Ngày xửa ngày xưa có một cô bé rất xinh xắn, dịu dàng, nhưng lại nghèo đến mức vào mùa hè em luôn phải đi chân đất, còn mùa đông thì mang đôi giày gỗ to sụ, khiến đôi mắt cá chân nhỏ xíu bị hằn đỏ và sưng tấy lên.

Trong làng có người mẹ của bác thợ giày sinh sống. Một hôm, bà ngồi lại và cắt may từ những mảnh vải đỏ cũ một đôi giày nhỏ; tuy trông thô kệch là thế, nhưng chúng vừa vặn với cô bé một cách chấp nhận được, và bà đã tặng chúng cho em. Cô bé tên là Karen.

Đó là ngày diễn ra đám tang của mẹ Karen khi đôi giày đỏ được trao cho em; chúng hoàn toàn không thích hợp để mặc tang phục, nhưng em chẳng có đôi giày nào khác, và em đã bước đi với đôi chân trần trong đôi giày ấy đằng sau chiếc quan tài rơm nghèo nàn.

Ngay lúc đó, một cỗ xe ngựa cổ kính lớn lao lướt qua; bên trong ngồi một bà cụ quý tộc lớn tuổi; bà nhìn cô bé và cảm thấy thương hại, liền nói với vị linh mục rằng: “Hãy giao cô bé ấy cho tôi, tôi sẽ chăm sóc nó.”

Karen tưởng rằng chính vì đôi giày đỏ mà bà cụ đã có cảm tình với mình, nhưng bà cụ lại bảo rằng chúng thật gớm ghiếc, thế là chúng bị đem đi đốt. Rồi Karen được ăn mặc rất chỉnh tề; em được dạy đọc, dạy làm việc; và mọi người bảo rằng em rất xinh đẹp — nhưng chiếc gương thì cất lời: “Ngươi không chỉ xinh xắn đâu, ngươi tuyệt mỹ đấy!”

Có một hôm, Hoàng hậu đi du hành qua vùng đất ấy cùng cô con gái nhỏ là Vương tôn nữ; và tất cả mọi người, trong đó có Karen, đều chen chúc tụ tập trước

{219}

cung điện, trong khi cô Vương tôn nữ mặc áo trắng đứng bên cửa sổ để ai nấy đều được chiêm ngưỡng. Nàng không khoác áo choàng dài cũng chẳng đội vương miện vàng; nhưng dưới chân lại mang đôi giày da dê màu đỏ xinh xắn, quả thực đẹp hơn rất nhiều so với đôi giày mà mẹ thợ giày đã làm cho bé Karen. Trên đời này chẳng có thứ gì sánh kịp đôi giày đỏ ấy!

Karen giờ đây đã đến tuổi làm lễ xác tín đức tin, em sắp được sắm cả váy mới lẫn giày mới. Bác thợ giày giàu có trong thị trấn đã đến đo bàn chân nhỏ bé của em. Những chiếc tủ kính lớn chứa đầy giày dép gọn gàng và bốt sáng bóng được đặt xung quanh phòng; thế nhưng, thị lực của bà cụ không còn tốt cho lắm, và dĩ nhiên là bà chẳng lấy làm thích thú khi ngắm nhìn chúng bằng Karen. Trong số những đôi giày có một đôi màu đỏ, hệt như đôi mà Vương tôn nữ đang mang. Trông chúng mới rực rỡ làm sao! Và bác thợ giày bảo rằng chúng được làm cho con gái của một vị bá tước, nhưng lại không vừa chân cho lắm.

“Đây là giày da bóng,” bà cụ nói, “hãy nhìn xem chúng sáng chói làm sao!”

“Vâng, chúng sáng đẹp tuyệt vời!” Karen thốt lên. Và vì đôi giày vừa chân nên chúng đã được mua; nhưng bà cụ không hề hay biết rằng chúng có màu đỏ, vì nếu biết thì bà không bao giờ dung thứ cho Karen mang giày đỏ đi dự lễ xác tín. Thế nhưng Karen đã làm thế. Mọi người đều nhìn vào đôi chân của em, và khi em bước dọc theo gian chính để tiến lên cung thánh, em có cảm giác như ngay cả những bức tượng điêu khắc cổ trên các lăng mộ, với chiếc cổ áo nhún cứng nhắc và tấm áo choàng đen dài, cũng đang dán mắt vào đôi giày đỏ của em. Em chỉ nghĩ đến chúng khi Giám mục đặt tay lên đầu em, khi ngài nói về Bí tích Thanh Tẩy, về giao ước của em với Thiên Chúa, và về việc em giờ đây phải trở thành một Kitô hữu trưởng thành. Tiếng đàn đại phong cầm cất lên những âm hưởng trầm lắng, trang nghiêm, giọng hát ngọt ngào của lũ trẻ hòa quyện với dàn ca đoàn, nhưng Karen vẫn chỉ nghĩ đến đôi giày đỏ của mình.{220}

VÀ KAREN ĐƯỢC ĂN MẶC RẤT CHỈNH TỀ

{221}

Chiều hôm đó, khi bà cụ được người ta cho biết rằng Karen đã mang giày đỏ trong buổi lễ xác tín, bà vô cùng phiền lòng, liền bảo Karen rằng chúng hoàn toàn không thích hợp, và từ nay về sau, hễ cứ đến nhà thờ là em phải mang giày đen, cho dù chúng có cũ đến đâu đi chăng nữa.

Chủ Nhật tuần tiếp theo là ngày làm lễ thánh thể. Karen nhìn đôi giày đỏ trước, rồi nhìn sang đôi giày đen, lại nhìn lại đôi giày đỏ, và — quyết định xỏ chân vào chúng.

Thời tiết hôm ấy đẹp trời và đầy nắng; Karen cùng bà cụ đi bộ đến nhà thờ xuyên qua những cánh đồng ngô; con đường vô cùng bụi bặm.

Đứng trước cửa nhà thờ là một người lính già; ông đang chống nạng, có bộ râu dài một cách kỳ lạ, không phải màu trắng, mà phớt sắc đỏ, và ông cúi rạp người gần sát mặt đất, hỏi bà cụ xem ông có thể phủi sạch bụi bám trên giày của bà hay không. Và Karen cũng chìa đôi bàn chân nhỏ nhắn của mình ra. “Ồ, đúng là đôi giày khiêu vũ đẹp làm sao!” người lính già thốt lên; “hãy cẩn thận đấy, và nhớ đừng để chúng tuột ra khi cháu khiêu vũ nhé”; vừa nói, ông vừa lướt tay qua đôi giày.

Bà cụ liền bố thí cho người lính nửa xu, rồi cùng Karen bước vào nhà thờ.

Và ai nấy đều nhìn vào đôi giày đỏ của Karen; tất cả các bức tượng chạm khắc cũng đổ dồn ánh nhìn về phía chúng; và khi Karen quỳ gối trước bệ thờ, đôi giày đỏ vẫn cứ chập chờn trước mắt em; em chỉ nghĩ đến chúng và duy nhất chỉ đến chúng mà thôi, để rồi quên mất việc hòa giọng vào bài thánh ca ngợi khen — em quên cả việc đọc kinh “Lạy Cha”.

Cuối cùng mọi người cũng rời khỏi nhà thờ, và bà cụ bước lên xe ngựa của mình. Karen vừa nhấc chân để bước theo bà, thì người lính già đứng ngoài hiên bỗng cất giọng kêu lên: “Hãy nhìn xem, đôi giày khiêu vũ đẹp làm sao!” Và Karen không sao cưỡng lại được, em cảm thấy mình bắt buộc phải thực hiện vài bước nhảy múa;{222} và một khi đã bắt đầu, đôi chân em cứ tiếp tục chuyển động, tựa như đôi giày đã có được quyền năng chi phối chúng vậy; em nhảy múa vòng quanh nghĩa trang nhà thờ, hoàn toàn không sao dừng lại được. Người đánh xe buộc phải đuổi theo em; ông tóm lấy Karen và nhấc bổng em lên xe ngựa, thế nhưng đôi chân vẫn cứ tiếp tục nhảy múa đến mức đá vào người bà cụ hiền hậu một cách tàn nhẫn vô cùng. Cuối cùng người ta cũng cởi được đôi giày ra, và đôi chân mới được nghỉ ngơi.

KAREN VÀ BÀ CỤ ĐI BỘ ĐẾN NHÀ THỜ

Giờ thì đôi giày được cất gọn vào trong tủ, nhưng Karen cứ chốc chốc lại không kìm được lòng mà phải đến ngắm nhìn chúng.

Bà cụ lâm bệnh nặng nằm liệt giường; bác sĩ bảo rằng bà chẳng còn sống được bao lâu nữa. Bà quả thực rất cần được chăm sóc chu đáo, và còn ai có thể làm người chăm sóc lẫn túc trực bên bà ngoài Karen đây? Thế nhưng trong thị trấn sắp diễn ra một buổi vũ hội lớn. Karen được mời dự; em nhìn bà cụ đang thoi thóp gần chết — em nhìn sang đôi giày đỏ — em xỏ chân vào chúng, làm vậy chắc cũng chẳng hại gì đâu; thế là em đến buổi vũ hội và bắt đầu{223} khiêu vũ. Nhưng khi em muốn di chuyển sang phải, đôi giày lại kéo em sang trái; và khi em muốn nhảy tiến lên phía trên căn phòng, đôi giày lại nhảy lùi xuống phía dưới, lao tạt qua cầu thang, băng qua những con phố, rồi qua cả cổng thị trấn. Em cứ thế nhảy múa, buộc phải nhảy múa, thẳng tiến vào khu rừng tăm tối.

Bỗng nhiên có thứ gì đó lóe lên xuyên qua các tán cây. Ban đầu em tưởng đó chắc hẳn là vương miện rực rỡ của mặt trăng, đang tỏa ánh sáng đỏ như máu xuyên qua màn sương đêm; nhưng không, đó chính là người lính già có bộ râu đỏ — ông ta ngồi đó, gật đầu với em và lặp đi lặp lại rằng: “Hãy nhìn xem, đôi giày khiêu vũ đẹp làm sao!”

Em vô cùng hoảng sợ, cố gắng cởi đôi giày đỏ ra nhưng không sao tháo được khóa. Em hốt hoảng giật phăng đôi bít tất; thế nhưng em vẫn không tài nào vứt bỏ được đôi giày — dường như chúng đã mọc dính liền vào chân em rồi. Em cứ thế nhảy múa, buộc phải nhảy múa, băng qua đồng ruộng và thảo nguyên, giữa trời mưa lẫn lúc nắng rọi, qua cả ban đêm lẫn ban ngày. Giữa ban đêm! Thật là kinh hoàng làm sao! Em nhảy múa bước vào khu nghĩa trang hiu quạnh, nhưng những kẻ đã khuất ở nơi đó không nhảy múa, họ đang được nghỉ ngơi yên bình. Em rất muốn được ngồi xuống nấm mồ của người nghèo khổ, nơi loài ngải đắng mọc um tùm, thế nhưng đối với em thì chẳng có lấy một chút nghỉ ngơi hay chốc lát thảnh thơi nào. Em nhảy lướt qua cánh cửa nhà thờ rộng mở; ở đó, em nhìn thấy một vị thiên sứ, khoác chiếc áo dài trắng tinh, với đôi cánh vươn từ bờ vai chạm tới tận mặt đất; gương mặt ngài vô cùng nghiêm nghị, và trong tay ngài cầm một thanh gươm lớn đang lóe sáng.

“Ngươi phải khiêu vũ,” ngài phán; “cứ nhảy múa tiếp đi, trong đôi giày đỏ của ngươi, cho đến khi ngươi trở nên xanh xao lạnh lẽo, và làn da teo rút lại nhăn nheo như bộ xương khô! Ngươi vẫn sẽ phải nhảy múa, từ ngưỡng cửa này sang ngưỡng cửa khác, và hễ nơi nào có những đứa trẻ kiêu kỳ, hợm hĩnh sinh sống thì ngươi hãy đến gõ cửa, để chúng nghe thấy tiếng động mà phải khiếp sợ! Ngươi phải nhảy múa, cứ nhảy múa mãi——”

“Xin rủ lòng thương!” Karen kêu lên; thế nhưng em không nghe thấy câu trả lời của thiên sứ,{224} bởi đôi giày đã cuốn em vượt qua cổng làng, lao ra đồng nội, dọc theo những con đường lớn lẫn đường mòn, và em vẫn cứ phải tiếp tục khiêu vũ.

Một buổi sáng nọ, em nhảy múa lướt qua một cánh cửa mà em vô cùng quen thuộc; em nghe thấy tiếng hát thánh ca vang lên từ bên trong, và chẳng mấy chốc, một cỗ quan tài được rắc đầy hoa tươi đã được khiêng ra. Lúc ấy, Karen mới nhận ra rằng bà cụ nhân hậu đã qua đời, và em cảm thấy bản thân mình giống như một sinh vật bị tất cả mọi người bỏ rơi, bị Thiên sứ của Chúa nguyền rủa.

ÔNG TA NGỒI ĐÓ GẬT ĐẦU VỚI EM

Em cứ thế nhảy múa, buộc phải nhảy múa, xuyên qua cả màn đêm tăm tối; đôi giày liên tục cuốn em băng qua gai góc bụi rậm, cho đến khi chân tay em rách tơi tả và rớm máu. Em cứ nhảy múa vượt qua bãi hoang dã để đến một ngôi nhà nhỏ cô độc; em biết rằng kẻ hành quyết đang sống ở đó, và em dùng những ngón tay gõ lên ô cửa kính, vừa khóc lóc thảm thiết mà rằng —

“Hãy ra đây! Hãy ra ngoài đi! — Tôi không thể bước vào trong với ông được, tôi đang phải khiêu vũ.”

Và kẻ hành quyết đáp lời: “Chắc chắn là ngươi không biết ta là ai rồi. Ta chuyên chặt đầu những kẻ gian ác, và chiếc rìu của ta vô cùng sắc bén.{225}”

“Xin đừng chặt đầu tôi!” Karen cầu xin; “vì nếu thế tôi sẽ không thể sống để ăn năn tội lỗi của mình; nhưng xin hãy chặt đôi bàn chân tôi cùng với đôi giày đỏ đi.”

Và rồi em thú nhận với hắn tất cả tội lỗi của mình, thế là kẻ hành quyết liền chặt đứt đôi bàn chân hãy còn mang giày đỏ của em; nhưng ngay cả sau việc đó, đôi giày vẫn tiếp tục nhảy múa mang theo đôi bàn chân nhỏ bé ấy đi khuất vào đồng ruộng và sâu trong những cánh rừng già.

Rồi kẻ hành quyết làm cho em một đôi chân bằng gỗ, đốn mấy cành cây để làm nạng cho em, đồng thời dạy cho em bài thánh ca mà những kẻ phạm tội thường hay tụng niệm, và em đã hôn lên bàn tay từng vung chiếc rìu ấy, rồi lặng lẽ bước đi trên bãi hoang. “Giờ thì mình chắc chắn đã chịu đựng đủ đày đọa vì đôi giày đỏ rồi,” Karen nghĩ ngợi, “mình sẽ đến nhà thờ để mọi người lại được nhìn thấy mình một lần nữa!” Thế là em rảo bước nhanh nhất có thể tiến về hiên nhà thờ, nhưng khi em vừa đến gần, đôi giày đỏ lại nhảy múa xuất hiện ngay trước mặt khiến em hoảng sợ và quay đầu bỏ chạy.

Suốt cả tuần lễ ấy, em phải chịu đựng sự dằn vặt nhức nhối cùng cực và tuôn rơi biết bao giọt nước mắt cay đắng; thế nhưng, khi Chủ Nhật đến, em tự nhủ với lòng mình rằng: “Thôi nào, chắc mình đã chịu đựng và dằn vặt đủ lắm rồi trong suốt thời gian qua, ta dám cá rằng mình cũng tốt lành chẳng kém gì những kẻ đang ngẩng cao đầu trong nhà thờ kia.” Thế là em lấy hết can đảm bước đến đó, nhưng em còn chưa kịp bước qua cánh cổng nghĩa trang nhà thờ thì lại nhìn thấy đôi giày đỏ đang nhảy múa trước mặt mình lần nữa, và trong cơn kinh hoàng tột độ, em lại quay gót bỏ chạy, nỗi niềm hối hận tội lỗi càng trở nên sâu sắc hơn bao giờ hết.

Em bèn đến nhà vị mục sư, khẩn khoản xin được giao cho một công việc nào đó, hứa sẽ chăm chỉ làm việc và làm mọi thứ trong khả năng; em bày tỏ rằng mình không đòi hỏi tiền công tiền lương gì cả, chỉ cần một mái nhà che chở và được sống cùng những con người lương thiện. Và vợ vị mục sư đã rủ lòng thương, thu nhận em vào làm việc trong nhà. Từ đó, Karen trở nên biết ơn và vô cùng siêng năng.

Mỗi buổi tối, em ngồi lặng lẽ lắng nghe vị mục sư đọc lớn Kinh Thánh.{226} Tất cả lũ trẻ đều vô cùng yêu mến em, nhưng mỗi khi nghe chúng bàn tán về xiêm y lộng lẫy, về việc làm sao để xinh đẹp tựa như hoàng hậu, em lại buồn bã lắc đầu.

EM VẪN CỨ PHẢI KHIÊU VŨ, BĂNG QUA ĐỒNG RUỘNG VÀ THẢO NGUYÊN

Ngày Chủ Nhật lại đến, tất cả mọi người trong nhà vị mục sư đều đi nhà thờ, và họ hỏi xem em có muốn đi cùng không, nhưng em chỉ biết thở dài và nhìn đôi nạng với đôi mắt đẫm lệ.

Khi tất cả đã đi vắng, em bước vào căn phòng nhỏ bé, đơn sơ của mình — căn phòng chỉ vừa đủ kê một chiếc giường và một chiếc ghế — rồi em ngồi xuống đó với cuốn sách thánh ca trên tay, và trong lúc em đang cung kính, thành khẩn đọc những trang sách ấy, ngọn gió đã mang theo tiếng đàn đại phong cầm từ nhà thờ thổi vào{227} căn phòng của em, khiến em ngẩng mặt lên hướng về thiên đàng và nghẹn ngào cầu nguyện trong nước mắt: “Lạy Chúa, xin hãy cứu giúp con!”

Lúc bấy giờ mặt trời chiếu rọi rực rỡ, rực rỡ làm sao! — và kìa! Ngay trước mặt em chính là vị Thiên sứ của Chúa trong trang phục trắng muốt, cũng là vị mà em từng nhìn thấy trong đêm kinh hoàng ở hiên nhà thờ ngày ấy, nhưng bàn tay ngài lúc này không hề cầm theo thanh gươm sắc bén đe dọa như trước — ngài cầm một cành cây xanh tươi rợp bóng hoa hồng. Dùng cành cây đó, ngài chạm vào trần nhà, trần nhà liền vươn cao lên tận đỉnh, một ngôi sao vàng rực rỡ lấp lánh ngay tại điểm mà cành cây xanh của Thiên sứ vừa chạm vào. Rồi ngài chạm tay vào những bức tường, khiến căn phòng lập tức mở rộng ra, và Karen nhìn thấy dàn đại phong cầm, những lăng mộ cổ kính, cùng toàn bộ giáo dân đang ngồi trên những chiếc ghế chạm trổ nguy nga và cùng nhau cất tiếng hát từ những cuốn sách thánh ca.

Bởi vì nhà thờ đã đến với cô gái nghèo trong căn phòng chật hẹp của em, hay đúng hơn là căn phòng đã hóa thành nhà thờ tự thưở nào; em ngồi cùng với tất cả mọi người trong nhà vị mục sư, và khi bài thánh ca kết thúc, họ ngẩng đầu lên mỉm cười gật đầu với em, cất tiếng bảo rằng: “Karen, em đã đến thật đúng lúc!”

“Đây chính là sự khoan dung ơn phước!” em thốt lên.

Và tiếng đàn đại phong cầm lại vang lên, giọng hát của lũ trẻ trong dàn hợp xướng hòa quyện vào đó một cách thật ngọt ngào và thiết tha làm sao! Những tia nắng rực rỡ ấm áp tuôn chảy qua các khung cửa sổ chiếu thẳng lên chỗ ngồi của Karen; trái tim em tràn ngập ánh nắng, sự bình yên và niềm hoan hỉ đến mức vỡ oà; linh hồn em nương theo một tia nắng bay về với Chúa Cha trên thiên đàng, nơi chẳng có lấy một ánh mắt trách cứ nào đang chờ đón, chẳng một lời nào về đôi giày đỏ còn được thì thầm nhắc lại.{228}

HAI KẺ LỪA ĐẢO TỰ NHẬN MÌNH LÀ THỢ DỆT XUẤT HIỆN

{229}