năm người chị em lại đan tay nhau ngoi lên từ lòng đại dương sâu thẳm. Tiếng hát của các nàng ngân vang ngọt ngào hơn bất kỳ giọng ca nào của loài người, và khi giông bão sắp sửa kéo đến, các nàng thường bơi đi trước những con tàu và cất tiếng ca — ôi, sao mà ngọt ngào đến thế! — ca tụng niềm hạnh phúc của những kẻ sinh sống dưới đáy biển sâu, đồng thời khẩn khoản nài nỉ các thủy thủ đừng sợ hãi mà hãy dũng cảm lặn xuống với các nàng.

Thế nhưng, những người đi biển lại chẳng tài nào hiểu nổi lời ca của các nàng; họ tưởng rằng khúc ca ấy chỉ là tiếng rít của gió trời, và cứ thế họ bỏ lỡ những vẻ đẹp huyền bí ẩn giấu dưới đáy biển; bởi nếu tàu của họ bị đắm, tất cả mọi người trên tàu đều sẽ chết đuối, và chẳng có lấy một linh hồn xấu số nào ngoài những thây ma từng đặt chân được đến cung điện của Hải vương.

Trong lúc các chị đang bơi lội ngoài khơi vào buổi chiều tà, nàng út vẫn lặng lẽ và cô độc ở lại trong cung điện của cha, ngước nhìn theo bóng họ. Nàng suýt đã bật khóc, nhưng loài tiên cá thì không thể rơi lệ, và chính vì thế, khi lâm vào cảnh khổ tâm, nỗi đau đớn của các nàng lại vô cùng tận so với con người.

— Ồ, phải chi ta được tròn mười lăm tuổi! — nàng thở dài. — Ta biết rằng mình sẽ yêu thế giới bên trên và những cư dân của nó biết bao.

Cuối cùng, khoảng thời gian mà nàng hằng mong ngóng mòn mỏi cũng đã tới.

— Nào, giờ thì đến lượt em rồi đấy, — người bà nói; — hãy lại đây để ta trang hoàng cho em lộng lẫy chẳng kém gì các chị. — Và bà quấn quanh mái tóc nàng một vòng hoa huệ trắng, với mỗi cánh hoa là một nửa hạt ngọc trai, rồi ra lệnh cho tám con hàu lớn bám chặt vào chiếc đuôi của nàng công chúa như một minh chứng cho địa vị cao quý.

— Nhưng làm thế khó chịu lắm ạ! — nàng công chúa nhỏ kêu lên.

— Người ta không được phép bận tâm đến những sự bất tiện nhỏ nhặt khi muốn giữ gìn vẻ đẹp bề ngoài, — bà cụ đáp.

Nàng công chúa khao khát biết bao được từ bỏ toàn bộ vẻ lộng lẫy này, được đổi chiếc vương miện nặng nề lấy những đóa hoa đỏ thắm trong khu vườn của mình, những thứ vốn dĩ hợp với nàng hơn biết bao. Nhưng nàng chẳng dám làm thế. — Tạm biệt ạ, — nàng cất lời; nhẹ tựa một nhúm bọt sóng, nàng ngoi lên khỏi mặt biển.

NÀNG ÚT LÀ NGƯỜI KIỀU DIỄM HƠN CẢ

Khi lần đầu tiên trong đời xuất hiện trên mặt nước, mặt trời vừa vặn lặn xuống đường chân trời, những đám mây ngời sáng trong sắc vàng và ánh hồng rực rỡ, ngôi sao hôm lấp lánh trên bầu trời tây nhạt nhòa, không khí dịu nhẹ và sảng khoái, còn mặt biển phẳng lặng như tấm gương soi. Một con tàu lớn ba cột buồng đang nằm tĩnh lặng trên mặt nước phẳng lặng; chỉ có một cánh buồng duy nhất được giương lên, nhưng chẳng mảy may có một làn gió thoảng, và các thủy thủ đang an vị lặng lẽ trên hệ thống dây thừng cùng thang dây của con tàu. Tiếng nhạc hòa cùng lời ca vút lên từ boong tàu, và khi màn đêm buông xuống, hàng trăm ngọn đèn bỗng chốc bừng sáng, trong khi vô số lá cờ bay phấp phới ở phía trên. Nàng tiên cá nhỏ bơi sát lại cabin của thuyền trưởng, và thỉnh thoảng, mỗi khi con tàu bị nhấc bổng lên theo chuyển động của sóng nước, nàng lại có thể nhìn xuyên qua những ô kính trong suốt. Bên trong, nàng nhìn thấy rất nhiều người đàn ông ăn vận sang trọng; người khôi ngô nhất trong số đó là một vị hoàng tử trẻ với đôi mắt đen láy. Hẳn ngài không thể quá tuổi mười sáu, và một đại lễ đang được cử hành nhằm tôn vinh sinh nhật của ngài. Thủy thủ đoàn đang khiêu vũ trên boong tàu, và khi vị hoàng tử trẻ xuất hiện giữa họ, hàng trăm quả pháo hoa được bắn vút lên bầu trời, biến đêm thành ngày và khiến nàng tiên cá nhỏ hoảng sợ đến mức phải lặn tút xuống làn nước trong vài phút. Dù vậy, chẳng mấy chốc nàng lại nhô chiếc đầu nhỏ xíu của mình lên, và khi ấy, nàng có cảm giác như thể tất cả các vì sao đang rơi lã chã xuống người mình. Chưa bao giờ nàng được chứng kiến một cơn mưa lửa nào nhường ấy, chưa bao giờ nàng hay biết rằng con người lại sở hữu những quyền năng kỳ diệu đến thế. Những vầng thái dương lớn xoay tròn quanh nàng, những đàn cá rực rỡ bơi lội giữa không trung, và mọi thứ đều được phản chiếu hoàn hảo trên bề mặt trong trẻo của đại dương. Trên tàu sáng trưng đến độ mọi chi tiết đều hiện lên rõ mồn một. Ồ, vị hoàng tử trẻ hạnh phúc biết bao! Ngài bắt tay các thủy thủ, cười đùa và trêu chọc họ, trong khi những giai điệu âm nhạc ngọt ngào hòa quyện vào sự tĩnh lặng của màn đêm.

Trời đã khuya, thế nhưng nàng tiên cá nhỏ vẫn không sao dứt ra khỏi con tàu và vị hoàng tử trẻ khôi ngô. Nàng tiếp tục ngước nhìn qua khung cửa sổ cabin, dập dềnh lên xuống theo nhịp sóng vỗ. Sâu thẳm bên dưới bắt đầu xuất hiện những đợt sủi bọt và cuộn trào, và con tàu bắt đầu chuyển động nhanh hơn; những cánh buồng được giương ra, sóng dâng cao ngút ngàn, những đám mây dày đặc tụ họp che kín bầu trời và tiếng sấm từ xa vọng lại. Thủy thủ đoàn nhận thức được cơn giông bão đang đến gần, thế là họ lại hạ buồng thu gọn. Con tàu lớn tròng cành trên đại dương cuồng nộ hệt như một chiếc thuyền nhẹ, và những con ngọn sóng dâng cao vô tận, vượt thẳm qua cả con tàu, thứ liên tục chìm khuất rồi lại trồi lên trên đỉnh sóng. Với nàng tiên cá nhỏ, cảnh tượng này thật vô cùng thú vị, nhưng thủy thủ đoàn lại suy nghĩ hoàn toàn khác hẳn. Con tàu rôm rốp nứt gãy, những cột buồng vững chãi oằn mình dưới sức mạnh khủng khiếp của những đợt sóng dữ, nước ồ ạt tràn vào. Trong chớp mắt, con tàu tròng trành lắc lư, rồi chiếc cột buồng chính gãy sập xuống hệt như một nhánh sậy; con tàu lật úp và chìm ngỉm trong nước. Lúc này, nàng tiên cá nhỏ đã nhận ra rằng thủy thủ đoàn đang lâm vào hiểm nguy, bởi chính bản thân nàng cũng phải cẩn trọng trước những thanh xà và mảnh vỡ bị xé toạc ra từ con tàu đang bồng bềnh trên sóng nước. Thế nhưng đồng thời, màn đêm bỗng tối sầm như mực khiến nàng chẳng tài nào phân biệt được bất cứ thứ gì; dẫu vậy, ngay khoảnh khắc tiếp theo, một tia chớp kinh hoàng lóe lên soi sáng toàn bộ khung cảnh xác tàu đắm. Đôi mắt nàng ráo riết tìm kiếm vị hoàng tử — và cũng ngay giây phút ấy, con tàu chìm hẳn xuống đáy. Thoạt đầu, nàng cảm thấy vô cùng đắm say, nghĩ rằng vị hoàng tử giờ đây chắc chắn sẽ đến lãnh địa của mình; nhưng nàng sực nhớ ra rằng con người không thể sống dưới nước, và do đó, nếu vị hoàng tử có đặt chân được đến cung điện của nàng thì ngài cũng chỉ là một thây ma lạnh ngắt.

— Chết! Không, ngài ấy không thể chết! — Nàng bơi xuyên qua những mảnh vỡ đang rải rác khắp mặt nước, bất chấp mọi hiểm nguy đang chực chờ, và cuối cùng đã tìm thấy vị hoàng tử trong trạng thái kiệt sức hoàn toàn, đangật vật giữ cho phần đầu ngoi lên mặt nước bằng vô vàn khó khăn. Đôi mắt chàng đã nhắm nghiền, và chắc chắn chàng đã phải bỏ mạng dưới dòng nước nếu nàng tiên cá nhỏ không kịp thời đến cứu giúp. Nàng chộp lấy chàng và giữ cho đầu chàng nổi trên mặt nước, để dòng hải lưu cuốn cả hai trôi đi cùng nhau.

Đến gần sáng thì cơn giông bão ngớt hẳn; tuy nhiên, chẳng còn lại chút dấu vết nào của con tàu. Mặt trời trồi lên từ biển khơi hệt như một quả cầu lửa; những tia nắng của ngài dường như mang sắc hồng trở lại cho đôi má vị hoàng tử, nhưng đôi mắt chàng vẫn khép chặt. Nàng tiên cá đặt một nụ hôn lên vương trán cao ngạo của chàng và vuốt mái tóc ướt sũng sang một bên khuôn mặt chàng. Trông chàng hệt như bức tượng cẩm thạch trong khu vườn của nàng; nàng lại đặt thêm một nụ hôn nữa và tha thiết cầu nguyện cho chàng sớm bình phục.

Lúc này nàng nhìn thấy phần đất liền với những ngọn núi lấp lánh tuyết trắng. Một khu rừng xanh thẳm trải dài dọc theo bờ biển, và ngay lối vào rừng sừng sững một ngôi giáo đường hoặc tu viện nào đó, nàng không dám chắc chắn. Những cây chanh và cam mọc san sát trong khu vườn liền kề, một lối đi ngập tràn hàng cây cọ cao vút dẫn thẳng đến cánh cửa. Biển ở đây lõm vào tạo thành một vũng vịnh nhỏ, nơi làn nước hoàn toàn phẳng lặng nhưng vô cùng sâu thẳm, và ẩn dưới những vách đá là bãi cát khô ráo, vững chãi. Nàng tiên cá nhỏ bơi đến đây cùng vị hoàng tử đang bất tỉnh nhân sự; nàng đặt chàng nằm lên lớp cát ấm áp, cẩn thận kê phần đầu chàng cao lên và xoay mặt chàng hướng về phía mặt trời.

Tiếng chuông bắt đầu ngân vang từ tòa nhà trắng lớn sừng sững trước mặt, và một nhóm các thiếu nữ bước ra tản bộ trong khu vườn. Nàng tiên cá lặng lẽ rời khỏi bờ biển, nấp sau những tảng đá, phủ bọt sóng lên đầu để che khuất khuôn mặt nhỏ nhắn của mình, và dán chặt ánh mắt không rời vào vị hoàng tử với sự chú tâm cao độ.

Chẳng mất bao lâu thì một trong những thiếu nữ tiến lại gần. Nàng có vẻ vô cùng hoảng hốt khi phát hiện vị hoàng tử trong tình trạng này, trông như thể đã chết; tuy nhiên, chẳng mấy chốc nàng trấn tĩnh lại và chạy ngược về để gọi các chị em của mình. Nàng tiên cá nhìn thấy vị hoàng tử tỉnh lại, và tất cả mọi người xung quanh đều mỉm cười đầy thiện cảm và vui mừng hướng về phía chàng — thế nhưng, chàng chẳng mảy hay biết gì về nàng, chẳng hề nhận ra chính nàng là ân nhân đã cứu mạng mình, và khi vị hoàng tử được dìu vào trong nhà, nàng cảm thấy buồn bã đến mức lập tức lặn sâu xuống làn nước để quay về cung điện của cha.

Nếu trước kia nàng vốn dĩ trầm tĩnh và hay suy tư, thì giờ đây nàng lại càng trở nên lặng lẽ hơn gấp bội. Các chị hỏi nàng đã nhìn thấy những gì ở thế giới bên trên, nhưng nàng hoàn toàn giữ im lặng chẳng đáp lời.

Biết bao buổi chiều tà, nàng lại ngoi lên đúng nơi mình từng bỏ lại vị hoàng tử. Nàng chứng kiến tuyết trên những ngọn núi tan chảy, những trái cây trong vườn chín mọng rồi được thu hoạch, nhưng vị hoàng tử thì chẳng bao giờ xuất hiện, thế nên lần nào nàng cũng quay về lãnh địa dưới lòng đất với nỗi buồn man mác. Niềm vui duy nhất của nàng là ngồi trong khu vườn nhỏ của mình, đắm đuối ngắm nhìn bức tượng xinh đẹp mang hình bóng vị hoàng tử. Nàng chẳng còn màng gì đến những đóa hoa của mình nữa; chúng mọc um tùm vượt khỏi tầm kiểm soát, phủ kín những bậc thềm, đan xen thân cành cùng những chiếc tua cuốn vào giữa các nhánh cây, khiến toàn bộ khu vườn của nàng hóa thành một chiếc chòi xanh rậm rạp.

Cuối cùng, không thể che giấu nỗi buồn đau thêm được nữa, nàng đã thổ lộ bí mật với một người chị của mình, và người này lại kể lại cho các nàng công chúa khác, rồi họ truyền tai nhau đến một vài người bạn. Trong số đó có một nàng tiên cá trẻ từng tận mắt chứng kiến các buổi tiệc tùng trên con tàu năm xưa nên vẫn còn nhớ như in vị hoàng tử; nàng ta cũng biết rõ vị hoàng tử sinh sống ở vương quốc nào và tên của vị vua cai trị nơi ấy.

— Đi thôi, em gái nhỏ! — các nàng công chúa cất lời, và ôm chầm lấy nàng, họ cùng nhau đan tay ngoi lên khỏi mặt nước, ngay trước thềm cung điện của vị hoàng tử.

Cung điện này được xây dựng từ những viên đá vàng rực rỡ, một dãy bậc thềm cẩm thạch trắng dẫn từ đó xuống tận mặt nước biển. Một mái vòm mạ vàng ngự trị trên đỉnh tòa nhà, và những bức tượng cẩm thạch trắng, thứ trông chẳng khác nào người bằng xương bằng thịt đích thực, được đặt xen kẽ giữa những cây cột bao quanh. Nhìn qua lớp kính trong suốt của những khung cửa sổ cao, người ta có thể ngắm nhìn những gian phòng nguy nga treo rèm lụa là, tường được trang hoàng bằng những bức tranh tuyệt mỹ. Được chiêm ngưỡng một chốn chốn bồng lai lộng lẫy đến thế là một niềm hạnh phúc đích thực đối với các nàng công chúa hoàng gia miền biển; họ ngắm nhìn qua khung cửa sổ của một trong những căn phòng lớn nhất, và ở chính giữa, họ trông thấy một đài phun nước đang hoạt động, với dòng nước tuôn trào vươn cao tận mái vòm lấp lánh phía trên, để rồi qua đó những tia nắng chiếu rọi nhảy múa trên mặt nước và làm bừng sáng những đóa hoa xinh xắn mọc xung quanh.

Lúc này, nàng tiên cá nhỏ đã biết đích xác nơi vị hoàng tử kính yêu của mình sinh sống, và kể từ đó, gần như chiều nào nàng cũng bơi đến đây. Nàng thường tiến đến gần bờ hơn mức mà các chị mình từng dám mạo hiểm, thậm chí còn bơi ngược vào con lạch hẹp chảy bên dưới ban công cẩm thạch. Tại đây, trong một đêm trăng thanh gió mát, nàng thường ngắm nhìn vị hoàng tử, người vẫn đinh ninh rằng mình đang ở một mình một cõi.

Thỉnh thoảng, nàng lại thấy chàng chèo thuyền dạo chơi trên mặt nước bằng một chiếc thuyền được sơn vẽ sặc sỡ với những lá cờ đủ màu phấp phới bên trên. Nàng sẽ nấp giữa những khóm sậy xanh mọc ven bờ, lắng nghe giọng nói của chàng, và nếu có ai trên thuyền vô tình nhận ra tiếng sột soạt của chiếc khăn choàng bạc dài thướt tha thỉnh thoảng bị làn gió nhẹ cuốn lấy, họ cũng chỉ nghĩ đơn thuần đó là một con thiên nga đang vỗ cánh bay lên.

Nhiều đêm liền, khi những người đánh cá giăng lưới dưới ánh đèn ngọn hải đăng, nàng lắng nghe họ trò chuyện về vị hoàng tử, ôn lại những hành động cao đẹp mà chàng từng thực hiện. Khi ấy, nàng cảm thấy vô cùng hạnh phúc biết bao khi nghĩ đến việc chính mình đã cứu mạng chàng trong cơn giông bão giằng xé với sóng dữ, khi nhớ lại cảm giác khi đầu chàng tựa vào ngực mình, và khoảnh khắc nàng trao cho chàng nụ hôn khi chàng hoàn toàn bất tỉnh nhân sự, chẳng thể nào mơ nổi đến một điều kỳ diệu như thế.

Con người ngày càng trở nên thân thương đối với nàng hơn qua từng ngày; nàng ao ước giá như mình cũng là một trong số họ. Thế giới của họ đối với nàng có vẻ rộng lớn hơn nhiều so với lãnh địa của người cá; họ có thể bay lượn trên đại dương bằng những con tàu, cũng như chinh phục đỉnh cao của những ngọn núi cao vút vươn mình vượt qua cả tầng mây; và những miền đất rừng rậm của họ trải dài xa hơn bất kỳ tầm mắt nào của nàng tiên cá có thể vươn tới.

Có vô vàn điều nàng khao khát được giải đáp, thế nhưng các chị lại chẳng thể đưa ra cho nàng bất kỳ câu trả lời thỏa đáng nào; nàng lại buộc phải cầu cứu bà hoàng hậu lớn tuổi, người am tường rất nhiều điều về thế giới bên trên, nơi bà vẫn thường gọi là “xứ sở trên mặt biển”.

— Liệu con người khi không bị chết đuối có thể sống mãi mãi không hả bà? — một ngày nọ nàng hỏi. — Họ không phải chết giống như chúng ta, những kẻ sinh sống dưới đáy đại dương sao?

— Đúng thế, — người bà đáp lời, — họ cũng phải chết giống như chúng ta, và quãng đời của họ ngắn ngủi hơn chúng ta rất nhiều. Chúng ta sống đến tận ba trăm tuổi, nhưng khi chết đi, chúng ta sẽ biến thành bọt biển trên mặt nước, thậm chí chẳng được phép chia sẻ một phần nấm mồ chung với những người thân yêu. Chúng ta không có linh hồn bất tử, chúng ta chẳng bao giờ có thể tái sinh, và hệt như thứ cỏ dã quỳ một khi đã bị cắt đìa sẽ héo tàn vĩnh viễn. Ngược lại, con người sở hữu những linh hồn tiếp tục trường tồn khi thể xác hóa thành cát bụi, và hệt như cách chúng ta ngoi lên khỏi mặt nước để chiêm ngưỡng chốn dung thân của loài người, họ sẽ thăng hoa đến những chốn ngụ cư vô danh diệu kỳ trên bầu trời, nơi chúng ta không được phép đặt chân tới.

— Tại sao chúng ta lại không có linh hồn bất tử? — nàng tiên cá nhỏ hỏi. — Con sẵn sàng từ bỏ trọn vẹn ba trăm năm tuổi thọ của mình để được làm con người dẫu chỉ trong một ngày duy nhất, qua đó có được tấm vé bước vào thế giới thiên đàng trên cao ấy.

— Cháu đừng bao giờ nghĩ đến điều đó, — bà nàng đáp, — mọi sự như thế này đã là tốt đẹp hơn nhiều rồi; chúng ta sống lâu hơn và hạnh phúc hơn con người rất nhiều.

— Vậy là con phải chết, phải tan thành bọt sóng văng vẳng trên mặt biển, chẳng bao giờ được ngoi lên nữa để lắng nghe tiếng róc rách dịu êm của đại dương, chẳng bao giờ được ngắm nhìn những đóa hoa tuyệt đẹp cùng vầng thái dương rực rỡ nữa sao! Hãy nói cho con biết, thưa bà kính yêu, liệu có bất kỳ phương cách nào để con có được một linh hồn bất tử không?

— Không! — bà cụ đáp. — Sự thật là nếu con có thể chiếm trọn tình cảm của một con người đến mức trở nên đáng trân trọng đối với chàng hơn cả cha mẹ; nếu chàng yêu con bằng tất cả trái tim, và hứa hẹn dưới sự chứng giám của vị linh mục kết đôi đôi bàn tay hai người sẽ mãi mãi chung thủy với con; thì khi ấy, linh hồn chàng sẽ hòa vào linh hồn con, và con sẽ được dự phần vào cõi phúc của loài người. Nhưng điều đó chẳng bao giờ có thể xảy ra đâu! Bởi vì thứ mà chúng ta xem là đẹp đẽ nhất trên cơ thể mình, chính là chiếc đuôi cá, thì dưới mắt người trần lại là một thứ gớm ghiếc, họ chẳng tài nào chịu đựng nổi nó. Để trông đẹp đẽ trong mắt họ, cơ thể phải có hai cái cột cà kheo vụng về mà họ gọi là đôi chân.

Nàng tiên cá thở dài và buồn bã nhìn xuống phần có vảy trên cơ thể mình, vốn dĩ vô cùng thanh tú và kiều diễm nếu không vì chiếc đuôi ấy.

— Chúng ta đang rất hạnh phúc mà, — bà cụ nói thêm, — chúng ta sẽ tung tăng nhảy múa và bơi lội vui vẻ suốt ba trăm năm; đó là một khoảng thời gian dài, và sau đó chúng ta sẽ được nghỉ ngơi yên bình trong cái chết. Tối nay chúng ta có dạ hội cung đình đấy.

Bữa tiệc khiêu vũ mà bà hoàng hậu nhắc đến còn lộng lẫy hơn bất cứ thứ gì mà cõi trần từng được chứng kiến. Tường của phòng khiêu vũ được làm bằng thạch anh, rất dày nhưng lại cực kỳ trong suốt; hàng trăm chiếc vỏ sò lớn được xếp thành từng hàng dọc theo đó; những chiếc vỏ sò này mang màu sắc khác nhau, cái thì hồng thắm, cái thì xanh ngát màu cỏ, nhưng tất cả đều tỏa ra thứ ánh sáng rực rỡ không chỉ soi rọi toàn bộ gian phòng mà còn chiếu xuyên qua những bức tường thủy tinh để thắp sáng cả khoảng không gian rộng lớn xung quanh dưới đáy nước, khiến lớp vảy của vô số loài cá lớn lẫn cá bé, từ sắc đỏ thắm, tía cho đến bạc và vàng óng, trở nên rực rỡ hơn bao giờ hết.

Chạy xuyên qua chính giữa phòng khiêu vũ là một dòng suối trong vắt, róc rách, trên mặt nước là cảnh tượng những nam thanh nữ tú người cá đang khiêu vũ hòa theo giai điệu của những giọng ca ngọt ngào chính họ cất lên — những giọng ca ngọt ngào hơn gấp bội so với cư dân trên mặt đất. Nàng công chúa nhỏ cất tiếng hát du dương hơn tất cả mọi người, và họ cùng vỗ tay tán thưởng nàng. Nàng lấy làm sung sướng vì điều đó, bởi nàng thừa biết rằng chẳng có bất kỳ giọng ca nào trên cõi trần lẫn dưới đáy đại dương có thể sánh được với giọng của nàng. Thế nhưng những suy nghĩ của nàng nhanh chóng quay trở lại với thế giới bên trên; nàng chẳng tài nào quên được vị hoàng tử tuấn tú; nàng không thể kìm nén nỗi buồn vì bản thân không sở hữu một linh hồn bất tử. Nàng lén lút rời khỏi cung điện của cha, và trong khi bên trong mọi người đang chìm đắm trong niềm vui hân hoan, nàng ngồi một mình, chìm đắm trong dòng suy tư tại khu vườn nhỏ bị bỏ hoang của mình. Bỗng nhiên, nàng nghe thấy tiếng kèn vọng lại từ mặt nước ở một nơi xa xăm tận chân trời, và nàng tự nhủ: “Giờ này ngài ấy đang đi săn, người mà ta yêu thương hơn cả cha và mẹ, người luôn chiếm trọn tâm trí ta từng giây từng phút, và là kẻ mà ta sẵn sàng trao trọn hạnh phúc cuộc đời mình! Mọi thứ! Mọi thứ ta đều sẽ đánh đổi để có được ngài — và cả một linh hồn bất tử nữa! Trong lúc các chị vẫn đang khiêu vũ trong cung điện, ta sẽ tìm đến mụ phù thủy, kẻ mà từ trước đến nay ta vô cùng kinh hãi nhưng lại chính là người duy nhất có thể đưa ra lời khuyên và giúp đỡ ta.”

HỌ ĂN THỨC ĂN TRÊN LÒNG BÀN TAY

Thế là nàng tiên cá nhỏ rời khỏi khu vườn, hướng thẳng về phía xoáy nước sủi bọt trắng xóa nơi mụ phù thủy ngự trị. Chưa bao giờ nàng đặt chân đến con đường này — chẳng có đóa hoa hay thứ cỏ biển nào đâm chồi dọc theo lối đi; nàng phải băng qua một vùng cát xám khô cằn cho đến khi chạm tới vùng xoáy nước, nơi dòng nước đang cuồn cuộn và rít lên hệt như những chiếc cối xay, cuốn phăng bất cứ thứ gì chúng chộp được xuống cái vực thẳm tối tăm bên dưới. Nàng buộc phải tìm đường vượt qua chốn kinh hoàng này để đặt chân đến lãnh địa của mụ phù thủy. Sau đó, nàng lại phải băng qua một vùng đầm lầy nhầy nhụa sủi bọt, thứ mà mụ phù thủy gọi là bãi lầy bùn than của mụ: ngôi nhà của mụ nằm ẩn mình trong một khu rừng ngay bên kia đầm lầy, và đó thực sự là một chốn dung thân kỳ dị. Tất cả những cây cối và bụi rậm xung quanh đều là loài quái vật polyp, trông hệt như những con rắn trăm đầu vươn mình ngoi lên từ lòng đất; những cành cây của chúng là những chiếc xúc tu nhầy nhụa mang những ngón tay hệt như sâu bọ, mọi bộ phận từ gốc cho đến tận chóp nhọn đều chuyển động và vươn dài không ngừng nghỉ về mọi phía. Bất cứ thứ gì chúng chộp được đều bị kẹp chặt đến mức chẳng tài nào dứt ra nổi khỏi vòng kìm kẹp ấy. Nàng tiên cá nhỏ đứng chết lặng trong giây lát ngắm nhìn khu rừng đáng sợ này; trái tim nàng đập thình thịch vì sợ hãi, và suýt chút nữa nàng đã quay đầu bỏ chạy mà chưa đạt được mục đích, nếu không kịp nhớ đến vị hoàng tử — và sự bất tử. Ý nghĩ đó truyền cho nàng một thứ dũng khí mới, nàng búi gọn mái tóc dài bồng bềnh để đám quái vật polyp không thể chộp lấy, đan chéo đôi tay mỏng manh trước ngực, và nhanh hơn cả một chú cá lướt qua làn nước, nàng lao qua những cái cây kỳ dị này, thứ đang vươn những chiếc xúc tu thèm khát đuổi theo nàng trong vô vọng. Dẫu vậy, nàng vẫn không thể không nhận ra rằng mỗi một con quái vật polyp đều đang siết chặt một thứ gì đó trong gọng kìm, bị giữ lại chắc chắn bởi hàng ngàn chiếc xúc tu nhỏ hệt như bị kìm kẹp bởi những vòng đai sắt. Những bộ xương trắng hếu của vô số con người từng chết đuối dưới biển và chìm sâu xuống vực thẳm đang nhe răng cười ghê rợn từ trong đám xúc tu ấy; những chiếc bánh lái, rương hòm, bộ xương của các loài thú trên cạn cũng bị ôm trọn trong vòng tay chúng; và lẫn trong số đó, người ta thậm chí còn trông thấy cả một nàng tiên cá nhỏ đã bị chúng tóm lấy rồi siết cổ đến chết! Quả là một cảnh tượng kinh hoàng xiết bao đối với nàng công chúa bất hạnh!

Thế nhưng nàng đã vượt qua khu rừng rợn ngợp ấy một cách an toàn, để rồi đặt chân đến một vùng đất nhầy nhụa nơi những con ốc sên béo múp míp đang bò lổm ngổm khắp nơi, và chính giữa vùng đất ấy là một ngôi nhà được xây hoàn toàn từ xương cốt của những kẻ bất hạnh từng tử nạn trong các vụ đắm tàu. Tại đây, mụ phù thủy đang ngồi vuốt ve một con cóc hệt như cách người ta cưng chiều một chú chim cảnh. Những con ốc sên béo ú xấu xí được mụ gọi là bầy gà của mình, và mụ cho phép chúng bò lồm cồm khắp người mụ.

— Ta thừa biết ngươi muốn cầu xin ta điều gì, — mụ cất tiếng nói với nàng công chúa nhỏ. — Điều ước của ngươi đủ ngốc nghếch đấy, nhưng nó sẽ được toại nguyện, dẫu cho kết cục của nó chắc chắn sẽ mang lại bất hạnh cho ngươi, hỡi nàng công chúa kiều diễm của ta. Ngươi muốn rũ bỏ chiếc đuôi của mình và thay vào đó là hai chiếc cột cà kheo hệt như loài người, để một vị hoàng tử trẻ tuổi có thể đem lòng yêu ngươi và ngươi có được một linh hồn bất tử. Có phải thế không nào? — Trong lúc mụ phù thủy thốt lên những lời này, mụ cười lớn đến mức con cóc nuôi và đám ốc sên rơi lả tả khỏi lòng mụ. — Ngươi đến đúng lúc lắm; — mụ nói tiếp, — nếu ngươi đến sau khi mặt trời lặn, ta sẽ chẳng còn chút khả năng nào giúp đỡ ngươi trước khi tròn một năm nữa trôi qua. Ta sẽ chuẩn bị cho ngươi một thứ đồ uống mà ngươi phải mang theo khi bơi vào bờ, ngươi phải ngồi xuống bãi cát và nuốt chửng nó, khi ấy chiếc đuôi của ngươi sẽ rụng xuống và teo lại thành những thứ mà con người gọi là đôi chân. Tuy nhiên, sự biến hóa này sẽ vô cùng đau đớn; ngươi sẽ có cảm giác như thể một lưỡi dao sắc bén đang cắt xuyên qua cơ thể mình. Bất cứ ai nhìn thấy ngươi sau khi đã biến đổi sẽ đều thốt lên rằng ngươi là đứa trẻ trần gian kiều diễm nhất mà họ từng thấy; ngươi vẫn sẽ giữ được những chuyển động uốn lượn đặc trưng của mình, không một vũ công nào có thể uyển chuyển hơn thế, nhưng mỗi bước đi của ngươi sẽ mang lại nỗi đau đớn dữ dội đến mức gần như không thể chịu đựng nổi; ngươi sẽ có cảm giác như thể mình đang dạo bước trên những lưỡi dao sắc lẹm, và máu sẽ túa ra. Liệu ngươi có thể chịu đựng nổi toàn bộ những nỗi thống khổ ấy không? Nếu được, ta sẽ chấp thuận yêu cầu của ngươi.

— Có, con chịu được, — nàng công chúa đáp, giọng nói run rẩy đứt quãng; bởi nàng nhớ đến vị hoàng tử dấu yêu của mình, và linh hồn bất tử mà nỗi đau đớn này có thể mang lại.

— Hãy suy nghĩ cho kỹ đi, — mụ phù thủy nói, — rằng ngươi sẽ chẳng bao giờ có thể trở lại làm nàng tiên cá được nữa một khi đã mang hình hài loài người. Ngươi sẽ không bao giờ được phép quay về bên các chị và cung điện của cha; và trừ khi ngươi chiếm được tình yêu của hoàng tử sâu sắc đến mức chàng sẵn sàng bỏ cả cha mẹ vì ngươi, để ngươi khắc ghi vào mọi suy nghĩ và mong muốn của chàng, trừ khi vị linh mục kết đôi đôi bàn tay hai người để ngươi trở thành vợ chồng, bằng không ngươi sẽ chẳng bao giờ đạt được sự bất tử mà ngươi hằng tìm kiếm. Ngày mai của ngày mà chàng nên duyên cùng một người khác cũng chính là ngày định mệnh chứng kiến cái chết của ngươi; trái tim ngươi sẽ vỡ nát vì sầu muộn, và ngươi sẽ biến thành những bọt sóng trên mặt biển.

— Dẫu vậy ta vẫn sẽ liều mình! — nàng tiên cá nhỏ quả quyết, khuôn mặt tái mét và run rẩy như một kẻ sắp lâm.

— Bên cạnh đó, ta phải được trả công, và thứ ta đòi hỏi cho công sức của mình không hề nhỏ chút nào. Ngươi sở hữu giọng ca ngọt ngào nhất trong tất cả các cư dân dưới đáy biển, và ngươi nghĩ rằng nhờ nó mà ngươi có thể làm say đắm vị hoàng tử; thế nhưng ta đòi hỏi chính giọng nói ấy làm vật thù lao. Thứ tuyệt vời nhất mà ngươi đang sở hữu chính là món ta đòi hỏi để đổi lấy thứ nước phép của mình; bởi ta sẽ buộc phải hy sinh chính dòng máu của bản thân để ban cho nó sự sắc bén hệt như lưỡi gươm hai lưỡi.

— Nhưng nếu mụ tước đi giọng nói của con, — nàng công chúa hỏi, — thì con còn lại gì để làm say đắm hoàng tử đây?

— Thể hình uyển chuyển của ngươi, — mụ phù thủy đáp, — dáng đi thanh lịch, và đôi mắt biết nói. Với những thứ đó, việc mê hoặc một trái tim con người phù phiếm là điều vô cùng dễ dàng. Nào! Ngươi đã chùn bước chưa? Hãy lè chiếc lưỡi nhỏ nhắn ra để ta cắt đứt nó và mang đi cho riêng mình, đổi lấy thứ nước phép của ta.

— Cứ thế đi! — nàng công chúa cất lời, và mụ phù thủy nhấc chiếc vạc lên để pha chế thứ thần dược. — Sự sạch sẽ là một điều tốt đẹp, — mụ lẩm bẩm khi bắt đầu cọ rửa chiếc vạc bằng một nắm đầy cóc và ốc sên. Sau đó, mụ tự cào rách ngực mình, để dòng máu đen kịt rỉ xuống vạc, liên tục ném thêm những nguyên liệu mới vào từng khoảnh khắc, làn khói bốc lên từ hỗn hợp ấy tạo nên những hình thù ghê rợn đủ sức lấp đầy nỗi kinh hoàng cho bất kỳ ai chứng kiến, cùng những tiếng rên rỉ than khóc phát ra từ đó, hệt như tiếng khóc của loài cá sấu. Cuối cùng, thứ nước phép cũng trở nên trong vắt và trong suốt hệt như dòng nước tinh khiết; nó đã hoàn thành.

— Nó đây rồi! — mụ phù thủy nói với nàng công chúa, và đồng thời cắt đứt phéng chiếc lưỡi của nàng. Tội nghiệp nàng tiên cá nhỏ, từ giờ nàng đã câm lặng: chẳng thể cất lời ca cũng chẳng thể nói năng.

— Nếu lũ quái vật polyp dám mưu đồ tóm lấy ngươi khi ngươi băng qua khu rừng nhỏ của ta, — mụ phù thủy căn dặn, — ngươi chỉ việc vãi một ít thứ nước phép này lên người chúng, và những cánh tay của chúng sẽ nát bấy ra thành hàng ngàn mảnh.

Thế nhưng nàng công chúa chẳng cần đến lời khuyên ấy, bởi lũ quái vật polyp đã vội vã thụt lùi ngay khi chúng nhận ra chiếc lọ sáng rực đang lấp lánh trong tay nàng hệt như một vì sao; và cứ thế nàng vượt qua khu rừng hiểm trở, băng qua bãi lầy cùng dòng suối xoáy sủi bọt một cách an toàn.

Nàng ngoái đầu nhìn lại cung điện của cha thêm lần nữa; những ngọn đèn trong phòng khiêu vũ đã tắt ngấm và tất cả mọi người trong gia đình đều đã chìm vào giấc ngủ. Nàng không bước vào trong, bởi nếu có vào thì nàng cũng chẳng thể cất lời; nàng sắp sửa rời xa ngôi nhà của mình mãi mãi; trái tim nàng chực vỡ tung vì sầu muộn trước ý nghĩ ấy; nàng lén lút bước vào khu vườn, hái một đóa hoa từ luống hoa của từng người chị làm kỷ vật, hôn lên bàn tay mình hết lần này đến lần khác, rồi vút bay qua làn nước xanh thẳm để đến với thế giới bên trên.

Mặt trời vẫn chưa mọc khi nàng đặt chân đến dinh thự của vị hoàng tử và bước lên những bậc thềm cẩm thạch quen thuộc ấy. Ánh trăng vẫn còn treo lơ lửng trên bầu trời lúc nàng ngửa cổ uống cạn thứ chất lỏng kỳ diệu chứa trong chiếc lọ nhỏ. Nàng cảm thấy nó lan tỏa khắp cơ thể hệt như một lưỡi dao sắc nhọn và gục xuống bất tỉnh nhân sự. Khi mặt trời ló dạng, nàng bừng tỉnh; và cảm nhận một cơn đau rát bỏng cháy ở khắp các khớp xương, nhưng — nàng nhìn thấy ngay cạnh mình đối tượng mà nàng hằng yêu thương, vị hoàng tử trẻ khôi ngô với đôi mắt đen sẫm đang đăm đăm nhìn nàng đầy dò hỏi. Đầy ngượng ngùng, nàng hạ thấp mi mắt, và nhận ra rằng thay vì chiếc đuôi cá dài mà mình mang từ trước đến nay, giờ đây là hai đôi chân thon thả; thế nhưng nàng hoàn toàn trần truồng và vô vọng trong việc cố gắng che đậy thân thể bằng mái tóc dày dài của mình. Vị hoàng tử hỏi nàng là ai và làm cách nào nàng đến được đây; còn nàng, để đáp lại, chỉ mỉm cười và đắm đuối nhìn chàng bằng đôi mắt xanh ngắt, bởi khốn khổ thay, nàng chẳng thể cất lời. Chàng bèn nắm lấy tay nàng dẫn vào trong cung điện. Nàng nhận ra rằng mụ phù thủy đã nói hoàn toàn sự thật — nàng có cảm giác như đang dạo bước trên những lưỡi dao sắc nhọn, nhưng nàng sẵn sàng chịu đựng nỗi đau ấy; nàng cứ thế tiến bước, nhẹ nhàng tựa làn gió thoảng, và tất cả những ai chứng kiến đều kinh ngạc trước chuyển động uốn lượn uyển chuyển của nàng.

Khi nàng bước vào cung điện, những bộ y phục lộng lẫy bằng lụa là và gấm vóc được mang đến cho nàng; nàng xinh đẹp hơn tất cả những ai sinh sống tại chốn này, nhưng nàng chẳng thể nói cũng chẳng thể ca. Vài nữ nô tì ăn vận sặc sỡ trong lớp lụa là thêu kim tuyến cất tiếng hát trước mặt vị hoàng tử và các bậc sinh thành của ngài; và một người trong số họ nổi bật hẳn lên nhờ giọng ca trong trẻo ngọt ngào, khiến vị hoàng tử phải vỗ tay tán thưởng. Điều này khiến nàng tiên cá nhỏ vô cùng đau buồn, bởi nàng thừa biết trước đây mình từng cất tiếng hát hay hơn cô nô tì trẻ kia rất nhiều. “Ôi!” nàng thầm nghĩ, “phải chi chàng hay biết rằng vì chàng mà ta đã từ bỏ vĩnh viễn giọng nói của mình.”

Đám nô tì bắt đầu bước vào điệu nhảy; nàng tiên cá nhỏ kiều diễm của chúng ta bèn đứng dậy, vươn đôi tay trắng ngần mỏng manh và uyển chuyển lướt đi khắp gian phòng. Mỗi cử động đều phô bày trọn vẹn sự cân đối và thanh lịch hoàn mỹ của thân hình nàng; và biểu cảm rực rỡ từ đôi mắt biết nói đã chạm đến trái tim của những khán giả có mặt ở đó sâu sắc hơn nhiều so với khúc ca của đám nô tì.

Tất cả mọi người có mặt đều say đắm, nhất là vị hoàng tử trẻ, người gọi nàng là đứa trẻ mồ côi bé bỏng đáng yêu của mình. Và nàng lại tiếp tục khiêu vũ hết lần này đến lần khác, dẫu cho mỗi bước chân đều tiêu tốn của nàng nỗi đau đớn tột cùng. Vị hoàng tử sau đó tuyên bố rằng nàng sẽ luôn ở bên cạnh chàng; và theo đó, một chỗ ngủ được chuẩn bị sẵn sàng cho nàng trên những chiếc đệm nhung tại phòng tiền sảnh sát căn phòng của chính ngài.

Vị hoàng tử ra lệnh may riêng cho nàng một bộ trang phục nam nhân để nàng có thể đồng hành cùng chàng trong các buổi cưỡi ngựa; thế là họ cùng nhau băng qua những khu rừng ngập tràn hương thơm, nơi các cành cây xanh mướt quẹt qua bờ vai họ và loài chim hót rộn ràng giữa những tán lá non. Cùng chàng, nàng chinh phục những ngọn núi hiểm trở, và dẫu cho đôi chân mềm mại của nàng rớm máu đến mức lọt vào mắt của đám tùy tùng, nàng vẫn chỉ mỉm cười, kiên nhẫn dõi theo bước chân vị hoàng tử kính yêu lên đến đỉnh cao, nơi họ có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn những đám mây đang rượt đuổi nhau phía dưới hệt như một đàn chim di cư sang xứ khác.

Khi màn đêm buông xuống, lúc tất cả mọi người trong cung điện đã chìm vào giấc ngủ, nàng thường lẻn xuống những bậc thềm cẩm thạch để làm dịu đôi chân trong dòng nước sâu thẳm; khi ấy nàng lại nghĩ về những thân nhân yêu dấu đang sinh sống ở thế giới bên dưới.

Một đêm nọ, trong lúc nàng đang ngâm chân như thế, các chị nàng cùng nhau bơi đến điểm hẹn, đan tay vào nhau và cất tiếng ca — thế nhưng, ôi, sao mà não nề đến thế! Nàng ra hiệu cho họ, và họ lập tức nhận ra nàng, đồng thời kể cho nàng nghe nỗi tang tóc lớn lao nhường nào trong ngôi nhà của cha vì sự biến mất của nàng. Kể từ đêm đó, các chị đều đặn đến thăm nàng mỗi đêm; và có lần họ mang theo cả người bà lớn tuổi, người đã không đặt chân lên thế giới bên trên từ rất nhiều năm nay; họ cũng dẫn theo cả người cha kính yêu, Hải vương đội chiếc vương miện trên đầu; thế nhưng hai vị cao niên ấy lại chẳng dám tiến lại gần bờ đủ để có thể cất lời trò chuyện cùng nàng.

Nàng tiên cá nhỏ ngày càng trở nên thân thiết và quan trọng hơn trong lòng vị hoàng tử; thế nhưng chàng chỉ xem nàng như một đứa trẻ ngoan ngoãn, dịu dàng, và ý định biến nàng thành hiền thê chưa từng thoáng qua trong tâm trí chàng. Thế nhưng nàng buộc phải trở thành vợ chàng, trước khi có thể nhận lấy một linh hồn bất tử; nàng phải là vợ chàng, bằng không nàng sẽ hóa thành bọt biển và bị cuốn đi không thương tiếc trên những ngọn sóng đại dương!

“Lẽ nào chàng không yêu ta hơn tất cả những người khác hay sao?” — đôi mắt nàng như muốn cất lời hỏi khi chàng siết chặt nàng trong vòng tay đầy trìu mến và đặt nụ hôn lên vương trán kiều diễm của nàng.

NÀNG TIẾN CÁ NỔI LÊN NƠI NÀY VÔ SỐ BUỔI CHIỀU TÀ

— Đúng vậy, — vị hoàng tử thường đáp, — em là người thân thiết với anh hơn bất kỳ ai, bởi chẳng có ai ngoan ngoãn và tốt bụng như em cả! Em yêu anh rất nhiều; và em lại vô cùng giống với một thiếu niên từng cứu mạng anh mà anh chỉ gặp một lần duy nhất trong đời, và có lẽ sẽ chẳng bao giờ được gặp lại nữa. Hồi ấy anh ở trên một con tàu bị đắm bởi một cơn giông bão bất chợt; những ngọn sóng hất văng anh lên bờ, ngay gần một ngôi đền linh thiêng nơi có rất nhiều thiếu nữ túc trực ngày đêm thực hiện các nghi lễ tôn giáo. Nàng út trong số họ đã tìm thấy anh trên bờ biển và cứu mạng anh. Anh chỉ gặp nàng ấy có một lần duy nhất, nhưng hình bóng nàng đã hằn sâu vào ký ức anh, và chỉ có một mình nàng là người duy nhất anh có thể yêu. Nhưng nàng ấy thuộc về ngôi đền linh thiêng ấy; còn em, người mang nét tương đồng với nàng ấy biết bao, đã được ban tặng cho anh như một sự an ủi; chúng ta sẽ chẳng bao giờ phải chia lìa!

— Ôi! Chàng đâu hề hay biết chính ta là người đã cứu mạng chàng, — nàng tiên cá nhỏ thầm nghĩ, thở dài não nề; — ta đã cõng chàng băng qua những ngọn sóng cuồng nộ để đến vũng vịnh có rừng rậm bao quanh, nơi ngôi đền linh thiêng tọa lạc; ta đã nấp sau những tảng đá, kiên nhẫn đợi chờ cho đến khi có người đến tìm. Ta đã tận mắt chứng kiến thiếu nữ xinh đẹp xuất hiện, người mà chàng yêu thương hơn cả ta... — và nàng lại nén một tiếng thở dài sâu thẳm, bởi nàng vốn chẳng thể rơi lệ. — Chàng nói rằng thiếu nữ ấy thuộc về ngôi đền linh thiêng; nàng chẳng bao giờ bước ra thế giới bên ngoài, thế nên họ chẳng thể nào hội ngộ một lần nào nữa — còn ta thì luôn tề tựu bên cạnh chàng, ngắm nhìn chàng mỗi ngày; ta sẽ yêu thương chàng và dâng hiến toàn bộ cuộc đời mình cho chàng.

— Thế là vị hoàng tử sắp sửa kết hôn với người con gái xinh đẹp của vị vua láng giềng, — đám triều thần kháo nhau, — đó là lý do vì sao ngài cho tu sửa lại con tàu lộng lẫy đến thế. Có thông báo cho biết ngài muốn đi chu du thiên hạ, nhưng thực chất là để đến yết kiến nàng công chúa; một đoàn tùy tùng đông đảo sẽ tháp tùng ngài đi cùng. — Nàng tiên cá nhỏ mỉm cười trước những lời đồn đoán ấy và những lời tương tự, bởi nàng thấu hiểu rõ ràng mục đích của vị hoàng tử hơn bất kỳ ai khác.

— Ta phải đi, — chàng nói với nàng, — ta phải đến diện kiến nàng công chúa xinh đẹp; các bậc sinh thành yêu cầu ta làm thế; nhưng họ sẽ không ép buộc ta phải cưới nàng và rước nàng về làm hiền thê đâu. Và đối với anh, chuyện đem lòng yêu nàng ấy là điều hoàn toàn bất khả thi, bởi nàng không thể nào giống với cô gái trong đền thờ như em được; và nếu buộc phải lựa chọn, anh thẫn thà chọn em, đứa trẻ mồ côi bé bỏng câm lặng mang đôi mắt biết nói của anh. — Và chàng đặt nụ hôn lên đôi môi phớt hồng của nàng, đùa giỡn với mái tóc nàng và ôm chầm lấy nàng trong vòng tay, để rồi ngay khoảnh khắc ấy, trong trái tim nàng lại bừng sáng một viễn cảnh ngọt ngào về hạnh phúc nhân gian và miền vĩnh phúc bất tử.

— Em không sợ biển cả chứ, hỡi đứa trẻ bé bỏng câm lặng ngọt ngào của anh? — chàng ân cần hỏi khi cả hai cùng đứng trên con tàu lộng lẫy sắp sửa đưa họ đến vương quốc của vị vua láng giềng. Và rồi chàng kể cho nàng nghe về những cơn giông bão thỉnh thoảng khuấy động làn nước; về những loài cá kỳ dị sinh sống dưới đáy sâu, và về những kỳ quan mà các thợ lặn từng chứng kiến. Thế nhưng nàng chỉ mỉm cười trước những lời ấy, bởi nàng am tường hơn bất kỳ đứa trẻ trần gian nào về những gì diễn ra ở tầng sâu thẳm của đại dương.

Vào ban đêm, khi ánh trăng rọi chiếu rực rỡ và tất cả mọi người trên tàu đã chìm vào giấc ngủ sâu, nàng ngồi trên lan can tàu, ngắm nhìn xuống đại dương. Dư âm qua vệt bọt trắng xóa do sống thuyền rẽ nước tạo ra khiến nàng có cảm giác như đang nhìn thấy cung điện của cha và chiếc vương miện bằng bạc của bà nội. Rồi nàng thấy các chị mình ngoi lên khỏi mặt nước, khuôn mặt tái dại và mái tóc dài chẳng còn bồng bềnh trên bờ vai nữa, tất cả đều đã bị cắt trụi.

— Bọn chị đã dâng nó cho mụ phù thủy, — họ nói, — để đổi lấy sự giúp đỡ của mụ, mong sao em không phải bỏ mạng. Mụ đã trao cho bọn chị một con dao găm: nó đây rồi! Trước khi mặt trời mọc, em phải đâm ngập nó vào trái tim vị hoàng tử; và khi dòng máu ấm nóng của chàng rỉ xuống đôi chân em, chúng sẽ lại biến đổi thành chiếc đuôi cá; em sẽ trở lại làm nàng tiên cá và sống trọn vẹn ba trăm năm tuổi thọ trước khi hóa thành bọt biển. Nhưng hãy nhanh lên! Hoặc là chàng, hoặc là em phải chết trước khi mặt trời mọc. Người mẹ già của chúng ta đau buồn vì em rất nhiều, mái tóc bạc của bà đã rụng sạch vì sầu muộn, hệt như mái tóc của bọn chị đã rơi rụng dưới lưỡi kéo của mụ phù thủy. Hãy ra tay kết liễu vị hoàng tử và trở về với bọn chị! Nhanh lên! Nhanh lên! Em không nhìn thấy những vệt đỏ trên bầu trời phía đông báo hiệu mặt trời sắp ló dạng kia ư? Chỉ vài phút nữa thôi là ngài sẽ mọc lên, và khi ấy mọi chuyện đối với em sẽ chấm dứt hoàn toàn. — Nói xong, họ thở dài não nề rồi biến mất vào hư vô.

Nàng tiên cá nhỏ vạch lớp rèm nhung tía của chiếc lều sang một bên, nơi cô dâu và chú rể đang say giấc; cúi người xuống sát bên họ, nàng hôn lên vương trán vị hoàng tử, rồi liếc nhìn bầu trời, nhận ra thứ ánh sáng bình minh đang ngày một rực rỡ hơn qua từng khoảnh khắc. Đôi môi vị hoàng tử vô thức lẩm bẩm tên của người vợ mới cưới — chàng đang mơ về nàng, và chỉ duy nhất một mình nàng, trong khi con dao găm định mệnh vẫn đang run rẩy trong đôi bàn tay của nàng tiên cá bất hạnh. Bỗng nhiên, nàng vung tay ném văng thứ vũ khí đoạt mạng ấy ra xa tít tắp ngoài khơi; những ngọn sóng cuộn trào bùng lên hệt như những ngọn lửa rực cháy xung quanh, và vùng nước nơi con dao rơi xuống nom như thể vừa bị nhuốm một màu máu. Với đôi mắt đang mờ dần và đờ đẫn đi, nàng ngắm nhìn vị hoàng tử kính yêu thêm một lần cuối cùng; rồi gieo mình từ trên tàu xuống làn nước biển, cảm nhận cơ thể mình đang chậm rãi nhưng chắc chắn tan rã thành bọt sóng.

Mặt trời trỗi dậy từ chiếc giường nước của mình; những tia nắng chiếu rọi nhẹ nhàng và ấm áp lên người nàng, khiến nàng tiên cá nhỏ của chúng ta hầu như chẳng còn cảm nhận được nỗi đau đớn của cái chết. Nàng vẫn nhìn thấy vầng thái dương hào quang rực rỡ; và bay lượn ngay trên đỉnh đầu nàng là hàng ngàn sinh thể trong suốt đẹp tuyệt vời; nàng vẫn có thể phân biệt được những cánh buồng trắng muốt của con tàu cùng những đám mây đỏ rực trên bầu trời; giọng ca của những sinh thể thanh cao ấy mang một giai điệu ngọt ngào và êm dịu đến mức tai của người phàm sẽ chẳng tài nào bắt được âm thanh ấy cũng như mắt họ chẳng thể phân biệt nổi hình thù của chúng; họ bay lượn xung quanh nàng chẳng cần đến đôi cánh, được nâng đỡ bởi chính sự nhẹ bẫng trong không trung. Cuối cùng, nàng tiên cá nhỏ nhận ra rằng mình đang sở hữu một thân thể trong suốt hệt như họ; và cảm nhận bản thân được kéo bồng bềnh từ lớp bọt biển vươn lên những tầng cao hơn.

— Họ đang đưa ta đi đâu vậy? — nàng cất tiếng hỏi, và lời nói của nàng ngân lên hệt như giọng điệu của những sinh thể thiên đàng kia.

— Ngươi đang cất lời với các nữ nhi của bầu trời đấy ư? — câu trả lời vang lên. — Nàng tiên cá không sở hữu linh hồn bất tử, và chỉ có thể đạt được món quà thiên ân ấy bằng cách chiếm trọn tình yêu của một người con trai loài người; sự bất tử của nàng phụ thuộc hoàn toàn vào mối lương duyên với con người. Các nữ nhi của bầu trời cũng chẳng sở hữu linh hồn bất tử, nhưng họ có thể đạt được điều đó thông qua những việc thiện do chính tay mình làm. Chúng ta bay đến những vùng đất nóng bức, nơi con người đang gục ngã dưới những luồng gió độc ngột ngạt — hơi thở thanh mát của chúng ta sẽ hồi sinh họ. Chúng ta hòa mình vào bầu khí quyển; ướp hương thơm ngát của các loài hoa cho nó; và cứ thế lan tỏa niềm vui cùng sức khỏe khắp mặt gian trần. Bằng cách làm những việc thiện đức như thế trong suốt ba trăm năm, chúng ta giành được sự bất tử và nhận lấy một phần hạnh phúc vĩnh hằng của loài người. Còn ngươi, hỡi nàng tiên cá tội nghiệp! Kẻ xuất phát từ thôi thúc của trái tim đã trải qua biết bao hành động và chịu đựng muôn vàn cay đắng, giờ đây ngươi đã được cất nhắc lên thế giới linh hồn bay lượn trên cao, để qua việc thực hiện những nghĩa cử tử tế trong ba trăm năm, ngươi có thể tự tay đoạt lấy một linh hồn bất tử.

Nàng tiên cá nhỏ vươn đôi tay trong suốt của mình về phía mặt trời; và lần đầu tiên trong đời, những giọt lệ làm ẩm ướt đôi mắt nàng.

Và giờ đây, mọi người trên tàu đều đã tỉnh giấc và hân hoan mừng rỡ trở lại; nàng nhìn thấy vị hoàng tử cùng người vợ xinh đẹp; họ đã nhận ra sự biến mất của nàng; họ buồn bã nhìn xuống làn nước sủi bọt, hệt như thể họ biết rằng nàng đã gieo mình xuống lòng đại dương; trong hình hài vô hình, nàng đặt nụ hôn lên vương trán chú rể, mỉm cười nhìn chàng, rồi cùng với những đứa con khác của bầu trời, vút bay lên tận tầng cao vượt qua đám mây hồng đang lững lờ trôi yên bình phía trên con tàu.

— Ba trăm năm nữa chúng ta sẽ bay vào vương quốc Thiên đàng!

— Chúng ta thậm chí có thể đến đó sớm hơn thế, — một người chị của nàng thì thầm. — Chúng ta vô hình bay lượn xuyên qua những mái ấm của con người, nơi có những đứa trẻ; và bất cứ khi nào tìm thấy một đứa trẻ ngoan ngoãn, kẻ mang lại niềm vui cho các đấng sinh thành và xứng đáng với tình yêu thương của họ, Thiên Chúa nhân từ sẽ rút ngắn thời gian thử thách của chúng ta. Chẳng có đứa trẻ nào hay biết rằng chúng ta đang bay lượn quanh căn phòng của chúng, và bất cứ khi nào niềm vui khơi gợi từ chúng mang lại một nụ cười cho chúng ta, một năm sẽ được xóa sổ khỏi ba trăm năm định mệnh. Nhưng khi chứng kiến một đứa trẻ hư đốn ngỗ ngược, chúng ta sẽ rơi những giọt lệ sầu muộn đắng cay, và mỗi giọt lệ ta rưới xuống sẽ cộng thêm một ngày vào khoảng thời gian thử thách ấy.

CÔN TRÙNG STORK