[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: HOÀNG TỬ VÀ CÔNG CHÚA

Gerda lại buộc phải dừng chân để nghỉ ngơi. Bỗng nhiên, một con quạ lớn nhảy phắt lên lớp tuyết trước mặt cô, cất tiếng kêu:

“Quạ!—Quạ!—Xin chào!—Xin chào!” Nó đậu một lúc trên cành cây khô ngay đối diện, săm soi cô bé, ngoe nguẩy đầu, rồi tiến lại gần để làm quen và hỏi xem cô đang đi đâu một mình thế này. Từ “một mình” ấy, Gerda hiểu rõ lắm—cầu cảm nhận được nó mang một ý nghĩa buồn bã làm sao. Cô bèn kể cho con quạ nghe về cuộc đời và những phen thăng trầm của mình, đồng thời hỏi xem nó có nhìn thấy Kay không.

Và con quạ gật đầu, nửa ngờ nửa vực, nói rằng: “Có thể lắm—có thể lắm.”

“Thật thế ư?” cô bé thốt lên, rồi ôm chầm lấy con quạ hôn hít nồng nhiệt đến mức suýt bóp chết nó.

“Nhẹ nhàng thôi nào!—Nhẹ nhàng chứ!” con quạ kêu lên. “Ta nghĩ là ta biết đấy. Ta nghĩ đó có thể là chú bé Kay; nhưng chắc chắn cậu ta đã phụ rẫy ngươi để theo công chúa rồi.”

“Cậu ấy ở cùng một nàng công chúa ư?” Gerda hỏi.

“Hãy nghe ta nói đây,” con quạ bảo, “nhưng mà nói tiếng của các người khó quá cơ! Ngươi có hiểu tiếng Quạ không? Nếu hiểu, ta có thể kể cho ngươi nghe rành mạch hơn nhiều.”

“Không! Cháu chưa bao giờ học tiếng Quạ,” Gerda đáp, “nhưng bà cháu biết, và cả tiếng của loài ác là nữa. Ồ, cháu ước gì mình đã học được nó!”

“Không sao đâu,” con quạ nói, “ta sẽ kể câu chuyện của mình bằng cách tốt nhất có thể, dù dở nhất thì cũng đành chịu thôi”; rồi nó kể lại tất cả những gì nó biết.

“Trong vương quốc mà chúng ta đang đặt chân đến đây, có một nàng công chúa, một nàng công chúa vô cùng thông minh xuất chúng. Mọi tờ báo trên đời nàng đều đã đọc qua, rồi lại quên béng đi mất, nàng thông minh đến thế là cùng. Mới cách đây không lâu nàng đã lên ngôi báu, mà ta nghe nói cái ghế ấy chẳng dễ chịu mấy như người ta vẫn tưởng; và ngay sau đó, nàng bắt đầu cất lên một bài hát mới với điệp khúc thế này: ‘Tại sao ta lại không kết hôn nhỉ?’ ‘Bài hát này có lý phết chứ lỵ!’ nàng tự nhủ, và nàng quyết định sẽ lấy chồng, nhưng đồng thời cũng tuyên bố rằng người mà nàng chọn phải là kẻ biết đáp lại một cách khôn ngoan bất cứ khi nào có ai bắt chuyện, và phải làm được tích sự gì đó chứ không chỉ đứng đực ra đó với vẻ uy nghi, bệ vệ. Thế là tất cả các bà các cô trong triều được triệu tập khẩn cấp để thông báo ý định của nàng; nghe xong ai nấy đều mừng khôn xiết, một người thốt lên: ‘Đúng ý em quá đi mất’; kẻ khác thì bảo dạo gần đây nàng cũng đang nghĩ y như vậy. Tin ta đi,” con quạ tiếp lời, “mỗi lời ta nói đều là sự thật cả, vì ta có một cô bồ thuần hóa chuyên nhảy nhót quanh hoàng cung theo sở thích, và chính nàng đã kể cho ta nghe tất cả những chuyện này.”

Dĩ nhiên là “cô bồ” ấy cũng là một con quạ, vì ngưu tầm ngưu, mã tầm mã mà lại.

“Những tờ chiếu chỉ, được trang trí bằng viền hình trái tim, liền được phát hành khắp nơi; trong đó, sau khi liệt kê tước hiệu và uy danh của công chúa, người ta nêu rõ rằng bất kỳ chàng trai khôi ngô tuấn tú nào cũng được tự do tiến vào cung điện để đối thoại với công chúa, và ai ăn nói sao cho thấy bản thân hoàn toàn tự nhiên, thoải mái thì sẽ là người được công chúa chọn làm phò mã.

“Phải đấy, quả thật vậy,” con quạ nói tiếp; “ngươi cứ tin ta đi; tất cả những điều này đúng như chuyện ta đang ngồi đây. Dân chúng ùn ùn kéo đến hoàng cung; cảnh chen chúc, xô đẩy diễn ra vô cùng náo nhiệt; nhưng chẳng ích gì cả, dù là ngày đầu tiên hay ngày thứ hai; các chàng trai ăn nói trôi chảy bao nhiêu khi đứng ngoài cổng cung điện, thế mà hễ bước vào trong, nhìn thấy ngự lâm quân mặc đồng bào bạc, lính hầu trên cầu thang mặc áo vàng, cùng đại sảnh rộng thênh thang rực rỡ ánh đèn, là họ đâm ra bối rối hoàn toàn. Họ đứng trước ngai vàng nơi công chúa ngự trị, và khi nàng cất lời hỏi, họ chỉ biết lặp lại từ cuối cùng mà nàng vừa thốt ra—mà ngươi biết đấy, nghe lại từ đó chẳng có gì là thú vị lắm đối với nàng cả. Trông họ cứ như thể vừa bị câm ngay khoảnh khắc bước chân vào cung điện vậy, bởi vì hễ vừa bước ra ngoài là họ lại huyên thuyên như sáo. Cả một đoàn người cứ liên tục di chuyển từ cổng thành đến cổng hoàng cung. Ta đã ở đó và tận mắt chứng kiến,” con quạ kể. “Họ vừa đói vừa khát trong lúc chờ đợi ở hoàng cung, nhưng chẳng ai xin được lấy một ngụm nước; à mà có vài kẻ khôn ngoan hơn những người khác đã mang theo bánh mỳ phết bơ, thế nhưng chẳng ai chịu chia cho người bên cạnh, vì họ thầm nghĩ: ‘Cứ để hắn ta trông có vẻ đói rách vào, thế nào công chúa cũng chẳng thèm chọn hắn.’”

“Thế còn Kay, chú bé Kay, cậu ấy đến vào lúc nào?” Gerda hỏi; “cậu ấy có ở trong đám đông đó không?”

“Từ từ, từ từ chứ; ta sắp nói đến cậu ta đây. Vào ngày thứ ba, một thiếu niên xuất hiện chẳng có lấy ngựa cũng chẳng có xe; cậu hiên ngang bước đến hoàng cung; đôi mắt sáng long lanh như mắt ngươi vậy; mái tóc dài đẹp đẽ, nhưng ăn mặc rất nghèo nàn.”

“Đó chính là Kay!” Gerda thốt lên. “Ôi thế thì em tìm thấy anh ấy rồi,” và cô vỗ tay mừng rỡ.

“Cậu ta mang theo một chiếc ba lô trên lưng,” con quạ nói.

“Không, không phải ba lô,” Gerda cãi, “là một chiếc xe trượt tuyết, vì anh ấy có mang theo xe trượt khi rời nhà mà.”

“Cũng có thể,” con quạ đáp lời, “ta không nhìn kỹ cho lắm, nhưng điều này thì ta nghe từ cô bồ của ta: khi cậu ta bước qua cổng cung điện và nhìn thấy ngự lâm quân mặc áo bạc cùng đám lính hầu áo vàng trên cầu thang, cậu ta chẳng tỏ ra chút bối rối nào sất, mà còn vui vẻ gật đầu chào và bảo bọn họ rằng: ‘Đứng ngoài này chắc chán lắm nhỉ; ta thích vào trong hơn.’ Các sảnh đường lấp lánh ánh sáng, các vị đại thần trong nội các và những bậc quyền quý đang đi chân đất và cầm những chiếc chìa khóa bằng vàng—đó quả là nơi khiến con người ta phải trở nên nghiêm trang và lặng câm—thế mà đôi bốt của chàng trai trẻ ấy lại kêu cọt kẹt kinh khủng, vậy mà cậu chẳng hề sợ hãi chút nào.”

“Chắc chắn đó chính là Kay rồi!” Gerda quả quyết; “em biết anh ấy có đôi bốt mới; em đã từng nghe tiếng chúng kêu cọt kẹt trong phòng của bà em cơ mà.”

“Quả thật chúng kêu cọt kẹt,” con quạ nói, “nhưng cậu ta hiên ngang tiến đến chỗ công chúa—nàng đang ngồi trên một viên ngọc trai to bằng cả cái guồng quay sợi, trong khi tất cả các quý bà trong triều, cùng các nữ quan và tì nữ, xếp hàng ngay ngắn đứng ở một bên; còn toàn bộ các quan thị vệ cùng cận thần và gia thần của họ, vốn cũng mang theo các tiểu đồng, thì đứng xếp hàng ngay ngắn ở bên kia; và những ai đứng càng gần cửa thì trông lại càng kiêu ngạo bấy nhiêu. Riêng tiểu đồng của vị gia thần, kẻ lúc nào cũng đi giày thêu lưỡi trai, người ta nhìn thôi cũng thấy khó thở rồi, bởi vì cậu ta đứng ngạo mễ ngay cửa ra vào cơ mà.”

“Nghe đáng sợ thật đấy!” bé Gerda thốt lên. “Và Kay đã thực sự chinh phục được công chúa rồi chứ?”

“Nếu ta không phải là quạ thì ta đã tự mình chiếm lấy nàng rồi,

dù cho ta đã đính ước đi chăng nữa.

Chàng thanh niên ấy ăn nói trôi chảy hệt như cách ta dùng khi trò chuyện bằng tiếng Quạ; điều đó ta nghe chính cô bồ thuần hóa của ta kể lại. Cậu ta vừa khôi ngô vừa hoạt bát—‘Cậu ta đến đây không phải để cầu hôn,’ cậu ta nói thế, ‘cậu chỉ đến để lắng nghe sự thông thái của công chúa mà thôi,’ và cậu ta rất quý mến nàng, còn nàng cũng cảm mến lại cậu ta.”

“Vâng, chắc chắn đó là Kay rồi,” Gerda nói; “anh ấy rất thông minh, có thể tính nhẩm trong đầu cả những con số phân số nữa cơ! Ôi, anh có thể dẫn em vào cung điện được không?”

“Chà! Nói thì dễ lắm,” con quạ đáp, “nhưng làm thế nào đây? Ta sẽ bàn lại với cô bồ thuần hóa của mình; nàng sẽ hiến kế cho chúng ta phải làm gì, vì ta phải nói cho ngươi biết rằng một cô bé nhỏ nhắn như ngươi thì muôn đời không bao giờ được phép bước vào đường chính đâu.”

“Có chứ, em sẽ vào được!” Gerda kêu lên. “Khi anh Kay biết em có mặt ở đây, anh ấy sẽ chạy ra đón em ngay lập tức.”

“Hãy đợi ta ở giàn leo đằng kia nhé,” con quạ nói. Nó ngoe nguẩy cái đầu rồi bay vút đi.

Mãi tận tối muộn con quạ mới quay trở lại. “Quạ, quạ,” nó lên tiếng. “Cô bồ thuần hóa của ta gửi lời hỏi thăm ân cần đến ngươi, và gửi tặng ngươi một mẩu bánh mỳ nàng lấy từ trong bếp; trong đó bánh mỳ nhiều lắm, chắc chắn là ngươi đang đói rồi. Ngươi không thể đường hoàng bước vào cung điện được đâu, vì ngươi đang đi chân trần; ngự lâm quân mặc đồng phục bạc và lính hầu áo vàng sẽ không đời nào cho phép đâu; nhưng đừng khóc, ngươi sẽ được vào đó. Bồ của ta biết một lối đi phụ phía sau dẫn thẳng đến các phòng ngủ, và nàng ấy cũng biết rõ chỗ để chìa khóa nữa.”

Thế là họ đi vào khu vườn, xuôi theo đại lộ lớn, nơi những chiếc lá rơi lả tả xuống người họ trên bước đường đi, và khi ngọn đèn trong cung điện lần lượt tắt hết, con quạ dẫn Gerda đến một cánh cửa hậu đang để hé mở. Ôi, tim Gerda đập loạn nhịp vì sợ hãi và hồi hộp làm sao! Cảm giác cứ như thể cô sắp làm một việc gì sai trái vậy, dẫu rằng cô chỉ muốn biết xem Kay có thực sự ở đó không—phải, chắc chắn là anh ấy rồi, cô nhớ rõ lắm đôi mắt sáng ngời và mái tóc dài của anh. Cô muốn xem nụ cười của anh có còn y như hồi họ ngồi bên nhau dưới tán hoa hồng không. Anh ấy sẽ vui mừng biết bao khi được gặp cô, khi nghe kể rằng cô đã lặn lội đường xa vì anh thế nào, và mọi người ở nhà mong nhớ anh ra sao. Trái tim cô run lên vì sợ hãi và niềm vui sướng.

Họ bước lên cầu thang. Một ngọn đèn nhỏ đặt trên chiếc tủ bày đồ hắt ra thứ ánh sáng mờ ảo; trên sàn nhà là con quạ thuần hóa đang đứng, nó quay đầu sang tứ phía rồi nhìn Gerda—cô bé bèn nhún chân chào theo phép lịch sự mà bà đã dạy.

“Ý trung nhân của ta đã kể cho ta nghe rất nhiều về ngươi, cô bé ngoan ngoãn của ta ạ,” con quạ thuần hóa cất tiếng; “những cuộc phiêu lưu của ngươi cũng vô cùng ly kỳ đấy chứ! Nếu ngươi chịu cầm ngọn đèn, ta sẽ chỉ đường cho ngươi. Chúng ta cứ đi thẳng, giờ này sẽ chẳng gặp ai đâu.”

“Em cứ có cảm giác như có ai đang đi theo sau mình ấy,” Gerda nói; và quả thực có tiếng sột soạt như thể có vật gì vừa lướt qua; những cái bóng kỳ lạ lướt nhanh dọc theo vách tường, nào những con ngựa với đôi chân dài mảnh khảnh cùng chiếc bờm bay phấp phới, nào thợ săn, hiệp sĩ và các quý bà.

“Đó chỉ là những giấc mơ thôi!” con quạ nói; “chúng đến để giải trí cho các bậc tôn quý ở đây vào ban đêm; ngươi sẽ có dịp ngắm kỹ chúng hơn khi được lên giường nằm. Ta hy vọng rằng khi ngươi đạt được vinh hoa phú quý, ngươi sẽ giữ một tấm lòng biết ơn.”

“Đừng nói chuyện đó nữa!” con quạ rừng gạt đi.

Họ bấy giờ bước vào phòng khách đầu tiên; tường được bọc bằng lụa satin màu hồng phớt, thêu những bông hoa bằng vàng. Những Giấc Mơ sột soạt lướt qua họ, nhưng nhanh đến mức Gerda chẳng thể nhìn rõ chúng. Những căn phòng mà họ đi qua thi nhau khoe vẻ láng lệ, lộng lẫy, và cuối cùng họ cũng đến được phòng ngủ. Ở giữa căn phòng này sừng sững một cột trụ bằng vàng trông giống như thân của một cây cọ lớn, với những chiếc lá bằng thủy tinh—thứ thủy tinh quý giá—tạo thành trần nhà; và từ ngọn cây rủ xuống gần cửa, trên những cuống vàng dày cộp, là hai chiếc giường có hình dáng những đóa hoa huệ—một chiếc màu trắng là nơi ngự của công chúa, còn chiếc màu đỏ là chốn Gerda phải tìm kiếm người bạn chơi thuở nhỏ của mình, chú bé Kay. Cô rẽ một trong những chiếc lá đỏ sang một bên và nhìn thấy một chiếc cổ nâu ngăm. Ôi, chắc chắn là Kay rồi! Cô gọi lớn tên anh, đưa ngọn đèn sát lại gần, đám Giấc Mơ lại một lần nữa ào qua—anh tỉnh giấc, quay đầu lại, và kìa! đó không phải là Kay.

Vị hoàng tử chỉ có phần cổ là trông giống anh đôi chút; tuy nhiên, cậu cũng rất trẻ trung và khôi ngô; còn nàng công chúa thì nhô đầu ra khỏi những cánh hoa huệ trắng, cất tiếng hỏi có chuyện gì thế. Thế là bé Gerda oà khóc, kể lại toàn bộ câu chuyện của mình và chuyện hai chú quạ đã giúp đỡ cô ra sao. “Tội nghiệp cô bé!” hoàng tử và công chúa thốt lên; họ ca ngợi hai con quạ và bảo rằng họ hoàn toàn không giận gì chúng cả. Những sự tự tiện như thế không bao giờ được phép lặp lại trong cung điện nữa, nhưng riêng lần này thì chúng sẽ được thưởng.

“Các vị đại thần nội các đang đi chân đất đấy ư?”

“Các ngươi có muốn tự do bay lượn về những khu rừng không?” công chúa cất tiếng hỏi, hướng về phía hai con quạ, “hay muốn được bổ nhiệm chính thức làm Quạ Triều Đình với các bổng lộc trong bếp, chẳng hạn như vụn bánh mỳ và đồ thừa?”

Và cả hai con quạ đều cúi đầu sát đất, chọn nhận chức vụ tại Triều Đình, bởi vì chúng nghĩ đến tuổi xế chiều và bảo rằng có được nơi chốn nương thân chu đáo khi tuổi già sức yếu thì thật là thoải mái biết bao. Bấy giờ hoàng tử đứng dậy, nhường giường của mình cho Gerda ngủ; còn cô chắp hai bàn tay nhỏ bé lại, thầm nghĩ: “Sao cả con người lẫn loài vật đều đối xử tốt với mình thế nhỉ!” Cô nhắm mắt lại, chìm vào giấc ngủ ngon lành và ngọt ngào, xung quanh cô là muôn vàn Giấc Mơ bay lượn; trông chúng tựa như những thiên sứ từ thiên đàng hạ giới, và dường như đang kéo một cỗ xe trượt tuyết trên đó Kay đang ngồi mỉm cười gật đầu với cô. Nhưng đó chỉ là ảo ảnh mà thôi, bởi vì ngay khi cô tỉnh giấc, tất cả nhữngy cảnh đẹp đẽ ấy đều đã tan biến hết.

Hôm sau, cô được mặc những bộ trang phục bằng lụa và nhung từ đầu đến chân. Cô được mời ở lại cung điện và tận hưởng mọi thứ trò vui giải trí, nhưng cô chỉ khẩn khoản xin một chiếc xe ngựa nhỏ, một con ngựa cùng một đôi bốt nhỏ—tất cả những gì cô ao ước chỉ là được tiếp tục bước ra thế gian rộng lớn để tìm kiếm Kay.

Và họ trao cho cô đôi bốt cùng một chiếc ống tay áo giữ ấm; trông cô xinh xắn biết bao trong bộ dạng ấy. Ngay khi cô sẵn sàng, một chiếc xe ngựa hoàn toàn bằng vàng mới tinh đỗ ngay trước cửa, với gia huy của hoàng tử và công chúa lấp lánh như sao trên thành xe; đánh xe, phu xe và lính hộ vệ đều đội mão vàng. Bản thân hoàng tử và công chúa đã ra tận nơi đỡ cô lên xe và chúc cô gặp nhiều may mắn. Con quạ rừng, giờ đây đã thành gia lập thất, đi theo hộ tống cô ba dặm đường đầu tiên; nó ngồi ngay bên cạnh cô, vì việc ngồi quay mặt ngược lại là điều nó không tài nào chịu nổi. Con quạ cái thì đứng ở cửa vỗ cánh phành phạch; nó không thể đi cùng vì chứng đau đầu hành hạ từ hồi nhận chức vụ triều đình do ăn uống quá độ. Chiếc xe ngựa được chuẩn bị đầy đủ kẹo mứt, trái cây và bánh gừng.

“Vĩnh biệt! Vĩnh biệt!” hoàng tử và công chúa gọi với theo. Bé Gerda bật khóc, và con quạ cũng khóc theo vì xúc động. Nhưng màn chia tay của nó mới là thử thách đau đớn hơn nhiều; nó bay vút lên cành cây, đập đôi cánh đen nhánh theo hướng chiếc xe ngựa cho đến khi khuất hẳn tầm mắt.